៥. អនុមានសុត្តវណ្ណនា

១៨១. ឯវំ មេ សុតន្តិ អនុមានសុត្តំ. តត្ថ ភគ្គេសូតិ ឯវំនាមកេ ជនបទេ, វចនត្ថោ បនេត្ថ វុត្តានុសារេនេវ វេទិតព្ពោ. សុសុមារគិរេតិ ឯវំនាមកេ នគរេ. តស្ស កិរ នគរស្ស វត្ថុបរិគ្គហទិវសេ អវិទូរេ ឧទករហទេ សុំសុមារោ សទ្ទមកាសិ, គិរំ និច្ឆារេសិ. អថ នគរេ និដ្ឋិតេ សុំសុមារគិរំ ត្វេវស្ស នាមំ អកំសុ. ភេសកឡាវនេតិ ភេសកឡានាមកេ វនេ. ‘‘ភេសគឡាវនេ’’តិបិ បាឋោ. មិគទាយេតិ តំ វនំ មិគបក្ខីនំ អភយទិន្នដ្ឋានេ ជាតំ, តស្មា មិគទាយោតិ វុច្ចតិ.

បវារេតីតិ ឥច្ឆាបេតិ. វទន្តូតិ ឱវាទានុសាសនិវសេន វទន្តុ, អនុសាសន្តូតិ អត្ថោ. វចនីយោម្ហីតិ អហំ តុម្ហេហិ វត្តព្ពោ, អនុសាសិតព្ពោ ឱវទិតព្ពោតិ អត្ថោ. សោ ច ហោតិ ទុព្ពចោតិ សោ ច ទុក្ខេន វត្តព្ពោ ហោតិ, វុត្តោ ន សហតិ. ទោវចស្សករណេហីតិ ទុព្ពចភាវការកេហិ ឧបរិ អាគតេហិ សោឡសហិ ធម្មេហិ. អប្បទក្ខិណគ្គាហី អនុសាសនិន្តិ យោ ហិ វុច្ចមានោ តុម្ហេ មំ កស្មា វទថ, អហំ អត្តនោ កប្បិយាកប្បិយំ សាវជ្ជានវជ្ជំ អត្ថានត្ថំ ជានាមីតិ វទតិ. អយំ អនុសាសនិំ បទក្ខិណតោ ន គណ្ហាតិ, វាមតោ គណ្ហាតិ, តស្មា អប្បទក្ខិណគ្គាហីតិ វុច្ចតិ.

បាបិកានំ ឥច្ឆានន្តិ លាមកានំ អសន្តសម្ភវនបត្ថនានំ. បដិប្ផរតីតិ បដិវិរុទ្ធោ, បច្ចនីកោ ហុត្វា តិដ្ឋតិ, អបសាទេតីតិ កិំ នុ ខោ តុយ្ហំ ពាលស្ស អព្យត្តស្ស ភណិតេន, ត្វម្បិ នាម ភណិតព្ពំ មញ្ញិស្សសីតិ ឯវំ ឃដ្ដេតិ. បច្ចារោបេតីតិ, ត្វម្បិ ខោសិ ឥត្ថន្នាមំ អាបត្តិំ អាបន្នោ, តំ តាវ បដិករោហីតិ ឯវំ បដិអារោបេតិ.

អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរតីតិ អញ្ញេន ការណេន វចនេន វា អញ្ញំ ការណំ វចនំ វា បដិច្ឆាទេតិ. ‘‘អាបត្តិំ អាបន្នោសី’’តិ វុត្តេ ‘‘កោ អាបន្នោ, កិំ អាបន្នោ, កិស្មិំ អាបន្នោ, កំ ភណថ, កិំ ភណថា’’តិ វា វទតិ. ‘‘ឯវរូបំ កិញ្ចិ តយា ទិដ្ឋ’’ន្តិ វុត្តេ ‘‘ន សុណាមី’’តិ សោតំ វា ឧបនេតិ. ពហិទ្ធា កថំ អបនាមេតីតិ ‘‘ឥត្ថន្នាមំ អាបត្តិំ អាបន្នោសី’’តិ បុដ្ឋោ ‘‘បាដលិបុត្តំ គតោម្ហី’’តិ វត្វា បុន ‘‘ន តវ បាដលិបុត្តគមនំ បុច្ឆាម, អាបត្តិំ បុច្ឆាមា’’តិ វុត្តេ ‘‘តតោ រាជគេហំ គតោម្ហី’’តិ, រាជគេហំ វា យាហិ ព្រាហ្មណគេហំ វា, អាបត្តិំ អាបន្នោសីតិ. តត្ថ មេ សូករមំសំ លទ្ធន្តិអាទីនិ វទន្តោ កថំ ពហិទ្ធា វិក្ខិបតិ.

អបទានេតិ អត្តនោ ចរិយាយ. ន សម្បាយតីតិ, អាវុសោ, ត្វំ កុហិំ វសសិ, កំ និស្សាយ វសសីតិ វា, យំ ត្វំ វទេសិ ‘‘មយា ឯស អាបត្តិំ អាបជ្ជន្នោ ទិដ្ឋោ’’តិ. ត្វំ តស្មិំ សមយេ កិំ ករោសិ, អយំ កិំ ករោតិ, កត្ថ វា ត្វំ អច្ឆសិ កត្ថ វា អយន្តិអាទិនា នយេន ចរិយំ បុដ្ឋោ សម្បាទេត្វា កថេតុំ ន សក្កោតិ.

១៨៣. តត្រាវុសោតិ, អាវុសោ, តេសុ សោឡសសុ ធម្មេសុ. អត្តនាវ អត្តានំ ឯវំ អនុមិនិតព្ពន្តិ ឯវំ អត្តនាវ អត្តា អនុមេតព្ពោ តុលេតព្ពោ តីរេតព្ពោ.

១៨៤. បច្ចវេក្ខិតព្ពន្តិ បច្ចវេក្ខិតព្ពោ. អហោរត្តានុសិក្ខិនាតិ ទិវាបិ រត្តិម្បិ សិក្ខន្តេន, រតិញ្ច ទិវា ច កុសលេសុ ធម្មេសុ សិក្ខន្តេន បីតិបាមោជ្ជមេវ ឧប្បាទេតព្ពន្តិ អត្ថោ.

អច្ឆេ វា ឧទកបត្តេតិ បសន្នេ វា ឧទកភាជនេ. មុខនិមិត្តន្តិ មុខបដិពិម្ពំ. រជន្តិ អាគន្តុករជំ. អង្គណន្តិ តត្ថ ជាតកំ តិលកំ វា បិឡកំ វា. សព្ពេបិមេ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ បហីនេតិ ឥមិនា សព្ពប្បហានំ កថេសិ. កថំ? ឯត្តកា អកុសលា ធម្មា បព្ពជិតស្ស នានុច្ឆវិកាតិ បដិសង្ខានំ ឧប្បាទយតោ ហិ បដិសង្ខានប្បហានំកថិតំ ហោតិ. សីលំ បទដ្ឋានំ កត្វា កសិណបរិកម្មំ អារភិត្វា អដ្ឋ សមាបត្តិយោ និព្ពត្តេន្តស្ស វិក្ខម្ភនប្បហានំ កថិតំ. សមាបត្តិំ បទដ្ឋានំ កត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេន្តស្ស តទង្គប្បហានំ កថិតំ. វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា មគ្គំ ភាវេន្តស្ស សមុច្ឆេទប្បហានំ កថិតំ. ផលេ អាគតេ បដិប្បស្សទ្ធិប្បហានំ, និព្ពានេ អាគតេ និស្សរណប្បហានន្តិ ឯវំ ឥមស្មិំ សុត្តេ សព្ពប្បហានំ កថិតំវ ហោតិ.

ឥទញ្ហិ សុត្តំ ភិក្ខុបាតិមោក្ខំ នាមាតិ បោរាណា វទន្តិ. ឥទំ ទិវសស្ស តិក្ខត្តុំ បច្ចវេក្ខិតព្ពំ. បាតោ ឯវ វសនដ្ឋានំ បវិសិត្វា និសិន្នេន ‘‘ឥមេ ឯត្តកា កិលេសា អត្ថិ នុ ខោ មយ្ហំ នត្ថី’’តិ បច្ចវេក្ខិតព្ពា. សចេ អត្ថីតិ បស្សតិ, តេសំ បហានាយ វាយមិតព្ពំ. នោ ចេ បស្សតិ, សុបព្ពជិតោស្មីតិ អត្តមនេន ភវិតព្ពំ. ភត្តកិច្ចំ កត្វា រត្តិដ្ឋានេ វា ទិវាដ្ឋានេ វា និសីទិត្វាបិ បច្ចវេក្ខិតព្ពំ. សាយំ វសនដ្ឋានេ និសីទិត្វាបិ បច្ចវេក្ខិតព្ពំ. តិក្ខត្តុំ អសក្កោន្តេន ទ្វេ វារេ បច្ចវេក្ខិតព្ពំ. ទ្វេ វារេ អសក្កោន្តេន បន អវស្សំ ឯកវារំ បច្ចវេក្ខិតព្ពំ, អប្បច្ចវេក្ខិតុំ ន វដ្ដតីតិ វទន្តិ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានត្ថមេវាតិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

អនុមានសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.