៦. អាកង្ខេយ្យសុត្តវណ្ណនា

៦៤. ឯវំ មេ សុតន្តិ អាកង្ខេយ្យសុត្តំ. តត្ថ សម្បន្នសីលាតិ តិវិធំ សម្បន្នំ បរិបុណ្ណសមង្គិមធុរវសេន. តត្ថ –

‘‘សម្បន្នំ សាលិកេទារំ, សុវា ភុញ្ជន្តិ កោសិយ;

បដិវេទេមិ តេ ព្រហ្មេ, ន នំ វារេតុមុស្សហេ’’តិ. (ជា. ១.១៤.១);

ឥទំ បរិបុណ្ណសម្បន្នំ នាម. ‘‘ឥមិនា បាតិមោក្ខសំវរេន ឧបេតោ ហោតិ សមុបេតោ ឧបាគតោ សមុបាគតោ ឧបបន្នោ សម្បន្នោ សមន្នាគតោ’’តិ (វិភ. ៥១១) ឥទំ សមង្គិសម្បន្នំ នាម. ‘‘ឥមិស្សា, ភន្តេ, មហាបថវិយា ហេដ្ឋិមតលំ សម្បន្នំ, សេយ្យថាបិ ខុទ្ទមធុំ អនេឡកំ, ឯវមស្សាទ’’ន្តិ (បារា. ១៧) ឥទំ មធុរសម្បន្នំ នាម. ឥធ បន បរិបុណ្ណសម្បន្នម្បិ សមង្គិសម្បន្នម្បិ វដ្ដតិ. តស្មា សម្បន្នសីលាតិ បរិបុណ្ណសីលា ហុត្វាតិបិ សីលសមង្គិនោ ហុត្វាតិបិ ឯវមេត្ថ អត្ថោ វេទិព្ពោ. សីលន្តិ កេនដ្ឋេន សីលំ? សីលនដ្ឋេន សីលំ. តស្ស វិត្ថារកថា វិសុទ្ធិមគ្គេ វុត្តា.

តត្ថ ‘‘បរិបុណ្ណសីលា’’តិ ឥមិនា អត្ថេន ខេត្តទោសវិគមេន ខេត្តបារិបូរី វិយ សីលទោសវិគមេន សីលបារិបូរី វុត្តា ហោតិ. យថា ហិ ខេត្តំ ពីជខណ្ឌំ វប្បខណ្ឌំ ឧទកខណ្ឌំ ឩសខណ្ឌន្តិ ចតុទោសសមន្នាគតំ អបរិបូរំ ហោតិ.

តត្ថ ពីជខណ្ឌំ នាម យត្ថ អន្តរន្តរា ពីជានិ ខណ្ឌានិ វា បូតីនិ វា ហោន្តិ, តានិ យត្ថ វបន្តិ, តត្ថ សស្សំ ន ឧដ្ឋេតិ, ខេត្តំ ខណ្ឌំ ហោតិ. វប្បខណ្ឌំ នាម យត្ថ អកុសលោ ពីជានិ វបន្តោ អន្តរន្តរា និបាតេតិ. ឯវញ្ហិ សព្ពត្ថ សស្សំ ន ឧដ្ឋេតិ, ខេត្តំ ខណ្ឌំ ហោតិ. ឧទកខណ្ឌំ នាម យត្ថ កត្ថចិ ឧទកំ អតិពហុ វា ន វា ហោតិ, តត្រាបិ ហិ សស្សានិ ន ឧដ្ឋេន្តិ, ខេត្តំ ខណ្ឌំ ហោតិ. ឩសខណ្ឌំ នាម យត្ថ កស្សកោ កិស្មិញ្ចិ បទេសេ នង្គលេន ភូមិំ ចត្តារោ បញ្ច វារេ កសន្តោ អតិគម្ភីរំ ករោតិ, តតោ ឩសំ ឧប្បជ្ជតិ, តត្រាបិ ហិ សស្សំ ន ឧដ្ឋេតិ, ខេត្តំ ខណ្ឌំ ហោតិ, តាទិសញ្ច ខេត្តំ ន មហប្ផលំ ហោតិ ន មហានិសំសំ, តត្រាបិ ហិ ពហុម្បិ វបិត្វា អប្បំ លភតិ. ឥមេសំ បន ចតុន្នំ ទោសានំ វិគមា ខេត្តំ បរិបុណ្ណំ ហោតិ. តាទិសញ្ច ខេត្តំ មហប្ផលំ ហោតិ មហានិសំសំ. ឯវមេវ ខណ្ឌំ ឆិទ្ទំ សពលំ កម្មាសន្តិ ចតុទោសសមន្នាគតំ សីលំ អបរិបូរំ ហោតិ. តាទិសញ្ច សីលំ ន មហប្ផលំ ហោតិ, ន មហានិសំសំ. ឥមេសំ បន ចតុន្នំ ទោសានំ វិគមា សីលខេត្តំ បរិបុណ្ណំ ហោតិ, តាទិសញ្ច សីលំ មហប្ផលំ ហោតិ មហានិសំសំ.

‘‘សីលសមង្គិនោ’’តិ ឥមិនា បនត្ថេន សីលេន សមង្គិភូតា សមោធានំ គតា សមន្នាគតា ហុត្វា វិហរថាតិ ឥទមេវ វុត្តំ ហោតិ. តត្ថ ទ្វីហិ ការណេហិ សម្បន្នសីលតា ហោតិ សីលវិបត្តិយា ច អាទីនវទស្សនេន សីលសម្បត្តិយា ច អានិសំសទស្សនេន. តទុភយម្បិ វិសុទ្ធិមគ្គេ វិត្ថារិតំ.

តត្ថ ‘‘សម្បន្នសីលា’’តិ ឯត្តាវតា កិរ ភគវា ចតុបារិសុទ្ធិសីលំ ឧទ្ទិសិត្វា ‘‘បាតិមោក្ខសំវរសំវុតា’’តិ ឥមិនា តត្ថ ជេដ្ឋកសីលំ វិត្ថារេត្វា ទស្សេសីតិ ទីបវិហារវាសី សុមនត្ថេរោ អាហ. អន្តេវាសិកោ បនស្ស តេបិដកចូឡនាគត្ថេរោ អាហ – ឧភយត្ថាបិ បាតិមោក្ខសំវរោ ភគវតា វុត្តោ, បាតិមោក្ខសំវរោយេវ ហិ សីលំ. ឥតរានិ បន តីណិ សីលន្តិ វុត្តដ្ឋានំ នាម អត្ថីតិ អននុជានន្តោ វត្វា អាហ – ‘‘ឥន្ទ្រិយសំវរោ នាម ឆទ្វាររក្ខាមត្តកមេវ, អាជីវបារិសុទ្ធិ ធម្មេន សមេន បច្ចយុប្បត្តិមត្តកំ, បច្ចយនិស្សិតំ បដិលទ្ធបច្ចយេ ឥទមត្ថន្តិ បច្ចវេក្ខិត្វា បរិភុញ្ជនមត្តកំ. និប្បរិយាយេន បាតិមោក្ខសំវរោវ សីលំ. យស្ស សោ ភិន្នោ, អយំ ឆិន្នសីសោ វិយ បុរិសោ ហត្ថបាទេ សេសានិ រក្ខិស្សតីតិ ន វត្តព្ពោ. យស្ស បន សោ អរោគោ, អយំ អច្ឆិន្នសីសោ វិយ បុរិសោ ជីវិតំ សេសានិ បុន បាកតិកានិ កត្វា រក្ខិតុំ សក្កោតិ. តស្មា ‘សម្បន្នសីលា’តិ ឥមិនា បាតិមោក្ខសំវរំ ឧទ្ទិសិត្វា ‘សម្បន្នបាតិមោក្ខា’តិ តស្សេវ វេវចនំ វត្វា តំ វិត្ថារេត្វា ទស្សេន្តោ ‘បាតិមោក្ខសំវរសំវុតា’តិអាទិមាហា’’តិ.

តត្ថ បាតិមោក្ខសំវរសំវុតាតិ បាតិមោក្ខសំវរេន សមន្នាគតា. អាចារគោចរសម្បន្នាតិ អាចារេន ច គោចរេន ច សម្បន្នា. អណុមត្តេសូតិ អប្បមត្តកេសុ. វជ្ជេសូតិ អកុសលធម្មេសុ. ភយទស្សាវីតិ ភយទស្សិនោ. សមាទាយាតិ សម្មា អាទិយិត្វា. សិក្ខថ សិក្ខាបទេសូតិ សិក្ខាបទេសុ តំ តំ សិក្ខាបទំ សមាទិយិត្វា សិក្ខថ. អបិច សមាទាយ សិក្ខថ សិក្ខាបទេសូតិ យំកិញ្ចិ សិក្ខាកោដ្ឋាសេសុ សិក្ខិតព្ពំ កាយិកំ វាចសិកញ្ច, តំ សព្ពំ សមាទាយ សិក្ខថាតិ អយមេត្ថ សង្ខេបោ, វិត្ថារតោ បន សព្ពានេតានិ បាតិមោក្ខសំវរាទីនិ បទានិ វិសុទ្ធិមគ្គេ វុត្តានិ.

៦៥. អាកង្ខេយ្យ ចេតិ ឥទំ កស្មា អារទ្ធំ? សីលានិសំសទស្សនត្ថំ. សចេបិ អចិរបព្ពជិតានំ វា ទុប្បញ្ញានំ វា ឯវមស្ស ‘‘ភគវា សីលំ បូរេថាតិ វទតិ, កោ នុ ខោ សីលបូរណេ អានិសំសោ, កោ វិសេសោ, កា វឌ្ឍី’’តិ? តេសំ សត្តរស អានិសំសេ ទស្សេតុំ ឯវមាហ. អប្បេវ នាម ឯតំ សព្រហ្មចារីនំ បិយមនាបតាទិអាសវក្ខយបរិយោសានំ អានិសំសំ សុត្វាបិ សីលំ បរិបូរេយ្យុន្តិ. វិសកណ្ដកវាណិជោ វិយ. វិសកណ្ដកវាណិជោ នាម គុឡវាណិជោ វុច្ចតិ.

សោ កិរ គុឡផាណិតខណ្ឌសក្ខរាទីនិ សកដេនាទាយ បច្ចន្តគាមំ គន្ត្វា ‘‘វិសកណ្ដកំ គណ្ហថ, វិសកណ្ដកំ គណ្ហថា’’តិ ឧគ្ឃោសេសិ. តំ សុត្វា គាមិកា ‘‘វិសំ នាម កក្ខឡំ, យោ នំ ខាទតិ, សោ មរតិ, កណ្ដកម្បិ វិជ្ឈិត្វា មារេតិ, ឧភោបេតេ កក្ខឡា, កោ ឯត្ថ អានិសំសោ’’តិ គេហទ្វារានិ ថកេសុំ, ទារកេ ច បលាបេសុំ. តំ ទិស្វា វាណិជោ ‘‘អវោហារកុសលា ឥមេ គាមិកា, ហន្ទ នេ ឧបាយេន គណ្ហាបេមី’’តិ ‘‘អតិមធុរំ គណ្ហថ, អតិសាទុំ គណ្ហថ, គុឡំ ផាណិតំ សក្ខរំ សមគ្ឃំ លព្ភតិ, កូដមាសកកូដកហាបណាទីហិបិ លព្ភតី’’តិ ឧគ្ឃោសេសិ. តំ សុត្វា គាមិកា ហដ្ឋតុដ្ឋា អាគន្ត្វា ពហុម្បិ មូលំ ទត្វា គហេសុំ. តត្ថ វាណិជស្ស ‘‘វិសកណ្ដកំ គណ្ហថា’’តិ ឧគ្ឃោសនំ វិយ ភគវតោ ‘‘សម្បន្នសីលា, ភិក្ខវេ, វិហរថ…បេ… សមាទាយ សិក្ខថ សិក្ខាបទេសូ’’តិ វចនំ. ‘‘ឧភោបេតេ កក្ខឡា, កោ ឯត្ថ អានិសំសោ’’តិ គាមិកានំ ចិន្តនំ វិយ ភគវា ‘‘សម្បន្នសីលា វិហរថា’’តិ អាហ, ‘‘សីលញ្ច នាមេតំ កក្ខឡំ ផរុសំ ខិឌ្ឌាទិបច្ចនីកំ, កោ នុ ខោ សម្បន្នសីលានំ អានិសំសោ’’តិ ភិក្ខូនំ ចិន្តនំ. អថ តស្ស វាណិជស្ស ‘‘អតិមធុរំ គណ្ហថា’’តិអាទិវចនំ វិយ ភគវតោ បិយមនាបតាទិអាសវក្ខយបរិយោសានំ សត្តរសអានិសំសប្បកាសនត្ថំ ‘‘អាកង្ខេយ្យ ចេ’’តិអាទិវចនំ វេទិតព្ពំ.

តត្ថ អាកង្ខេយ្យ ចេតិ យទិ អាកង្ខេយ្យ យទិ ឥច្ឆេយ្យ. បិយោ ច អស្សន្តិ បិយចក្ខូហិ សម្បស្សិតព្ពោ, សិនេហុប្បត្តិយា បទដ្ឋានភូតោ ភវេយ្យន្តិ វុត្តំ ហោតិ. មនាបោតិ តេសំ មនវឌ្ឍនកោ, តេសំ វា មនេន បត្តព្ពោ, មេត្តចិត្តេន ផរិតព្ពោតិ វុត្តំ ហោតិ. គរូតិ តេសំ គរុដ្ឋានិយោ បាសាណច្ឆត្តសទិសោ. ភាវនីយោតិ ‘‘អទ្ធា អយមាយស្មា ជានំ ជានាតិ បស្សំ បស្សតី’’តិ ឯវំ សម្ភាវនីយោ. សីលេស្វេវស្ស បរិបូរការីតិ ចតុបារិសុទ្ធិសីលេសុយេវ បរិបូរការី អស្ស, អនូនេន បរិបូរិតាការេន សមន្នាគតោ ភវេយ្យាតិ វុត្តំ ហោតិ. អជ្ឈត្តំ ចេតោសមថមនុយុត្តោតិ អត្តនោ ចិត្តសមថេ យុត្តោ, ឯត្ថ ហិ អជ្ឈត្តន្តិ វា អត្តនោតិ វា ឯតំ ឯកត្ថំ, ព្យញ្ជនមេវ នានំ. ភុម្មត្ថេ បនេតំ សមថន្តិ ឧបយោគវចនំ. អនូតិ ឥមិនា ឧបសគ្គេន យោគេ សិទ្ធំ. អនិរាកតជ្ឈានោតិ ពហិ អនីហដជ្ឈានោ, អវិនាសិតជ្ឈានោ វា, នីហរណវិនាសត្ថញ្ហិ ឥទំ និរាករណំ នាម. ថម្ភំ និរំកត្វា និវាតវុត្តីតិអាទីសុ ចស្ស បយោគោ ទដ្ឋព្ពោ.

វិបស្សនាយ សមន្នាគតោតិ សត្តវិធាយ អនុបស្សនាយ យុត្តោ, សត្តវិធា អនុបស្សនា នាម អនិច្ចានុបស្សនា ទុក្ខានុបស្សនា អនត្តានុបស្សនា និព្ពិទានុបស្សនា វិរាគានុបស្សនា និរោធានុបស្សនា បដិនិស្សគ្គានុបស្សនាតិ. តា វិសុទ្ធិមគ្គេ វិត្ថារិតា. ព្រូហេតា សុញ្ញាគារានន្តិ វឌ្ឍេតា សុញ្ញាគារានំ, ឯត្ថ ច សមថវិបស្សនាវសេន កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា រត្តិន្ទិវំ សុញ្ញាគារំ បវិសិត្វា និសីទមានោ ភិក្ខុ ‘‘ព្រូហេតា សុញ្ញាគារាន’’ន្តិ វេទិតព្ពោ. ឯកភូមកាទិបាសាទេ កុរុមានោបិ បន នេវ សុញ្ញាគារានំ ព្រូហេតាតិ ទដ្ឋព្ពោតិ.

ឯត្តាវតា ច យថា តណ្ហាវិចរិតទេសនា បឋមំ តណ្ហាវសេន អារទ្ធាបិ តណ្ហាបទដ្ឋានត្តា មានទិដ្ឋីនំ មានទិដ្ឋិយោ ឱសរិត្វា កមេន បបញ្ចត្តយទេសនា ជាតា, ឯវមយំ ទេសនា បឋមំ អធិសីលសិក្ខាវសេន អារទ្ធាបិ សីលបទដ្ឋានត្តា សមថវិបស្សនានំ សមថវិបស្សនាយោ ឱសរិត្វា កមេន សិក្ខត្តយទេសនា ជាតាតិ វេទិតព្ពា.

ឯត្ថ ហិ ‘‘សីលេស្វេវស្ស បរិបូរការី’’តិ ឯត្តាវតា អធិសីលសិក្ខា វុត្តា. ‘‘អជ្ឈត្តំ ចេតោសមថមនុយុត្តោ អនិរាកតជ្ឈានោ’’តិ ឯត្តាវតា អធិចិត្តសិក្ខា, ‘‘វិបស្សនាយ សមន្នាគតោ’’តិ ឯត្តាវតា អធិបញ្ញាសិក្ខា, ‘‘ព្រូហេតា សុញ្ញាគារាន’’ន្តិ ឥមិនា បន សមថវសេន សុញ្ញាគារវឌ្ឍនេ អធិចិត្តសិក្ខា, វិបស្សនាវសេន អធិបញ្ញាសិក្ខាតិ ឯវំ ទ្វេបិ សិក្ខា សង្គហេត្វា វុត្តា. ឯត្ថ ច ‘‘អជ្ឈត្តំ ចេតោសមថមនុយុត្តោ អនិរាកតជ្ឈានោ’’តិ ឥមេហិ បទេហិ សីលានុរក្ខិកា ឯវ ចិត្តេកគ្គតា កថិតា. ‘‘វិបស្សនាយា’’តិ ឥមិនា បទេន សីលានុរក្ខិកោ សង្ខារបរិគ្គហោ.

កថំ ចិត្តេកគ្គតា សីលមនុរក្ខតិ? យស្ស ហិ ចិត្តេកគ្គតា នត្ថិ, សោ ព្យាធិម្ហិ ឧប្បន្នេ វិហញ្ញតិ, សោ ព្យាធិវិហតោ វិក្ខិត្តចិត្តោ សីលំ វិនាសេត្វាបិ ព្យាធិវូបសមំ កត្តា ហោតិ. យស្ស បន ចិត្តេកគ្គតា អត្ថិ, សោ តំ ព្យាធិទុក្ខំ វិក្ខម្ភេត្វា សមាបត្តិំ សមាបជ្ជតិ, សមាបន្នក្ខណេ ទុក្ខំ ទូរាបកតំ ហោតិ, ពលវតរសុខមុប្បជ្ជតិ. ឯវំ ចិត្តេកគ្គតា សីលំ អនុរក្ខតិ.

កថំ សង្ខារបរិគ្គហោ សីលមនុរក្ខតិ? យស្ស ហិ សង្ខារបរិគ្គហោ នត្ថិ, តស្ស ‘‘មម រូបំ មម វិញ្ញាណ’’ន្តិ អត្តភាវេ ពលវមមត្តំ ហោតិ, សោ តថារូបេសុ ទុព្ភិក្ខព្យាធិភយាទីសុ សម្បត្តេសុ សីលំ វិនាសេត្វាបិ អត្តភាវំ បោសេតា ហោតិ. យស្ស បន សង្ខារបរិគ្គហោ អត្ថិ, តស្ស អត្តភាវេ ពលវមមត្តំ វា សិនេហោ វា ន ហោតិ, សោ តថារូបេសុ ទុព្ភិក្ខព្យាធិភយាទីសុ សម្បត្តេសុ សចេបិស្ស អន្តានិ ពហិ និក្ខមន្តិ, សចេបិ ឧស្សុស្សតិ វិសុស្សតិ, ខណ្ឌាខណ្ឌិកោ វា ហោតិ សតធាបិ សហស្សធាបិ, នេវ សីលំ វិនាសេត្វា អត្តភាវំ បោសេតា ហោតិ. ឯវំ សង្ខារបរិគ្គហោ សីលមនុរក្ខតិ. ‘‘ព្រូហេតា សុញ្ញាគារាន’’ន្តិ ឥមិនា បន តស្សេវ ឧភយស្ស ព្រូហនា វឌ្ឍនា សាតច្ចកិរិយា ទស្សិតា.

ឯវំ ភគវា យស្មា ‘‘សព្រហ្មចារីនំ បិយោ ចស្សំ មនាបោ ច គរុ ច ភាវនីយោ ចា’’តិ ឥមេ ចត្តារោ ធម្មេ អាកង្ខន្តេន នត្ថញ្ញំ កិញ្ចិ កាតព្ពំ, អញ្ញទត្ថុ សីលាទិគុណសមន្នាគតេន ភវិតព្ពំ, ឥទិសោ ហិ សព្រហ្មចារីនំ បិយោ ហោតិ មនាបោ គរុ ភាវនីយោ. វុត្តម្បិ ហេតំ –

‘‘សីលទស្សនសម្បន្នំ, ធម្មដ្ឋំ សច្ចវាទិនំ;

អត្តនោ កម្ម កុព្ពានំ, តំ ជនោ កុរុតេ បិយ’’ន្តិ. (ធ. ប. ២១៧);

តស្មា ‘‘អាកង្ខេយ្យ ចេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សព្រហ្មចារីនំ បិយោ ចស្សំ មនាបោ ច គរុ ច ភាវនីយោ ចាតិ សីលេស្វេវស្ស បរិបូរការី…បេ… សុញ្ញាគារាន’’ន្តិ វត្វា ឥទានិ យស្មា បច្ចយលាភាទិំ បត្ថយន្តេនាបិ ឥទមេវ ករណីយំ, ន អញ្ញំ កិញ្ចិ, តស្មា ‘‘អាកង្ខេយ្យ ចេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ លាភី អស្ស’’ន្តិអាទិមាហ. ន ចេត្ថ ភគវា លាភនិមិត្តំ សីលាទិបរិបូរណំ កថេតីតិ វេទិតព្ពោ. ភគវា ហិ ឃាសេសនំ ឆិន្នកថោ ន វាចំ បយុត្តំ ភណេតិ, ឯវំ សាវកេ ឱវទតិ, សោ កថំ លាភនិមិត្តំ សីលាទិបរិបូរណំ កថេស្សតិ, បុគ្គលជ្ឈាសយវសេន បនេតំ វុត្តំ. យេសញ្ហិ ឯវំ អជ្ឈាសយោ ភវេយ្យ ‘‘សចេ មយំ ចតូហិ បច្ចយេហិ ន កិលមេយ្យាម, សីលាទិំ បូរេតុំ សក្កុណេយ្យាមា’’តិ, តេសំ អជ្ឈាសយវសេន ភគវា ឯវមាហ. អបិច រសានិសំសោ ឯស សីលស្ស, យទិទំ ចត្តារោ បច្ចយា នាម. តថា ហិ បណ្ឌិតមនុស្សា កោដ្ឋាទីសុ ឋបិតំ នីហរិត្វា បុត្តាទីនម្បិ អទត្វា អត្តនាបិ អបរិភុញ្ជិត្វា សីលវន្តានំ ទេន្តីតិ សីលស្ស សរសានិសំសទស្សនត្ថំ បេតំ វុត្តំ.

តតិយវារេ យេសាហន្តិ យេសំ អហំ. តេសំ តេ ការាតិ តេសំ ទេវានំ វា មនុស្សានំ វា តេ មយិ កតា បច្ចយទានការា. ទេវាបិ ហិ សីលាទិគុណយុត្តានំ បច្ចយេ ទេន្តិ, ន កេវលំ មនុស្សាយេវ, សក្កោ វិយ អាយស្មតោ មហាកស្សបស្ស. មហប្ផលា មហានិសំសាតិ ឧភយមេតំ អត្ថតោ ឯកំ, ព្យញ្ជនមេវ នានំ. មហន្តំ វា លោកិយសុខំ ផលន្តីតិ មហប្ផលា. មហតោ លោកុត្តរសុខស្ស ច បច្ចយា ហោន្តីតិ មហានិសំសា. សីលាទិគុណយុត្តស្ស ហិ កដច្ឆុភិក្ខាបិ បញ្ចរតនមត្តាយ ភូមិយា បណ្ណសាលាបិ កត្វា ទិន្នា អនេកានិ កប្បសហស្សានិ ទុគ្គតិវិនិបាតតោ រក្ខតិ, បរិយោសានេ ច អមតាយ បរិនិព្ពានធាតុយាបច្ចយោ ហោតិ. ‘‘ខីរោទនំ អហមទាសិ’’ន្តិអាទីនិ (វិ. វ. ៤១៣) ចេត្ថ វត្ថូនិ, សកលមេវ វា បេតវត្ថុ វិមានវត្ថុ ច សាធកំ. តស្មា បច្ចយទាយកេហិ អត្តនិ កតានំ ការានំ មហប្ផលតំ ឥច្ឆន្តេនាបិ សីលាទិគុណយុត្តេនេវ ភវិតព្ពន្តិ ទស្សេតិ.

ចតុត្ថវារេ ញាតីតិ សស្សុសសុរបក្ខិកា. សាលោហិតាតិ ឯកលោហិតសម្ពទ្ធា បីតិបិតាមហាទយោ. បេតាតិ បេច្ចភាវំ គតា. កាលង្កតាតិ មតា. តេសំ តន្តិ តេសំ តំ មយិ បសន្នចិត្តតំ វា បសន្នេន ចិត្តេន អនុស្សរណំ វា. យស្ស ហិ ភិក្ខុនោ កាលង្កតោ បិតា វា មាតា វា ‘‘អម្ហាកំ ញាតកោ ថេរោ សីលវា កល្យាណធម្មោ’’តិ បសន្នចិត្តោ ហុត្វា តំ ភិក្ខុំ អនុស្សរតិ, តស្ស សោ ចិត្តប្បសាទោបិ តំ អនុស្សរណមត្តម្បិ មហប្ផលំ មហានិសំសមេវ ហោតិ, អនេកានិ កប្បសតសហស្សានិ ទុគ្គតិតោ វារេតុំ អន្តេ ច អមតំ បាបេតុំ សមត្ថមេវ ហោតិ. វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា ‘‘យេ តេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ សីលសម្បន្នា សមាធិសម្បន្នា បញ្ញា, វិមុត្តិ, វិមុត្តិញាណទស្សនសម្បន្នា, ទស្សនំបាហំ, ភិក្ខវេ, តេសំ ភិក្ខូនំ ពហុការំ វទាមិ. សវនំ, អនុស្សតិំ, អនុបព្ពជ្ជំ, ឧបសង្កមនំ, បយិរុបាសនំបាហំ, ភិក្ខវេ, តេសំ ភិក្ខូនំ ពហុការំ វទាមី’’តិ (ឥតិវុ. ១០៤). តស្មា ញាតិសាលោហិតានំ អត្តនិ ចិត្តប្បសាទស្ស អនុស្សតិយា ច មហប្ផលតំ ឥច្ឆន្តេនាបិ សីលាទិគុណយុត្តេនេវ, ភវិតព្ពន្តិ ទស្សេតិ.

៦៦. បញ្ចមវារេ អរតិរតិសហោ អស្សន្តិ អរតិយា រតិយា ច សហោ អភិភវិតា អជ្ឈោត្ថរិតា ភវេយ្យំ. ឯត្ថ ច អរតីតិ អធិកុសលេសុ ធម្មេសុ បន្តសេនាសនេសុ ច ឧក្កណ្ឋា. រតីតិ បញ្ចកាមគុណរតិ. ន ច មំ អរតិ សហេយ្យាតិ មញ្ច អរតិ ន អភិភវេយ្យ ន មទ្ទេយ្យ ន អជ្ឈោត្ថរេយ្យ. ឧប្បន្នន្តិ ជាតំ និព្ពត្តំ. សីលាទិគុណយុត្តោ ហិ អរតិញ្ច រតិញ្ច សហតិ អជ្ឈោត្ថរតិ មទ្ទិត្វា តិដ្ឋតិ. តស្មា ឦទិសំ អត្តានំ ឥច្ឆន្តេនាបិ សីលាទិគុណយុត្តេនេវ ភវិតព្ពន្តិ ទស្សេតិ.

ឆដ្ឋវារេ ភយំ ចិត្តុត្រាសោបិ អារម្មណម្បិ. ភេរវំ អារម្មណមេវ. សេសំ បញ្ចមវារេ វុត្តនយមេវ. សីលាទិគុណយុត្តោ ហិ ភយភេរវំ សហតិ អជ្ឈោត្ថរតិ មទ្ទិត្វា តិដ្ឋតិ អរិយកោដិយវាសីមហាទត្តត្ថេរោ វិយ.

ថេរោ កិរ មគ្គំ បដិបន្នោ អញ្ញតរំ បាសាទិកំ អរញ្ញំ ទិស្វា ‘‘ឥធេវជ្ជ សមណធម្មំ កត្វា គមិស្សាមី’’តិ មគ្គា ឱក្កម្ម អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ សង្ឃាដិំ បញ្ញបេត្វា បល្លង្កំ អាភុជិត្វា និសីទិ. រុក្ខទេវតាយ ទារកា ថេរស្ស សីលតេជេន សកភាវេន សណ្ឋាតុំ អសក្កោន្តា វិស្សរមកំសុ. ទេវតាបិ រុក្ខំ ចាលេសិ. ថេរោ អចលោវ និសីទិ. សា ទេវតា ធូមាយិ, បជ្ជលិ, នេវ សក្ខិ ថេរំ ចាលេតុំ, តតោ ឧបាសកវណ្ណេនាគន្ត្វា វន្ទិត្វា អដ្ឋាសិ. ‘‘កោ ឯសោ’’តិ វុត្តា ‘‘អហំ, ភន្តេ, ឯតស្មិំ រុក្ខេ អធិវត្ថា ទេវតា’’តិ អវោច. ត្វំ ឯតេ វិការេ អកាសីតិ. អាម ភន្តេតិ. កស្មាតិ ច វុត្តា អាហ – ‘‘តុម្ហាកំ, ភន្តេ, សីលតេជេន ទារកា សកភាវេន សណ្ឋាតុំ អសក្កោន្តា វិស្សរមកំសុ, សាហំ តុម្ហេ បលាបេតុំ ឯវមកាសិ’’ន្តិ. ថេរោ អាហ – ‘‘អថ កស្មា ឥធ, ភន្តេ, មា វសថ, មយ្ហំ អផាសូតិ បដិកច្ចេវ នាវចាសិ. ឥទានិ បន មា កិញ្ចិ អវច, អរិយកោដិយមហាទត្តោ អមនុស្សភយេន គតោតិ វចនតោ លជ្ជាមិ, តេនាហំ ឥធេវ វសិស្សំ, ត្វំ បន អជ្ជេកទិវសំ យត្ថ កត្ថចិ វសាហី’’តិ. ឯវំ សីលាទិគុណយុត្តោ ភយភេរវសហោ ហោតិ. តស្មា ឦទិសមត្តានំ ឥច្ឆន្តេនាបិ សីលាទិគុណយុត្តេនេវ ភវិតព្ពន្តិ ទស្សេតិ.

សត្តមវារេ អាភិចេតសិកានន្តិ អភិចេតោតិ អភិក្កន្តំ វិសុទ្ធចិត្តំ វុច្ចតិ, អធិចិត្តំ វា, អភិចេតសិ ជាតានិ អាភិចេតសិកានិ, អភិចេតោ សន្និស្សិតានីតិ វា អាភិចេតសិកានិ. ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារានន្តិ ទិដ្ឋធម្មេ សុខវិហារានំ. ទិដ្ឋធម្មោតិ បច្ចក្ខោ អត្តភាវោ វុច្ចតិ, តត្ថ សុខវិហារភូតានន្តិ អត្ថោ, រូបាវចរជ្ឈានានមេតំ អធិវចនំ. តានិ ហិ អប្បេត្វា និសិន្នា ឈាយិនោ ឥមស្មិំយេវ អត្តភាវេ អសំកិលិដ្ឋំ នេក្ខម្មសុខំ វិន្ទន្តិ, តស្មា ‘‘ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារានី’’តិ វុច្ចន្តិ. និកាមលាភីតិ និកាមេន លាភី អត្តនោ ឥច្ឆាវសេន លាភី, ឥច្ឆិតិច្ឆិតក្ខណេ សមាបជ្ជិតុំ សមត្ថោតិ វុត្តំ ហោតិ. អកិច្ឆលាភីតិ សុខេនេវ បច្ចនីកធម្មេ វិក្ខម្ភេត្វា សមាបជ្ជិតុំ សមត្ថោតិ វុត្តំ ហោតិ. អកសិរលាភីតិ អកសិរានំ វិបុលានំ លាភី, យថាបរិច្ឆេទេយេវ វុដ្ឋាតុំ សមត្ថោតិ វុត្តំ ហោតិ. ឯកច្ចោ ហិ លាភីយេវ ហោតិ, ន បន សក្កោតិ ឥច្ឆិតិច្ឆិតក្ខណេ សមាបជ្ជិតុំ. ឯកច្ចោ សក្កោតិ តថា សមាបជ្ជិតុំ, បារិពន្ធិកេ បន កិច្ឆេន វិក្ខម្ភេតិ. ឯកច្ចោ តថា សមាបជ្ជតិ, បារិពន្ធិកេ ច អកិច្ឆេនេវ វិក្ខម្ភេតិ, ន សក្កោតិ នាឡិកាយន្តំ វិយ យថាបរិច្ឆេទេយេវ ច វុដ្ឋាតុំ. យោ បន ឥមំ តិវិធម្បិ សម្បទំ ឥច្ឆតិ, សោបិ សីលេស្វេវស្ស បរិបូរការីតិ.

ឯវំ អភិញ្ញាបាទកេ ឈានេ វុត្តេ កិញ្ចាបិ អភិញ្ញានំ វារោ អាគតោ, អថ ខោ នំ ភគវា អគ្គហេត្វាវ យស្មា ន កេវលំ អភិញ្ញាបាទកជ្ឈានានិ ច អភិញ្ញាយោយេវ ច សីលានំ អានិសំសោ, អបិច ខោ ចត្តារិ អារុប្បឈានានិបិ តយោ ច ហេដ្ឋិមា អរិយមគ្គា, តស្មា តំ សព្ពំ បរិយាទិយិត្វា ទស្សេតុំ អាកង្ខេយ្យ ចេ…បេ… យេ តេ សន្តាតិ ឯវមាទិមាហ.

តត្ថ សន្តាតិ អង្គសន្តតាយ ចេវ អារម្មណសន្តតាយ ច. វិមោក្ខាតិ បច្ចនីកធម្មេហិ វិមុត្តត្តា អារម្មណេ ច អធិមុត្តត្តា. អតិក្កម្ម រូបេតិ រូបាវចរជ្ឈានេ អតិក្កមិត្វា, យេ តេ វិមោក្ខា អតិក្កម្ម រូបេ សន្តាតិ បទសម្ពន្ធោ, ឥតរថា ហិ អតិក្កម្ម រូបេ កិំ ករោតីតិ ន បញ្ញាយេយ្យុំ. អារុប្បាតិ អារម្មណតោ ច វិបាកតោ ច រូបវិរហិតា. កាយេន ផុសិត្វាតិ នាមកាយេន ផុសិត្វា បាបុណិត្វា, អធិគន្ត្វាតិ វុត្តំ ហោតិ. សេសំ វុត្តានមេវ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ ‘‘យោបិ ភិក្ខុ ឥមេ វិមោក្ខេ ផុសិត្វា វិហរិតុកាមោ, សោបិ សីលេស្វេវស្ស បរិបូរការី’’តិ.

៦៧. នវមវារេ តិណ្ណំ សំយោជនានន្តិ សក្កាយទិដ្ឋិវិចិកិច្ឆាសីលព្ពតបរាមាសសង្ខាតានំ តិណ្ណំ ពន្ធនានំ. តានិ ហិ សំយោជេន្តិ ខន្ធគតិភវាទីហិ ខន្ធគតិភវាទយោ, កម្មំ វា ផលេន, តស្មា សំយោជនានីតិ វុច្ចន្តិ, ពន្ធនានីតិ អត្ថោ. បរិក្ខយាតិ បរិក្ខយេន. សោតាបន្នោតិ សោតំ អាបន្នោ. សោតោតិ ច មគ្គស្សេតំ អធិវចនំ. សោតាបន្នោតិ តំសមង្គិបុគ្គលស្ស. យថាហ ‘‘សោតោ សោតោតិ ហិទំ, សារិបុត្ត, វុច្ចតិ. កតមោ នុ ខោ, សារិបុត្ត, សោតោតិ? អយមេវ ហិ, ភន្តេ, អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ. សេយ្យថិទំ, សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធីតិ. សោតាបន្នោ សោតាបន្នោតិ ហិទំ, សារិបុត្ត, វុច្ចតិ. កតមោ នុ ខោ, សារិបុត្ត, សោតាបន្នោតិ? យោ ហិ, ភន្តេ, ឥមិនា អដ្ឋង្គិកេន មគ្គេន សមន្នាគតោ, អយំ វុច្ចតិ សោតាបន្នោ, យោយំ អាយស្មា ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ’’តិ. ឥធ បន មគ្គេន ផលស្ស នាមំ ទិន្នំ, តស្មា ផលដ្ឋោ ‘‘សោតាបន្នោ’’តិ វេទិតព្ពោ. អវិនិបាតធម្មោតិ វិនិបាតេតីតិ វិនិបាតោ, នាស្ស វិនិបាតោ ធម្មោតិ អវិនិបាតធម្មោ, ន អត្តានំ អបាយេ វិនិបាតសភាវោតិ វុត្តំ ហោតិ. កស្មា? យេ ធម្មា អបាយគមនិយា, តេសំ បហីនត្តា. សម្ពោធិ បរំ អយនំ គតិ អស្សាតិ សម្ពោធិបរាយណោ, ឧបរិមគ្គត្តយំ អវស្សំ សម្បាបកោតិ អត្ថោ. កស្មា? បដិលទ្ធបឋមមគ្គត្តា. សីលេស្វេវាតិ ឦទិសោ ហោតុកាមោបិ សីលេស្វេវស្ស បរិបូរណារីតិ.

ទសមវារេ បឋមមគ្គេន បរិក្ខីណានិបិ តីណិ សំយោជនានិ សកទាគាមិមគ្គស្ស វណ្ណភណនត្ថំ វុត្តានិ. រាគទោសមោហានំ តនុត្តាតិ ឯតេសំ តនុភាវេន, តនុត្តករណេនាតិ វុត្តំ ហោតិ. តត្ថ ទ្វីហិ ការណេហិ តនុត្តំ វេទិតព្ពំ អធិច្ចុប្បត្តិយា ច បរិយុដ្ឋានមន្ទតាយ ច. សកទាគាមិស្ស ហិ វដ្ដានុសារិមហាជនស្សេវ កិលេសា អភិណ្ហំ ន ឧប្បជ្ជន្តិ, កទាចិ ករហចិ ឧប្បជ្ជន្តិ វិរឡាការា ហុត្វា, វិរឡវាបិតេ ខេត្តេ អង្កុរា វិយ. ឧប្បជ្ជមានាបិ ច វដ្ដានុសារិមហាជនស្សេវ មទ្ទន្តា ផរន្តា ឆាទេន្តា អន្ធការំ ករោន្តា ន ឧប្បជ្ជន្តិ, មន្ទមន្ទា ឧប្បជ្ជន្តិ តនុកាការា ហុត្វា, អព្ភបដលមិវ មក្ខិកាបត្តមិវ ច.

តត្ថ កេចិ ថេរា ភណន្តិ ‘‘សកទាគាមិស្ស កិលេសា កិញ្ចាបិ ចិរេន ឧប្បជ្ជន្តិ, ពហលាវ ឧប្បជ្ជន្តិ, តថា ហិស្ស បុត្តា ច ធីតរោ ច ទិស្សន្តី’’តិ, ឯតំ បន អប្បមាណំ. បុត្តធីតរោ ហិ អង្គបច្ចង្គបរាមសនមត្តេនបិ ហោន្តីតិ. ទ្វីហិយេវ ការណេហិស្ស កិលេសានំ តនុត្តំ វេទិតព្ពំ អធិច្ចុប្បត្តិយា ច បរិយុដ្ឋានមន្ទតាយ ចាតិ.

សកទាគាមីតិ សកិំ អាគមនធម្មោ. សកិទេវ ឥមំ លោកំ អាគន្ត្វាតិ ឯកវារំយេវ ឥមំ មនុស្សលោកំ បដិសន្ធិវសេន អាគន្ត្វា. យោបិ ហិ ឥធ សកទាគាមិមគ្គំ ភាវេត្វា ឥធេវ បរិនិព្ពាតិ, សោបិ ឥធ ន គហិតោ. យោបិ ឥធ មគ្គំ ភាវេត្វា ទេវេសុ ឧបបជ្ជិត្វា តត្ថេវ បរិនិព្ពាតិ. យោបិ ទេវលោកេ មគ្គំ ភាវេត្វា តត្ថេវ បរិនិព្ពាតិ. យោបិ ទេវលោកេ មគ្គំ ភាវេត្វា ឥធេវ មនុស្សលោកេ និព្ពត្តិត្វា បរិនិព្ពាតិ. យោ បន ឥធ មគ្គំ ភាវេត្វា ទេវលោកេ និព្ពត្តោ, តត្ថ យាវតាយុកំ ឋត្វា បុន ឥធេវ ឧបបជ្ជិត្វា បរិនិព្ពាតិ, អយមិធ គហិតោតិ វេទិតព្ពោ. ទុក្ខស្សន្តំ ករេយ្យន្តិ វដ្ដទុក្ខស្ស បរិច្ឆេទំ ករេយ្យំ. សីលេស្វេវាតិ ឦទិសោ ហោតុកាមោបិ សីលេស្វេវស្ស បរិបូរការីតិ.

ឯកាទសមវារេ បញ្ចន្នន្តិ គណនបរិច្ឆេទោ. ឱរម្ភាគិយានន្តិ ឱរំ វុច្ចតិ ហេដ្ឋា, ហេដ្ឋាភាគិយានន្តិ អត្ថោ, កាមាវចរលោកេ ឧប្បត្តិបច្ចយានន្តិ អធិប្បាយោ. សំយោជនានន្តិ ពន្ធនានំ, តានិ កាមរាគព្យាបាទសំយោជនេហិ សទ្ធិំ បុព្ពេ វុត្តសំយោជនានេវ វេទិតព្ពានិ. យស្ស ហិ ឯតានិ អប្បហីនានិ, សោ កិញ្ចាបិ ភវគ្គេ ឧប្បន្នោ ហោតិ, អថ ខោ អាយុបរិក្ខយា កាមាវចរេ និព្ពត្តតិយេវ, គិលិតពលិសមច្ឆូបមោ ស្វាយំ បុគ្គលោ ទីឃសុត្តកេន បាទេ ពទ្ធវិហង្គូបមោ ចាតិ វេទិតព្ពោ. បុព្ពេ វុត្តានម្បិ ចេត្ថ វចនំ វណ្ណភណនត្ថមេវាតិ វេទិតព្ពំ. ឱបបាតិកោតិ សេសយោនិបដិក្ខេបវចនមេតំ. តត្ថបរិនិព្ពាយីតិ តត្ថេវ ព្រហ្មលោកេ បរិនិព្ពាយី. អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកាតិ តតោ ព្រហ្មលោកា បដិសន្ធិវសេន បុន អនាវត្តិសភាវោ. សីលេស្វេវាតិ ឦទិសោ ហោតុកាមោបិ សីលេស្វេវស្ស បរិបូរការីតិ.

៦៨. ឯវំ អនាគាមិមគ្គេ វុត្តេ កិញ្ចាបិ ចតុត្ថមគ្គស្ស វារោ អាគតោ, អថ ខោ នំ ភគវា អគ្គហេត្វាវ យស្មា ន កេវលា អាសវក្ខយាភិញ្ញា ឯវ សីលានំ អានិសំសោ, អបិច ខោ លោកិយបញ្ចាភិញ្ញាយោបិ, តស្មា តាបិ ទស្សេតុំ, យស្មា ច អាសវក្ខយេ កថិតេ ទេសនា និដ្ឋិតា ហោតិ, ឯវញ្ច សតិ ឥមេសំ គុណានំ អកថិតត្តា អយំ កថា មុណ្ឌាភិញ្ញាកថា នាម ភវេយ្យ, តស្មា ច អភិញ្ញាបារិបូរិំ កត្វា ទស្សេតុម្បិ, យស្មា ច អនាគាមិមគ្គេ ឋិតស្ស សុខេន ឥទ្ធិវិកុប្បនា ឥជ្ឈតិ, សមាធិបរិពន្ធានំ កាមរាគព្យាបាទានំ សមូហតត្តា, អនាគាមី ហិ សីលេសុ ច សមាធិម្ហិ ច បរិបូរការី, តស្មា យុត្តដ្ឋានេយេវ លោកិយាភិញ្ញាយោ ទស្សេតុម្បិ ‘‘អាកង្ខេយ្យ ចេ…បេ… អនេកវិហិត’’ន្តិ ឯវមាទិមាហាតិ អយមនុសន្ធិ.

តត្ថ ‘‘អនេកវិហិតំ ឥទ្ធិវិធ’’ន្តិអាទិនា នយេន អាគតានំ បញ្ចន្នម្បិ លោកិយាភិញ្ញានំ បាឡិវណ្ណនា សទ្ធិំ ភាវនានយេន វិសុទ្ធិមគ្គេ វុត្តា.

៦៩. ឆដ្ឋាភិញ្ញាយ អាសវានំ ខយាតិ អរហត្តមគ្គេន សព្ពកិលេសានំ ខយា. អនាសវន្តិ អាសវវិរហិតំ. ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិន្តិ ឯត្ថ ចេតោវចនេន អរហត្តផលសម្បយុត្តោវ សមាធិ, បញ្ញាវចនេន តំសម្បយុត្តា បញ្ញាវ វុត្តា. តត្ថ ច សមាធិ រាគតោ វិមុត្តត្តា ចេតោវិមុត្តិ, បញ្ញា អវិជ្ជាយ វិមុត្តត្តា បញ្ញាវិមុត្តីតិ វេទិតព្ពា. វុត្តញ្ចេតំ ភគវតា ‘‘យោ ហិស្ស, ភិក្ខវេ, សមាធិ, តទស្ស សមាធិន្ទ្រិយំ. យា ហិស្ស, ភិក្ខវេ, បញ្ញា, តទស្ស បញ្ញិន្ទ្រិយំ. ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, រាគវិរាគា ចេតោវិមុត្តិ, អវិជ្ជាវិរាគា បញ្ញាវិមុត្តី’’តិ, អបិចេត្ថ សមថផលំ ចេតោវិមុត្តិ, វិបស្សនាផលំ បញ្ញាវិមុត្តីតិ វេទិតព្ពា.

ទិដ្ឋេវ ធម្មេតិ ឥមស្មិំយេវ អត្តភាវេ. សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វាតិ អត្តនោយេវ បញ្ញាយ បច្ចក្ខំ កត្វា, អបរបច្ចយេន ញត្វាតិ អត្ថោ. ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យន្តិ បាបុណិត្វា សម្បាទេត្វា វិហរេយ្យំ. សីលេស្វេវាតិ ឯវំ សព្ពាសវេ និទ្ធុនិត្វា ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ អធិគន្តុកាមោបិ សីលេស្វេវស្ស បរិបូរការីតិ.

ឯវំ ភគវា សីលានិសំសកថំ យាវ អរហត្តា កថេត្វា ឥទានិ សព្ពម្បិ តំ សីលានិសំសំ សម្បិណ្ឌេត្វា ទស្សេន្តោ និគមនំ អាហ ‘‘សម្បន្នសីលា, ភិក្ខវេ…បេ… ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្ត’’ន្តិ. តស្សាយំ សង្ខេបត្ថោ, ‘‘សម្បន្នសីលា, ភិក្ខវេ, វិហរថ…បេ… សមាទាយ សិក្ខថ សិក្ខាបទេសូ’’តិ ឥតិ យំ តំ មយា បុព្ពេ ឯវំ វុត្តំ, ឥទំ សព្ពម្បិ សម្បន្នសីលោ ភិក្ខុ សព្រហ្មចារីនំ បិយោ ហោតិ មនាបោ, គរុ ភាវនីយោ បច្ចយានំ លាភី, បច្ចយទាយកានំ មហប្ផលករោ, បុព្ពញាតីនំ អនុស្សរណចេតនាយ ផលមហត្តករោ, អរតិរតិសហោ, ភយភេរវសហោ, រូបាវចរជ្ឈានានំ អរូបាវចរជ្ឈានានញ្ច លាភី, ហេដ្ឋិមានិ តីណិ សាមញ្ញផលានិ បញ្ច លោកិយាភិញ្ញា អាសវក្ខយញាណន្តិ ច ឥមេ ច គុណេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្តា ហោតិ, ឯតំ បដិច្ច ឥទំ សន្ធាយ វុត្តន្តិ. ឥទមវោច ភគវា, អត្តមនា តេ ភិក្ខុ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ.

បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ

អាកង្ខេយ្យសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.