៥. ទ្វារបាលកវិមានវណ្ណនា

ឧច្ចមិទំ មណិថូណន្តិ ទ្វារបាលកវិមានំ. តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ. តេន ច សមយេន រាជគហេ អញ្ញតរោ ឧបាសកោ ចត្តារិ និច្ចភត្តានិ សង្ឃស្ស ទេតិ. តស្ស បន គេហំ បរិយន្តេ ឋិតំ ចោរភយេន យេភុយ្យេន បិហិតទ្វារមេវ ហោតិ. ភិក្ខូ គន្ត្វា កទាចិ ទ្វារស្ស បិហិតត្តា ភត្តំ អលទ្ធាវ បដិគច្ឆន្តិ. ឧបាសកោ ភរិយំ អាហ ‘‘កិំ, ភទ្ទេ, អយ្យានំ សក្កច្ចំ ភិក្ខា ទីយតី’’តិ? សា អាហ ‘‘ឯកេសុ ទិវសេសុ អយ្យា នាគមិំសូ’’តិ. ‘‘កិំ ការណ’’ន្តិ? ‘‘ទ្វារស្ស បិហិតត្តា មញ្ញេ’’តិ. តំ សុត្វា ឧបាសកោ សំវេគប្បត្តោ ហុត្វា ឯកំ បុរិសំ ទ្វារបាលំ កត្វា ឋបេសិ ‘‘ត្វំ អជ្ជតោ បដ្ឋាយ ទ្វារំ រក្ខន្តោ និសីទ, យទា ច អយ្យា អាគមិស្សន្តិ, តទា តេ បវេសេត្វា បវិដ្ឋានំ នេសំ បត្តបដិគ្គហណអាសនបញ្ញាបនាទិ សព្ពំ យុត្តបយុត្តំ ជានាហី’’តិ. សោ ‘‘សាធូ’’តិ តថា ករោន្តោ ភិក្ខូនំ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា ឧប្បន្នសទ្ធោ កម្មផលំ សទ្ទហិត្វា សរណេសុ ច សីលេសុ ច បតិដ្ឋហិ, សក្កច្ចំ ភិក្ខូ ឧបដ្ឋហិ.

អបរភាគេ និច្ចភត្តទាយកោ ឧបាសកោ កាលំ កត្វា យាមេសុ និព្ពត្តិ. ទ្វារបាលោ បន សក្កច្ចំ ភិក្ខូនំ ឧបដ្ឋហិត្វា បរស្ស បរិច្ចាគេ វេយ្យាវច្ចករណេន អនុមោទនេន ច តាវតិំសេសុ ឧប្បជ្ជិ. តស្ស ទ្វាទសយោជនិកំ កនកវិមានន្តិអាទិ សព្ពំ កក្កដកវិមានេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ. បុច្ឆាវិស្សជ្ជនគាថា ឯវមាគតា –

៩១៨. ‘‘ឧច្ចមិទំ មណិថូណំ វិមានំ, សមន្តតោ ទ្វាទស យោជនានិ;

កូដាគារា សត្តសតា ឧឡារា, វេឡុរិយថម្ភា រុចកត្ថតា សុភា.

៩១៩. ‘‘តត្ថច្ឆសិ បិវសិ ខាទសិ ច, ទិព្ពា ច វីណា បវទន្តិ វគ្គុំ;

ទិព្ពា រសា កាមគុណេត្ថ បញ្ច, នារិយោ ច នច្ចន្តិ សុវណ្ណឆន្នា.

៩២០. ‘‘កេន តេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ… វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

៩២២. ‘‘សោ ទេវបុត្តោ អត្តមនោ…បេ… យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ’’.

៩២៣. ‘‘ទិព្ពំ មមំ វស្សសហស្សមាយុ, វាចាភិគីតំ មនសា បវត្តិតំ;

ឯត្តាវតា ឋស្សតិ បុញ្ញកម្មោ, ទិព្ពេហិ កាមេហិ សមង្គិភូតោ.

៩២៤. ‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ…

វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

៩២៣. តត្ថ ទិព្ពំ មមំ វស្សសហស្សមាយូតិ យស្មិំ ទេវនិកាយេ សយំ ឧប្បន្នោ, តេសំ តាវតិំសទេវានំ អាយុប្បមាណមេវ វទតិ. តេសញ្ហិ មនុស្សានំ គណនាយ វស្សសតំ ឯកោ រត្តិទិវោ, តាយ រត្តិយា តិំសរត្តិកោ មាសោ, តេន មាសេន ទ្វាទសមាសិកោ សំវច្ឆរោ, តេន សំវច្ឆរេន សហស្សសំវច្ឆរានិ អាយុ, តំ មនុស្សានំ គណនាយ តិស្សោ វស្សកោដិយោ សដ្ឋិ ច វស្សសតសហស្សានិ ហោន្តិ. វាចាភិគីតន្តិ វាចាយ អភិគីតំ, ‘‘អាគច្ឆន្តុ អយ្យា, ឥទំ អាសនំ បញ្ញត្តំ, ឥធ និសីទថា’’តិអាទិនា, ‘‘កិំ អយ្យានំ សរីរស្ស អារោគ្យំ, កិំ វសនដ្ឋានំ ផាសុក’’ន្តិអាទិនា បដិសន្ថារវសេន ច វាចាយ កថិតមត្តំ. មនសា បវត្តិតន្តិ ‘‘ឥមេ អយ្យា បេសលា ព្រហ្មចារិនោ ធម្មចារិនោ’’តិអាទិនា ចិត្តេន បវត្តិតំ បសាទមត្តំ, ន បន មម សន្តកំ កិញ្ចិ បរិច្ចត្តំ អត្ថីតិ ទស្សេតិ. ឯត្តាវតាតិ ឯត្តកេន ឯវំ កថនមត្តេន បសាទមត្តេនបិ. ឋស្សតិ បុញ្ញកម្មោតិ កតបុញ្ញោ នាម ហុត្វា ទេវលោកេ ឋស្សតិ ចិរំ បវត្តិស្សតិ, តិដ្ឋន្តោ ច ទិព្ពេហិ កាមេហិ សមង្គីភូតោ តស្មិំ ទេវនិកាយេ ទេវានំ វលញ្ជនិយាមេនេវ ទិព្ពេហិ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមង្គីភូតោ សមន្នាគតោ ហុត្វា ឥន្ទ្រិយានិ បរិចារេន្តោ វិហរតីតិ អត្ថោ. សេសំ វុត្តនយមេវ.

ទ្វារបាលកវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា.