២. បភស្សរវិមានវណ្ណនា

បភស្សរវរវណ្ណនិភេតិ បភស្សរវិមានំ. តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា រាជគហេ វិហរតិ. តេន ច សមយេន រាជគហេ អញ្ញតរោ ឧបាសកោ មហាមោគ្គល្លានត្ថេរេ អភិប្បសន្នោ ហោតិ. តស្សេកា ធីតា សទ្ធា បសន្នា, សាបិ ថេរេ គរុចិត្តីការពហុលា ហោតិ. អថេកទិវសំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ រាជគហេ បិណ្ឌាយ ចរន្តោ តំ កុលំ ឧបសង្កមិ. សា ថេរំ ទិស្វា សោមនស្សជាតា អាសនំ បញ្ញាបេត្វា ថេរេ តត្ថ និសិន្នេ សុមនមាលាយ បូជេត្វា មធុរំ គុឡផាណិតំ ថេរស្ស បត្តេ អាកិរិ, ថេរោ អនុមោទិតុកាមោ និសីទិ. សា ឃរាវាសស្ស ពហុកិច្ចតាយ អនោកាសតំ បវេទេត្វា ‘‘អញ្ញស្មិំ ទិវសេ ធម្មំ សោស្សាមី’’តិ ថេរំ វន្ទិត្វា ឧយ្យោជេសិ. តទហេវ ច សា កាលំ កត្វា តាវតិំសេសុ និព្ពត្តិ. តំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ឧបសង្កមិត្វា ឥមាហិ គាថាហិ បុច្ឆិ –

៦៩៧. ‘‘បភស្សរវរវណ្ណនិភេ, សុរត្តវត្ថវសនេ;

មហិទ្ធិកេ ចន្ទនរុចិរគត្តេ,

កា ត្វំ សុភេ ទេវតេ វន្ទសេ មមំ.

៦៩៨. ‘‘បល្លង្កោ ច តេ មហគ្ឃោ, នានារតនចិត្តិតោ រុចិរោ;

យត្ថ ត្វំ និសិន្នា វិរោចសិ, ទេវរាជារិវ នន្ទនេ វនេ.

៦៩៩. ‘‘កិំ ត្វំ បុរេ សុចរិតមាចរី ភទ្ទេ, កិស្ស កម្មស្ស វិបាកំ;

អនុភោសិ ទេវលោកស្មិំ, ទេវតេ បុច្ឆិតាចិក្ខ;

កិស្ស កម្មស្សិទំ ផល’’ន្តិ.

៦៩៧. តត្ថ បភស្សរវរវណ្ណនិភេតិ និភាតិ ទិព្ពតីតិ និភា, វណ្ណោវ និភា វណ្ណនិភា, អតិវិយ ឱភាសនតោ បភស្សរា ឆវិទោសាភាវេន វរា ឧត្តមា វណ្ណនិភា ឯតិស្សាតិ បភស្សរវរវណ្ណនិភា. អាមន្តនវសេន ‘‘បភស្សរវរវណ្ណនិភេ’’តិ វុត្តំ. សុរត្តវត្ថវសនេតិ សុដ្ឋុ រត្តវត្ថនិវត្ថេ. ចន្ទនរុចិរគត្តេតិ ចន្ទនានុលិត្តំ វិយ រុចិរគត្តេ, គោសីតចន្ទនេន ពហលតរានុលិត្តំ វិយ សុរត្តមនុញ្ញសរីរាវយវេតិ អត្ថោ, ចន្ទនានុលេបេន វា រុចិរគត្តេ.

ឯវំ ថេរេន បុដ្ឋា ទេវតា ឥមាហិ គាថាហិ ព្យាកាសិ –

៧០០. ‘‘បិណ្ឌាយ តេ ចរន្តស្ស, មាលំ ផាណិតញ្ច អទទំ ភន្តេ;

តស្ស កម្មស្សិទំ វិបាកំ, អនុភោមិ ទេវលោកស្មិំ.

៧០១. ‘‘ហោតិ ច មេ អនុតាបោ, អបរទ្ធំ ទុក្ខិតញ្ច មេ ភន្តេ;

សាហំ ធម្មំ នាស្សោសិំ, សុទេសិតំ ធម្មរាជេន.

៧០២. ‘‘តំ តំ វទាមិ ភទ្ទន្តេ, យស្ស មេ អនុកម្បិយោ កោចិ;

ធម្មេសុ តំ សមាទបេថ, សុទេសិតំ ធម្មរាជេន.

៧០៣. ‘‘យេសំ អត្ថិ សទ្ធា ពុទ្ធេ, ធម្មេ ច សង្ឃរតនេ;

តេ មំ អតិវិរោចន្តិ, អាយុនា យសសា សិរិយា.

៧០៤. ‘‘បតាបេន វណ្ណេន ឧត្តរិតរា, អញ្ញេ មហិទ្ធិកតរា មយា ទេវា’’តិ.

៧០០. តត្ថ មាលន្តិ សុមនបុប្ផំ. ផាណិតន្តិ ឧច្ឆុរសំ គហេត្វា កតផាណិតំ.

៧០១. អនុតាបោតិ វិប្បដិសារោ. តស្ស ការណមាហ ‘‘អបរទ្ធំ ទុក្ខតញ្ច មេ ភន្តេ’’តិ. ឥទានិ តំ សរូបតោ ទស្សេតិ ‘‘សាហំ ធម្មំ នាស្សោសិ’’ន្តិ, សា អហំ តទា តវ ទេសេតុកាមស្ស ធម្មំ ន សុណិំ. កីទិសំ? សុទេសិតំ ធម្មរាជេនាតិ, សម្មាសម្ពុទ្ធេន អាទិកល្យាណាទិតាយ ឯកន្តនិយ្យានិកតាយ ច ស្វាខាតន្តិ អត្ថោ.

៧០២. តន្តិ តស្មា ធម្មរាជេន សុទេសិតត្តា អសវនស្ស ច មាទិសានំ អនុតាបហេតុភាវតោ. តន្តិ តុវំ, តុយ្ហន្តិ អត្ថោ. យស្សាតិ យោ អស្ស. អនុកម្បិយោតិ អនុកម្បិតព្ពោ. កោចីតិ យោ កោចិ. ធម្មេសូតិ សីលាទិធម្មេសុ. ‘‘ធម្មេ ហី’’តិ វា បាឋោ, សាសនធម្មេតិ អត្ថោ. ហីតិ និបាតមត្តំ, វចនវិបល្លាសោ វា. តន្តិ អនុកម្បិតព្ពបុគ្គលំ. សុទេសិតន្តិ សុដ្ឋុ ទេសិតំ.

៧០៣-៤. តេ មំ អតិវិរោចន្តីតិ តេ រតនត្តយេ បសន្នា ទេវបុត្តា មំ អតិក្កមិត្វា វិរោចន្តិ. បតាបេនាតិ តេជសា អានុភាវេន. អញ្ញេតិ យេ អញ្ញេ. មយាតិ និស្សក្កេ ករណវចនំ. វណ្ណេន ឧត្តរិតរា មហិទ្ធិកតរា ច ទេវា, តេ រតនត្តយេ អភិប្បសន្នាយេវាតិ ទស្សេតិ. សេសំ វុត្តនយមេវ.

បភស្សរវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា.