១០. តិលទក្ខិណវិមានវណ្ណនា

អភិក្កន្តេន វណ្ណេនាតិ តិលទក្ខិណវិមានំ. តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ច សមយេន រាជគហេ អញ្ញតរា ឥត្ថី គព្ភិនី តិលេ ធោវិត្វា អាតបេ សុក្ខាបេតិ តេលំ កាតុកាមា. សា ច បរិក្ខីណាយុកា តំ ទិវសមេវ ចវនធម្មា, និរយសំវត្តនិកំ ចស្សា កម្មំ ឱកាសំ កត្វា ឋិតំ. អថ នំ ភគវា បច្ចូសវេលាយំ លោកំ វោលោកេន្តោ ទិព្ពចក្ខុនា ទិស្វា ចិន្តេសិ ‘‘អយំ ឥត្ថី អជ្ជ កាលំ កត្វា និរយេ និព្ពត្តិស្សតិ, យំនូនាហំ តិលភិក្ខាបដិគ្គហណេន តំ សគ្គូបគំ ករេយ្យ’’ន្តិ. សោ សាវត្ថិតោ តង្ខណេនេវ រាជគហំ គន្ត្វា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ រាជគហេ បិណ្ឌាយ ចរន្តោ អនុបុព្ពេន តស្សា គេហទ្វារំ បាបុណិ. សា ឥត្ថី ភគវន្តំ បស្សិត្វា សញ្ជាតបីតិសោមនស្សា សហសា ឧដ្ឋហិត្វា កតញ្ជលី អញ្ញំ ទាតព្ពយុត្តកំ អបស្សន្តី ហត្ថបាទេ ធោវិត្វា តិលេ រាសិំ កត្វា ឧភោហិ ហត្ថេហិ បរិគ្គហេត្វា អញ្ជលិបូរំ តិលំ ភគវតោ បត្តេ អាកិរិត្វា ភគវន្តំ វន្ទិ. តំ ភគវា អនុកម្បមានោ ‘‘សុខិនី ហោហី’’តិ វត្វា បក្កាមិ. សា តស្សា រត្តិយា បច្ចូសសមយេ កាលំ កត្វា តាវតិំសភវនេ ទ្វាទសយោជនិកេ កនកវិមានេ សុត្តបពុទ្ធា វិយ និព្ពត្តិ.

អថាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ទេវចារិកំ ចរន្តោ តំ អច្ឆរាសហស្សបរិវុតំ មហតិយា ទេវិទ្ធិយា វិរោចមានមុបគន្ត្វា –

៨៥. ‘‘អភិក្កន្តេន វណ្ណេន, យា ត្វំ តិដ្ឋសិ ទេវតេ;

ឱភាសេន្តី ទិសា សព្ពា, ឱសធី វិយ តារកា.

៨៦. ‘‘កេន តេតាទិសោ វណ្ណោ, កេន តេ ឥធ មិជ្ឈតិ;

ឧប្បជ្ជន្តិ ច តេ ភោគា, យេ កេចិ មនសោ បិយា.

៨៧. ‘‘បុច្ឆាមិ តំ ទេវិ មហានុភាវេ,

មនុស្សភូតា កិមកាសិ បុញ្ញំ;

កេនាសិ ឯវំ ជលិតានុភាវា,

វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ. – បុច្ឆិ;

៨៨. ‘‘សា ទេវតា អត្តមនា, មោគ្គល្លានេន បុច្ឆិតា;

បញ្ហំ បុដ្ឋា វិយាកាសិ, យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ’’.

៨៩. ‘‘អហំ មនុស្សេសុ មនុស្សភូតា, បុរិមាយ ជាតិយា មនុស្សលោកេ.

៩០. ‘‘អទ្ទសំ វិរជំ ពុទ្ធំ, វិប្បសន្នមនាវិលំ;

អាសជ្ជ ទានំ អទាសិំ, អកាមា តិលទក្ខិណំ;

ទក្ខិណេយ្យស្ស ពុទ្ធស្ស, បសន្នា សេហិ បាណិភិ.

៩១. ‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ, តេន មេ ឥធ មិជ្ឈតិ;

ឧប្បជ្ជន្តិ ច មេ ភោគា, យេ កេចិ មនសោ បិយា.

៩២. ‘‘អក្ខាមិ តេ ភិក្ខុ មហានុភាវ, មនុស្សភូតា យមកាសិ បុញ្ញំ;

តេនម្ហិ ឯវំ ជលិតានុភាវា, វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ. –

សា វិស្សជ្ជេសិ.

៩០. តត្ថ អាសជ្ជាតិ អយំ អាសជ្ជ-សទ្ទោ ‘‘អាសជ្ជ នំ តថាគត’’ន្តិអាទីសុ (ចូឡវ. ៣៥០) ឃដ្ដេន អាគតោ. ‘‘អាសជ្ជ ទានំ ទេតី’’តិអាទីសុ (ទី. និ. ៣.៣៣៦; អ. និ. ៨.៣១) សមាគមេ. ឥធាបិ សមាគមេយេវ ទដ្ឋព្ពោ. តស្មា អាសជ្ជាតិ សមាគន្ត្វា, សមវាយេន សម្បត្វាតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘អកាមា’’តិ. សា ហិ ទេយ្យធម្មសំវិធានបុព្ពកំ បុរិមសិទ្ធំ ទានសង្កប្បំ វិនា សហសា សម្បត្តេ ភគវតិ បវត្តិតំ តិលទានំ សន្ធាយាហ ‘‘អាសជ្ជ ទានំ អទាសិំ, អកាមា តិលទក្ខិណ’’ន្តិ. សេសំ វុត្តនយមេវ.

តិលទក្ខិណវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា.