២. ទុតិយនិព្ពានបដិសំយុត្តសុត្តវណ្ណនា

៧២. ទុតិយេ ឥមំ ឧទានន្តិ ឥមំ និព្ពានស្ស បកតិយា គម្ភីរភាវតោ ទុទ្ទសភាវទីបនំ ឧទានំ ឧទានេសិ. តត្ថ ទុទ្ទសន្តិ សភាវគម្ភីរត្តា អតិសុខុមសណ្ហសភាវត្តា ច អនុបចិតញាណសម្ភារេហិ បស្សិតុំ ន សក្កាតិ ទុទ្ទសំ. វុត្តញ្ហេតំ – ‘‘តញ្ហិ តេ, មាគណ្ឌិយ, អរិយំ បញ្ញាចក្ខុ នត្ថិ, យេន ត្វំ អារោគ្យំ ជានេយ្យាសិ, និព្ពានម្បិ បស្សេយ្យាសី’’តិ (ម. និ. ២.២១៨). អបរម្បិ វុត្តំ – ‘‘ឥទម្បិ ខោ ឋានំ ទុទ្ទសំ, យទិទំ សព្ពសង្ខារសមថោ’’តិអាទិ (មហាវ. ៨; ម. និ. ១.២៨១; ២.៣៣៧). អនតន្តិ រូបាទិអារម្មណេសុ, កាមាទីសុ ច ភវេសុ នមនតោ តន្និន្នភាវេន បវត្តិតោ សត្តានញ្ច តត្ថ នមនតោ តណ្ហា នតា នាម, នត្ថិ ឯត្ថ នតាតិ អនតំ, និព្ពានន្តិ អត្ថោ. ‘‘អនន្ត’’ន្តិបិ បឋន្តិ, និច្ចសភាវត្តា អន្តវិរហិតំ, អចវនធម្មំ និរោធំ អមតន្តិ អត្ថោ. កេចិ បន ‘‘អនន្ត’’ន្តិ បទស្ស ‘‘អប្បមាណ’’ន្តិ អត្ថំ វទន្តិ. ឯត្ថ ច ‘‘ទុទ្ទស’’ន្តិ ឥមិនា បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណេហិ រាគាទិកិលេសេហិ ចិរកាលភាវិតត្តា សត្តានំ អបច្ចយភាវនា ន សុករាតិ និព្ពានស្ស កិច្ឆេន អធិគមនីយតំ ទស្សេតិ. ន ហិ សច្ចំ សុទស្សនន្តិ ឥមិនាបិ តមេវត្ថំ បាកដំ ករោតិ. តត្ថ សច្ចន្តិ និព្ពានំ. តញ្ហិ កេនចិ បរិយាយេន អសន្តសភាវាភាវតោ ឯកន្តេនេវ សន្តត្តា អវិបរីតដ្ឋេន សច្ចំ. ន ហិ តំ សុទស្សនំ ន សុខេន បស្សិតព្ពំ, សុចិរម្បិ កាលំ បុញ្ញញាណសម្ភារេ សមានេន្តេហិបិ កសិរេនេវ សមធិគន្តព្ពតោ. តថា ហិ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘កិច្ឆេន មេ អធិគត’’ន្តិ (មហាវ. ៨; ម. និ. ១.២៨១; ២.៣៣៧).

បដិវិទ្ធា តណ្ហា ជានតោ បស្សតោ នត្ថិ កិញ្ចនន្តិ តញ្ច និរោធសច្ចំ សច្ឆិកិរិយាភិសមយវសេន អភិសមេន្តេន វិសយតោ កិច្ចតោ ច អារម្មណតោ ច អារម្មណប្បដិវេធេន អសម្មោហប្បដិវេធេន ច បដិវិទ្ធំ, យថាបរិញ្ញាភិសមយវសេន ទុក្ខសច្ចំ, ភាវនាភិសមយវសេន មគ្គសច្ចញ្ច អសម្មោហតោ បដិវិទ្ធំ ហោតិ, ឯវំ បហានាភិសមយវសេន អសម្មោហតោ ច បដិវិទ្ធា តណ្ហា ហោតិ. ឯវញ្ច ចត្តារិ សច្ចានិ យថាភូតំ អរិយមគ្គបញ្ញាយ ជានតោ បស្សតោ ភវាទីសុ នតភូតា តណ្ហា នត្ថិ, តទភាវេ សព្ពស្សបិ កិលេសវដ្ដស្ស អភាវោ, តតោវ កម្មវិបាកវដ្ដានំ អសម្ភវោយេវាតិ ឯវំ ភគវា តេសំ ភិក្ខូនំ អនវសេសវដ្ដទុក្ខវូបសមហេតុភូតំ អមតមហានិព្ពានស្ស អានុភាវំ បកាសេសិ. សេសំ វុត្តនយមេវ.

ទុតិយសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.