១០. ទុតិយទព្ពសុត្តវណ្ណនា

៨០. ទសមេ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសីតិ ភគវា រាជគហេ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា ជនបទចារិកំ ចរន្តោ អនុក្កមេន សាវត្ថិំ បត្វា ជេតវនេ វិហរន្តោយេវ យេសំ ភិក្ខូនំ អាយស្មតោ ទព្ពស្ស មល្លបុត្តស្ស បរិនិព្ពានំ អបច្ចក្ខំ, តេសំ តំ បច្ចក្ខំ កត្វា ទស្សេតុំ, យេបិ ច មេត្តិយភូមជកេហិ កតេន អភូតេន អព្ភាចិក្ខណេន ថេរេ គារវរហិតា បុថុជ្ជនា, តេសំ ថេរេ ពហុមានុប្បាទនត្ថញ្ច អាមន្តេសិ. តត្ថ តត្រាតិ វចនសញ្ញាបនេ និបាតមត្តំ. ខោតិ អវធារណេ. តេសុ ‘‘តត្រា’’តិ ឥមិនា ‘‘ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសី’’តិ ឯតេសំ បទានំ វុច្ចមានតំយេវ ជោតេតិ. ‘‘ខោ’’តិ បន ឥមិនា អាមន្តេសិយេវ, នាស្ស អាមន្តនេ កោចិ អន្តរាយោ អហោសីតិ ឥមមត្ថំ ទស្សេតិ. អថ វា តត្រាតិ តស្មិំ អារាមេ. ខោតិ វចនាលង្ការេ និបាតោ. អាមន្តេសីតិ អភាសិ. កស្មា បន ភគវា ភិក្ខូយេវ អាមន្តេសីតិ? ជេដ្ឋត្តា សេដ្ឋត្តា អាសន្នត្តា សព្ពកាលំ សន្និហិតត្តា ធម្មទេសនាយ វិសេសតោ ភាជនភូតត្តា ច.

ភិក្ខវោតិ តេសំ អាមន្តនាការទស្សនំ. ភទន្តេតិ អាមន្តិតានំ ភិក្ខូនំ គារវេន សត្ថុ បដិវចនទានំ. តត្ថ ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ វទន្តោ ភគវា តេ ភិក្ខូ អាលបតិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ វទន្តា តេ បច្ចាលបន្តិ. អបិច ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ ឥមិនា ករុណាវិប្ផារសោម្មហទយនិស្សិតបុព្ពង្គមេន វចនេន តេ ភិក្ខូ កម្មដ្ឋានមនសិការធម្មបច្ចវេក្ខណាទិតោ និវត្តេត្វា អត្តនោ មុខាភិមុខេ ករោតិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ ឥមិនា សត្ថរិ អាទរពហុមានគារវទីបនវចនេន តេ ភិក្ខូ អត្តនោ សុស្សូសតំ ឱវាទប្បដិគ្គហគារវភាវញ្ច បដិវេទេន្តិ. ភគវតោ បច្ចស្សោសុន្តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ វចនំ បតិអស្សោសុំ សោតុកាមតំ ជនេសុំ. ឯតទវោចាតិ ភគវា ឯតំ ឥទានិ វក្ខមានំ សកលំ សុត្តំ អភាសិ. ទព្ពស្ស, ភិក្ខវេ, មល្លបុត្តស្សាតិអាទិ អនន្តរសុត្តេ វុត្តត្ថមេវ. ឯតមត្ថន្តិអាទីសុបិ អបុព្ពំ នត្ថិ, អនន្តរសុត្តេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ.

គាថាសុ បន អយោឃនហតស្សាតិ អយោ ហញ្ញតិ ឯតេនាតិ អយោឃនំ, កម្មារានំ អយោកូដំ អយោមុដ្ឋិ ច. តេន អយោឃនេន ហតស្ស បហតស្ស. កេចិ បន ‘‘អយោឃនហតស្សាតិ ឃនអយោបិណ្ឌំ ហតស្សា’’តិ អត្ថំ វទន្តិ. ឯវ-សទ្ទោ ចេត្ថ និបាតមត្តំ. ជលតោ ជាតវេទសោតិ ឈាយមានស្ស អគ្គិស្ស. អនាទរេ ឯតំ សាមិវចនំ. អនុបុព្ពូបសន្តស្សាតិ អនុក្កមេន ឧបសន្តស្ស វិជ្ឈាតស្ស និរុទ្ធស្ស. យថា ន ញាយតេ គតីតិ យថា តស្ស គតិ ន ញាយតិ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – អយោមុដ្ឋិកូដាទិនា មហតា អយោឃនេន ហតស្ស សំហតស្ស, កំសភាជនាទិគតស្ស វា ជលមានស្ស អគ្គិស្ស, តថា ឧប្បន្នស្ស វា សទ្ទស្ស អនុក្កមេន ឧបសន្តស្ស សុវូបសន្តស្ស ទសសុ ទិសាសុ ន កត្ថចិ គតិ បញ្ញាយតិ បច្ចយនិរោធេន អប្បដិសន្ធិកនិរុទ្ធត្តា.

ឯវំ សម្មាវិមុត្តានន្តិ ឯវំ សម្មា ហេតុនា ញាយេន តទង្គវិក្ខម្ភនវិមុត្តិបុព្ពង្គមេន អរិយមគ្គេន ចតូហិបិ ឧបាទានេហិ អាសវេហិ ច វិមុត្តត្តា សម្មា វិមុត្តានំ, តតោ ឯវ កាមបពន្ធសង្ខាតំ កាមោឃំ ភវោឃាទិភេទំ អវសិដ្ឋំ ឱឃញ្ច តរិត្វា ឋិតត្តា កាមពន្ធោឃតារិនំ សុដ្ឋុ បដិបស្សម្ភិតសព្ពកិលេសវិប្ផន្ទិតត្តា កិលេសាភិសង្ខារវាតេហិ ច អកម្បនីយតាយ អចលំ អនុបាទិសេសនិព្ពានសង្ខាតំ សព្ពសង្ខារូបសមំ សុខំ បត្តានំ អធិគតានំ ខីណាសវានំ គតិ ទេវមនុស្សាទិភេទាសុ គតីសុ អយំ នាមាតិ បញ្ញបេតព្ពតាយ អភាវត្តា បញ្ញាបេតុំ នត្ថិ ន ឧបលព្ភតិ, យថាវុត្តជាតវេទោ វិយ អបញ្ញត្តិកភាវមេវ ហិ សោ គតោតិ អត្ថោ.

ទសមសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

និដ្ឋិតា ច បាដលិគាមិយវគ្គវណ្ណនា.

និគមនកថា

ឯត្តាវតា ច –

សុវិមុត្តភវាទានោ, ទេវទានវមានិតោ;

បច្ឆិន្នតណ្ហាសន្តានោ, បីតិសំវេគទីបនោ.

សទ្ធម្មទាននិរតោ, ឧបាទានក្ខយាវហោ;

តត្ថ តត្ថ ឧទានេ យេ, ឧទានេសិ វិនាយកោ.

តេ សព្ពេ ឯកតោ កត្វា, អារោបេន្តេហិ សង្គហំ;

ឧទានមិតិ សង្គីតំ, ធម្មសង្គាហកេហិ យំ.

តស្ស អត្ថំ បកាសេតុំ, បោរាណដ្ឋកថានយំ;

និស្សាយ យា សមារទ្ធា, អត្ថសំវណ្ណនា មយា.

សា តត្ថ បរមត្ថានំ, សុត្តន្តេសុ យថារហំ;

បកាសនា បរមត្ថទីបនី នាម នាមតោ.

សម្បត្តា បរិនិដ្ឋានំ, អនាកុលវិនិច្ឆយា;

ចតុត្តិំសប្បមាណាយ, បាឡិយា ភាណវារតោ.

ឥតិ តំ សង្ខរោន្តេន, យំ តំ អធិគតំ មយា;

បុញ្ញំ តស្សានុភាវេន, លោកនាថស្ស សាសនំ.

ឱគាហិត្វា វិសុទ្ធាយ, សីលាទិបដិបត្តិយា;

សព្ពេបិ ទេហិនោ ហោន្តុ, វិមុត្តិរសភាគិនោ.

ចិរំ តិដ្ឋតុ លោកស្មិំ, សម្មាសម្ពុទ្ធសាសនំ;

តស្មិំ សគារវា និច្ចំ, ហោន្តុ សព្ពេបិ បាណិនោ.

សម្មា វស្សតុ កាលេន, ទេវោបិ ជគតីបតិ;

សទ្ធម្មនិរតោ លោកំ, ធម្មេនេវ បសាសតូតិ.

ពទរតិត្ថវិហារវាសិនា អាចរិយធម្មបាលត្ថេរេន

កតាឧទានស្ស អដ្ឋកថា សមត្តា.