២. ទុតិយលកុណ្ឌកភទ្ទិយសុត្តវណ្ណនា

៦២. ទុតិយេ សេខំ មញ្ញមានោតិ ‘‘សេខោ អយ’’ន្តិ មញ្ញមានោ. តត្រាយំ វចនត្ថោ – សិក្ខតីតិ សេខោ. កិំ សិក្ខតិ? អធិសីលំ អធិចិត្តំ អធិបញ្ញញ្ច. អថ វា សិក្ខនំ សិក្ខា, សា ឯតស្ស សីលន្តិ សេខោ. សោ ហិ អបរិយោសិតសិក្ខត្តា តទធិមុត្តត្តា ច ឯកន្តេន សិក្ខនសីលោ, ន បរិនិដ្ឋិតសិក្ខោ អសេខោ វិយ តត្ថ បដិប្បស្សទ្ធុស្សុក្កោ, នាបិ វិស្សដ្ឋសិក្ខោ បចុរជនោ វិយ តត្ថ អនធិមុត្តោ. អថ វា អរិយាយ ជាតិយា តីសុ សិក្ខាសុ ជាតោ, តត្ថ វា ភវោតិ សេខោ. ភិយ្យោសោមត្តាយាតិ បមាណតោ ឧត្តរិ, បមាណំ អតិក្កមិត្វា អធិកតរន្តិ អត្ថោ. អាយស្មា ហិ លកុណ្ឌកភទ្ទិយោ បឋមសុត្តេ វុត្តេន វិធិនា បឋមោវាទេន យថានិសិន្នោវ អាសវក្ខយប្បត្តោ. ធម្មសេនាបតិ បន តស្ស តំ អរហត្តប្បត្តិំ អនាវជ្ជនេន អជានិត្វា ‘‘សេខោយេវា’’តិ មញ្ញមានោ អប្បំ យាចិតោ ពហុំ ទទមានោ ឧឡារបុរិសោ វិយ ភិយ្យោ ភិយ្យោ អនេកបរិយាយេន អាសវក្ខយាយ ធម្មំ កថេតិយេវ. អាយស្មាបិ លកុណ្ឌកភទ្ទិយោ ‘‘កតកិច្ចោ ទានាហំ, កិំ ឥមិនា ឱវាទេនា’’តិ អចិន្តេត្វា សទ្ធម្មគារវេន បុព្ពេ វិយ សក្កច្ចំ សុណាតិយេវ. តំ ទិស្វា ភគវា គន្ធកុដិយំ និសិន្នោយេវ ពុទ្ធានុភាវេន យថា ធម្មសេនាបតិ តស្ស កិលេសក្ខយំ ជានាតិ, តថា កត្វា ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ. តេន វុត្តំ ‘‘តេន ខោ បន សមយេនា’’តិអាទិ. តត្ថ យំ វត្តព្ពំ, តំ អនន្តរសុត្តេ វុត្តមេវ.

គាថាយំ បន អច្ឆេច្ឆិ វដ្ដន្តិ អនវសេសតោ កិលេសវដ្ដំ សមុច្ឆិន្ទិ, ឆិន្នេ ច កិលេសវដ្ដេ កម្មវដ្ដម្បិ ឆិន្នមេវ. ព្យគា និរាសន្តិ អាសា វុច្ចតិ តណ្ហា, នត្ថិ ឯត្ថ អាសាតិ និរាសំ, និព្ពានំ. តំ និរាសំ វិសេសេន អគា អធិគតោតិ ព្យគា, អគ្គមគ្គស្ស អធិគតត្តា បុន អធិគមការណេន វិនា អធិគតោតិ អត្ថោ. យស្មា តណ្ហា ទុក្ខសមុទយភូតា, តាយ បហីនាយ អប្បហីនោ នាម កិលេសោ នត្ថិ, តស្មាស្ស តណ្ហាបហានំ សវិសេសំ កត្វា ទស្សេន្តោ ‘‘វិសុក្ខា សរិតា ន សន្ទតី’’តិ អាហ. តស្សត្ថោ – ចតុត្ថសូរិយបាតុភាវេន វិយ មហានទិយោ ចតុត្ថមគ្គញាណុប្បាទេន អនវសេសតោ វិសុក្ខា វិសោសិតា តណ្ហាសរិតា នទី ន សន្ទតិ, ឥតោ បដ្ឋាយ ន បវត្តតិ. តណ្ហា ហិ ‘‘សរិតា’’តិ វុច្ចតិ. យថាហ – ‘‘សរិតានិ សិនេហិតានិ ច, សោមនស្សានិ ភវន្តិ ជន្តុនោ’’តិ (ធ. ប. ៣៤១), ‘‘សរិតា វិសត្តិកា’’តិ (ធ. ស. ១០៦៥; មហានិ. ៣) ច. ឆិន្នំ វដ្ដំ ន វត្តតីតិ ឯវំ កិលេសវដ្ដសមុច្ឆេទេន ឆិន្នំ វដ្ដំ អនុប្បាទធម្មតំ អវិបាកធម្មតញ្ច អាបាទនេន ឧបច្ឆិន្នំ កម្មវដ្ដំ ន វត្តតិ ន បវត្តតិ. ឯសេវន្តោ ទុក្ខស្សាតិ យទេតំ សព្ពសោ កិលេសវដ្ដាភាវតោ កម្មវដ្ដស្ស អប្បវត្តនំ, សោ អាយតិំ វិបាកវដ្ដស្ស ឯកំសេនេវ អនុប្បាទោ ឯវ សកលស្សាបិ សំសារទុក្ខស្ស អន្តោ បរិច្ឆេទោ បរិវដុមភាវោតិ.

ទុតិយសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.