៦. បិណ្ឌោលសុត្តវណ្ណនា

៣៦. ឆដ្ឋេ បិណ្ឌោលភារទ្វាជោតិ បិណ្ឌំ ឧលមានោ បរិយេសមានោ បព្ពជិតោតិ បិណ្ឌោលោ. សោ កិរ បរិជិណ្ណភោគោ ព្រាហ្មណោ ហុត្វា មហន្តំ ភិក្ខុសង្ឃស្ស លាភសក្ការំ ទិស្វា បិណ្ឌត្ថាយ និក្ខមិត្វា បព្ពជិតោ. សោ មហន្តំ កបល្លំ ‘‘បត្ត’’ន្តិ គហេត្វា ចរតិ, កបល្លបូរំ យាគុំ បិវតិ, ភត្តំ ភុញ្ជតិ, បូវខជ្ជកញ្ច ខាទតិ. អថស្ស មហគ្ឃសភាវំ សត្ថុ អារោចេសុំ. សត្ថា តស្ស បត្តត្ថវិកំ នានុជានិ, ហេដ្ឋាមញ្ចេ បត្តំ និក្កុជ្ជិត្វា ឋបេតិ, សោ ឋបេន្តោបិ ឃំសេន្តោវ បណាមេត្វា ឋបេតិ, គណ្ហន្តោបិ ឃំសេន្តោវ អាកឌ្ឍិត្វា គណ្ហាតិ. តំ គច្ឆន្តេ គច្ឆន្តេ កាលេ ឃំសនេន បរិក្ខីណំ, នាឡិកោទនមត្តស្សេវ គណ្ហនកំ ជាតំ. តតោ សត្ថុ អារោចេសុំ, អថស្ស សត្ថា បត្តត្ថវិកំ អនុជានិ. ថេរោ អបរេន សមយេន ឥន្ទ្រិយភាវនំ ភាវេន្តោ អគ្គផលេ អរហត្តេ បតិដ្ឋាសិ. ឥតិ សោ បុព្ពេ សវិសេសំ បិណ្ឌត្ថាយ ឧលតីតិ បិណ្ឌោលោ, គោត្តេន បន ភារទ្វាជោតិ ឧភយំ ឯកតោ កត្វា ‘‘បិណ្ឌោលភារទ្វាជោ’’តិ វុច្ចតិ.

អារញ្ញកោតិ គាមន្តសេនាសនបដិក្ខិបនេន អរញ្ញេ និវាសោ អស្សាតិ អារញ្ញកោ, អារញ្ញកធុតង្គំ សមាទាយ វត្តន្តស្សេតំ នាមំ. តថា ភិក្ខាសង្ខាតានំ អាមិសបិណ្ឌានំ បាតោ បិណ្ឌបាតោ, បរេហិ ទិន្នានំ បិណ្ឌានំ បត្តេ និបតនន្តិ អត្ថោ. បិណ្ឌបាតំ ឧញ្ឆតិ តំ តំ កុលំ ឧបសង្កមន្តោ គវេសតីតិ បិណ្ឌបាតិកោ, បិណ្ឌាយ វា បតិតុំ ចរិតុំ វតមេតស្សាតិ បិណ្ឌបាតី, បិណ្ឌបាតីយេវ បិណ្ឌបាតិកោ. សង្ការកូដាទីសុ បំសូនំ ឧបរិ ឋិតត្តា អព្ភុគ្គតដ្ឋេន បំសុកូលំ វិយាតិ បំសុកូលំ, បំសុ វិយ វា កុច្ឆិតភាវំ ឧលតិ គច្ឆតីតិ បំសុកូលំ, បំសុកូលស្ស ធារណំ បំសុកូលំ, តំ សីលំ ឯតស្សាតិ បំសុកូលិកោ. សង្ឃាដិឧត្តរាសង្គអន្តរវាសកសង្ខាតានិ តីណិ ចីវរានិ តិចីវរំ, តិចីវរស្ស ធារណំ តិចីវរំ, តំ សីលំ ឯតស្សាតិ តេចីវរិកោ. អប្បិច្ឆោតិអាទីនំ បទានំ អត្ថោ ហេដ្ឋា វុត្តោយេវ.

ធុតវាទោតិ ធុតោ វុច្ចតិ ធុតកិលេសោ បុគ្គលោ, កិលេសធុននកធម្មោ វា. តត្ថ អត្ថិ ធុតោ, ន ធុតវាទោ, អត្ថិ ន ធុតោ, ធុតវាទោ, អត្ថិ នេវ ធុតោ, ន ធុតវាទោ, អត្ថិ ធុតោ ចេវ, ធុតវាទោ ចាតិ ឥទំ ចតុក្កំ វេទិតព្ពំ. តេសុ យោ សយំ ធុតធម្មេ សមាទាយ វត្តតិ, ន បរំ តទត្ថាយ សមាទបេតិ, អយំ បឋមោ. យោ បន សយំ ន ធុតធម្មេ សមាទាយ វត្តតិ, បរំ សមាទបេតិ, អយំ ទុតិយោ. យោ ឧភយរហិតោ, អយំ តតិយោ. យោ បន ឧភយសម្បន្នោ, អយំ ចតុត្ថោ. ឯវរូបោ ច អាយស្មា បិណ្ឌោលភារទ្វាជោតិ. តេន វុត្តំ ‘‘ធុតវាទោ’’តិ. ឯកទេសសរូបេកសេសវសេន ហិ អយំ និទ្ទេសោ យថា តំ ‘‘នាមរូប’’ន្តិ.

អធិចិត្តមនុយុត្តោតិ ឯត្ថ អដ្ឋសមាបត្តិសម្បយោគតោ អរហត្តផលសមាបត្តិសម្បយោគតោ វា ចិត្តស្ស អធិចិត្តភាវោ វេទិតព្ពោ, ឥធ បន ‘‘អរហត្តផលចិត្ត’’ន្តិ វទន្តិ. តំតំសមាបត្តីសុ សមាធិ ឯវ អធិចិត្តំ, ឥធ បន អរហត្តផលសមាធិ វេទិតព្ពោ. កេចិ បន ‘‘អធិចិត្តមនុយុត្តេន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនា កាលេន កាលំ តីណិ និមិត្តានិ មនសិ កាតព្ពានីតិ ឯតស្មិំ អធិចិត្តសុត្តេ (អ. និ. ៣.១០៣) វិយ សមថវិបស្សនាចិត្តំ អធិចិត្តន្តិ ឥធាធិប្បេត’’ន្តិ វទន្តិ, តំ ន សុន្ទរំ. បុរិមោយេវត្ថោ គហេតព្ពោ.

ឯតមត្ថំ វិទិត្វាតិ ឯតំ អាយស្មតោ បិណ្ឌោលភារទ្វាជស្ស អធិដ្ឋានបរិក្ខារសម្បទាសម្បន្នំ អធិចិត្តានុយោគសង្ខាតំ អត្ថំ សព្ពាការតោ វិទិត្វា. ឯវំ ‘‘អធិចិត្តានុយោគោ មម សាសនានុដ្ឋាន’’ន្តិ ទីបេន្តោ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ.

តត្ថ អនូបវាទោតិ វាចាយ កស្សចិបិ អនុបវទនំ. អនូបឃាតោតិ កាយេន កស្សចិ ឧបឃាតាករណំ. បាតិមោក្ខេតិ ឯត្ថ បាតិមោក្ខបទស្ស អត្ថោ ហេដ្ឋា នានប្បការេហិ វុត្តោ, តស្មិំ បាតិមោក្ខេ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ អវីតិក្កមលក្ខណោ សំវរោ. មត្តញ្ញុតាតិ បដិគ្គហណបរិភោគវសេន បមាណញ្ញុតា. បន្តញ្ច សយនាសនន្តិ វិវិត្តំ សង្ឃដ្ដនវិរហិតំ សេនាសនំ. អធិចិត្តេ ច អាយោគោតិ អដ្ឋន្នំ សមាបត្តីនំ អធិគមាយ ភាវនានុយោគោ.

អបរោ នយោ – អនូបវាទោតិ កស្សចិបិ ឧបរុជ្ឈនវចនស្ស អវទនំ. តេន សព្ពម្បិ វាចសិកំ សីលំ សង្គណ្ហាតិ. អនូបឃាតោតិ កាយេន កស្សចិ ឧបឃាតស្ស បរវិហេឋនស្ស អករណំ. តេន សព្ពម្បិ កាយិកំ សីលំ សង្គណ្ហាតិ. យាទិសំ បនិទំ ឧភយំ ពុទ្ធានំ សាសនន្តោគធំ ហោតិ, តំ ទស្សេតុំ – ‘‘បាតិមោក្ខេ ច សំវរោ’’តិ វុត្តំ. ចសទ្ទោ និបាតមត្តំ. បាតិមោក្ខេ ច សំវរោតិ បាតិមោក្ខសំវរភូតោ អនូបវាទោ អនូបឃាតោ ចាតិ អត្ថោ.

អថ វា បាតិមោក្ខេតិ អធិករណេ ភុម្មំ. បាតិមោក្ខេ និស្សយភូតេ សំវរោ. កោ បន សោតិ? អនូបវាទោ អនូបឃាតោ. ឧបសម្បទវេលាយញ្ហិ អវិសេសេន បាតិមោក្ខសីលំ សមាទិន្នំ នាម ហោតិ, តស្មិំ បាតិមោក្ខេ ឋិតស្ស តតោ បរំ ឧបវាទូបឃាតានំ អករណវសេន សំវរោ, សោ អនូបវាទោ អនូបឃាតោ ចាតិ វុត្តោ.

អថ វា បាតិមោក្ខេតិ និប្ផាទេតព្ពេ ភុម្មំ យថា ‘‘ចេតសោ អវូបសមោ អយោនិសោមនសិការបទដ្ឋាន’’ន្តិ (សំ. និ. ៥.២៣២). តេន បាតិមោក្ខេន សាធេតព្ពោ អនូបវាទោ អនូបឃាតោ, បាតិមោក្ខសំវរសង្គហិតោ អនូបវាទោ អនូបឃាតោឥច្ចេវ អត្ថោ. សំវរោតិ ឥមិនា បន សតិសំវរោ, ញាណសំវរោ, ខន្តិសំវរោ, វីរិយសំវរោតិ ឥមេសំ ចតុន្នំ សំវរានំ គហណំ, បាតិមោក្ខសាធនំ ឥទំ សំវរចតុក្កំ.

មត្តញ្ញុតា ច ភត្តស្មិន្តិ បរិយេសនបដិគ្គហណបរិភោគវិស្សជ្ជនានំ វសេន ភោជនេ បមាណញ្ញុតា. បន្តញ្ច សយនាសនន្តិ ភាវនានុកូលំ អរញ្ញរុក្ខមូលាទិវិវិត្តសេនាសនំ. អធិចិត្តេ ច អាយោគោតិ សព្ពចិត្តានំ អធិកត្តា ឧត្តមត្តា អធិចិត្តសង្ខាតេ អរហត្តផលចិត្តេ សាធេតព្ពេ តស្ស និប្ផាទនត្ថំ សមថវិបស្សនាភាវនាវសេន អាយោគោ. ឯតំ ពុទ្ធាន សាសនន្តិ ឯតំ បរស្ស អនូបវទនំ, អនូបឃាតនំ, បាតិមោក្ខសំវរោ, បរិយេសនបដិគ្គហណាទីសុ មត្តញ្ញុតា, វិវិត្តវាសោ, យថាវុត្តអធិចិត្តានុយោគោ ច ពុទ្ធានំ សាសនំ ឱវាទោ អនុសិដ្ឋីតិ អត្ថោ. ឯវំ ឥមាយ គាថាយ តិស្សោ សិក្ខា កថិតាតិ វេទិតព្ពា.

ឆដ្ឋសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.