១. អភិរូបនន្ទាថេរីគាថាវណ្ណនា

ទុកនិបាតេ អាតុរំ អសុចិំ បូតិន្តិអាទិកា អភិរូបនន្ទាយ សិក្ខមានាយ គាថា. អយំ កិរ វិបស្សិស្ស ភគវតោ កាលេ ពន្ធុមតីនគរេ គហបតិមហាសាលស្ស ធីតា ហុត្វា សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា សរណេសុ ច សីលេសុ ច បតិដ្ឋិតា សត្ថរិ បរិនិព្ពុតេ ធាតុចេតិយំ រតនបដិមណ្ឌិតេន សុវណ្ណច្ឆត្តេន បូជំ កត្វា, កាលង្កត្វា សគ្គេ និព្ពត្តិត្វា អបរាបរំ សុគតីសុយេវ សំសរន្តី ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កបិលវត្ថុនគរេ ខេមកស្ស សក្កស្ស អគ្គមហេសិយា កុច្ឆិស្មិំ និព្ពត្តិ. នន្ទាតិស្សា នាមំ អហោសិ. សា អត្តភាវស្ស អតិវិយ រូបសោភគ្គប្បត្តិយា អភិរូបា ទស្សនីយា បាសាទិកា អភិរូបនន្ទាត្វេវ បញ្ញាយិត្ថ. តស្សា វយប្បត្តាយ វារេយ្យទិវសេយេវ វរភូតោ សក្យកុមារោ កាលមកាសិ. អថ នំ មាតាបិតរោ អកាមំ បព្ពាជេសុំ.

សា បព្ពជិត្វាបិ រូបំ និស្សាយ ឧប្បន្នមទា ‘‘សត្ថា រូបំ វិវណ្ណេតិ គរហតិ អនេកបរិយាយេន រូបេ អាទីនវំ ទស្សេតី’’តិ ពុទ្ធុបដ្ឋានំ ន គច្ឆតិ. ភគវា តស្សា ញាណបរិបាកំ ញត្វា មហាបជាបតិំ អាណាបេសិ ‘‘សព្ពាបិ ភិក្ខុនិយោ បដិបាដិយា ឱវាទំ អាគច្ឆន្តូ’’តិ. សា អត្តនោ វារេ សម្បត្តេ អញ្ញំ បេសេសិ. ភគវា ‘‘វារេ សម្បត្តេ អត្តនាវ អាគន្តព្ពំ, ន អញ្ញា បេសេតព្ពា’’តិ អាហ. សា សត្ថុ អាណំ លង្ឃិតុំ អសក្កោន្តី ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ ពុទ្ធុបដ្ឋានំ អគមាសិ. ភគវា ឥទ្ធិយា ឯកំ អភិរូបំ ឥត្ថិរូបំ មាបេត្វា បុន ជរាជិណ្ណំ ទស្សេត្វា សំវេគំ ឧប្បាទេត្វា –

១៩. ‘‘អាតុរំ អសុចិំ បូតិំ, បស្ស នន្ទេ សមុស្សយំ;

អសុភាយ ចិត្តំ ភាវេហិ, ឯកគ្គំ សុសមាហិតំ.

២០. ‘‘អនិមិត្តញ្ច ភាវេហិ, មានានុសយមុជ្ជហ;

តតោ មានាភិសមយា, ឧបសន្តា ចរិស្សសី’’តិ. –

ឥមា ទ្វេ គាថា អភាសិ. តាសំ អត្ថោ ហេដ្ឋា វុត្តនយោ ឯវ. គាថាបរិយោសានេ អភិរូបនន្ទា អរហត្តំ បាបុណិ. តេន វុត្តំ អបទានេ –

‘‘នគរេ ពន្ធុមតិយា, ពន្ធុមា នាម ខត្តិយោ;

តស្ស រញ្ញោ អហុំ ភរិយា, ឯកជ្ឈំ ចារយាមហំ.

‘‘រហោគតា និសីទិត្វា, ឯវំ ចិន្តេសហំ តទា;

អាទាយ គមនីយញ្ហិ, កុសលំ នត្ថិ មេ កតំ.

‘‘មហាភិតាបំ កដុកំ, ឃោររូបំ សុទារុណំ;

និរយំ នូន គច្ឆាមិ, ឯត្ថ មេ នត្ថិ សំសយោ.

‘‘ឯវាហំ ចិន្តយិត្វាន, បហំសេត្វាន មានសំ;

រាជានំ ឧបគន្ត្វាន, ឥទំ វចនមព្រវិំ.

‘‘ឥត្ថី នាម មយំ ទេវ, បុរិសានុគតា សទា;

ឯកំ មេ សមណំ ទេហិ, ភោជយិស្សាមិ ខត្តិយ.

‘‘អទាសិ មេ មហារាជា, សមណំ ភាវិតិន្ទ្រិយំ;

តស្ស បត្តំ គហេត្វាន, បរមន្នេន បូរយិំ.

‘‘បូរយិត្វា បរមន្នំ, សហស្សគ្ឃនកេនហំ;

វត្ថយុគេន ឆាទេត្វា, អទាសិំ តុដ្ឋមានសា.

‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសមគច្ឆហំ.

‘‘សហស្សំ ទេវរាជូនំ, មហេសិត្តមការយិំ;

សហស្សំ ចក្កវត្តីនំ, មហេសិត្តមការយិំ.

‘‘បទេសរជ្ជំ វិបុលំ, គណនាតោ អសង្ខិយំ;

នានាវិធំ ពហុំ បុញ្ញំ, តស្ស កម្មផលា តតោ.

‘‘ឧប្បលស្សេវ មេ វណ្ណា, អភិរូបា សុទស្សនា;

ឥត្ថី សព្ពង្គសម្បន្នា, អភិជាតា ជុតិន្ធរា.

‘‘បច្ឆិមេ ភវសម្បត្តេ, អជាយិំ សាកិយេ កុលេ;

នារីសហស្សបាមោក្ខា, សុទ្ធោទនសុតស្សហំ.

‘‘និព្ពិន្ទិត្វា អគារេហំ, បព្ពជិំ អនគារិយំ;

សត្តមិំ រត្តិំ សម្បត្វា, ចតុសច្ចំ អបាបុណិំ.

‘‘ចីវរបិណ្ឌបាតញ្ច, បច្ចយញ្ច សេនាសនំ;

បរិមេតុំ ន សក្កោមិ, បិណ្ឌបាតស្សិទំ ផលំ.

‘‘យំ មយ្ហំ បុរិមំ កម្មំ, កុសលំ ជនិតំ មុនិ;

តុយ្ហត្ថាយ មហាវីរ, បរិចិណ្ណំ ពហុំ មយា.

‘‘ឯកតិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ ទានមទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បិណ្ឌបាតស្សិទំ ផលំ.

‘‘ទុវេ គតី បជានាមិ, ទេវត្តំ អថ មានុសំ;

អញ្ញំ គតិំ ន ជានាមិ, បិណ្ឌបាតស្សិទំ ផលំ.

‘‘ឧច្ចេ កុលេ បជានាមិ, តយោ សាលេ មហាធនេ;

អញ្ញំ កុលំ ន ជានាមិ, បិណ្ឌបាតស្សិទំ ផលំ.

‘‘ភវាភវេ សំសរិត្វា, សុក្កមូលេន ចោទិតា;

អមនាបំ ន បស្សាមិ, សោមនស្សកតំ ផលំ.

‘‘ឥទ្ធីសុ ច វសី ហោមិ, ទិព្ពាយ សោតធាតុយា;

ចេតោបរិយញាណស្ស, វសី ហោមិ មហាមុនេ.

‘‘បុព្ពេនិវាសំ ជានាមិ, ទិព្ពចក្ខុ វិសោធិតំ;

សព្ពាសវបរិក្ខីណា, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ.

‘‘អត្ថធម្មនិរុត្តីសុ, បដិភានេ តថេវ ច;

ញាណំ មម មហាវីរ, ឧប្បន្នំ តវ សន្តិកេ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

អរហត្តំ បត្វា បន សា សយម្បិ ឧទានវសេន តាយេវ គាថា អភាសិ, ឥទមេវ ចស្សា អញ្ញាព្យាករណំ អហោសីតិ.

អភិរូបនន្ទាថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.