អដ្ឋមគាថាវណ្ណនា

៨. ឯវំ សព្ពាការេន មេត្តាភាវនំ ទស្សេត្វា ឥទានិ តស្សេវ វឌ្ឍនំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘មេត្តញ្ច សព្ពលោកស្មី’’តិ.

តត្ថ មិជ្ជតិ តាយតិ ចាតិ មិត្តោ, ហិតជ្ឈាសយតាយ សិនិយ្ហតិ, អហិតាគមតោ រក្ខតិ ចាតិ អត្ថោ. មិត្តស្ស ភាវោ មេត្តំ. សព្ពលោកស្មីតិ អនវសេសេ សត្តលោកេ. មនសិ ភវន្តិ មានសំ. តញ្ហិ ចិត្តសម្បយុត្តត្តា ឯវំ វុត្តំ. ភាវយេតិ វឌ្ឍយេ. ន អស្ស បរិមាណន្តិ អបរិមាណំ, អប្បមាណសត្តារម្មណតាយ ឯវំ វុត្តំ. ឧទ្ធន្តិ ឧបរិ, តេន អរូបភវំ គណ្ហាតិ. អធោតិ ហេដ្ឋា, តេន កាមភវំ គណ្ហាតិ. តិរិយន្តិ វេមជ្ឈំ, តេន រូបភវំ គណ្ហាតិ. អសម្ពាធន្តិ សម្ពាធវិរហិតំ, ភិន្នសីមន្តិ វុត្តំ ហោតិ. សីមា នាម បច្ចត្ថិកោ វុច្ចតិ, តស្មិម្បិ បវត្តន្តិ អត្ថោ. អវេរន្តិ វេរវិរហិតំ, អន្តរន្តរាបិ វេរចេតនាបាតុភាវវិរហិតន្តិ អត្ថោ. អសបត្តន្តិ វិគតបច្ចត្ថិកំ. មេត្តាវិហារី ហិ បុគ្គលោ មនុស្សានំ បិយោ ហោតិ, អមនុស្សានំ បិយោ ហោតិ, នាស្ស កោចិ បច្ចត្ថិកោ ហោតិ, តេនស្ស តំ មានសំ វិគតបច្ចត្ថិកត្តា អសបត្តន្តិ វុច្ចតិ. បរិយាយវចនញ្ហិ ឯតំ, យទិទំ បច្ចត្ថិកោ សបត្តោតិ. អយំ អនុបទតោ អត្ថវណ្ណនា.

អយំ បនេត្ថ អធិប្បេតត្ថទីបនា – យទិទំ ‘‘ឯវម្បិ សព្ពភូតេសុ មានសំ ភាវយេ អបរិមាណ’’ន្តិ វុត្តំ, តញ្ចេតំ អបរិមាណំ មេត្តំ មានសំ សព្ពលោកស្មិំ ភាវយេ វឌ្ឍយេ, វុឌ្ឍិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ គមយេ បាបយេ. កថំ? ឧទ្ធំ អធោ ច តិរិយញ្ច, ឧទ្ធំ យាវ ភវគ្គា, អធោ យាវ អវីចិតោ, តិរិយំ យាវ អវសេសទិសា. ឧទ្ធំ វា អារុប្បំ, អធោ កាមធាតុំ, តិរិយំ រូបធាតុំ អនវសេសំ ផរន្តោ. ឯវំ ភាវេន្តោបិ ច តំ យថា អសម្ពាធំ អវេរំ អសបត្តញ្ច ហោតិ, តថា សម្ពាធវេរសបត្តានំ អភាវំ ករោន្តោ ភាវយេ. យំ វា តំ ភាវនាសម្បទំ បត្តំ សព្ពត្ថ ឱកាសលោកវសេន អសម្ពាធំ, អត្តនោ បរេសុ អាឃាតប្បដិវិនយនេន អវេរំ, អត្តនិ ច បរេសំ អាឃាតវិនយនេន អសបត្តំ ហោតិ. តំ អសម្ពាធមវេរមសបត្តំ អបរិមាណំ មេត្តំ មានសំ ឧទ្ធំ អធោ តិរិយញ្ចាតិ តិវិធបរិច្ឆេទេ សព្ពលោកស្មិំ ភាវយេ វឌ្ឍយេតិ.