វនប្បគុម្ពេតិគាថាវណ្ណនា

១៣. ឯវំ សង្ឃបរិយាបន្នានំ បុគ្គលានំ តេន តេន គុណប្បការេន សង្ឃាធិដ្ឋានំ សច្ចំ វត្វា ឥទានិ យ្វាយំ ភគវតា រតនត្តយគុណំ ទីបេន្តេន ឥធ សង្ខេបេន អញ្ញត្រ ច វិត្ថារេន បរិយត្តិធម្មោ ទេសិតោ, តម្បិ និស្សាយ បុន ពុទ្ធាធិដ្ឋានំ សច្ចំ វត្តុមារទ្ធោ ‘‘វនប្បគុម្ពេ យថា ផុស្សិតគ្គេ’’តិ. តត្ថ អាសន្នសន្និវេសវវត្ថិតានំ រុក្ខានំ សមូហោ វនំ, មូលសារផេគ្គុតចសាខាបលាសេហិ បវុទ្ធោ គុម្ពោ បគុម្ពោ, វនស្ស, វនេ វា បគុម្ពោ វនប្បគុម្ពោ. ស្វាយំ ‘‘វនប្បគុម្ពេ’’តិ វុត្តោ, ឯវម្បិ ហិ វត្តុំ លព្ភតិ ‘‘អត្ថិ សវិតក្កសវិចារេ, អត្ថិ អវិតក្កវិចារមត្តេ, សុខេ ទុក្ខេ ជីវេ’’តិអាទីសុ (ទី. និ. ១.១៧៤; ម. និ. ២.២២៨) វិយ. យថាតិ ឧបមាវចនំ. ផុស្សិតានិ អគ្គានិ អស្សាតិ ផុស្សិតគ្គោ, សព្ពសាខាបសាខាសុ សញ្ជាតបុប្ផោតិ អត្ថោ. សោ បុព្ពេ វុត្តនយេនេវ ‘‘ផុស្សិតគ្គេ’’តិ វុត្តោ. គិម្ហានមាសេ បឋមស្មិំ គិម្ហេតិ យេ ចត្តារោ គិម្ហានំ មាសា, តេសំ ចតុន្នំ គិម្ហមាសានំ ឯកស្មិំ មាសេ. កតរស្មិំ មាសេ ឥតិ ចេ? បឋមស្មិំ គិម្ហេ, ចិត្រមាសេតិ អត្ថោ. សោ ហិ ‘‘បឋមគិម្ហោ’’តិ ច ‘‘ពាលវសន្តោ’’តិ ច វុច្ចតិ. តតោ បរំ បទត្ថតោ បាកដមេវ.

អយំ បនេត្ថ បិណ្ឌត្ថោ – យថា បឋមគិម្ហនាមកេ ពាលវសន្តេ នានាវិធរុក្ខគហនេ វនេ សុបុប្ផិតគ្គសាខោ តរុណរុក្ខគច្ឆបរិយាយនាមោ បគុម្ពោ អតិវិយ សស្សិរិកោ ហោតិ, ឯវមេវ ខន្ធាយតនាទីហិ សតិបដ្ឋានសម្មប្បធានាទីហិ សីលសមាធិក្ខន្ធាទីហិ វា នានប្បការេហិ អត្ថប្បភេទបុប្ផេហិ អតិវិយ សស្សិរិកត្តា តថូបមំ និព្ពានគាមិមគ្គទីបនតោ និព្ពានគាមិំ បរិយត្តិធម្មវរំ នេវ លាភហេតុ ន សក្ការាទិហេតុ, កេវលន្តុ មហាករុណាយ អព្ភុស្សាហិតហទយោ សត្តានំ បរមហិតាយ អទេសយីតិ. បរមំ ហិតាយាតិ ឯត្ថ ច គាថាពន្ធសុខត្ថំ អនុនាសិកោ. អយំ បនត្ថោ – បរមហិតាយ និព្ពានាយ អទេសយីតិ.

ឯវំ ភគវា ឥមំ សុបុប្ផិតគ្គវនប្បគុម្ពសទិសំ បរិយត្តិធម្មំ វត្វា ឥទានិ តមេវ និស្សាយ ពុទ្ធាធិដ្ឋានំ សច្ចវចនំ បយុញ្ជតិ ‘‘ឥទម្បិ ពុទ្ធេ’’តិ. តស្សត្ថោ បុព្ពេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ. កេវលំ បន ឥទម្បិ យថាវុត្តបការបរិយត្តិធម្មសង្ខាតំ ពុទ្ធេ រតនំ បណីតន្តិ ឯវំ យោជេតព្ពំ. ឥមិស្សាបិ គាថាយ អាណា កោដិសតសហស្សចក្កវាឡេសុ អមនុស្សេហិ បដិគ្គហិតាតិ.