១៨. បណ្ណាសនិបាតោ

[៥២៦] ១. និឡិនិកាជាតកវណ្ណនា

ឧទ្ទយ្ហតេ ជនបទោតិ ឥទំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ បុរាណទុតិយិកាបលោភនំ អារព្ព កថេសិ. កថេន្តោ ច តំ ភិក្ខុំ ‘‘កេន ឧក្កណ្ឋាបិតោសី’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘បុរាណទុតិយិកាយា’’តិ វុត្តេ ‘‘ន ឯសា ខោ, ភិក្ខុ, ឥទានេវ តវ អនត្ថការិកា, បុព្ពេបិ ត្វំ ឯតំ និស្សាយ ឈានា បរិហាយិត្វា មហាវិនាសំ បត្តោ’’តិ វត្វា អតីតំ អាហរិ.

អតីតេ ពារាណសិយំ ព្រហ្មទត្តេ រជ្ជំ ការេន្តេ ពោធិសត្តោ ឧទិច្ចព្រាហ្មណមហាសាលកុលេ និព្ពត្តិត្វា វយប្បត្តោ ឧគ្គហិតសិប្បោ ឥសិបព្ពជ្ជំ បព្ពិជិត្វា ឈានាភិញ្ញា និព្ពត្តេត្វា ហិមវន្តបទេសេ វាសំ កប្បេសិ. អលម្ពុសាជាតកេ វុត្តនយេនេវ តំ បដិច្ច ឯកា មិគី គព្ភំ បដិលភិត្វា បុត្តំ វិជាយិ, ‘‘ឥសិសិង្គោ’’ត្វេវស្ស នាមំ អហោសិ. អថ នំ បិតា វយប្បត្តំ បព្ពាជេត្វា កសិណបរិកម្មំ ឧគ្គណ្ហាបេសិ. សោ នចិរស្សេវ ឈានាភិញ្ញា ឧប្បាទេត្វា ឈានសុខេន កីឡិ, ឃោរតបោ បរមធិតិន្ទ្រិយោ អហោសិ. តស្ស សីលតេជេន សក្កស្ស ភវនំ កម្បិ. សក្កោ អាវជ្ជេន្តោ តំ ការណំ ញត្វា ‘‘ឧបាយេនស្ស សីលំ ភិន្ទិស្សាមី’’តិ តីណិ សំវច្ឆរានិ សកលកាសិរដ្ឋេ វុដ្ឋិំ និវារេសិ, រដ្ឋំ អគ្គិទឌ្ឍំ វិយ អហោសិ. សស្សេ អសម្បជ្ជមានេ ទុព្ភិក្ខបីឡិតា មនុស្សា សន្និបតិត្វា រាជង្គណេ ឧបក្កោសិំសុ. អថ នេ រាជា វាតបានេ ឋិតោ ‘‘កិំ ឯត’’ន្តិ បុច្ឆិ. ‘‘មហារាជ, តីណិ សំវច្ឆរានិ ទេវស្ស អវស្សន្តត្តា សកលរដ្ឋំ ឧទ្ទយ្ហតិ, មនុស្សា ទុក្ខិតា, ទេវំ វស្សាបេហិ, ទេវា’’តិ. រាជា សីលំ សមាទិយិត្វា ឧបោសថំ ឧបវសន្តោបិ វស្សំ វស្សាបេតុំ នាសក្ខិ.

តស្មិំ កាលេ សក្កោ អឌ្ឍរត្តសមយេ តស្ស សិរិគព្ភំ បវិសិត្វា ឯកោភាសំ កត្វា វេហាសេ អដ្ឋាសិ. រាជា តំ ទិស្វា ‘‘កោសិ ត្វ’’ន្តិ បុច្ឆិ. ‘‘សក្កោហមស្មី’’តិ. ‘‘កេនត្ថេនាគតោសី’’តិ? ‘‘វស្សតិ តេ, មហារាជ, រដ្ឋេ ទេវោ’’តិ? ‘‘ន វស្សតី’’តិ. ‘‘ជានាសិ បនស្ស អវស្សនការណ’’ន្តិ? ‘‘ន ជានាមិ, សក្កា’’តិ. ‘‘មហារាជ, ហិមវន្តបទេសេ ឥសិសិង្គោ នាម តាបសោ បដិវសតិ ឃោរតបោ បរមធិតិន្ទ្រិយោ. សោ និពទ្ធំ ទេវេ វស្សន្តេ កុជ្ឈិត្វា អាកាសំ ឱលោកេសិ, តស្មា ទេវោ ន វស្សតី’’តិ. ‘‘ឥទានិ បនេត្ថ កិំ កាតព្ព’’ន្តិ? ‘‘តស្ស តបេ ភិន្នេ ទេវោ វស្សិស្សតី’’តិ. ‘‘កោ បនស្ស តបំ ភិន្ទិតុំ សមត្ថោ’’តិ? ‘‘ធីតា តេ, មហារាជ, និឡិនិកា សមត្ថា, តំ បក្កោសាបេត្វា ‘អសុកដ្ឋានំ នាម គន្ត្វា តាបសស្ស តបំ ភិន្ទាហី’តិ បេសេហី’’តិ. ឯវំ សោ រាជានំ អនុសាសិត្វា សកដ្ឋានមេវ អគមាសិ. រាជា បុនទិវសេ អមច្ចេហិ សទ្ធិំ មន្តេត្វា ធីតរំ បក្កោសាបេត្វា បឋមំ គាថមាហ –

១. ‘‘ឧទ្ទយ្ហតេ ជនបទោ, រដ្ឋញ្ចាបិ វិនស្សតិ;

ឯហិ និឡិនិកេ គច្ឆ, តំ មេ ព្រាហ្មណមានយា’’តិ.

តត្ថ តំ មេតិ តំ មម អនត្ថការិំ ព្រាហ្មណំ អត្តនោ វសំ អានេហិ, កិលេសរតិវសេនស្ស សីលំ ភិន្ទាហីតិ.

តំ សុត្វា សា ទុតិយំ គាថមាហ –

២. ‘‘នាហំ ទុក្ខក្ខមា រាជ, នាហំ អទ្ធានកោវិទា;

កថំ អហំ គមិស្សាមិ, វនំ កុញ្ជរសេវិត’’ន្តិ.

តត្ថ ទុក្ខក្ខមាតិ អហំ, មហារាជ, ទុក្ខស្ស ខមា ន ហោមិ, អទ្ធានម្បិ ន ជានាមិ, សាហំ កថំ គមិស្សាមីតិ.

តតោ រាជា ទ្វេ គាថាយោ អភាសិ –

៣. ‘‘ផីតំ ជនបទំ គន្ត្វា, ហត្ថិនា ច រថេន ច;

ទារុសង្ឃាដយានេន, ឯវំ គច្ឆ និឡិនិកេ.

៤. ‘‘ហត្ថិអស្សរថេ បត្តី, គច្ឆេវាទាយ ខត្តិយេ;

តវេវ វណ្ណរូបេន, វសំ តមានយិស្សសី’’តិ.

តត្ថ ទារុសង្ឃាដយានេនាតិ, អម្ម, និឡិនិកេ ន ត្វំ បទសា គមិស្សសិ, ផីតំ បន សុភិក្ខំ ខេមំ អត្តនោ ជនបទំ ហត្ថិវាហនេហិ ច រថវាហនេហិ ច គន្ត្វា តតោ បរម្បិ អជ្ឈោកាសេ បដិច្ឆន្នេន វយ្ហាទិនា ឧទកដ្ឋានេ នាវាសង្ខាតេន ទារុសង្ឃាដយានេន គច្ឆ. វណ្ណរូបេនាតិ ឯវំ អកិលមមានា គន្ត្វា តវ វណ្ណេន ចេវ រូបសម្បទាយ ច តំ ព្រាហ្មណំ អត្តនោ វសំ អានយិស្សសីតិ.

ឯវំ សោ ធីតរា សទ្ធិំ អកថេតព្ពម្បិ រដ្ឋបរិបាលនំ និស្សាយ កថេសិ. សាបិ ‘‘សាធូ’’តិ សម្បដិច្ឆិ. អថស្សា សព្ពំ ទាតព្ពយុត្តកំ ទត្វា អមច្ចេហិ សទ្ធិំ ឧយ្យោជេសិ. អមច្ចា តំ អាទាយ បច្ចន្តំ បត្វា តត្ថ ខន្ធាវារំ និវាសាបេត្វា រាជធីតរំ ឧក្ខិបាបេត្វា វនចរកេន ទេសិតេន មគ្គេន ហិមវន្តំ បវិសិត្វា បុព្ពណ្ហសមយេ តស្ស អស្សមបទស្ស សមីបំ បាបុណិំសុ. តស្មិំ ខណេ ពោធិសត្តោ បុត្តំ អស្សមបទេ និវាសាបេត្វា សយំ ផលាផលត្ថាយ អរញ្ញំ បវិដ្ឋោ ហោតិ. វនចរកោ សយំ អស្សមំ អគន្ត្វា តស្ស បន ទស្សនដ្ឋានេ ឋត្វា និឡិនិកាយ តំ ទស្សេន្តោ ទ្វេ គាថា អភាសិ –

៥. ‘‘កទលីធជបញ្ញាណោ, អាភុជីបរិវារិតោ;

ឯសោ បទិស្សតិ រម្មោ, ឥសិសិង្គស្ស អស្សមោ.

៦. ‘‘ឯសោ អគ្គិស្ស សង្ខាតោ, ឯសោ ធូមោ បទិស្សតិ;

មញ្ញេ នោ អគ្គិំ ហាបេតិ, ឥសិសិង្គោ មហិទ្ធិកោ’’តិ.

តត្ថ កទលីសង្ខាតា ធជា បញ្ញាណំ អស្សាតិ កទលីធជបញ្ញាណោ. អាភុជីបរិវារិតោតិ ភុជបត្តវនបរិក្ខិត្តោ. សង្ខាតោតិ ឯសោ អគ្គិ អស្ស ឥសិសិង្គស្ស ឈានេន សង្ខាតោ បច្ចក្ខគតោ ជលតិ. មញ្ញេ នោ អគ្គិន្តិ អគ្គិំ នោ ហាបេតិ ជុហតិ បរិចរតីតិ មញ្ញាមិ.

អមច្ចាបិ ពោធិសត្តស្ស អរញ្ញំ បវិដ្ឋវេលាយ អស្សមំ បរិវារេត្វា អារក្ខំ ឋបេត្វា រាជធីតរំ ឥសិវេសំ គាហាបេត្វា សុវណ្ណចីរកេន និវាសនបារុបនំ កត្វា សព្ពាលង្ការេហិ អលង្ករិត្វា តន្តុពទ្ធំ ចិត្តគេណ្ឌុកំ គាហាបេត្វា អស្សមបទំ បេសេត្វា សយំ ពហិ រក្ខន្តា អដ្ឋំសុ. សា តេន គេណ្ឌុកេន កីឡន្តី ចង្កមកោដិយំ ឱតរិ. តស្មិំ ខណេ ឥសិសិង្គោ បណ្ណសាលទ្វារេ បាសាណផលកេ និសិន្នោ ហោតិ. សោ តំ អាគច្ឆន្តិំ ទិស្វា ភីតតសិតោ ឧដ្ឋាយ បណ្ណសាលំ បវិសិត្វា អដ្ឋាសិ. សាបិស្ស បណ្ណសាលទ្វារំ គន្ត្វា កីឡិយេវ. សត្ថា តញ្ច តតោ ឧត្តរិ ច អត្ថំ បកាសេន្តោ តិស្សោ គាថា អភាសិ –

៧. ‘‘តញ្ច ទិស្វាន អាយន្តិំ, អាមុត្តមណិកុណ្ឌលំ;

ឥសិសិង្គោ បាវិសិ ភីតោ, អស្សមំ បណ្ណឆាទនំ.

៨. ‘‘អស្សមស្ស ច សា ទ្វារេ, គេណ្ឌុកេនស្ស កីឡតិ;

វិទំសយន្តី អង្គានិ, គុយ្ហំ បកាសិតានិ ច.

៩. ‘‘តញ្ច ទិស្វាន កីឡន្តិំ, បណ្ណសាលគតោ ជដី;

អស្សមា និក្ខមិត្វាន, ឥទំ វចនមព្រវី’’តិ.

តត្ថ គេណ្ឌុកេនស្សាតិ អស្ស ឥសិសិង្គស្ស អស្សមទ្វារេ គេណ្ឌុកេន កីឡតិ. វិទំសយន្តីតិ ទស្សេន្តី. គុយ្ហំ បកាសិតានិ ចាតិ គុយ្ហញ្ច រហស្សង្គំ បកាសិតានិ ច បាកដានិ មុខហត្ថាទីនិ. អព្រវីតិ សោ កិរ បណ្ណសាលាយ ឋត្វា ចិន្តេសិ – ‘‘សចាយំ យក្ខោ ភវេយ្យ, បណ្ណសាលំ បវិសិត្វា មំ មុរុមុរាបេត្វា ខាទេយ្យ, នាយំ យក្ខោ, តាបសោ ភវិស្សតី’’តិ អស្សមា និក្ខមិត្វា បុច្ឆន្តោ គាថមាហ –

១០. ‘‘អម្ភោ កោ នាម សោ រុក្ខោ, យស្ស តេវំគតំ ផលំ;

ទូរេបិ ខិត្តំ បច្ចេតិ, ន តំ ឱហាយ គច្ឆតី’’តិ.

តត្ថ យស្ស តេវំគតំ ផលន្តិ យស្ស តវ រុក្ខស្ស ឯវំគតិកំ មនោរមំ ផលំ. កោ នាម សោ រុក្ខោតិ ចិត្រគេណ្ឌុកស្ស អទិដ្ឋបុព្ពត្តា ‘‘រុក្ខផលេន តេន ភវិតព្ព’’ន្តិ មញ្ញមានោ ឯវំ បុច្ឆតិ.

អថស្ស សា រុក្ខំ អាចិក្ខន្តី គាថមាហ –

១១. ‘‘អស្សមស្ស មម ព្រហ្មេ, សមីបេ គន្ធមាទនេ;

ពហវោ តាទិសា រុក្ខា, យស្ស តេវំគតំ ផលំ;

ទូរេបិ ខិត្តំ បច្ចេតិ, ន មំ ឱហាយ គច្ឆតី’’តិ.

តត្ថ សមីបេ គន្ធមាទនេតិ គន្ធមាទនបព្ពតេ មម អស្សមស្ស សមីបេ. យស្ស តេវំគតន្តិ យស្ស ឯវំគតំ, ត-ការោ ព្យញ្ជនសន្ធិករោតិ.

ឥតិ សា មុសាវាទំ អភាសិ. ឥតរោបិ សទ្ទហិត្វា ‘‘តាបសោ ឯសោ’’តិ សញ្ញាយ បដិសន្ថារំ ករោន្តោ គាថមាហ –

១២. ‘‘ឯតូ ភវំ អស្សមិមំ អទេតុ, បជ្ជញ្ច ភក្ខញ្ច បដិច្ឆ ទម្មិ;

ឥទមាសនំ អត្រ ភវំ និសីទតុ, ឥតោ ភវំ មូលផលានិ ភុញ្ជតូ’’តិ.

តត្ថ អស្សមិមន្តិ អស្សមំ ឥមំ ភវំ បវិសតុ. អទេតូតិ យថាសន្និហិតំ អាហារំ បរិភុញ្ជតុ. បជ្ជន្តិ បាទព្ភញ្ជនំ. ភក្ខន្តិ មធុរផលាផលំ. បដិច្ឆាតិ បដិគ្គណ្ហ. ឥទមាសនន្តិ បវិដ្ឋកាលេ ឯវមាហ.

តស្សា បណ្ណសាលំ បវិសិត្វា កដ្ឋត្ថរណេ និសីទន្តិយា សុវណ្ណចីរកេ ទ្វិធា គតេ សរីរំ អប្បដិច្ឆន្នំ អហោសិ. តាបសោ មាតុគាមសរីរស្ស អទិដ្ឋបុព្ពត្តា តំ ទិស្វា ‘‘វណ្ណោ ឯសោ’’តិ សញ្ញាយ ឯវមាហ –

១៣. ‘‘កិំ តេ ឥទំ ឩរូនមន្តរស្មិំ, សុបិច្ឆិតំ កណ្ហរិវប្បកាសតិ;

អក្ខាហិ មេ បុច្ឆិតោ ឯតមត្ថំ, កោសេ នុ តេ ឧត្តមង្គំ បវិដ្ឋ’’ន្តិ.

តត្ថ សុបិច្ឆិតន្តិ ទ្វិន្នំ ឩរូនំ សមាគមកាលេ សុផុសិតំ សិប្បិបុដមុខសណ្ឋានំ. សុភលក្ខណេន ហិ អសមន្នាគតាយ តំ ឋានំ អាវាដធាតុកំ ហោតិ, សមន្នាគតាយ អព្ភុន្នតំ សិប្បិបុដមុខសណ្ឋានំ. កណ្ហរិវប្បកាសតីតិ ឧភោសុ បស្សេសុ កាឡកំ វិយ ខាយតិ. កោសេ នុ តេ ឧត្តមង្គំ បវិដ្ឋន្តិ តវ ឧត្តមង្គំ លិង្គសណ្ឋានំ ន បញ្ញាយតិ, កិំ នុ តំ តវ សរីរសង្ខាតេ កោសេ បវិដ្ឋន្តិ បុច្ឆតិ.

អថ នំ សា វញ្ចយន្តី គាថាទ្វយមាហ –

១៤. ‘‘អហំ វនេ មូលផលេសនំ ចរំ, អាសាទយិំ អច្ឆំ សុឃោររូបំ;

សោ មំ បតិត្វា សហសាជ្ឈបត្តោ, បនុជ្ជ មំ អព្ពហិ ឧត្តមង្គំ.

១៥. ‘‘ស្វាយំ វណោ ខជ្ជតិ កណ្ឌុវាយតិ, សព្ពញ្ច កាលំ ន លភាមិ សាតំ;

បហោ ភវំ កណ្ឌុមិមំ វិនេតុំ, កុរុតំ ភវំ យាចិតោ ព្រាហ្មណត្ថ’’ន្តិ.

តត្ថ អាសាទយិន្តិ ឃដ្ដេសិំ, អាគច្ឆន្តំ ទិស្វា លេឌ្ឌុនា បហរិន្តិ អត្ថោ. បតិត្វាតិ ឧបធាវិត្វា. សហសាជ្ឈប្បត្តោតិ មមំ សហសា អជ្ឈប្បត្តោ សម្បត្តោ. បនុជ្ជាតិ អថ មំ បោតេត្វា. អព្ពហីតិ មុខេន មម ឧត្តមង្គំ លុញ្ចិត្វា បក្កាមិ, តតោ បដ្ឋាយ ឥមស្មិំ ឋានេ វណោ ជាតោ. ស្វាយន្តិ សោ អយំ តតោ បដ្ឋាយ មយ្ហំ វណោ ខជ្ជតិ ចេវ កណ្ឌុវញ្ច ករោតិ, តប្បច្ចយា សាហំ សព្ពកាលំ កាយិកចេតសិកសុខំ ន លភាមិ. បហោតិ បហុ សមត្ថោ. ព្រាហ្មណត្ថន្តិ ភវំ មយា យាចិតោ ឥមំ ព្រាហ្មណស្ស អត្ថំ ករោតុ, ឥទំ មេ ទុក្ខំ ហរាហីតិ វទតិ.

សោ តស្សា មុសាវាទំ ‘‘សភាវោ’’តិ សទ្ទហិត្វា ‘‘សចេ តេ ឯវំ សុខំ ហោតិ, ករិស្សាមី’’តិ តំ បទេសំ ឱលោកេត្វា អនន្តរំ គាថមាហ –

១៦. ‘‘គម្ភីររូបោ តេ វណោ សលោហិតោ, អបូតិកោ វណគន្ធោ មហា ច;

ករោមិ តេ កិញ្ចិ កសាយយោគំ, យថា ភវំ បរមសុខី ភវេយ្យា’’តិ.

តត្ថ សលោហិតោតិ រត្តោភាសោ. អបូតិកោតិ បូតិមំសរហិតោ. វណគន្ធោតិ ថោកំ ទុគ្គន្ធោ. កសាយយោគន្តិ អហំ កេចិ រុក្ខកសាយេ គហេត្វា តវ ឯកំ កសាយយោគំ ករោមីតិ.

តតោ និឡិនិកា គាថមាហ

១៧. ‘‘ន មន្តយោគា ន កសាយយោគា, ន ឱសធា ព្រហ្មចារិ កមន្តិ;

យំ តេ មុទុ តេន វិនេហិ កណ្ឌុំ, យថា អហំ បរមសុខី ភវេយ្យ’’ន្តិ.

តត្ថ កមន្តីតិ, ភោ ព្រហ្មចារិ, ឥមស្មិំ មម វណេ នេវ មន្តយោគា, ន កសាយយោគា, ន បុប្ផផលាទីនិ ឱសធានិ កមន្តិ, អនេកវារំ កតេហិបិ តេហិ ឯតស្ស ផាសុកភាវោ ន ភូតបុព្ពោ. យំ បន តេ ឯតំ មុទុ អង្គជាតំ, តេន ឃដ្ដិយមានស្សេវ តស្ស កណ្ឌុ ន ហោតិ, តស្មា តេន វិនេហិ កណ្ឌុន្តិ.

សោ ‘‘សច្ចំ ឯសោ ភណតី’’តិ សល្លក្ខេត្វា ‘‘មេថុនសំសគ្គេន សីលំ ភិជ្ជតិ, ឈានំ អន្តរធាយតី’’តិ អជានន្តោ មាតុគាមស្ស អទិដ្ឋបុព្ពត្តា មេថុនធម្មស្ស ច អជាននភាវេន ‘‘ភេសជ្ជ’’ន្តិ វទន្តិយា តាយ មេថុនំ បដិសេវិ. តាវទេវស្ស សីលំ ភិជ្ជិ, ឈានំ បរិហាយិ. សោ ទ្វេ តយោ វារេ សំសគ្គំ កត្វា កិលន្តោ ហុត្វា និក្ខមិត្វា សរំ ឱរុយ្ហ ន្ហត្វា បដិប្បស្សទ្ធទរថោ អាគន្ត្វា បណ្ណសាលាយំ និសីទិត្វា បុនបិ តំ ‘‘តាបសោ’’តិ មញ្ញមានោ វសនដ្ឋានំ បុច្ឆន្តោ គាថមាហ –

១៨. ‘‘ឥតោ នុ ភោតោ កតមេន អស្សមោ, កច្ចិ ភវំ អភិរមសិ អរញ្ញេ;

កច្ចិ នុ តេ មូលផលំ បហូតំ, កច្ចិ ភវន្តំ ន វិហិំសន្តិ វាឡា’’តិ.

តត្ថ កតមេនាតិ ឥតោ កតមេន ទិសាភាគេន ភោតោ អស្សមោ. ភវន្តិ អាលបនមេតំ.

តតោ និឡិនិកា ចតស្សោ គាថាយោ អភាសិ –

១៩. ‘‘ឥតោ ឧជុំ ឧត្តរាយំ ទិសាយំ, ខេមា នទី ហិមវតា បភាវី;

តស្សា តីរេ អស្សមោ មយ្ហ រម្មោ, អហោ ភវំ អស្សមំ មយ្ហំ បស្សេ.

២០. ‘‘អម្ពា ច សាលា តិលកា ច ជម្ពុយោ, ឧទ្ទាលកា បាដលិយោ ច ផុល្លា;

សមន្តតោ កិម្បុរិសាភិគីតំ, អហោ ភវំ អស្សមំ មយ្ហំ បស្សេ.

២១. ‘‘តាលា ច មូលា ច ផលា ច មេត្ថ, វណ្ណេន គន្ធេន ឧបេតរូបំ;

តំ ភូមិភាគេហិ ឧបេតរូបំ, អហោ ភវំ អស្សមំ មយ្ហំ បស្សេ.

២២. ‘‘ផលា ច មូលា ច បហូតមេត្ថ, វណ្ណេន គន្ធេន រសេនុបេតា;

អាយន្តិ ច លុទ្ទកា តំ បទេសំ, មា មេ តតោ មូលផលំ អហាសុ’’ន្តិ.

តត្ថ ឧត្តរាយន្តិ ឧត្តរាយ. ខេមាតិ ឯវំនាមិកា នទី. ហិមវតា បភាវីតិ ហិមវន្តតោ បវត្តតិ. អហោតិ បត្ថនត្ថេ និបាតោ. ឧទ្ទាលកាតិ វាតឃាតកា. កិម្បុរិសាភិគីតន្តិ សមន្តតោ បរិវារេត្វា មធុរសទ្ទេន គាយន្តេហិ កិម្បុរិសេហិ អភិគីតំ. តាលា ច មូលា ច ផលា ច មេត្ថាតិ ឯត្ថ មម អស្សមេ បាសាទិកា តាលរុក្ខា ច តេសញ្ញេវ វណ្ណគន្ធាទិសម្បន្នា កន្ទសង្ខាតា មូលា ច ផលា ច. បហូតមេត្ថាតិ នានារុក្ខផលា ច រុក្ខវល្លិមូលា ច បហូតា ឯត្ថ. មា មេ តតោតិ តំ មម អស្សមបទំ សម្ពហុលា លុទ្ទកា អាគច្ឆន្តិ, មយា ចេត្ថ អាហរិត្វា ឋបិតំ ពហុ មធុរសមូលផលាផលំ អត្ថិ, តេ មយិ ចិរាយន្តេ មូលផលាផលំ ហរេយ្យុំ. តេ តតោ មម មូលផលាផលំ មា ហរិំសុ, តស្មា សចេបិ មយា សទ្ធិំ អាគន្តុកាមោ, ឯហិ, នោ ចេ, អហំ គមិស្សាមីតិ អាហ.

តំ សុត្វា តាបសោ យាវ បិតុ អាគមនា អធិវាសាបេតុំ គាថមាហ –

២៣. ‘‘បិតា មមំ មូលផលេសនំ គតោ, ឥទានិ អាគច្ឆតិ សាយកាលេ;

ឧភោវ គច្ឆាមសេ អស្សមំ តំ, យាវ បិតា មូលផលតោ ឯតូ’’តិ.

តត្ថ ឧភោវ គច្ឆាមសេតិ មម បិតុ អារោចេត្វា ឧភោវ គមិស្សាម.

តតោ សា ចិន្តេសិ – ‘‘អយំ តាវ អរញ្ញេវ វឌ្ឍិតភាវេន មម ឥត្ថិភាវំ ន ជានាតិ, បិតា បនស្ស មំ ទិស្វាវ ជានិត្វា ‘ត្វំ ឥធ កិំ ករោសី’តិ កាជកោដិយា បហរិត្វា សីសម្បិ មេ ភិន្ទេយ្យ, តស្មិំ អនាគតេយេវ មយា គន្តុំ វដ្ដតិ, អាគមនកម្មម្បិ មេ និដ្ឋិត’’ន្តិ. សា តស្ស អាគមនូបាយំ អាចិក្ខន្តី ឥតរំ គាថមាហ –

២៤. ‘‘អញ្ញេ ពហូ ឥសយោ សាធុរូបា, រាជីសយោ អនុមគ្គេ វសន្តិ;

តេយេវ បុច្ឆេសិ មមស្សមំ តំ, តេ តំ នយិស្សន្តិ មមំ សកាសេ’’តិ.

តត្ថ រាជីសយោតិ, សម្ម, មយា ន សក្កា ចិរាយិតុំ, អញ្ញេ បន សាធុសភាវា រាជិសយោ ច ព្រាហ្មណិសយោ ច អនុមគ្គេ មម អស្សមមគ្គបស្សេ វសន្តិ, អហំ តេសំ អាចិក្ខិត្វា គមិស្សាមិ, ត្វំ តេ បុច្ឆេយ្យាសិ, តេ តំ មម សន្តិកំ នយិស្សន្តីតិ.

ឯវំ សា អត្តនោ បលាយនូបាយំ កត្វា បណ្ណសាលតោ និក្ខមិត្វា តំ ឱលោកេន្តមេវ ‘‘ត្វំ និវត្តា’’តិ វត្វា អាគមនមគ្គេនេវ អមច្ចានំ សន្តិកំ អគមាសិ. តេ តំ គហេត្វា ខន្ធាវារំ គន្ត្វា អនុបុព្ពេន ពារាណសិំ បាបុណិំសុ. សក្កោបិ តំ ទិវសមេវ តុស្សិត្វា សកលរដ្ឋេ ទេវំ វស្សាបេសិ, តតោ សុភិក្ខំ ជនបទំ អហោសិ. ឥសិសិង្គតាបសស្សបិ តាយ បក្កន្តមត្តាយ ឯវ កាយេ ឌាហោ ឧប្បជ្ជិ. សោ កម្បន្តោ បណ្ណសាលំ បវិសិត្វា វាកចីរំ បារុបិត្វា សោចន្តោ និបជ្ជិ. ពោធិសត្តោ សាយំ អាគន្ត្វា បុត្តំ អបស្សន្តោ ‘‘កហំ នុ ខោ គតោ’’តិ កាជំ ឱតារេត្វា បណ្ណសាលំ បវិសិត្វា តំ និបន្នកំ ទិស្វា ‘‘តាត, កិំ ករោសី’’តិ បិដ្ឋិំ បរិមជ្ជន្តោ តិស្សោ គាថា អភាសិ –

២៥. ‘‘ន តេ កដ្ឋានិ ភិន្នានិ, ន តេ ឧទកមាភតំ;

អគ្គីបិ តេ ន ហាបិតោ, កិំ នុ មន្ទោវ ឈាយសិ.

២៦. ‘‘ភិន្នានិ កដ្ឋានិ ហុតោ ច អគ្គិ, តបនីបិ តេ សមិតា ព្រហ្មចារី;

បីឋញ្ច មយ្ហំ ឧទកញ្ច ហោតិ, រមសិ តុវំ ព្រហ្មភូតោ បុរត្ថា.

២៧. ‘‘អភិន្នកដ្ឋោសិ អនាភតោទកោ, អហាបិតគ្គីសិ អសិទ្ធភោជនោ;

ន មេ តុវំ អាលបសី មមជ្ជ, នដ្ឋំ នុ កិំ ចេតសិកញ្ច ទុក្ខ’’ន្តិ.

តត្ថ ភិន្នានីតិ អរញ្ញតោ ឧទ្ធដានិ. ន ហាបិតោតិ ន ជលិតោ. ភិន្នានីតិ បុព្ពេ តយា មមាគមនវេលាយ កដ្ឋានិ ឧទ្ធដានេវ ហោន្តិ. ហុតោ ច អគ្គីតិ អគ្គិ ច ហុតោ ហោតិ. តបនីតិ វិសិព្ពនអគ្គិសង្ខាតា តបនីបិ តេ សមិតាវ សយមេវ សំវិទហិតាវ ហោតិ. បីឋន្តិ មម អាសនត្ថាយ បីឋញ្ច បញ្ញត្តមេវ ហោតិ. ឧទកញ្ចាតិ បាទធោវនឧទកម្បិ ឧបដ្ឋាបិតមេវ ហោតិ. ព្រហ្មភូតោតិ តុវម្បិ ឥតោ បុរត្ថា សេដ្ឋភូតោ ឥមស្មិំ អស្សមេ អភិរមសិ. អភិន្នកដ្ឋោសីតិ សោ ទានិ អជ្ជ អនុទ្ធដកដ្ឋោសិ. អសិទ្ធភោជនោតិ ន តេ កិញ្ចិ អម្ហាកំ កន្ទមូលំ វា បណ្ណំ វា សេទិតំ. មមជ្ជាតិ, មម បុត្ត, អជ្ជ ន មេ ត្វំ អាលបសិ. នដ្ឋំ នុ កិន្តិ កិំ នុ តេ នដ្ឋំ វា, កិំ ចេតសិកំ វា ទុក្ខំ, អក្ខាហិ មេ និបន្នការណន្តិ បុច្ឆតិ.

សោ បិតុ វចនំ សុត្វា តំ ការណំ កថេន្តោ អាហ –

២៨. ‘‘ឥធាគមា ជដិលោ ព្រហ្មចារី, សុទស្សនេយ្យោ សុតនូ វិនេតិ;

នេវាតិទីឃោ ន បនាតិរស្សោ, សុកណ្ហកណ្ហច្ឆទនេហិ ភោតោ.

២៩. ‘‘អមស្សុជាតោ អបុរាណវណ្ណី, អាធាររូបញ្ច បនស្ស កណ្ឋេ;

ទ្វេ យមា គណ្ឌា ឧរេ សុជាតា, សុវណ្ណតិន្ទុកនិភា បភស្សរា.

៣០. ‘‘មុខញ្ច តស្ស ភុសទស្សនេយ្យំ, កណ្ណេសុ លម្ពន្តិ ច កុញ្ចិតគ្គា;

តេ ជោតរេ ចរតោ មាណវស្ស, សុត្តញ្ច យំ សំយមនំ ជដានំ.

៣១. ‘‘អញ្ញា ច តស្ស សំយមានិ ចតស្សោ, នីលា បីតា លោហិតិកា ច សេតា;

តា បិំសរេ ចរតោ មាណវស្ស, តិរិដិសង្ឃារិវ បាវុសម្ហិ.

៣២. ‘‘ន មិខលំ មុញ្ជមយំ ធារេតិ, ន សន្ថរេ នោ បន បព្ពជស្ស;

តា ជោតរេ ជឃនន្តរេ វិលគ្គា, សតេរតា វិជ្ជុរិវន្តលិក្ខេ.

៣៣. ‘‘អខីលកានិ ច អវណ្ដកានិ, ហេដ្ឋា នភ្យា កដិសមោហិតានិ;

អឃដ្ដិតា និច្ចកីឡំ ករោន្តិ, ហំ តាត កិំរុក្ខផលានិ តានិ.

៣៤. ‘‘ជដា ច តស្ស ភុសទស្សនេយ្យា, បរោសតំ វេល្លិតគ្គា សុគន្ធា;

ទ្វេធា សិរោ សាធុ វិភត្តរូបោ, អហោ នុ ខោ មយ្ហ តថា ជដាស្សុ.

៣៥. ‘‘យទា ច សោ បកិរតិ តា ជដាយោ, វណ្ណេន គន្ធេន ឧបេតរូបា;

នីលុប្បលំ វាតសមេរិតំវ, តថេវ សំវាតិ បនស្សមោ អយំ.

៣៦. ‘‘បង្កោ ច តស្ស ភុសទស្សនេយ្យោ, នេតាទិសោ យាទិសោ មយ្ហំ កាយេ;

សោ វាយតិ ឯរិតោ មាលុតេន, វនំ យថា អគ្គគិម្ហេ សុផុល្លំ.

៣៧. ‘‘និហន្តិ សោ រុក្ខផលំ បថព្យា, សុចិត្តរូបំ រុចិរំ ទស្សនេយ្យំ;

ខិត្តញ្ច តស្ស បុនរេហិ ហត្ថំ, ហំ តាត កិំរុក្ខផលំ នុ ខោ តំ.

៣៨. ‘‘ទន្តា ច តស្ស ភុសទស្សនេយ្យា, សុទ្ធា សមា សង្ខវរូបបន្នា;

មនោ បសាទេន្តិ វិវរិយមានា, ន ហិ នូន សោ សាកមខាទិ តេហិ.

៣៩. ‘‘អកក្កសំ អគ្គឡិតំ មុហុំ មុទុំ, ឧជុំ អនុទ្ធតំ អចបលមស្ស ភាសិតំ;

រុទំ មនុញ្ញំ ករវីកសុស្សរំ, ហទយង្គមំ រញ្ជយតេវ មេ មនោ.

៤០. ‘‘ពិន្ទុស្សរោ នាតិវិសដ្ឋវាក្យោ, ន នូន សជ្ឈាយមតិប្បយុត្តោ;

ឥច្ឆាមិ ភោ តំ បុនទេវ ទដ្ឋុំ, មិត្តោ ហិ មេ មាណវោហុ បុរត្ថា.

៤១. ‘‘សុសន្ធិ សព្ពត្ថ វិមដ្ឋិមំ វណំ, បុថូ សុជាតំ ខរបត្តសន្និភំ;

តេនេវ មំ ឧត្តរិយាន មាណវោ, វិវរិតំ ឩរុំ ជឃនេន បិឡយិ.

៤២. ‘‘តបន្តិ អាភន្តិ វិរោចរេ ច, សតេរតា វិជ្ជុរិវន្តលិក្ខេ;

ពាហា មុទូ អញ្ជនលោមសាទិសា, វិចិត្រវដ្ដង្គុលិកាស្ស សោភរេ.

៤៣. ‘‘អកក្កសង្គោ ន ច ទីឃលោមោ, នខាស្ស ទីឃា អបិ លោហិតគ្គា;

មុទូហិ ពាហាហិ បលិស្សជន្តោ, កល្យាណរូបោ រមយំ ឧបដ្ឋហិ.

៤៤. ‘‘ទុមស្ស តូលូបនិភា បភស្សរា, សុវណ្ណកម្ពុតលវដ្ដសុច្ឆវិ;

ហត្ថា មុទូ តេហិ មំ សម្ផុសិត្វា, ឥតោ គតោ តេន មំ ទហន្តិ តាត.

៤៥. ‘‘ន នូន សោ ខារិវិធំ អហាសិ, ន នូន សោ កដ្ឋានិ សយំ អភញ្ជិ;

ន នូន សោ ហន្តិ ទុមេ កុឋារិយា, ន ហិស្ស ហត្ថេសុ ខិលានិ អត្ថិ.

៤៦. ‘‘អច្ឆោ ច ខោ តស្ស វណំ អកាសិ, សោ មំព្រវិ ‘សុខិតំ មំ ករោហិ’;

តាហំ ករិំ តេន មមាសិ សោខ្យំ, សោ ចព្រវិ ‘សុខិតោស្មី’តិ ព្រហ្មេ.

៤៧. ‘‘អយញ្ច តេ មាលុវបណ្ណសន្ថតា, វិកិណ្ណរូបាវ មយា ច តេន ច;

កិលន្តរូបា ឧទកេ រមិត្វា, បុនប្បុនំ បណ្ណកុដិំ វជាម.

៤៨. ‘‘ន មជ្ជ មន្តា បដិភន្តិ តាត, ន អគ្គិហុត្តំ នបិ យញ្ញតន្តំ;

ន ចាបិ តេ មូលផលានិ ភុញ្ជេ, យាវ ន បស្សាមិ តំ ព្រហ្មចារិំ.

៤៩. ‘‘អទ្ធា បជានាសិ តុវម្បិ តាត, យស្សំ ទិសំ វសតេ ព្រហ្មចារី;

តំ មំ ទិសំ បាបយ តាត ខិប្បំ, មា តេ អហំ អមរិមស្សមម្ហិ.

៥០. ‘‘វិចិត្រផុល្លញ្ហិ វនំ សុតំ មយា, ទិជាភិឃុដ្ឋំ ទិជសង្ឃសេវិតំ;

តំ មំ វនំ បាបយ តាត ខិប្បំ, បុរា តេ បាណំ វិជហាមិ អស្សមេ’’តិ.

តត្ថ ឥធាគមាតិ, តាត, ឥមំ អស្សមបទំ អាគតោ. សុទស្សនេយ្យោតិ សុដ្ឋុ ទស្សនេយ្យោ. សុតនូតិ សុដ្ឋុ តនុកោ នាតិកិសោ នាតិថូលោ. វិនេតីតិ អត្តនោ សរីរប្បភាយ អស្សមបទំ ឯកោភាសំ វិយ វិនេតិ បូរេតិ. សុកណ្ហកណ្ហច្ឆទនេហិ ភោតោតិ, តាត, តស្ស ភោតោ សុកណ្ហេហិ កណ្ហច្ឆទនេហិ ភមរវណ្ណេហិ កេសេហិ សុកណ្ហសីសំ សុមជ្ជិតមណិមយំ វិយ ខាយតិ. អមស្សូជាតោតិ ន តាវស្ស មស្សុ ជាយតិ, តរុណោយេវ. អបុរាណវណ្ណីតិ អចិរបព្ពជិតោ. អាធាររូបញ្ច បនស្ស កណ្ឋេតិ កណ្ឋេ ច បនស្ស អម្ហាកំ ភិក្ខាភាជនដ្ឋបនំ បត្តាធារសទិសំ បិឡន្ធនំ អត្ថីតិ មុត្តាហារំ សន្ធាយ វទតិ. គណ្ឌាតិ ថនេ សន្ធាយាហ. ឧរេ សុជាតាតិ ឧរម្ហិ សុជាតា. ‘‘ឧរតោ’’តិបិ បាឋោ. បភស្សរាតិ បភាសម្បន្នា. ‘‘បភាសរេ’’តិបិ បាឋោ, ឱភាសន្តីតិ អត្ថោ.

ភុសទស្សនេយ្យន្តិ អតិវិយ ទស្សនីយំ. កុញ្ចិតគ្គាតិ សីហកុណ្ឌលំ សន្ធាយ វទតិ. សុត្តញ្ចាតិ យំ តស្ស ជដាពន្ធនសុត្តំ, តម្បិ ជោតតិ បភំ មុញ្ចតិ. ‘‘សំយមានិ ចតស្សោ’’តិ ឥមិនា មណិសុវណ្ណបវាឡរជតមយានិ ចត្តារិ បិឡន្ធនានិ ទស្សេតិ. តា បិំសរេតិ តានិ បិឡន្ធនានិ បាវុសម្ហិ បវុដ្ឋេ ទេវេ តិរិដិសង្ឃា វិយ វិរវន្តិ. មិខលន្តិ មេខលំ, អយមេវ វា បាឋោ. ឥទំ និវត្ថកញ្ចនចីរកំ សន្ធាយាហ. ន សន្ថរេតិ ន វាកេ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – តាត, យថា មយំ តិណមយំ វា វាកមយំ វា ចីរកំ ធារេម, ន តថា សោ, សោ បន សុវណ្ណចីរកំ ធារេតីតិ. អខីលកានីតិ អតចានិ និប្បណ្ណានិ. កដិសមោហិតានីតិ កដិយំ ពទ្ធានិ. និច្ចកីឡំ ករោន្តីតិ អឃដ្ដិតានិបិ និច្ចកាលំ កីឡាយន្តិ. ហំ, តាតាតិ ហម្ភោ, តាត. កិំ រុក្ខផលានិ តានីតិ តានិ តស្ស មាណវស្ស សុត្តារុឡ្ហានិ កដិយំ ពទ្ធានិ កតររុក្ខផលានិ នាមាតិ មណិសង្ឃាដិំ សន្ធាយាហ.

ជដាតិ ជដាមណ្ឌលាការេន ពទ្ធរតនមិស្សកកេសវដ្ដិយោ សន្ធាយាហ. វេល្លិតគ្គាតិ កុញ្ចិតគ្គា. ទ្វេធាសិរោតិ តស្ស សីសំ ទ្វេធា កត្វា ពទ្ធានំ ជដានំ វសេន សុដ្ឋុ វិភត្តរូបំ. តថាតិ យថា តស្ស មាណវស្ស ជដា, តថា តុម្ហេហិ មម ន ពទ្ធា, អហោ វត មមបិ តថា អស្សូតិ បត្ថេន្តោ អាហ. ឧបេតរូបាតិ ឧបេតសភាវា. វាតសមេរិតំវាតិ យថា នាម នីលុប្បលំ វាតេន សមីរិតំ, តថេវ អយំ ឥមស្មិំ វនសណ្ឌេ អស្សមោ សំវាតិ. នេតាទិសោតិ, តាត, យាទិសោ មម កាយេ បង្កោ, នេតាទិសោ តស្ស សរីរេ. សោ ហិ ទស្សនីយោ ចេវ សុគន្ធោ ច. អគ្គគិម្ហេតិ វសន្តសមយេ.

និហន្តីតិ បហរតិ. កិំ រុក្ខផលំ នុ ខោ តន្តិ កតររុក្ខស្ស នុ ខោ តំ ផលំ. សង្ខវរូបបន្នាតិ សុធោតសង្ខបដិភាគា. ន ហិ នូន សោ សាកមខាទិ តេហីតិ ន នូន សោ មាណវោ មយំ វិយ តេហិ ទន្តេហិ រុក្ខបណ្ណានិ ចេវ មូលផលាផលានិ ច ខាទិ. អម្ហាកញ្ហិ តានិ ខាទន្តានំ សពលា បណ្ណវណ្ណា ទន្តាតិ ទីបេតិ.

អកក្កសន្តិ, តាត, តស្ស ភាសិតំ អផរុសំ អគឡិតំ, បុនប្បុនំ វទន្តស្សាបិ មធុរតាយ មុហុំ មុទុំ, អបមុស្សតាយ ឧជុំ, អវិក្ខិត្តតាយ អនុទ្ធដំ, បតិដ្ឋិតតាយ អចបលំ. រុទន្តិ ភាសមានស្ស សរសង្ខាតំ រុទម្បិ មនោហរំ ករវីកស្ស វិយ សុស្សរំ សុមធុរំ. រញ្ជយតេវាតិ មម មនោ រញ្ជតិយេវ. ពិន្ទុស្សរោតិ បិណ្ឌិតស្សរោ. មាណវោហូតិ សោ ហិ មាណវោ បុរត្ថា មម មិត្តោ អហុ.

សុសន្ធិ សព្ពត្ថ វិមដ្ឋិមំ វណន្តិ តាត តស្ស មាណវស្ស ឩរូនំ អន្តរេ ឯកំ វណំ អត្ថិ, តំ សុសន្ធិ សុផុសិតំ សិប្បិបុដមុខសទិសំ, សព្ពត្ថ វិមដ្ឋំ សមន្តតោ មដ្ឋំ. បុថូតិ មហន្តំ. សុជាតន្តិ សុសណ្ឋិតំ. ខរបត្តសន្និភន្តិ សុបុប្ផិតបទុមមកុឡសន្និភំ. ឧត្តរិយានាតិ ឧត្តរិត្វា អវត្ថរិត្វា. បិឡយីតិ បីឡេសិ. តបន្តីតិ តស្ស មាណវស្ស សរីរតោ និច្ឆរន្តា សុវណ្ណវណ្ណរំសិយោ ជលន្តិ ឱភាសន្តិ វិរោចន្តិ ច. ពាហាតិ ពាហាបិស្ស មុទូ. អញ្ជនលោមសាទិសាតិ អញ្ជនសទិសេហិ លោមេហិ សមន្នាគតា. វិចិត្រវដ្ដង្គុលិកាស្ស សោភរេតិ ហត្ថាបិស្ស វរលក្ខណវិចិត្រាហិ បវាលង្កុរសទិសាហិ វដ្ដង្គុលីហិ សមន្នាគតា សោភន្តិ.

អកក្កសង្គោតិ កច្ឆុបីឡកាទិរហិតអង្គបច្ចង្គោ. រមយំ ឧបដ្ឋហីតិ មំ រមយន្តោ ឧបដ្ឋហិ បរិចរិ. តូលូបនិភាតិ មុទុភាវស្ស ឧបមា. សុវណ្ណកម្ពុតលវដ្ដសុច្ឆវីតិ សុវណ្ណមយំ អាទាសតលំ វិយ វដ្ដា ច សុច្ឆវិ ច, បរិមណ្ឌលតលា ចេវ សុន្ទរច្ឆវិ ចាតិ អត្ថោ. សម្ផុសិត្វាតិ សុដ្ឋុ ផុសិត្វា អត្តនោ ហត្ថសម្ផស្សំ មម សរីរេ ផរាបេត្វា. ឥតោ គតោតិ មម ឱលោកេន្តស្សេវ ឥតោ គតោ. តេន មំ ទហន្តីតិ តេន តស្ស ហត្ថសម្ផស្សេន ឥទានិ មំ ទហន្តិ. តថា ហិ តស្ស គតកាលតោ បដ្ឋាយ មម សរីរេ ឌាហោ ឧដ្ឋិតោ, តេនម្ហិ ទោមនស្សប្បត្តោ និបន្នោតិ.

ន នូន សោ ខារិវិធន្តិ, តាត, នូន សោ មាណវោ ន ខារិភារំ ឧក្ខិបិត្វា វិចរិ. ខិលានីតិ កិលានិ, ‘‘អយមេវ វា បាឋោ. សោខ្យន្តិ សុខំ. មាលុវបណ្ណសន្ថតា វិកិណ្ណរូបាវាតិ, តាត, អយំ តវ មាលុវបណ្ណសន្ថតា អជ្ជ មយា ច តេន ច អញ្ញមញ្ញំ បរាមសនាលិង្គនវសេន បរិវត្តន្តេហិ វិកិណ្ណា វិយ អាកុលព្យាកុលា ជាតា. បុនប្បុនំ បណ្ណកុដិំ វជាមាតិ, តាត, អហញ្ច សោ ច អភិរមិត្វា កិលន្តរូបា បណ្ណសាលតោ និក្ខមិត្វា ឧទកំ បវិសិត្វា រមិត្វា វិគតទរថា បុនប្បុនំ ឥមមេវ កុដិំ បវិសាមាតិ វទតិ.

ន មជ្ជ មន្តាតិ អជ្ជ មម តស្ស គតកាលតោ បដ្ឋាយ នេវ មន្តា បដិភន្តិ ន ឧបដ្ឋហន្តិ ន រុច្ចន្តិ. ន អគ្គិហុត្តំ នបិ យញ្ញតន្តន្តិ មហាព្រហ្មុនោ អារាធនត្ថាយ កត្តព្ពហោមវិធូបនាទិយញ្ញកិរិយាបិ មេ ន បដិភាតិ ន ឧបដ្ឋាតិ ន រុច្ចតិ. ន ចាបិ តេតិ តយា អាភតមូលផលាផលានិបិ ន ភុញ្ជាមិ. យស្សំ ទិសន្តិ យស្សំ ទិសាយំ. វនន្តិ តស្ស មាណវស្ស អស្សមំ បរិវារេត្វា ឋិតវនន្តិ.

តស្សេវំ វិលបន្តស្ស តំ វិលាបំ សុត្វា មហាសត្តោ ‘‘ឯកាយ ឥត្ថិយា ឥមស្ស សីលំ ភិន្នំ ភវិស្សតី’’តិ ញត្វា តំ ឱវទន្តោ ឆ គាថាយោ អភាសិ –

៥១. ‘‘ឥមស្មាហំ ជោតិរសេ វនម្ហិ, គន្ធព្ពទេវច្ឆរសង្ឃសេវិតេ;