៦. ទុតិយឯសនាសុត្តវណ្ណនា

៥៥. ឆដ្ឋេ ព្រហ្មចរិយេសនា សហាតិ ព្រហ្មចរិយេសនាយ សទ្ធិំ. វិភត្តិលោបេន ហិ អយំ និទ្ទេសោ, ករណត្ថេ វា ឯតំ បច្ចត្តវចនំ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ ‘‘ព្រហ្មចរិយេសនាយ សទ្ធិំ កាមេសនា, ភវេសនាតិ តិស្សោ ឯសនា’’តិ. តាសុ ព្រហ្មចរិយេសនំ សរូបតោ ទស្សេតុំ ‘‘ឥតិសច្ចបរាមាសោ, ទិដ្ឋិដ្ឋានា សមុស្សយា’’តិ វុត្តំ. តស្សត្ថោ – ឥតិ ឯវំ សច្ចន្តិ បរាមាសោ ឥតិសច្ចបរាមាសោ. ឥទមេវ សច្ចំ, មោឃមញ្ញន្តិ ទិដ្ឋិយា បវត្តិអាការំ ទស្សេតិ. ទិដ្ឋិយោ ឯវ សព្ពានត្ថហេតុភាវតោ ទិដ្ឋិដ្ឋានា. វុត្តញ្ហេតំ – ‘‘មិច្ឆាទិដ្ឋិបរមាហំ, ភិក្ខវេ, វជ្ជំ វទាមី’’តិ (អ. និ. ១.៣១០). តា ឯវ ច ឧបរូបរិ វឌ្ឍមានា លោភាទិកិលេសសមុស្សយេន ច សមុស្សយា, ‘‘ឥទមេវ សច្ចំ, មោឃមញ្ញ’’ន្តិ មិច្ឆាភិនិវិសមានា សព្ពានត្ថហេតុភូតា កិលេសទុក្ខូបចយហេតុភូតា ច ទិដ្ឋិយោ ព្រហ្មចរិយេសនាតិ វុត្តំ ហោតិ. ឯតេន បវត្តិអាការតោ និព្ពត្តិតោ ច ព្រហ្មចរិយេសនា ទស្សិតាតិ វេទិតព្ពា.

សព្ពរាគវិរត្តស្សាតិ សព្ពេហិ កាមរាគភវរាគេហិ វិរត្តស្ស. តតោ ឯវ តណ្ហក្ខយសង្ខាតេ និព្ពានេ វិមុត្តត្តា តណ្ហក្ខយវិមុត្តិនោ អរហតោ. ឯសនា បដិនិស្សដ្ឋាតិ កាមេសនា, ភវេសនា ច សព្ពសោ និស្សដ្ឋា បហីនា. ទិដ្ឋិដ្ឋានា សមូហតាតិ ព្រហ្មចរិយេសនាសង្ខាតា ទិដ្ឋិដ្ឋានា ច បឋមមគ្គេនេវ សមុគ្ឃាតិតា. ឯសនានំ ខយាតិ ឯវមេតាសំ តិស្សន្នំ ឯសនានំ ខយា អនុប្បាទនិរោធា ភិន្នកិលេសត្តា. ភិក្ខូតិ ច សព្ពសោ អាសាភា វា. និរាសោតិ ច ទិដ្ឋេកដ្ឋស្ស វិចិកិច្ឆាកថំកថាសល្លស្ស បហីនត្តា អកថំកថីតិ ច វុច្ចតីតិ.

ឆដ្ឋសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.