៤. អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋិវត្ថុ

បាបោបិ បស្សតី ភទ្រន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ អនាថបិណ្ឌិកំ អារព្ភ កថេសិ.

អនាថបិណ្ឌិកោ ហិ វិហារមេវ ឧទ្ទិស្ស ចតុបណ្ណាសកោដិធនំ ពុទ្ធសាសនេ វិកិរិត្វា សត្ថរិ ជេតវនេ វិហរន្តេ ទេវសិកំ តីណិ មហាឧបដ្ឋានានិ គច្ឆតិ, គច្ឆន្តោ ច ‘‘កិំ នុ ខោ អាទាយ អាគតោតិ សាមណេរា វា ទហរា វា ហត្ថម្បិ មេ ឱលោកេយ្យុ’’ន្តិ តុច្ឆហត្ថោ នាម ន គតបុព្ពោ. បាតោវ គច្ឆន្តោ យាគុំ គាហាបេត្វាវ គច្ឆតិ, កតបាតរាសោ សប្បិនវនីតាទីនិ ភេសជ្ជានិ. សាយន្ហសមយេ មាលាគន្ធវិលេបនវត្ថាទីនិ គាហាបេត្វា គច្ឆតិ. ឯវំ និច្ចកាលមេវ ទិវសេ ទិវសេ ទានំ ទត្វា សីលំ រក្ខតិ. អបរភាគេ ធនំ បរិក្ខយំ គច្ឆតិ. វោហារូបជីវិនោបិស្ស ហត្ថតោ អដ្ឋារសកោដិធនំ ឥណំ គណ្ហិំសុ, កុលសន្តកាបិស្ស អដ្ឋារសហិរញ្ញកោដិយោ, នទីតីរេ និទហិត្វា ឋបិតា ឧទកេន កូលេ ភិន្នេ មហាសមុទ្ទំ បវិសិំសុ. ឯវមស្ស អនុបុព្ពេន ធនំ បរិក្ខយំ អគមាសិ. សោ ឯវំភូតោបិ សង្ឃស្ស ទានំ ទេតិយេវ, បណីតំ បន កត្វា ទាតុំ ន សក្កោតិ.

សោ ឯកទិវសំ សត្ថារា ‘‘ទីយតិ បន តេ, គហបតិ, កុលេ ទាន’’ន្តិ វុត្តេ ‘‘ទីយតិ, ភន្តេ, តញ្ច ខោ កណាជកំ ពិលង្គទុតិយ’’ន្តិ អាហ. អថ នំ សត្ថា, ‘‘គហបតិ, ‘លូខំ ទានំ ទេមី’តិ មា ចិន្តយិ. ចិត្តស្មិញ្ហិ បណីតេ ពុទ្ធាទីនំ ទិន្នទានំ លូខំ នាម នត្ថិ, អបិច ត្វំ អដ្ឋន្នំ អរិយបុគ្គលានំ ទានំ ទេសិ, អហំ បន វេលាមកាលេ សកលជម្ពុទីបំ ឧន្នង្គលំ កត្វា មហាទានំ បវត្តយមានោបិ តិសរណគតម្បិ កញ្ចិ នាលត្ថំ, ទក្ខិណេយ្យា នាម ឯវំ ទុល្លភា. តស្មា ‘លូខំ មេ ទាន’ន្តិ មា ចិន្តយី’’តិ វត្វា វេលាមសុត្តមស្ស (អ. និ. ៩.២០) កថេសិ. អថស្ស ទ្វារកោដ្ឋកេ អធិវត្ថា ទេវតា សត្ថរិ ចេវ សត្ថុសាវកេសុ ច គេហំ បវិសន្តេសុ តេសំ តេជេន សណ្ឋាតុំ អសក្កោន្តី, ‘‘យថា ឥមេ ឥមំ គេហំ ន បវិសន្តិ, តថា គហបតិំ បរិភិន្ទិស្សាមី’’តិ តំ វត្តុកាមាបិ ឥស្សរកាលេ កិញ្ចិ វត្តុំ នាសក្ខិ, ឥទានិ ‘‘បនាយំ ទុគ្គតោ គណ្ហិស្សតិ មេ វចន’’ន្តិ រត្តិភាគេ សេដ្ឋិស្ស សិរិគព្ភំ បវិសិត្វា អាកាសេ អដ្ឋាសិ. អថ សេដ្ឋិ នំ ទិស្វា ‘‘កោ ឯសោ’’តិ អាហ. អហំ តេ មហាសេដ្ឋិ ចតុត្ថទ្វារកោដ្ឋកេ អធិវត្ថា ទេវតា, តុយ្ហំ ឱវាទទានត្ថាយ អាគតាតិ. តេន ហិ ឱវទេហីតិ. មហាសេដ្ឋិ តយា បច្ឆិមកាលំ អនោលោកេត្វាវ សមណស្ស គោតមស្ស សាសនេ ពហុំ ធនំ វិប្បកិណ្ណំ, ឥទានិ ទុគ្គតោ ហុត្វាបិ តំ ន មុញ្ចសិយេវ, ឯវំ វត្តមានោ កតិបាហេនេវ ឃាសច្ឆាទនមត្តម្បិ ន លភិស្សសិ, កិំ តេ សមណេន គោតមេន, អតិបរិច្ចាគតោ ឱរមិត្វា កម្មន្តេ បយោជេន្តោ កុដុម្ពំ សណ្ឋាបេហីតិ. អយំ មេ តយា ទិន្នឱវាទោតិ. អាម, សេដ្ឋីតិ. គច្ឆ, នាហំ តាទិសីនំ សតេនបិ សហស្សេនបិ សតសហស្សេនបិ សក្កា កម្បេតុំ, អយុត្តំ តេ វុត្តំ, កំ តយា មម គេហេ វសមានាយ, សីឃំ សីឃំ មេ ឃរា និក្ខមាហីតិ. សា សោតាបន្នស្ស អរិយសាវកស្ស វចនំ សុត្វា ឋាតុំ អសក្កោន្តី ទារកេ អាទាយ និក្ខមិ, និក្ខមិត្វា ច បន អញ្ញត្ថ វសនដ្ឋានំ អលភមានា ‘‘សេដ្ឋិំ ខមាបេត្វា តត្ថេវ វសិស្សាមី’’តិ នគរបរិគ្គាហកំ ទេវបុត្តំ ឧបសង្កមិត្វា អត្តនា កតាបរាធំ អាចិក្ខិត្វា ‘‘ឯហិ, មំ សេដ្ឋិស្ស សន្តិកំ នេត្វា ខមាបេត្វា វសនដ្ឋានំ ទាបេហី’’តិ អាហ. សោ ‘‘អយុត្តំ តយា វុត្តំ, នាហំ តស្ស សន្តិកំ គន្តុំ ឧស្សហាមី’’តិ តំ បដិក្ខិបិ. សា ចតុន្នំ មហារាជានំ សន្តិកំ គន្ត្វា តេហិបិ បដិក្ខិត្តា សក្កំ ទេវរាជានំ ឧបសង្កមិត្វា តំ បវត្តិំ អាចិក្ខិត្វា, ‘‘អហំ, ទេវ, វសនដ្ឋានំ អលភមានា ទារកេ ហត្ថេន គហេត្វា អនាថា វិចរាមិ, វសនដ្ឋានំ មេ ទាបេហី’’តិ សុដ្ឋុតរំ យាចិ.

អថ នំ សោ ‘‘អហម្បិ តវ ការណា សេដ្ឋិំ វត្តុំ ន សក្ខិស្សាមិ, ឯកំ បន តេ ឧបាយំ កថេស្សាមី’’តិ អាហ. សាធុ, ទេវ, កថេហីតិ. គច្ឆ, សេដ្ឋិនោ អាយុត្តកវេសំ គហេត្វា សេដ្ឋិស្ស ហត្ថតោ បណ្ណំ អារោបេត្វា វោហារូបជីវីហិ គហិតំ អដ្ឋារសកោដិធនំ អត្តនោ អានុភាវេន សោធេត្វា តុច្ឆគព្ភេ បូរេត្វា មហាសមុទ្ទំ បវិដ្ឋំ អដ្ឋារសកោដិធនំ អត្ថិ, អញ្ញម្បិ អសុកដ្ឋានេ នាម អស្សាមិកំ អដ្ឋារសកោដិធនំ អត្ថិ, តំ សព្ពំ សំហរិត្វា តស្ស តុច្ឆគព្ភេ បូរេត្វា ទណ្ឌកម្មំ កត្វា ខមាបេហីតិ. សា ‘‘សាធុ, ទេវា’’តិ វុត្តនយេនេវ តំ សព្ពំ កត្វា បុន តស្ស សិរិគព្ភំ ឱភាសយមានា អាកាសេ ឋត្វា ‘‘កោ ឯសោ’’តិ វុត្តេ អហំ តេ ចតុត្ថទ្វារកោដ្ឋកេ អធិវត្ថា អន្ធពាលទេវតា, មយា អន្ធពាលតាយ យំ តុម្ហាកំ សន្តិកេ កថិតំ, តំ មេ ខមថ. សក្កស្ស ហិ មេ វចនេន ចតុបណ្ណាសកោដិធនំ សំហរិត្វា តុច្ឆគព្ភបូរណំ ទណ្ឌកម្មំ កតំ, វសនដ្ឋានំ អលភមានា កិលមាមីតិ. អនាថបិណ្ឌិកោ ចិន្តេសិ – ‘‘អយំ ទេវតា ‘ទណ្ឌកម្មញ្ច មេ កត’ន្តិ វទតិ, អត្តនោ ច ទោសំ បដិជានាតិ, សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស នំ ទស្សេស្សាមី’’តិ. សោ តំ សត្ថុ សន្តិកំ នេត្វា តាយ កតកម្មំ សព្ពំ អារោចេសិ. ទេវតា សត្ថុ បាទេសុ សិរសា និបតិត្វា, ‘‘ភន្តេ, យំ មយា អន្ធពាលតាយ តុម្ហាកំ គុណេ អជានិត្វា បាបកំ វចនំ វុត្តំ, តំ មេ ខមថា’’តិ សត្ថារំ ខមាបេត្វា មហាសេដ្ឋិំ ខមាបេសិ. សត្ថា កល្យាណបាបកានំ កម្មានំ វិបាកវសេន សេដ្ឋិញ្ចេវ ទេវតញ្ច ឱវទន្តោ ‘‘ឥធ, គហបតិ, បាបបុគ្គលោបិ យាវ បាបំ ន បច្ចតិ, តាវ ភទ្រម្បិ បស្សតិ. យទា បនស្ស បាបំ បច្ចតិ, តទា បាបមេវ បស្សតិ. ភទ្របុគ្គលោបិ យាវ ភទ្រំ ន បច្ចតិ, តាវ បាបានិ បស្សតិ. យទា បនស្ស ភទ្រំ បច្ចតិ, តទា ភទ្រមេវ បស្សតី’’តិ វត្វា អនុសន្ធិំ ឃដេត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមា គាថា អភាសិ –

១១៩. ‘‘បាបោបិ បស្សតី ភទ្រំ, យាវ បាបំ ន បច្ចតិ;

យទា ច បច្ចតី បាបំ, អថ បាបោ បាបានិ បស្សតិ.

១២០. ‘‘ភទ្រោបិ បស្សតី បាបំ, យាវ ភទ្រំ ន បច្ចតិ;

យទា ច បច្ចតី ភទ្រំ, អថ ភទ្រោ ភទ្រានិ បស្សតី’’តិ.

តត្ថ បាបោតិ កាយទុច្ចរិតាទិនា បាបកម្មេន យុត្តបុគ្គលោ. សោបិ ហិ បុរិមសុចរិតានុភាវេន និព្ពត្តំ សុខំ អនុភវមានោ ភទ្រម្បិ បស្សតិ. យាវ បាបំ ន បច្ចតីតិ យាវស្ស តំ បាបកម្មំ ទិដ្ឋធម្មេ វា សម្បរាយេ វា វិបាកំ ន ទេតិ. យទា បនស្ស តំ ទិដ្ឋធម្មេ វា សម្បរាយេ វា វិបាកំ ទេតិ, អថ ទិដ្ឋធម្មេ វិវិធា កម្មការណា, សម្បរាយេ ច អបាយទុក្ខំ អនុភោន្តោ សោ បាបោ បាបានិយេវ បស្សតិ. ទុតិយគាថាយបិ កាយសុចរិតាទិនា ភទ្រកម្មេន យុត្តោ ភទ្រោ. សោបិ ហិ បុរិមទុច្ចរិតានុភាវេន និព្ពត្តំ ទុក្ខំ អនុភវមានោ បាបំ បស្សតិ. យាវ ភទ្រំ ន បច្ចតីតិ យាវស្ស តំ ភទ្រំ កម្មំ ទិដ្ឋធម្មេ វា សម្បរាយេ វា វិបាកំ ន ទេតិ. យទា បន តំ វិបាកំ ទេតិ, អថ ទិដ្ឋធម្មេ លាភសក្ការាទិសុខំ, សម្បរាយេ ច ទិព្ពសម្បត្តិសុខំ អនុភវមានោ សោ ភទ្រោ ភទ្រានិយេវ បស្សតីតិ.

ទេសនាវសានេ សា ទេវតា សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ, សម្បត្តបរិសាយបិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋិវត្ថុ ចតុត្ថំ.