៨. និគណ្ឋវត្ថុ
អលជ្ជិតាយេតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ និគណ្ឋេ អារព្ភ កថេសិ.
ឯកស្មិញ្ហិ ទិវសេ ភិក្ខូ និគណ្ឋេ ទិស្វា កថំ សមុដ្ឋាបេសុំ, ‘‘អាវុសោ, សព្ពសោ អប្បដិច្ឆន្នេហិ អចេលកេហិ ឥមេ និគណ្ឋា វរតរា, យេ ឯកំ បុរិមបស្សម្បិ តាវ បដិច្ឆាទេន្តិ, សហិរិកា មញ្ញេ ឯតេ’’តិ. តំ សុត្វា និគណ្ឋា ‘‘ន មយំ ឯតេន ការណេន បដិច្ឆាទេម, បំសុរជាទយោ បន បុគ្គលា ឯវ, ជីវិតិន្ទ្រិយបដិពទ្ធា ឯវ, តេ នោ ភិក្ខាភាជនេសុ មា បតិំសូតិ ឥមិនា ការណេន បដិច្ឆាទេមា’’តិ វត្វា តេហិ សទ្ធិំ វាទបដិវាទវសេន ពហុំ កថំ កថេសុំ. ភិក្ខូ សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា និសិន្នកាលេ តំ បវត្តិំ អារោចេសុំ. សត្ថា, ‘‘ភិក្ខវេ, អលជ្ជិតព្ពេន លជ្ជិត្វា លជ្ជិតព្ពេន អលជ្ជមានា នាម ទុគ្គតិបរាយណាវ ហោន្តី’’តិ វត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមា គាថា អភាសិ –
៣១៦. ‘‘អលជ្ជិតាយេ លជ្ជន្តិ, លជ្ជិតាយេ ន លជ្ជរេ;
មិច្ឆាទិដ្ឋិសមាទានា, សត្តា គច្ឆន្តិ ទុគ្គតិំ.
៣១៧. ‘‘អភយេ ភយទស្សិនោ, ភយេ ចាភយទស្សិនោ;
មិច្ឆាទិដ្ឋិសមាទានា, សត្តា គច្ឆន្តិ ទុគ្គតិ’’ន្តិ.
តត្ថ អលជ្ជិតាយេតិ អលជ្ជិតព្ពេន. ភិក្ខាភាជនញ្ហិ អលជ្ជិតព្ពំ នាម, តេ បន តំ បដិច្ឆាទេត្វា វិចរន្តា តេន លជ្ជន្តិ នាម. លជ្ជិតាយេតិ អបដិច្ឆន្នេន ហិរិកោបីនង្គេន លជ្ជិតព្ពេន. តេ បន តំ អបដិច្ឆាទេត្វា វិចរន្តា លជ្ជិតាយេ ន លជ្ជន្តិ នាម. តេន តេសំ អលជ្ជិតព្ពេន លជ្ជិតំ លជ្ជិតព្ពេន អលជ្ជិតំ តុច្ឆគហណភាវេន ច អញ្ញថាគហណភាវេន ច មិច្ឆាទិដ្ឋិ ហោតិ. តំ សមាទិយិត្វា វិចរន្តា បន តេ មិច្ឆាទិដ្ឋិសមាទានា សត្តា និរយាទិភេទំ ទុគ្គតិំ គច្ឆន្តីតិ អត្ថោ. អភយេតិ ភិក្ខាភាជនំ និស្សាយ រាគទោសមោហមានទិដ្ឋិកិលេសទុច្ចរិតភយានំ អនុប្បជ្ជនតោ ភិក្ខាភាជនំ អភយំ នាម, ភយេន តំ បដិច្ឆាទេន្តា បន អភយេ ភយទស្សិនោ នាម. ហិរិកោបីនង្គំ បន និស្សាយ រាគាទីនំ ឧប្បជ្ជនតោ តំ ភយំ នាម, តស្ស អបដិច្ឆាទនេន ភយេ ចាភយទស្សិនោ. តស្ស តំ អយថាគហណស្ស សមាទិន្នត្តា មិច្ឆាទិដ្ឋិសមាទានា សត្តា ទុគ្គហិំ គច្ឆន្តីតិ អត្ថោ.
ទេសនាវសានេ ពហូ និគណ្ឋា សំវិគ្គមានសា បព្ពជិំសុ, សម្បត្តានម្បិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.
និគណ្ឋវត្ថុ អដ្ឋមំ.