សន្តិកេនិទានកថា

ឧទានំ ឧទានេត្វា និសិន្នស្ស ភគវតោ ឯតទហោសិ – ‘‘អហំ កប្បសតសហស្សាធិកានិ ចត្តារិ អសង្ខ្យេយ្យានិ ឥមស្ស បល្លង្កស្ស ការណា សន្ធាវិំ, អយំ មេ បល្លង្កោ វិជយបល្លង្កោ មង្គលបល្លង្កោ, ឯត្ថ មេ និសិន្នស្ស យាវ សង្កប្បោ ន បរិបុណ្ណោ, ន តាវ ឥតោ វុដ្ឋហិស្សាមី’’តិ អនេកកោដិសតសហស្សសង្ខា សមាបត្តិយោ សមាបជ្ជន្តោ សត្តាហំ តត្ថេវ និសីទិ. យំ សន្ធាយ វុត្តំ – ‘‘អថ ខោ ភគវា សត្តាហំ ឯកបល្លង្កេន និសីទិ វិមុត្តិសុខបដិសំវេទី’’តិ (មហាវ. ១).

អថេកច្ចានំ ទេវតានំ – ‘‘អជ្ជាបិ តាវ នូន សិទ្ធត្ថស្ស កត្តព្ពកិច្ចំ អត្ថិ. បល្លង្កស្មិញ្ហិ អាលយំ ន វិជហតី’’តិ បរិវិតក្កោ ឧទបាទិ. អថ សត្ថា ទេវតានំ វិតក្កំ ញត្វា តាសំ វិតក្កូបសមនត្ថំ វេហាសំ អព្ភុគ្គន្ត្វា យមកបាដិហារិយំ ទស្សេសិ. ឯវំ ឥមិនា បាដិហារិយេន ទេវតានំ វិតក្កំ វូបសមេត្វា បល្លង្កតោ ឦសកំ បាចីននិស្សិតេ ឧត្តរទិសាភាគេ ឋត្វា – ‘‘ឥមស្មិំ វត មេ បល្លង្កេ សព្ពញ្ញុតញ្ញាណំ បដិវិទ្ធ’’ន្តិ ចត្តារិ អសង្ខ្យេយ្យានិ កប្បសតសហស្សញ្ច បូរិតានំ បារមីនំ ផលាធិគមនដ្ឋានំ បល្លង្កញ្ច ពោធិរុក្ខញ្ច អនិមិសេហិ អក្ខីហិ ឱលោកយមានោ សត្តាហំ វីតិនាមេសិ, តំ ឋានំ អនិមិសចេតិយំ នាម ជាតំ.

អថ បល្លង្កស្ស ច ឋិតដ្ឋានស្ស ច អន្តរា ចង្កមំ មាបេត្វា បុរត្ថិមបច្ឆិមតោ អាយតេ រតនចង្កមេ ចង្កមន្តោ សត្តាហំ វីតិនាមេសិ, តំ ឋានំ រតនចង្កមចេតិយំ នាម ជាតំ.

ចតុត្ថេ បន សត្តាហេ ពោធិតោ បច្ឆិមុត្តរទិសាភាគេ ទេវតា រតនឃរំ មាបយិំសុ. តត្ថ បល្លង្កេន និសីទិត្វា អភិធម្មបិដកំ វិចិនន្តោ សត្តាហំ វីតិនាមេសិ, តំ បន ឋានំ រតនឃរចេតិយំ នាម ជាតំ.

ឯវំ ភគវា ពោធិសមីបេយេវ ចត្តារិ សត្តាហានិ វីតិនាមេត្វា បញ្ចមេ សត្តាហេ ពោធិរុក្ខមូលា យេន អជបាលនិគ្រោធោ តេនុបសង្កមិ. តត្រាបិ ធម្មំ វិចិនន្តោ វិមុត្តិសុខញ្ច បដិសំវេទេន្តោ និសីទិ.

សត្ថា តត្ថ សត្តាហំ វីតិនាមេត្វា មុចលិន្ទមូលំ អគមាសិ. តត្ថ សត្តាហវទ្ទលិកាយ ឧប្បន្នាយ សីតាទិបដិពាហនត្ថំ មុចលិន្ទេន នាគរាជេន សត្តក្ខត្តុំ ភោគេហិ បរិក្ខិត្តោ អសម្ពាធាយ គន្ធកុដិយា វិហរន្តោ វិយ វិមុត្តិសុខំ បដិសំវេទិយមានោ តត្ថ សត្តាហំ វីតិនាមេត្វា រាជាយតនមូលំ ឧបសង្កមិ. តត្ថបិ វិមុត្តិសុខំ បដិសំវេទិយមានោវ សត្តាហំ និសីទិ. ឯត្តាវតា សត្ត សត្តាហានិ បរិបុណ្ណានិ. ឯត្ថន្តរេ ភគវតោ នេវ មុខធោវនំ ន សរីរបដិជគ្គនំ នាហារកិច្ចំ អហោសិ, ផលសុខេនេវ វីតិវត្តេសិ. អថ សត្តសត្តាហមត្ថកេ ឯកូនបញ្ញាសតិមេ ទិវសេ សក្កេន ទេវានមិន្ទេន ឧបនីតេន នាគលតាទន្តកដ្ឋេន ច អនោតត្តទហោទកេន ច មុខំ ធោវិត្វា តត្ថេវ រាជាយតនមូលេ និសីទិ.

តស្មិំ សមយេ តបុស្សភល្លិកា នាម ទ្វេ វាណិជា ញាតិសាលោហិតាយ ទេវតាយ សត្ថុ អាហារទានេ ឧស្សាហិតា មន្ថញ្ច មធុបិណ្ឌិកញ្ច អាទាយ – ‘‘បដិគ្គណ្ហាតុ ភគវា ឥមំ អាហារំ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា អដ្ឋំសុ. ភគវា បាយាសបដិគ្គហណទិវសេយេវ ទេវទត្តិយស្ស បត្តស្ស អន្តរហិតត្តា – ‘‘ន ខោ តថាគតា ហត្ថេសុ អាហារំ បដិគ្គណ្ហន្តិ, កិម្ហិ នុ ខោ អហំ ឥមំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ’’ន្តិ ចិន្តេសិ. អថស្ស ភគវតោ អជ្ឈាសយំ វិទិត្វា ចតូហិ ទិសាហិ ចត្តារោ មហារាជានោ ឥន្ទនីលមណិមយេ ចត្តារោ បត្តេ ឧបនាមេសុំ. ភគវា តេ បដិក្ខិបិ. បុន មុគ្គវណ្ណេ សិលាមយេ ចត្តារោ បត្តេ ឧបនាមេសុំ. ភគវា តេសំ ចតុន្នម្បិ ទេវបុត្តានំ អនុកម្បំ ឧបាទាយ បដិគ្គហេត្វា ឯកីភាវំ ឧបនេត្វា តស្មិំ បច្ចគ្ឃេ សេលមយេ បត្តេ អាហារំ បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជិត្វា អនុមោទនមកាសិ. តេ ទ្វេ ភាតរោ វាណិជា ពុទ្ធញ្ច ធម្មញ្ច សរណំ គន្ត្វា ទ្វេវាចិកា ឧបាសកា អហេសុំ.

អថ សត្ថា បុន អជបាលនិគ្រោធមេវ គន្ត្វា និគ្រោធមូលេ និសីទិ. អថស្ស តត្ថ និសិន្នមត្តស្សេវ អធិគតស្ស ធម្មស្ស គម្ភីរតំ បច្ចវេក្ខន្តស្ស សព្ពពុទ្ធានំ អាចិណ្ណោ – ‘‘អធិគតោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ’’តិអាទិនា (ទី. និ. ២.៦៤; ម. និ. ១.២៨១; ២.៣៣៧; សំ. និ. ១.១៧២; មហាវ. ៧) បរេសំ ធម្មំ អទេសេតុកាមតាការប្បត្តោ បរិវិតក្កោ ឧទបាទិ. អថ ព្រហ្មា សហម្បតិ ‘‘នស្សតិ វត ភោ លោកោ, វិនស្សតិ វត ភោ លោកោ’’តិ (ទី. និ. ២.៦៦; ម. និ. ១.២៨២; ២.៣៣៨; សំ. និ. ១.១៧២; មហាវ. ៨) ទសសុ ចក្កវាឡសហស្សេសុ សក្កសុយាមសន្តុសិតនិម្មានរតិបរនិម្មិតវសវត្តិមហាព្រហ្មានោ ច គហេត្វា សត្ថុ សន្តិកំ អាគន្ត្វា – ‘‘ទេសេតុ, ភន្តេ, ភគវា ធម្ម’’ន្តិអាទិនា (ទី. និ. ២.៦៦; ម. និ. ១.២៨២; ២.៣៣៨; សំ. និ. ១.១៧២; មហាវ. ៨) នយេន ធម្មទេសនំ អាយាចិ.

អថ សត្ថា តស្ស បដិញ្ញំ ទត្វា – ‘‘កស្ស នុ ខោ អហំ បឋមំ ធម្មំ ទេសេយ្យ’’ន្តិ ចិន្តេន្តោ អាឡារុទកានំ កាលង្កតភាវំ ញត្វា – ‘‘ពហូបការា ខោ មេ បញ្ចវគ្គិយា ភិក្ខូ’’តិ បញ្ចវគ្គិយេ អារព្ភ មនសិការំ កត្វា – ‘‘កហំ នុ ខោ តេ ឯតរហិ វិហរន្តី’’តិ អាវជ្ជេន្តោ – ‘‘ពារាណសិយំ ឥសិបតនេ មិគទាយេ’’តិ ញត្វា – ‘‘តត្ថ គន្ត្វា ធម្មចក្កំ បវត្តេស្សាមី’’តិ កតិបាហំ ពោធិមណ្ឌសាមន្តេយេវ បិណ្ឌាយ ចរន្តោ វិហរិត្វា អាសាឡ្ហិបុណ្ណមិយំ ពារាណសិំ គមិស្សាមី’’តិ បត្តចីវរមាទាយ អដ្ឋារសយោជនមគ្គំ បដិបជ្ជិ. អន្តរាមគ្គេ ហដ្ឋតុបគំ ឧបកំ នាម អាជីវកំ ទិស្វា តស្ស អត្តនោ ពុទ្ធភាវំ អាចិក្ខិត្វា តំទិវសំយេវ សាយន្ហសមយេ ឥសិបតនំ អគមាសិ.

បញ្ចវគ្គិយា បន តថាគតំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ ទិស្វា – ‘‘អយំ, អាវុសោ, សមណោ គោតមោ បច្ចយពាហុល្លាយ អាវត្តោ បរិបុណ្ណកាយោ បីណិន្ទ្រិយោ សុវណ្ណវណ្ណោ ហុត្វា អាគច្ឆតិ, ឥមស្ស អភិវាទនាទីនិ ន ករិស្សាម, អាសនមត្តំ បន បញ្ញាបេយ្យាមា’’តិ កតិកំ អកំសុ. ភគវា តេសំ ចិត្តាចារំ ញត្វា សព្ពសត្តេសុ អនោធិស្សកវសេន ផរណសមត្ថំ មេត្តចិត្តំ សំខិបិត្វា ឱធិស្សកវសេន មេត្តចិត្តេន ផរិ. តេ ភគវតោ មេត្តចិត្តេន ផុដ្ឋា តថាគតេ ឧបសង្កមន្តេ សកាយ កតិកាយ សណ្ឋាតុំ អសក្កោន្តា អភិវាទនាទីនិ សព្ពកិច្ចានិ អកំសុ. វិត្ថារកថា វិនយមហាវគ្គាទីសុ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពា.

អថ ភគវា អត្តនោ ពុទ្ធភាវំ តេ ញាបេត្វា បញ្ញត្តវរពុទ្ធាសនេ និសីទិត្វា ឧត្តរាសាឡ្ហនក្ខត្តយោគេ វត្តមានេ អដ្ឋារសហិ ព្រហ្មកោដីហិ បរិវុតោ បញ្ចវគ្គិយេ ថេរេ អាមន្តេត្វា ធម្មចក្កប្បវត្តនសុត្តន្តំ ទេសេសិ. តេសុ អញ្ញាសិកោណ្ឌញ្ញោ ទេសនានុសារេន ញាណំ បេសេន្តោ សុត្តបរិយោសានេ អដ្ឋារសហិ ព្រហ្មកោដីហិ សទ្ធិំ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋាសិ. តេន វុត្តំ –

១. ‘‘អហមេតរហិ សម្ពុទ្ធោ, គោតមោ សក្យវឌ្ឍនោ;

បធានំ បទហិត្វាន, បត្តោ សម្ពោធិមុត្តមំ.

២. ‘‘ព្រហ្មុនា យាចិតោ សន្តោ, ធម្មចក្កំ បវត្តយិំ;

អដ្ឋារសន្នំ កោដីនំ, បឋមាភិសមយោ អហូ’’តិ.

តត្ថ អហន្តិ អត្តានំ និទ្ទិសតិ. ឯតរហីតិ អស្មិំ កាលេ. សក្យវឌ្ឍនោតិ សាកិយកុលវឌ្ឍនោ. ‘‘សក្យបុង្គវោ’’តិបិ បាឋោ. បធានន្តិ វីរិយំ វុច្ចតិ. បទហិត្វានាតិ ឃដេត្វា វាយមិត្វា, ទុក្ករការិកំ កត្វាតិ អត្ថោ. អដ្ឋារសន្នំ កោដីនន្តិ ពារាណសិយំ ឥសិបតនេ មិគទាយេ ធម្មចក្កប្បវត្តនសុត្តន្តកថាយ អញ្ញាសិកោណ្ឌញ្ញត្ថេរប្បមុខានំ អដ្ឋារសន្នំ ព្រហ្មកោដីនំ បឋមាភិសមយោ អហោសីតិ អត្ថោ.

ឥទានិ ភគវា អតីតំ កថេត្វា អនាគតំ អភិសមយំ កថេន្តោ –

៣. ‘‘តតោ បរញ្ច ទេសេន្តេ, នរទេវសមាគមេ;

គណនាយ ន វត្តព្ពោ, ទុតិយាភិសមយោ អហូ’’តិ. – អាទិមាហ;

តត្ថ នរទេវសមាគមេតិ តតោ អបរេន សមយេន មហាមង្គលសមាគមេ ទសសុ ចក្កវាឡសហស្សេសុ ទេវមនុស្សានំ មជ្ឈេ មង្គលសុត្តបរិយោសានេ (ខុ. បា. ៥.១ អាទយោ; សុ. និ. ២៦១ អាទយោ) គណនបថំ វីតិវត្តានំ នរទេវានំ. ទុតិយាភិសមយោ អហូតិ ហេស្សតីតិ អត្ថោ. អនាគតវចនេ វត្តព្ពេ សោតបតិតត្តា ‘‘អហូ’’តិ អតីតវចនំ វុត្តំ, កាលវិបរិយាយវសេន វា. ឯស នយោ ឥតោ បរេសុ ឦទិសេសុ វចនេសុ ច. បុន រាហុលោវាទសុត្តន្តទេសនាយ (ម. និ. ៣.៤១៦ អាទយោ) គណនបថវីតិវត្តេ សត្តេ អភិសមយាមតបានំ បាយេសិ. អយំ តតិយាភិសមយោ. តេន វុត្តំ –

៤. ‘‘ឥធេវាហំ ឯតរហិ, ឱវទិំ មម អត្រជំ;

គណនាយ ន វត្តព្ពោ, តតិយាភិសមយោ អហូ’’តិ.

ភគវតោ កិរ ឯកោវ សាវកសន្និបាតោ អហោសិ. ឧរុវេលកស្សបាទីនំ ជដិលានំ សហស្សំ, ទ្វិន្នំ អគ្គសាវកានំ អឌ្ឍត្តិយសតានីតិ ឥមេសំ អឌ្ឍតេឡសសតានំ សន្និបាតោ អហោសិ. តេន វុត្តំ –

៥. ‘‘ឯកោសិ សន្និបាតោ មេ, សាវកានំ មហេសិនំ;

អឌ្ឍតេឡសសតានំ, ភិក្ខូនាសិ សមាគមោ’’តិ.

តត្ថ ឯកោសីតិ ឯកោវ អាសិ. អឌ្ឍតេឡសសតានន្តិ មម សាវកានំ បញ្ញាសាធិកានំ ទ្វាទសសតានំ. ភិក្ខូនាសីតិ ភិក្ខូនំ អាសិ. តេសំ បន មជ្ឈគតោ ភគវា ចតុរង្គសន្និបាតេ បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសិ.

អថ ភគវា អត្តនោ បវត្តិំ ទស្សេន្តោ –

៦. ‘‘វិរោចមានោ វិមលោ, ភិក្ខុសង្ឃស្ស មជ្ឈគោ;

ទទាមិ បត្ថិតំ សព្ពំ, មណីវ សព្ពកាមទោ’’តិ. – អាទិមាហ;

តត្ថ វិរោចមានោតិ អនន្តពុទ្ធសិរិយា វិរោចមានោ. វិមលោតិ វិគតរាគាទិកិលេសមលោ. មណីវ សព្ពកាមទោតិ ចិន្តាមណិ វិយ សព្ពកាមទទោ អហម្បិ ឥច្ឆិតំ បត្ថិតំ សព្ពំ លោកិយលោកុត្តរសុខវិសេសំ ទេមីតិ អត្ថោ.

ឥទានិ បត្ថិតបត្ថនំ ទស្សេន្តោ –

៧. ‘‘ផលមាកង្ខមានានំ, ភវច្ឆន្ទជហេសិនំ;

ចតុសច្ចំ បកាសេមិ, អនុកម្បាយ បាណិន’’ន្តិ. – អាទិមាហ;

តត្ថ ផលន្តិ សោតាបត្តិផលាទិកំ ចតុព្ពិធំ ផលំ. ភវច្ឆន្ទជហេសិនន្តិ ភវតណ្ហាបហាយិនំ, ភវតណ្ហំ បជហិតុកាមានំ. អនុកម្បាយាតិ អនុទ្ទយាយ.

៨. ឥទានិ ចតុសច្ចប្បកាសនេ, អភិសមយំ ទស្សេន្តោ ‘‘ទសវីសសហស្សាន’’ន្តិ អាទិមាហ.

តត្ថ ទសវីសសហស្សានន្តិ ទសសហស្សានញ្ច វីសតិសហស្សានញ្ច. ឯកទ្វិន្នន្តិអាទិនា នយេនាតិ អត្ថោ. នវមទសមគាថា ឧត្តានត្ថាវ.

១១-១២. ឯកាទសមទ្វាទសមគាថាសុ ឥទានេតរហីតិ ឧភោបិ ឯកត្ថា, វេនេយ្យវសេន បុរិសបុគ្គលា វិយ វុត្តា. អថ វា ឥទានីតិ មយិ ឧប្បន្នេ. ឯតរហីតិ មយិ ធម្មំ ទេសេន្តេ. អបត្តមានសាតិ អប្បត្តអរហត្តផលា. អរិយញ្ជសន្តិ អរិយំ អដ្ឋង្គិកំ មគ្គំ. ថោមយន្តាតិ បសំសន្តា. ពុជ្ឈិស្សន្តីតិ អនាគតេ ចតុសច្ចធម្មំ បដិវិជ្ឈិស្សន្តីតិ អត្ថោ. សំសារសរិតន្តិ សំសារសាគរំ.

ឥទានិ អត្តនោ ជាតនគរាទិំ ទស្សេន្តោ –

១៣. ‘‘នគរំ កបិលវត្ថុ មេ, រាជា សុទ្ធោទនោ បិតា;

មយ្ហំ ជនេត្តិកា មាតា, មាយាទេវីតិ វុច្ចតិ.

១៤. ‘‘ឯកូនតិំសវស្សានិ, អគារំ អជ្ឈហំ វសិំ;

រម្មោ សុរម្មោ សុភកោ, តយោ បាសាទមុត្តមា.

១៥. ‘‘ចត្តាលីសសហស្សានិ, នារិយោ សមលង្កតា;

ភទ្ទកញ្ចនា នាម នារី, រាហុលោ នាម អត្រជោ.

១៦. ‘‘និមិត្តេ ចតុរោ ទិស្វា, អស្សយានេន និក្ខមិំ;

ឆព្ពស្សំ បធានចារំ, អចរិំ ទុក្ករំ អហំ.

១៧. ‘‘ពារាណសិយំ ឥសិបតនេ, ចក្កំ បវត្តិតំ មយា;

អហំ គោតមសម្ពុទ្ធោ, សរណំ សព្ពបាណិនំ.

១៨. ‘‘កោលិតោ ឧបតិស្សោ ច, ទ្វេ ភិក្ខូ អគ្គសាវកា;

អានន្ទោ នាមុបដ្ឋាកោ, សន្តិកាវចរោ មម;

ខេមា ឧប្បលវណ្ណា ច, ភិក្ខុនី អគ្គសាវិកា.

១៩. ‘‘ចិត្តោ ហត្ថាឡវកោ ច, អគ្គុបដ្ឋាកុបាសកា;

នន្ទមាតា ច ឧត្តរា, អគ្គុបដ្ឋាកុបាសិកា.

២០. ‘‘អហំ អស្សត្ថមូលម្ហិ, បត្តោ សម្ពោធិមុត្តមំ;

ព្យាមប្បភា សទា មយ្ហំ, សោឡសហត្ថមុគ្គតា.

២១. ‘‘អប្បំ វស្សសតំ អាយុ, ឥទានេតរហិ វិជ្ជតិ;

តាវតា តិដ្ឋមានោហំ, តារេមិ ជនតំ ពហុំ.

២២. ‘‘ឋបយិត្វាន ធម្មុក្កំ, បច្ឆិមំ ជនពោធនំ;

អហម្បិ ន ចិរស្សេវ, សទ្ធិំ សាវកសង្ឃតោ;

ឥធេវ បរិនិព្ពិស្សំ, អគ្គីវាហារសង្ខយា’’តិ. – អាទិមាហ;

មម បន រម្មសុរម្មសុភនាមកា តយោ បាសាទា នវភូមិកសត្តភូមិកបញ្ចភូមិកា, ចត្តាលីសសហស្សា នាដកិត្ថិយោ, យសោធរា នាម មម អគ្គមហេសី, សោហំ ចត្តារោ និមិត្តេ ទិស្វា អស្សយានេន មហាភិនិក្ខមនំ និក្ខមិំ. តតោ ឆព្ពស្សានិ បធានំ បទហិត្វា វិសាខបុណ្ណមាយ ឧរុវេលាយំ សេនានិគមេ សេនាកុដុម្ពិកស្ស ធីតាយ សម្បសាទជាតាយ សុជាតាយ នាម ទិន្នំ មធុបាយាសំ បរិភុញ្ជិត្វា សាលវនេ ទិវាវិហារំ កត្វា សាយន្ហសមយេ សោត្ថិយេន នាម តិណហារកេន ទិន្នា អដ្ឋ តិណមុដ្ឋិយោ គហេត្វា អស្សត្ថពោធិរុក្ខមូលំ ឧបគន្ត្វា តត្ថ មារពលំ វិទ្ធំសេត្វា សម្ពោធិំ បត្តោស្មីតិ សព្ពំ ព្យាកាសិ.

តត្ថ សទ្ធិំ សាវកសង្ឃតោតិ សទ្ធិំ សាវកសង្ឃេន. បរិនិព្ពិស្សន្តិ បរិនិព្ពាយិស្សាមិ. អគ្គីវាហារសង្ខយាតិ អគ្គិ វិយ ឥន្ធនក្ខយេន យថា អគ្គិ និរុបាទានោ និព្ពាយតិ, ឯវំ អហម្បិ និរុបាទានោ បរិនិព្ពាយិស្សាមីតិ អត្ថោ.

២៣-៤. តានិ ច អតុលតេជានីតិ អគ្គសាវកយុគាទីនិ តានិ អសទិសតេជានិ. ឥមានិ ច ទសពលានីតិ ឯតានិ ច សារីរទសពលានិ គុណធារណោ ទេហោតិ ឆអសាធារណញាណាទិគុណធរោ អយំ ទេហោ ច. តមន្តរហិស្សន្តីតិ សព្ពានិ ឯតានិ វុត្តប្បការានិ អន្តរធាយិស្សន្តិ វិនស្សិស្សន្តិ. ននុ រិត្តា សព្ពសង្ខារាតិ ឯត្ថ ននូតិ អយំ អនុមតិអត្ថេ និបាតោ. រិត្តាតិ និច្ចសារធុវសាររហិតត្តា តុច្ឆា, សព្ពមេវ បន សង្ខតំ ខយធម្មំ វយធម្មំ វិរាគធម្មំ និរោធធម្មំ ហុត្វា អភាវតោ អនិច្ចំ, ឧប្បាទាទិបដិបីឡិតត្តា ទុក្ខំ, អវសវត្តនតោ អនត្តា. តស្មា សង្ខារេសុ លក្ខណត្តយំ អារោបេត្វា វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អមតមសង្ខតំ អច្ចុតំ និព្ពានំ អធិគច្ឆថ. អយំ វោ អម្ហាកំ អនុសាសនី ឥទំ អម្ហាកំ សាសនំ អប្បមាទេន សម្បាទេថាតិ. ទេសនាបរិយោសានេ កិរ ទេវតានំ កោដិសតសហស្សស្ស អនុបាទាយ អាសវេហិ ចិត្តានិ វិមុច្ចិំសុ. សេសមគ្គផលេសុ បតិដ្ឋិតា បន គណនបថំ វីតិវត្តា អហេសុំ.

ឯវំ ភគវា កប្បនាមជាតិអាទិវវត្ថិតំ សកលម្បិ ពុទ្ធវំសំ អាកាសេ រតនចង្កមេ ចង្កមន្តោវ កថេត្វា ញាតិជនំ វន្ទាបេត្វា អាកាសតោ ឱតរិត្វា បញ្ញត្តវរពុទ្ធាសនេ និសីទិ. ឯវំ និសិន្នេ បន ភគវតិ លោកនាថេ សិខាប្បត្តោ ញាតិសមាគមោ អហោសិ. សព្ពេ ឯកគ្គចិត្តា និសីទិំសុ. តតោ មហាមេឃោ បោក្ខរវស្សំ វស្សិ. តង្ខណេ ឧទកំ ហេដ្ឋា វិរវន្តំ គច្ឆតិ. តេមេតុកាមោវ តេមេតិ, អតេមិតុកាមស្ស សរីរេ ឯកពិន្ទុមត្តម្បិ ន បតតិ. តំ ទិស្វា សព្ពេ អច្ឆរិយព្ភុតចិត្តជាតា ហុត្វា – ‘‘អហោ អច្ឆរិយំ, អហោ អព្ភុត’’ន្តិ កថំ សមុដ្ឋាបេសុំ. តំ សុត្វា សត្ថា – ‘‘ន ឥទានេវ មយ្ហំ ញាតិសមាគមេ បោក្ខរវស្សំ វស្សិ, អតីតេបិ វស្សី’’តិ ឥមិស្សា អដ្ឋុប្បត្តិយា វេស្សន្តរជាតកំ (ជា. ២.២២.១៦៥៥ អាទយោ) កថេសិ. សា ធម្មទេសនា សាត្ថិកា ជាតា. តតោ ភគវា ឧដ្ឋាយាសនា វិហារំ បាវិសិ.

ឥតិ មធុរត្ថវិលាសិនិយា ពុទ្ធវំសដ្ឋកថាយ

គោតមពុទ្ធវំសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

និដ្ឋិតោ បញ្ចវីសតិមោ ពុទ្ធវំសោ.