៤០. បិលិន្ទវច្ឆវគ្គោ

១. បិលិន្ទវច្ឆត្ថេរអបទានវណ្ណនា

ចត្តាលីសមវគ្គេ អបទានេ នគរេ ហំសវតិយាតិអាទិកំ អាយស្មតោ បិលិន្ទវច្ឆត្ថេរស្ស អបទានំ. អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយានិ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ ហំសវតីនគរេ ទោវារិកកុលេ និព្ពត្តោ មហទ្ធនោ មហាភោគោ អហោសិ. សោ កោដិសន្និចិតធនរាសិំ ឱលោកេត្វា រហោ និសិន្នោ ‘‘ឥមំ សព្ពធនំ មយា សម្មា គហេត្វា គន្តុំ វដ្ដតី’’តិ ចិន្តេត្វា ‘‘ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស សព្ពបរិក្ខារទានំ ទាតុំ វដ្ដតី’’តិ សន្និដ្ឋានំ កត្វា ឆត្តសតសហស្សំ អាទិំ កត្វា សព្ពបរិភោគបរិក្ខារានិបិ សតសហស្សវសេន ការេត្វា បទុមុត្តរំ ភគវន្តំ និមន្តេត្វា ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស មហាទានំ អទាសិ. ឯវំ សត្តាហំ ទានំ ទត្វា បរិយោសានទិវសេ និព្ពានាធិគមំ បត្ថេត្វា យាវជីវំ បុញ្ញានិ កត្វា ជីវិតបរិយោសានេ ទេវលោកេ និព្ពត្តោ ឆ កាមាវចរេ ទិព្ពសម្បត្តិយោ អនុភវិត្វា មនុស្សេសុ ច ចក្កវត្តិអាទិសម្បត្តិយោ អនុភវិត្វា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តោ សព្ពសិប្បេសុ និប្ផត្តិំ បត្តោ គោត្តវសេន បិលិន្ទវច្ឆោតិ បាកដោ អហោសិ.

១. សោ ឯកទិវសំ សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មទេសនំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា នចិរស្សេវ អរហា ហុត្វា អត្តនោ បុព្ពកម្មំ សរិត្វា សោមនស្សជាតោ ឧទានវសេន តំ បកាសេន្តោ នគរេ ហំសវតិយាតិអាទិមាហ. តស្សត្ថោ ហេដ្ឋា វុត្តោវ. អាសិំ ទោវារិកោ អហន្តិ អហំ ហំសវតីនគរេ រញ្ញោ គេហទ្វារេ ទ្វារបាលកោ អាសិំ អហោសិន្តិ អត្ថោ. អក្ខោភំ អមិតំ ភោគន្តិ រញ្ញោ វល្លភត្តា អញ្ញេហិ ខោភេតុំ ចាលេតុំ អសក្កុណេយ្យំ អមិតំ អបរិមាណភោគំ ធនំ មម ឃរេ សន្និចិតំ រាសីកតំ អហោសីតិ អត្ថោ.

៣. ពហូ មេធិគតា ភោគាតិ អនេកា ភោគា មេ មយា អធិគតា បត្តា បដិលទ្ធាតិ អត្ថោ. សត្ថវាសិអាទីនំ បរិក្ខារានំ នាមានិ នយានុយោគេន សុវិញ្ញេយ្យានិ. បរិក្ខារទានានិសំសានិ ច សុវិញ្ញេយ្យានេវាតិ.

បិលិន្ទវច្ឆត្ថេរអបទានវណ្ណនា សមត្តា.

ទុតិយតតិយចតុត្ថបញ្ចមាបទានានិ ឧត្តានានេវាតិ.

៦. ពាកុលត្ថេរអបទានវណ្ណនា

ឆដ្ឋាបទានេ ហិមវន្តស្សាវិទូរេតិអាទិកំ ពាកុលត្ថេរស្ស អបទានំ. អយំ កិរ ថេរោ អតីតេ ឥតោ កប្បសតសហស្សាធិកស្ស អសង្ខ្យេយ្យស្ស មត្ថកេ អនោមទស្សិស្ស ភគវតោ ឧប្បត្តិតោ បុរេតរមេវ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិត្វា វយប្បត្តោ តយោ វេទេ ឧគ្គណ្ហិត្វា តត្ថ សារំ អបស្សន្តោ ‘‘សម្បរាយិកត្ថំ គវេសិស្សាមី’’តិ ឥសិបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា បព្ពតបាទេ វិហរន្តោ បញ្ចាភិញ្ញាអដ្ឋសមាបត្តីនំ លាភី ហុត្វា វិហរន្តោ ពុទ្ធុប្បាទំ សុត្វា សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា ធម្មំ សុត្វា សរណេសុ បតិដ្ឋិតោ សត្ថុ វាតាពាធេ ឧប្បន្នេ អរញ្ញតោ ភេសជ្ជានិ អានេត្វា តំ វូបសមេត្វា តំ បុញ្ញំ អារោគ្យត្ថាយ បរិណាមេត្វា តតោ ចុតោ ព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តោ ឯកំ អសង្ខ្យេយ្យំ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ បទុមុត្តរពុទ្ធកាលេ ហំសវតីនគរេ ឯកស្មិំ កុលេ និព្ពត្តោ វិញ្ញុតំ បត្វា សត្ថុ ធម្មទេសនំ សុត្វា សត្ថារំ ឯកំ ភិក្ខុំ អប្បាពាធានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេន្តំ ទិស្វា សយំ តំ ឋានន្តរំ អាកង្ខន្តោ បណិធានំ កត្វា យាវជីវំ កុសលកម្មំ ឧបចិនិត្វា សុគតីសុយេវ សំសរន្តោ វិបស្សិស្ស ភគវតោ ឧប្បត្តិតោ បុរេតរមេវ ពន្ធុមតីនគរេ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តោ សព្ពសិប្បេសុ និប្ផត្តិំ បត្តោ តត្ថ សារំ អបស្សន្តោ ឥសិបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា ឈានាភិញ្ញាលាភី ហុត្វា បព្ពតបាទេ វសន្តោ ពុទ្ធុប្បាទំ សុត្វា សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា សរណេសុ បតិដ្ឋាយ ភិក្ខូនំ តិណបុប្ផករោគេ ឧប្បន្នេ តំ វូបសមេត្វា តត្ថ យាវតាយុកំ ឋត្វា តតោ ចុតោ ព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តិត្វា តតោ ឯកនវុតិកប្បេ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ កស្សបស្ស ភគវតោ កាលេ ពារាណសិយំ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា ឃរាវាសំ វសន្តោ ឯកំ ជិណ្ណំ វិនស្សមានំ មហាវិហារំ ទិស្វា តត្ថ ឧបោសថាគារាទិកំ សព្ពំ អាវសថំ ការាបេត្វា តត្ថ ភិក្ខុសង្ឃស្ស សព្ពំ ភេសជ្ជំ បដិយាទេត្វា យាវជីវំ កុសលំ កត្វា ឯកំ ពុទ្ធន្តរំ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ អម្ហាកំ ភគវតោ ឧប្បត្តិតោ បុរេតរមេវ កោសម្ពិយំ សេដ្ឋិកុលេ និព្ពត្តិ.

សោ មាតុកុច្ឆិតោ និក្ខមិត្វា ធាតីហិ អរោគភាវាយ យមុនាយំ ន្ហាបិយមានោ តាសំ ហត្ថតោ មុច្ចិត្វា មច្ឆេន គិលិតោ អហោសិ. កេវដ្ដា តំ មច្ឆំ ជាលាយ គហេត្វា ពារាណសិយំ សេដ្ឋិភរិយាយ វិក្កិណិំសុ. សា តំ គហេត្វា ផាលយមានា បុព្ពេ កតបុញ្ញផលេន អរោគំ ទារកំ ទិស្វា ‘‘បុត្តោ មេ លទ្ធោ’’តិ គហេត្វា បោសេសិ. សោ ជនកេហិ មាតាបិតូហិ តំ បវត្តិំ សុត្វា អាគន្ត្វា ‘‘អយំ អម្ហាកំ បុត្តោ, ទេថ នោ បុត្ត’’ន្តិ អនុយោគេ កតេ រញ្ញា ‘‘ឧភយេសម្បិ សាធារណោ ហោតូ’’តិ ទ្វិន្នំ កុលានំ ទាយាទភាវេន វិនិច្ឆយំ កត្វា ឋបិតត្តា ពាកុលោតិ លទ្ធនាមោ វយប្បត្តោ មហាសម្បត្តិំ អនុភវន្តោ ទ្វីសុ សេដ្ឋិកុលេសុ ឯកេកស្មិំ ឆមាសំ ឆមាសំ វសតិ. តេ អត្តនោ វារេ សម្បត្តេ នាវាសង្ឃាដំ ពន្ធិត្វា តត្រូបរិ រតនមណ្ឌបំ ការេត្វា បញ្ចង្គិកតូរិយេ និប្ផាទេត្វា កុមារំ តត្ថ និសីទាបេត្វា ឧភយនគរមជ្ឈដ្ឋានំ គង្គាយ អាគច្ឆន្តិ, អបរសេដ្ឋិមនុស្សាបិ ឯវមេវ សជ្ជេត្វា តំ ឋានំ គន្ត្វា កុមារំ តត្ថ អារោបេត្វា គច្ឆន្តិ. សោ ឯវំ វឌ្ឍមានោ អាសីតិកោ ហុត្វា ឧភយសេដ្ឋិបុត្តោតិ បាកដោ. សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា សត្តាហំ វាយមន្តោ អដ្ឋមេ ទិវសេ សហ បដិសម្ភិទាយ អរហត្តំ បាបុណិ.

៣៨៦. សោ អរហា ហុត្វា អត្តនោ បុព្ពកម្មំ សរិត្វា សោមនស្សជាតោ បុព្ពចរិតាបទានំ បកាសេន្តោ ហិមវន្តស្សាវិទូរេតិអាទិមាហ. តស្សត្ថោ ហេដ្ឋា វុត្តោវ. អបទានបាឡិអត្ថោបិ សុវិញ្ញេយ្យោវ. សោ អរហត្តំ បត្វា វិមុត្តិសុខេន វិហរន្តោ សដ្ឋិវស្សសតាយុកោ ហុត្វា បរិនិព្ពាយីតិ.

ពាកុលត្ថេរអបទានវណ្ណនា សមត្តា.

៧. គិរិមានន្ទត្ថេរអបទានវណ្ណនា

សត្តមាបទានេ ភរិយា មេ កាលង្កតាតិអាទិកំ អាយស្មតោ គិរិមានន្ទត្ថេរស្ស អបទានំ. អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយានិ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ សុមេធស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តោ វយប្បត្តោ ឃរាវាសំ សណ្ឋបេត្វា វសន្តោ អត្តនោ ភរិយាយ ច បុត្តេ ច កាលង្កតេ សោកសល្លសមប្បិតោ អរញ្ញំ បវិសិត្វា បវត្តផលភោជនោ រុក្ខមូលេ វិហាសិ. តទា សុមេធោ ភគវា តស្សានុកម្បាយ តត្ថ គន្ត្វា ធម្មំ ទេសេត្វា សោកសល្លំ អព្ពូឡ្ហេសិ. សោ ធម្មំ សុត្វា បសន្នមានសោ សុគន្ធបុប្ផេហិ ភគវន្តំ បូជេត្វា បញ្ចបតិដ្ឋិតេន វន្ទិត្វា សិរសិ អញ្ជលិំ កត្វា អភិត្ថវិ.

សោ តេន បុញ្ញេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឧភយត្ថ សុខំ អនុភវិត្វា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ រាជគហេ ពិម្ពិសាររញ្ញោ បុរោហិតស្ស បុត្តោ ហុត្វា និព្ពត្តិ, គិរិមានន្ទោតិស្ស នាមំ អហោសិ. សោ វិញ្ញុតំ បត្វា សត្ថុ រាជគហាគមនេ ពុទ្ធានុភាវំ ទិស្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិត្វា សមណធម្មំ ករោន្តោ កតិបយំ ទិវសំ គាមកាវាសេ វសិត្វា សត្ថារំ វន្ទិតុំ រាជគហំ អគមាសិ. ពិម្ពិសារមហារាជា តស្ស អាគមនំ សុត្វា តំ ឧបសង្កមិត្វា ‘‘ឥធេវ, ភន្តេ, វសថ, អហំ ចតូហិ បច្ចយេហិ ឧបដ្ឋហាមី’’តិ សម្បវារេត្វា គតោបិ ពហុកិច្ចត្តា តំ ន សរិ. ‘‘ថេរោ អព្ភោកាសេយេវ វសតី’’តិ. ទេវតា ថេរស្ស តេមនភយេន វស្សធារំ វារេសុំ. រាជា អវស្សនការណំ ឧបធារេត្វា ញត្វា ថេរស្ស កុដិកំ ការាបេសិ. ថេរោ កុដិកាយំ វសន្តោ សេនាសនសប្បាយលាភេន ចិត្តសមាធានំ លភិត្វា វីរិយសមតំ យោជេត្វា វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ.

៤១៩. សោ អរហត្តំ បត្វា អត្តនោ បុព្ពកម្មំ សរិត្វា សញ្ជាតសោមនស្សោ បុព្ពចរិតាបទានំ បកាសេន្តោ ភរិយា មេ កាលង្កតាតិអាទិមាហ. តំ ភគវតោ និវេទនញ្ច ភគវតា កតានុសាសនញ្ច មគ្គំ ផលាធិគមាបទានញ្ច បាឋានុសារេន សុវិញ្ញេយ្យមេវាតិ.

គិរិមានន្ទត្ថេរអបទានវណ្ណនា សមត្តា.

អដ្ឋមនវមទសមាបទានានិ ឧត្តានត្ថានេវាតិ.

ចត្តាលីសមវគ្គវណ្ណនា សមត្តា.