ព្រាហ្មណបញ្ញត្តិវណ្ណនា

៣០៩-៣១០. ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កន្តិ ភគវា – ‘‘អយំ ព្រាហ្មណោ អាគតកាលតោ បដ្ឋាយ អធោមុខោ ថទ្ធគត្តោ កិំ ចិន្តយមានោ និសិន្នោ, កិំ នុ ខោ ចិន្តេតី’’តិ អាវជ្ជន្តោ អត្តនោ ចេតសា តស្ស ចិត្តំ អញ្ញាសិ. តេន វុត្តំ – ‘‘ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយា’’តិ. វិហញ្ញតីតិ វិឃាតំ អាបជ្ជតិ. អនុវិលោកេត្វា បរិសន្តិ ភគវតោ សកសមយេ បញ្ហបុច្ឆនេន ឧទកេ មិយមានោ ឧក្ខិបិត្វា ថលេ ឋបិតោ វិយ សមបស្សទ្ធកាយចិត្តោ ហុត្វា បរិសំ សង្គណ្ហនត្ថំ ទិដ្ឋិសញ្ជានេនេវ ‘‘ឧបធារេន្តុ មេ ភោន្តោ វចន’’ន្តិ វទន្តោ វិយ អនុវិលោកេត្វា បរិសំ ភគវន្តំ ឯតទវោច.

៣១១-៣១៣. សុជំ បគ្គណ្ហន្តានន្តិ យញ្ញយជនត្ថាយ សុជំ គណ្ហន្តេសុ ព្រាហ្មណេសុ បឋមោ វា ទុតិយោ វាតិ អត្ថោ. សុជាយ ទិយ្យមានំ មហាយាគំ បដិគ្គណ្ហន្តានន្តិ បោរាណា. ឥតិ ព្រាហ្មណោ សកសមយវសេន សម្មទេវ បញ្ហំ វិស្សជ្ជេសិ. ភគវា បន វិសេសតោ ឧត្តមព្រាហ្មណស្ស ទស្សនត្ថំ – ‘‘ឥមេសំ បនា’’តិអាទិមាហ. ឯតទវោចុន្តិ សចេ ជាតិវណ្ណមន្តសម្បន្នោ ព្រាហ្មណោ ន ហោតិ, អថ កោ ចរហិ លោកេ ព្រាហ្មណោ ភវិស្សតិ? នាសេតិ នោ អយំ សោណទណ្ឌោ, ហន្ទស្ស វាទំ បដិក្ខិបិស្សាមាតិ ចិន្តេត្វា ឯតទវោចុំ. អបវទតីតិ បដិក្ខិបតិ. អនុបក្ខន្ទតីតិ អនុបវិសតិ. ឥទំ – ‘‘សចេ ត្វំ បសាទវសេន សមណំ គោតមំ សរណំ គន្តុកាមោ, គច្ឆ; មា ព្រាហ្មណស្ស សមយំ ភិន្ទី’’តិ អធិប្បាយេន អាហំសុ.

៣១៤. ឯតទវោចាតិ ឥមេសុ ព្រាហ្មណេសុ ឯវំ ឯកប្បហារេនេវ វិរវន្តេសុ ‘‘អយំ កថា បរិយោសានំ ន គមិស្សតិ, ហន្ទ នេ និស្សទ្ទេ កត្វា សោណទណ្ឌេនេវ សទ្ធិំ កថេមី’’តិ ចិន្តេត្វា – ‘‘ឯតំ សចេ ខោ តុម្ហាក’’ន្តិអាទិកំ វចនំ អវោច.

៣១៥-៣១៦. សហធម្មេនាតិ សការណេន. សមសមោតិ ឋបេត្វា ឯកទេសសមត្តំ សមភាវេន សមោ, សព្ពាការេន សមោតិ អត្ថោ. អហមស្ស មាតាបិតរោ ជានាមីតិ ភគិនិយា បុត្តស្ស មាតាបិតរោ កិំ ន ជានិស្សតិ, កុលកោដិបរិទីបនំ សន្ធាយេវ វទតិ. មុសាវាទម្បិ ភណេយ្យាតិ អត្ថភញ្ជនកំ មុសាវាទំ កថេយ្យ. កិំ វណ្ណោ ករិស្សតីតិ អព្ភន្តរេ គុណេ អសតិ កិំ ករិស្សតិ? កិមស្ស ព្រាហ្មណភាវំ រក្ខិតុំ សក្ខិស្សតីតិ អត្ថោ. អថាបិ សិយា បុន – ‘‘បកតិសីលេ ឋិតស្ស ព្រាហ្មណភាវំ សាធេន្តី’’តិ ឯវម្បិ សីលមេវ សាធេស្សតិ, តស្មិំ ហិស្ស អសតិ ព្រាហ្មណភាវោ នាហោសីតិ សម្មោហមត្តំ វណ្ណាទយោ. ឥទំ បន សុត្វា តេ ព្រាហ្មណា – ‘‘សភាវំ អាចរិយោ អាហ, អការណាវ មយំ ឧជ្ឈាយិម្ហា’’តិ តុណ្ហី អហេសុំ.