៩. ឥទ្ធិបាទវិភង្គោ

១. សុត្តន្តភាជនីយវណ្ណនា

៤៣១. ឥទានិ តទនន្តរេ ឥទ្ធិបាទវិភង្គេ ចត្តារោតិ គណនបរិច្ឆេទោ. ឥទ្ធិបាទាតិ ឯត្ថ ឥជ្ឈតីតិ ឥទ្ធិ, សមិជ្ឈតិ និប្ផជ្ជតីតិ អត្ថោ. ឥជ្ឈន្តិ វា ឯតាយ សត្តា ឥទ្ធា វុទ្ធា ឧក្កំសគតា ហោន្តីតិបិ ឥទ្ធិ. បឋមេនត្ថេន ឥទ្ធិ ឯវ បាទោ ឥទ្ធិបាទោ, ឥទ្ធិកោដ្ឋាសោតិ អត្ថោ. ទុតិយេនត្ថេន ឥទ្ធិយា បាទោតិ ឥទ្ធិបាទោ; បាទោតិ បតិដ្ឋា, អធិគមុបាយោតិ អត្ថោ. តេន ហិ យស្មា ឧបរូបរិវិសេសសង្ខាតំ ឥទ្ធិំ បជ្ជន្តិ បាបុណន្តិ, តស្មា បាទោតិ វុច្ចតិ. ឯវំ តាវ ‘‘ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា’’តិ ឯត្ថ អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

ឥទានិ តេ ភាជេត្វា ទស្សេតុំ ឥធ ភិក្ខូតិអាទិ អារទ្ធំ. តត្ថ ឥធ ភិក្ខូតិ ឥមស្មិំ សាសនេ ភិក្ខុ. ឆន្ទសមាធិបធានសង្ខារសមន្នាគតន្តិ ឯត្ថ ឆន្ទហេតុកោ ឆន្ទាធិកោ វា សមាធិ ឆន្ទសមាធិ. កត្តុកម្យតាឆន្ទំ អធិបតិំ ករិត្វា បដិលទ្ធសមាធិស្សេតំ អធិវចនំ. បធានភូតា សង្ខារា បធានសង្ខារា. ចតុកិច្ចសាធកស្ស សម្មប្បធានវីរិយស្សេតំ អធិវចនំ. សមន្នាគតន្តិ ឆន្ទសមាធិនា ច បធានសង្ខារេហិ ច ឧបេតំ. ឥទ្ធិបាទន្តិ និប្ផត្តិបរិយាយេន វា ឥជ្ឈនកដ្ឋេន ឥជ្ឈន្តិ ឯតាយ សត្តា ឥទ្ធា វុទ្ធា ឧក្កំសគតា ហោន្តីតិ ឥមិនា វា បរិយាយេន ឥទ្ធីតិ សង្ខំ គតានំ ឧបចារជ្ឈានាទិកុសលចិត្តសម្បយុត្តានំ ឆន្ទសមាធិបធានសង្ខារានំ អធិដ្ឋានដ្ឋេន បាទភូតំ សេសចិត្តចេតសិករាសិន្តិ អត្ថោ. យញ្ហិ បរតោ ‘‘ឥទ្ធិបាទោតិ តថាភូតស្ស វេទនាក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណក្ខន្ធោ’’តិ វុត្តំ, តំ ឥមិនា អត្ថេន យុជ្ជតិ. ឥមិនា នយេន សេសេសុបិ អត្ថោ វេទិតព្ពោ. យថេវ ហិ ឆន្ទំ អធិបតិំ ករិត្វា បដិលទ្ធសមាធិ ឆន្ទសមាធីតិ វុត្តោ, ឯវំ វីរិយំ…បេ… ចិត្តំ. វីមំសំ អធិបតិំ ករិត្វា បដិលទ្ធសមាធិ វីមំសសមាធីតិ វុច្ចតិ.

ឥទានិ ឆន្ទសមាធិអាទីនិ បទានិ ភាជេត្វា ទស្សេតុំ កថញ្ច ភិក្ខូតិអាទិ អារទ្ធំ. តត្ថ ឆន្ទញ្ចេ ភិក្ខុ អធិបតិំ ករិត្វាតិ យទិ ភិក្ខុ ឆន្ទំ អធិបតិំ ឆន្ទំ ជេដ្ឋកំ ឆន្ទំ ធុរំ ឆន្ទំ បុព្ពង្គមំ កត្វា សមាធិំ បដិលភតិ និព្ពត្តេតិ, ឯវំ និព្ពត្តិតោ អយំ សមាធិ ឆន្ទសមាធិ នាម វុច្ចតីតិ អត្ថោ. វីរិយញ្ចេតិអាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. ឥមេ វុច្ចន្តិ បធានសង្ខារាតិ ឯត្តាវតា ឆន្ទិទ្ធិបាទំ ភាវយមានស្ស ភិក្ខុនោ បធានាភិសង្ខារសង្ខាតចតុកិច្ចសាធកំ វីរិយំ កថិតំ. តទេកជ្ឈំ អភិសញ្ញូហិត្វាតិ តំ សព្ពំ ឯកតោ រាសិំ កត្វាតិ អត្ថោ. សង្ខ្យំ គច្ឆតីតិ ឯតំ វោហារំ គច្ឆតីតិ វេទិតព្ពន្តិ អត្ថោ.

៤៣៣. ឥទានិ ‘‘ឆន្ទសមាធិបធានសង្ខារោ’’តិ ឯតស្មិំ បទសមូហេ ឆន្ទាទិធម្មេ ភាជេត្វា ទស្សេតុំ តត្ថ កតមោ ឆន្ទោតិអាទិ អារទ្ធំ. តំ ឧត្តានត្ថមេវ.

ឧបេតោ ហោតីតិ ឥទ្ធិបាទសង្ខាតោ ធម្មរាសិ ឧបេតោ ហោតិ. តេសំ ធម្មានន្តិ តេសំ សម្បយុត្តានំ ឆន្ទាទិធម្មានំ. ឥទ្ធិ សមិទ្ធីតិអាទីនិ សព្ពានិ និប្ផត្តិវេវចនានេវ. ឯវំ សន្តេបិ ឥជ្ឈនកដ្ឋេន ឥទ្ធិ. សម្បុណ្ណា ឥទ្ធិ សមិទ្ធិ; ឧបសគ្គេន វា បទំ វឌ្ឍិតំ. ឥជ្ឈនាការោ ឥជ្ឈនា. សមិជ្ឈនាតិ ឧបសគ្គេន បទំ វឌ្ឍិតំ. អត្តនោ សន្តានេ បាតុភាវវសេន លភនំ លាភោ. បរិហីនានម្បិ វីរិយារម្ភវសេន បុន លាភោ បដិលាភោ; ឧបសគ្គេន វា បទំ វឌ្ឍិតំ. បត្តីតិ អធិគមោ. អបរិហានវសេន សម្មា បត្តីតិ សម្បត្តិ. ផុសនាតិ បដិលាភផុសនា. សច្ឆិកិរិយាតិ បដិលាភសច្ឆិកិរិយាវ. ឧបសម្បទាតិ បដិលាភឧបសម្បទា ឯវាតិ វេទិតព្ពា.

តយាភូតស្សាតិ តេន អាការេន ភូតស្ស; តេ ឆន្ទាទិធម្មេ បដិលភិត្វា ឋិតស្សាតិ អត្ថោ. វេទនាក្ខន្ធោតិអាទីហិ ឆន្ទាទយោ អន្តោ កត្វា ចត្តារោបិ ខន្ធា កថិតា. តេ ធម្មេតិ តេ ចត្តារោ អរូបក្ខន្ធេ; ឆន្ទាទយោ វា តយោ ធម្មេតិបិ វុត្តំ. អាសេវតីតិអាទីនិ វុត្តត្ថានេវ. សេសឥទ្ធិបាទនិទ្ទេសេសុបិ ឥមិនាវ នយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

ឯត្តាវតា កិំ កថិតន្តិ? ចតុន្នំ ភិក្ខូនំ មត្ថកប្បត្តំ កម្មដ្ឋានំ កថិតំ. ឯកោ ហិ ភិក្ខុ ឆន្ទំ អវស្សយតិ; កត្តុកម្យតាកុសលធម្មច្ឆន្ទេន អត្ថនិប្ផត្តិយំ សតិ ‘អហំ លោកុត្តរធម្មំ និព្ពត្តេស្សាមិ, នត្ថិ មយ្ហំ ឯតស្ស និព្ពត្តនេ ភារោ’តិ ឆន្ទំ ជេដ្ឋកំ ឆន្ទំ ធុរំ ឆន្ទំ បុព្ពង្គមំ កត្វា លោកុត្តរធម្មំ និព្ពត្តេតិ. ឯកោ វីរិយំ អវស្សយតិ. ឯកោ ចិត្តំ, ឯកោ បញ្ញំ អវស្សយតិ. បញ្ញាយ អត្ថនិប្ផត្តិយំ សតិ ‘អហំ លោកុត្តរធម្មំ និព្ពត្តេស្សាមិ, នត្ថិ មយ្ហំ ឯតស្ស និព្ពត្តនេ ភារោ’តិ បញ្ញំ ជេដ្ឋកំ បញ្ញំ ធុរំ បញ្ញំ បុព្ពង្គមំ កត្វា លោកុត្តរធម្មំ និព្ពត្តេតិ.

កថំ? យថា ហិ ចតូសុ អមច្ចបុត្តេសុ ឋានន្តរំ បត្ថេត្វា វិចរន្តេសុ ឯកោ ឧបដ្ឋានំ អវស្សយិ, ឯកោ សូរភាវំ, ឯកោ ជាតិំ, ឯកោ មន្តំ. កថំ? តេសុ ហិ បឋមោ ‘ឧបដ្ឋានេ អប្បមាទការិតាយ អត្ថនិប្ផត្តិយា សតិ លព្ភមានំ លច្ឆាមេតំ ឋានន្តរ’ន្តិ ឧបដ្ឋានំ អវស្សយិ. ទុតិយោ ‘ឧបដ្ឋានេ អប្បមត្តោបិ ឯកច្ចោ សង្គាមេ បច្ចុបដ្ឋិតេ សណ្ឋាតុំ ន សក្កោតិ; អវស្សំ ខោ បន រញ្ញោ បច្ចន្តោ កុប្បិស្សតិ; តស្មិំ កុប្បិតេ រថធុរេ កម្មំ កត្វា រាជានំ អារាធេត្វា អាហរាបេស្សាមេតំ ឋានន្តរ’ន្តិ សូរភាវំ អវស្សយិ. តតិយោ ‘សូរភាវេបិ សតិ ឯកច្ចោ ហីនជាតិកោ ហោតិ; ជាតិំ សោធេត្វា ឋានន្តរំ ទទន្តា មយ្ហំ ទស្សន្តី’តិ ជាតិំ អវស្សយិ. ចតុត្ថោ ‘ជាតិមាបិ ឯកោ អមន្តនីយោ ហោតិ; មន្តេន កត្តព្ពកិច្ចេ ឧប្បន្នេ អាហរាបេស្សាមេតំ ឋានន្តរ’ន្តិ មន្តំ អវស្សយិ. តេ សព្ពេបិ អត្តនោ អត្តនោ អវស្សយពលេន ឋានន្តរានិ បាបុណិំសុ.

តត្ថ ឧបដ្ឋានេ អប្បមត្តោ ហុត្វា ឋានន្តរំ បត្តោ វិយ ឆន្ទំ អវស្សាយ កត្តុកម្យតាកុសលធម្មច្ឆន្ទេន អត្ថនិព្ពត្តិយំ សតិ ‘អហំ លោកុត្តរធម្មំ និព្ពត្តេស្សាមិ, នត្ថិ មយ្ហំ ឯតស្ស និព្ពត្តនេ ភារោ’តិ ឆន្ទំ ជេដ្ឋកំ ឆន្ទំ ធុរំ ឆន្ទំ បុព្ពង្គមំ កត្វា លោកុត្តរធម្មនិព្ពត្តកោ ទដ្ឋព្ពោ, រដ្ឋបាលត្ថេរោ (ម. និ. ២.២៩៣ អាទយោ) វិយ. សោ ហិ អាយស្មា ឆន្ទំ ធុរំ កត្វា លោកុត្តរធម្មំ និព្ពត្តេសិ. សូរភាវេន រាជានំ អារាធេត្វា ឋានន្តរំ បត្តោ វិយ វីរិយំ ជេដ្ឋកំ វីរិយំ ធុរំ វីរិយំ បុព្ពង្គមំ កត្វា លោកុត្តរធម្មនិព្ពត្តកោ ទដ្ឋព្ពោ, សោណត្ថេរោ (មហាវ. ២៤៣) វិយ. សោ ហិ អាយស្មា វីរិយំ ធុរំ កត្វា លោកុត្តរធម្មំ និព្ពត្តេសិ.

ជាតិសម្បត្តិយា ឋានន្តរំ បត្តោ វិយ ចិត្តំ ជេដ្ឋកំ ចិត្តំ ធុរំ ចិត្តំ បុព្ពង្គមំ កត្វា លោកុត្តរធម្មនិព្ពត្តកោ ទដ្ឋព្ពោ, សម្ភូតត្ថេរោ វិយ. សោ ហិ អាយស្មា ចិត្តំ ធុរំ កត្វា លោកុត្តរធម្មំ និព្ពត្តេសិ. មន្តំ អវស្សាយ ឋានន្តរប្បត្តោ វិយ វីមំសំ ជេដ្ឋកំ វីមំសំ ធុរំ វីមំសំ បុព្ពង្គមំ កត្វា លោកុត្តរធម្មនិព្ពត្តកោ ទដ្ឋព្ពោ, ថេរោ មោឃរាជា វិយ. សោ ហិ អាយស្មា វីមំសំ ធុរំ កត្វា លោកុត្តរធម្មំ និព្ពត្តេសិ.

ឯត្ថ ច តយោ ឆន្ទសមាធិបធានសង្ខារសង្ខាតា ធម្មា ឥទ្ធីបិ ហោន្តិ ឥទ្ធិបាទាបិ. សេសា បន សម្បយុត្តកា ចត្តារោ ខន្ធា ឥទ្ធិបាទាយេវ. វីរិយចិត្តវីមំសសមាធិបធានសង្ខារសង្ខាតាបិ តយោ ធម្មា ឥទ្ធីបិ ហោន្តិ ឥទ្ធិបាទាបិ. សេសា បន សម្បយុត្តកា ចត្តារោ ខន្ធា ឥទ្ធិបាទាយេវ. អយំ តាវ អភេទតោ កថា.

ភេទតោ បន ‘ឆន្ទោ’ ឥទ្ធិ នាម. ឆន្ទធុរេន ភាវិតា ចត្តារោ ខន្ធា ឆន្ទិទ្ធិបាទោ នាម. សមាធិ បធានសង្ខារោតិ ទ្វេ ធម្មា សង្ខារក្ខន្ធវសេន ឆន្ទិទ្ធិបាទេ បវិសន្តិ; បាទេ បវិដ្ឋាតិបិ វត្តុំ វដ្ដតិយេវ. តត្ថេវ ‘សមាធិ’ ឥទ្ធិ នាម. សមាធិធុរេន ភាវិតា ចត្តារោ ខន្ធា សមាធិទ្ធិបាទោ នាម. ឆន្ទោ បធានសង្ខារោតិ ទ្វេ ធម្មា សង្ខារក្ខន្ធវសេន សមាធិទ្ធិបាទេ បវិសន្តិ; បាទេ បវិដ្ឋាតិបិ វត្តុំ វដ្ដតិ ឯវ. តត្ថេវ ‘បធានសង្ខារោ’ ឥទ្ធិ នាម. បធានសង្ខារភាវិតា ចត្តារោ ខន្ធា បធានសង្ខារិទ្ធិបាទោ នាម. ឆន្ទោ សមាធីតិ ទ្វេ ធម្មា សង្ខារក្ខន្ធវសេន បធានសង្ខារិទ្ធិបាទេ បវិសន្តិ; បាទេ បវិដ្ឋាតិបិ វត្តុំ វដ្ដតិ ឯវ. តត្ថេវ ‘វីរិយំ’ ឥទ្ធិ នាម, ‘ចិត្តំ’ ឥទ្ធិ នាម, ‘វីមំសា’ ឥទ្ធិ នាម…បេ… បាទេ បវិដ្ឋាតិបិ វត្តុំ វដ្ដតិ ឯវ. អយំ ភេទតោ កថា នាម.

ឯត្ថ បន អភិនវំ នត្ថិ; គហិតមេវ វិភូតធាតុកំ កតំ. កថំ? ឆន្ទោ, សមាធិ, បធានសង្ខារោតិ ឥមេ តយោ ធម្មា ឥទ្ធីបិ ហោន្តិ ឥទ្ធិបាទាបិ. សេសា សម្បយុត្តកា ចត្តារោ ខន្ធា ឥទ្ធិបាទាយេវ. ឥមេ ហិ តយោ ធម្មា ឥជ្ឈមានា សម្បយុត្តកេហិ ចតូហិ ខន្ធេហិ សទ្ធិំយេវ ឥជ្ឈន្តិ, ន វិនា. សម្បយុត្តកា បន ចត្តារោ ខន្ធា ឥជ្ឈនកដ្ឋេន ឥទ្ធិ នាម ហោន្តិ, បតិដ្ឋានដ្ឋេន បាទោ នាម. ‘ឥទ្ធី’តិ វា ‘ឥទ្ធិបាទោ’តិ វា ន អញ្ញស្ស កស្សចិ អធិវចនំ, សម្បយុត្តកានំ ចតុន្នំ ខន្ធានំយេវ អធិវចនំ. វីរិយំ, ចិត្តំ, វីមំសាសមាធិបធានសង្ខារោតិ តយោ ធម្មា…បេ… ចតុន្នំ ខន្ធានំយេវ អធិវចនំ.

អបិច បុព្ពភាគោ បុព្ពភាគោ ឥទ្ធិបាទោ នាម; បដិលាភោ បដិលាភោ ឥទ្ធិ នាមាតិ វេទិតព្ពោ. អយមត្ថោ ឧបចារេន វា វិបស្សនាយ វា ទីបេតព្ពោ. បឋមជ្ឈានបរិកម្មញ្ហិ ឥទ្ធិបាទោ នាម, បឋមជ្ឈានំ ឥទ្ធិ នាម. ទុតិយតតិយចតុត្ថអាកាសានញ្ចាយតន, វិញ្ញាណញ្ចាយតនអាកិញ្ចញ្ញាយតននេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនបរិកម្មំ ឥទ្ធិបាទោ នាម, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ ឥទ្ធិ នាម. សោតាបត្តិមគ្គស្ស វិបស្សនា ឥទ្ធិបាទោ នាម, សោតាបត្តិមគ្គោ ឥទ្ធិ នាម. សកទាគាមិ, អនាគាមិ, អរហត្តមគ្គស្ស វិបស្សនា ឥទ្ធិបាទោ នាម, អរហត្តមគ្គោ ឥទ្ធិ នាម. បដិលាភេនាបិ ទីបេតុំ វដ្ដតិយេវ. បឋមជ្ឈានញ្ហិ ឥទ្ធិបាទោ នាម, ទុតិយជ្ឈានំ ឥទ្ធិ នាម; ទុតិយជ្ឈានំ ឥទ្ធិបាទោ នាម, តតិយជ្ឈានំ ឥទ្ធិ នាម…បេ… អនាគាមិមគ្គោ ឥទ្ធិបាទោ នាម, អរហត្តមគ្គោ ឥទ្ធិ នាម.

កេនដ្ឋេន ឥទ្ធិ? កេនដ្ឋេន បាទោតិ? ឥជ្ឈនកដ្ឋេនេវ ឥទ្ធិ. បតិដ្ឋានដ្ឋេនេវ បាទោ. ឯវមិធាបិ ឥទ្ធីតិ វា បាទោតិ វា ន អញ្ញស្ស កស្សចិ អធិវចនំ, សម្បយុត្តកានំ ចតុន្នំ ខន្ធានំយេវ អធិវចនន្តិ. ឯវំ វុត្តេ បន ឥទមាហំសុ – ចតុន្នំ ខន្ធានមេវ អធិវចនំ ភវេយ្យ, យទិ សត្ថា បរតោ ឧត្តរចូឡភាជនីយំ នាម ន អាហរេយ្យ. ឧត្តរចូឡភាជនីយេ បន ‘‘ឆន្ទោយេវ ឆន្ទិទ្ធិបាទោ, វីរិយមេវ, ចិត្តមេវ, វីមំសាវ វីមំសិទ្ធិបាទោ’’តិ កថិតំ. កេចិ បន ‘‘ឥទ្ធិ នាម អនិប្ផន្នា, ឥទ្ធិបាទោ និប្ផន្នោ’’តិ វទិំសុ. តេសំ វចនំ បដិក្ខិបិត្វា ឥទ្ធីបិ ឥទ្ធិបាទោបិ ‘និប្ផន្នោ តិលក្ខណព្ភាហតោ’តិ សន្និដ្ឋានំ កតំ. ឥតិ ឥមស្មិំ សុត្តន្តភាជនីយេ លោកិយលោកុត្តរមិស្សកា ឥទ្ធិបាទា កថិតាតិ.

សុត្តន្តភាជនីយវណ្ណនា.

២. អភិធម្មភាជនីយវណ្ណនា

៤៤៤. អភិធម្មភាជនីយំ ឧត្តានត្ថមេវ. នយា បនេត្ថ គណេតព្ពា. ‘‘ឆន្ទសមាធិបធានសង្ខារសមន្នាគតំ ឥទ្ធិបាទំ ភាវេតី’’តិ វុត្តដ្ឋានស្មិញ្ហិ លោកុត្តរានិ ចត្តារិ នយសហស្សានិ វិភត្តានិ. វីរិយសមាធិអាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. តថា ឧត្តរចូឡភាជនីយេ ឆន្ទិទ្ធិបាទេ ចត្តារិ នយសហស្សានិ វិភត្តានិ, វីរិយចិត្តវីមំសិទ្ធិបាទេ ចត្តារិ ចត្តារីតិ សព្ពានិបិ អដ្ឋន្នំ ចតុក្កានំ វសេន ទ្វត្តិំស នយសហស្សានិ វិភត្តានិ. ឯវមេតំ និព្ពត្តិតលោកុត្តរានំយេវ ឥទ្ធិបាទានំ វសេន ទ្វត្តិំសនយសហស្សប្បដិមណ្ឌិតំ អភិធម្មភាជនីយំ កថិតន្តិ វេទិតព្ពំ.

៣. បញ្ហាបុច្ឆកវណ្ណនា

៤៦២. បញ្ហាបុច្ឆកេ បាឡិអនុសារេនេវ ឥទ្ធិបាទានំ កុសលាទិភាវោ វេទិតព្ពោ. អារម្មណត្តិកេសុ បន សព្ពេបេតេ អប្បមាណំ និព្ពានំ អារព្ភ បវត្តិតោ អប្បមាណារម្មណា ឯវ, ន មគ្គារម្មណា; សហជាតហេតុវសេន បន មគ្គហេតុកា, ន មគ្គាធិបតិនោ. ចត្តារោ ហិ អធិបតយោ អញ្ញមញ្ញំ គរុំ ន ករោន្តិ. កស្មា? សយំ ជេដ្ឋកត្តា. យថា ហិ សមជាតិកា សមវយា សមថាមា សមសិប្បា ចត្តារោ រាជបុត្តា អត្តនោ អត្តនោ ជេដ្ឋកតាយ អញ្ញមញ្ញស្ស អបចិតិំ ន ករោន្តិ, ឯវមិមេបិ ចត្តារោ អធិបតយោ បាដិយេក្កំ បាដិយេក្កំ ជេដ្ឋកធម្មតាយ អញ្ញមញ្ញំ គរុំ ន ករោន្តីតិ ឯកន្តេនេវ ន មគ្គាធិបតិនោ. អតីតាទីសុ ឯការម្មណភាវេបិ ន វត្តព្ពា. និព្ពានស្ស បន ពហិទ្ធាធម្មត្តា ពហិទ្ធារម្មណា នាម ហោន្តីតិ. ឯវមេតស្មិំ បញ្ហាបុច្ឆកេ និព្ពត្តិតលោកុត្តរាវ ឥទ្ធិបាទា កថិតា. សម្មាសម្ពុទ្ធេន ហិ សុត្តន្តភាជនីយស្មិំយេវ លោកិយលោកុត្តរមិស្សកា ឥទ្ធិបាទា កថិតា, អភិធម្មភាជនីយបញ្ហាបុច្ឆកេសុ បន លោកុត្តរាយេវាតិ. ឯវមយំ ឥទ្ធិបាទវិភង្គោបិ តេបរិវដ្ដំ នីហរិត្វាវ ទស្សិតោតិ.

សម្មោហវិនោទនិយា វិភង្គដ្ឋកថាយ

ឥទ្ធិបាទវិភង្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.