តតិយពលនិទ្ទេសោ

៨១១. តតិយពលនិទ្ទេសេ មគ្គោតិ វា បដិបទាតិ វា កម្មស្សេវេតំ នាមំ. និរយគាមិនីតិអាទីសុ និរស្សាទដ្ឋេន និរតិអត្ថេន ច និរយោ. ឧទ្ធំ អនុគន្ត្វា តិរិយំ អញ្ចិតាតិ តិរច្ឆានា; តិរច្ឆានាយេវ តិរច្ឆានយោនិ. បេតតាយ បេត្តិ; ឥតោ បេច្ច គតភាវេនាតិ អត្ថោ. បេត្តិយេវ បេត្តិវិសយោ. មនស្ស ឧស្សន្នតាយ មនុស្សា; មនុស្សាវ មនុស្សលោកោ. ទិព្ពន្តិ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ អធិមត្តាយ វា ឋានសម្បត្តិយាតិ ទេវា; ទេវាវ ទេវលោកោ. វានំ វុច្ចតិ តណ្ហា; តំ តត្ថ នត្ថីតិ និព្ពានំ. និរយំ គច្ឆតីតិ និរយគាមី. ឥទំ មគ្គំ សន្ធាយ វុត្តំ. បដិបទា បន និរយគាមិនី នាម ហោតិ. សេសបទេសុបិ ឯសេវ នយោ. ឥទំ សព្ពម្បិ បដិបទំ តថាគតោ បជានាតិ.

កថំ? សកលគាមវាសិកេសុបិ ហិ ឯកតោ ឯកំ សូករំ វា មិគំ វា ជីវិតា វោរោបេន្តេសុ សព្ពេសម្បិ ចេតនា បរស្ស ជីវិតិន្ទ្រិយារម្មណាវ ហោតិ. តំ បន កម្មំ តេសំ អាយូហនក្ខណេយេវ នានា ហោតិ. តេសុ ហិ ឯកោ អាទរេន ឆន្ទជាតោ ករោតិ. ឯកោ ‘ឯហិ ត្វម្បិ ករោហី’តិ បរេហិ និប្បីឡិតត្តា ករោតិ. ឯកោ សមានច្ឆន្ទោ វិយ ហុត្វា អប្បដិពាហិយមានោ វិចរតិ. តេសុ ឯកោ តេនេវ កម្មេន និរយេ និព្ពត្តតិ, ឯកោ តិរច្ឆានយោនិយំ, ឯកោ បេត្តិវិសយេ. តំ តថាគតោ អាយូហនក្ខណេយេវ ‘ឥមិនា នីហារេន អាយូហិតត្តា ឯស និរយេ និព្ពត្តិស្សតិ, ឯស តិរច្ឆានយោនិយំ, ឯស បេត្តិវិសយេ’តិ បជានាតិ. និរយេ និព្ពត្តមានម្បិ ‘ឯស អដ្ឋសុ មហានិរយេសុ និព្ពត្តិស្សតិ, ឯស សោឡសសុ ឧស្សទនិរយេសុ និព្ពត្តិស្សតី’តិ បជានាតិ. តិរច្ឆានយោនិយំ និព្ពត្តមានម្បិ ‘ឯស អបាទកោ ភវិស្សតិ, ឯស ទ្វិបាទកោ, ឯស ចតុប្បាទកោ, ឯស ពហុប្បាទកោ’តិ បជានាតិ. បេត្តិវិសយេ និព្ពត្តមានម្បិ ‘ឯស និជ្ឈាមតណ្ហិកោ ភវិស្សតិ, ឯស ខុប្បិបាសិកោ, ឯស បរទត្តូបជីវី’តិ បជានាតិ. តេសុ ច កម្មេសុ ‘ឥទំ កម្មំ បដិសន្ធិំ អាកឌ្ឍិតុំ ន សក្ខិស្សតិ, ទុព្ពលំ ទិន្នាយ បដិសន្ធិយា ឧបធិវេបក្កំ ភវិស្សតីតិ បជានាតិ.

តថា សកលគាមវាសិកេសុ ឯកតោ បិណ្ឌបាតំ ទទមានេសុ សព្ពេសម្បិ ចេតនា បិណ្ឌបាតារម្មណាវ ហោតិ. តំ បន កម្មំ តេសំ អាយូហនក្ខណេយេវ បុរិមនយេន នានា ហោតិ. តេសុ កេចិ ទេវលោកេ និព្ពត្តិស្សន្តិ, កេចិ មនុស្សលោកេ. តំ តថាគតោ អាយូហនក្ខណេយេវ ‘ឥមិនា នីហារេន អាយូហិតត្តា ឯស មនុស្សលោកេ និព្ពត្តិស្សតិ, ឯស ទេវលោកេ’តិ បជានាតិ. ទេវលោកេ និព្ពត្តមានានម្បិ ‘ឯស បរនិម្មិតវសវត្តីសុ និព្ពត្តិស្សតិ, ឯស និម្មានរតីសុ, ឯស តុសិតេសុ, ឯស យាមេសុ, ឯស តាវតិំសេសុ, ឯស ចាតុមហារាជិកេសុ, ឯស ភុម្មទេវេសុ; ឯស បន ជេដ្ឋកទេវរាជា ហុត្វា និព្ពត្តិស្សតិ, ឯស ឯតស្ស ទុតិយំ វា តតិយំ វា ឋានន្តរំ ករោន្តោ បរិចារកោ ហុត្វា និព្ពត្តិស្សតី’តិ បជានាតិ. មនុស្សេសុ និព្ពត្តមានានម្បិ ‘ឯស ខត្តិយកុលេ និព្ពត្តិស្សតិ, ឯស ព្រាហ្មណកុលេ, ឯស វេស្សកុលេ, ឯស សុទ្ទកុលេ; ឯស បន មនុស្សេសុ រាជា ហុត្វា និព្ពត្តិស្សតិ, ឯស ឯតស្ស ទុតិយំ វា តតិយំ វា ឋានន្តរំ ករោន្តោ បរិចារកោ ហុត្វា និព្ពត្តិស្សតី’តិ បជានាតិ. តេសុ ច កម្មេសុ ‘ឥទំ កម្មំ បដិសន្ធិំ អាកឌ្ឍិតុំ ន សក្ខិស្សតិ, ទុព្ពលំ ទិន្នាយ បដិសន្ធិយា ឧបធិវេបក្កំ ភវិស្សតី’តិ បជានាតិ.

តថា វិបស្សនំ បដ្ឋបេន្តេសុយេវ យេន នីហារេន វិបស្សនា អារទ្ធា, ‘ឯស អរហត្តំ បាបុណិស្សតិ, ឯស អរហត្តំ បត្តុំ ន សក្ខិស្សតិ, ឯស អនាគាមីយេវ ភវិស្សតិ, ឯស សកទាគាមីយេវ, ឯស សោតាបន្នោយេវ; ឯស បន មគ្គំ វា ផលំ វា សច្ឆិកាតុំ ន សក្ខិស្សតិ, លក្ខណារម្មណាយ វិបស្សនាយមេវ ឋស្សតិ; ឯស បច្ចយបរិគ្គហេយេវ, ឯស នាមរូបបរិគ្គហេយេវ, ឯស អរូបបរិគ្គហេយេវ, ឯស រូបបរិគ្គហេយេវ ឋស្សតិ, ឯស មហាភូតមត្តមេវ វវត្ថាបេស្សតិ, ឯស កិញ្ចិ សល្លក្ខេតុំ ន សក្ខិស្សតី’តិ បជានាតិ.

កសិណបរិកម្មំ ករោន្តេសុបិ ‘ឯតស្ស បរិកម្មមត្តមេវ ភវិស្សតិ, និមិត្តំ ឧប្បាទេតុំ ន សក្ខិស្សតិ; ឯស បន និមិត្តំ ឧប្បាទេតុំ សក្ខិស្សតិ, អប្បនំ បាបេតុំ ន សក្ខិស្សតិ; ឯស អប្បនំ បាបេត្វា ឈានំ បាទកំ កត្វា វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា អរហត្តំ គណ្ហិស្សតី’តិ បជានាតីតិ.

តតិយពលនិទ្ទេសវណ្ណនា.