២. សច្ចវារាទិវណ្ណនា

៧១៩. ឥទានិ យេ សង្គហវារេ បញ្ច អត្ថា ច ធម្មា ច សង្គហិតា, តេសំ បភេទទស្សននយេន បដិសម្ភិទា វិភជិតុំ បុន ចតស្សោតិអាទិនា នយេន បភេទវារោ អារទ្ធោ. សោ សច្ចវារហេតុវារធម្មវារបច្ចយាការវារបរិយត្តិវារវសេន បញ្ចវិធោ. តត្ថ បច្ចយសមុប្បន្នស្ស ទុក្ខសច្ចស្ស បច្ចយេន បត្តព្ពស្ស និព្ពានស្ស ច អត្ថភាវំ, ផលនិព្ពត្តកស្ស សមុទយស្ស និព្ពានសម្បាបកស្ស អរិយមគ្គស្ស ច ធម្មភាវញ្ច ទស្សេតុំ ‘សច្ចវារោ’ វុត្តោ. យស្ស កស្សចិ បន ហេតុផលនិព្ពត្តកស្ស ហេតុនោ ធម្មភាវំ, ហេតុផលស្ស ច អត្ថភាវំ ទស្សេតុំ ‘ហេតុវារោ’ វុត្តោ. តត្ថ ច ហេតុផលក្កមវសេន ឧប្បដិបាដិយា បឋមំ ធម្មបដិសម្ភិទា និទ្ទិដ្ឋា. យេ បន ធម្មា តម្ហា តម្ហា រូបារូបប្បភេទា ហេតុតោ ជាតា, តេសំ អត្ថភាវំ, តស្ស តស្ស ច រូបារូបធម្មប្បភេទស្ស ហេតុនោ ធម្មភាវំ ទស្សេតុំ ‘ធម្មវារោ’ វុត្តោ. ជរាមរណាទីនំ បន អត្ថភាវំ, ជរាមរណាទិសមុទយសង្ខាតានំ ជាតិអាទីនញ្ច ធម្មភាវំ ទស្សេតុំ ‘បច្ចយាការវារោ’ វុត្តោ. តតោ បរិយត្តិសង្ខាតស្ស តស្ស តស្ស ភាសិតស្ស ធម្មភាវំ, ភាសិតសង្ខាតេន បច្ចយេន បត្តព្ពស្ស ភាសិតត្ថស្ស ច អត្ថភាវំ ទស្សេតុំ ‘បរិយត្តិវារោ’ វុត្តោ.

តត្ថ ច យស្មា ភាសិតំ ញត្វា តស្សត្ថោ ញាយតិ, តស្មា ភាសិតភាសិតត្ថក្កមេន ឧប្បដិបាដិយា បឋមំ ធម្មបដិសម្ភិទា និទ្ទិដ្ឋា. បរិយត្តិធម្មស្ស ច បភេទទស្សនត្ថំ ‘‘តត្ថ កតមា ធម្មបដិសម្ភិទា’’តិ បុច្ឆាបុព្ពង្គមោ បដិនិទ្ទេសវារោ វុត្តោ. តត្ថ សុត្តន្តិអាទីហិ នវហិ អង្គេហិ និប្បទេសតោ តន្តិ គហិតា. អយំ ឥមស្ស ភាសិតស្ស អត្ថោ, អយំ ឥមស្ស ភាសិតស្ស អត្ថោតិ ឥមស្មិម្បិ ឋានេ ភាសិតវសេន និប្បទេសតោ តន្តិ ឯវ គហិតាតិ.

សុត្តន្តភាជនីយវណ្ណនា.