៣. សញ្ញាក្ខន្ធនិទ្ទេសោ

១៤. សញ្ញាក្ខន្ធនិទ្ទេសេ យា កាចិ សញ្ញាតិ ចតុភូមិកសញ្ញំ បរិយាទិយតិ. ចក្ខុសម្ផស្សជា សញ្ញាតិអាទីនិ អតីតាទិវសេន និទ្ទិដ្ឋសញ្ញំ សភាវតោ ទស្សេតុំ វុត្តានិ. តត្ថ ចក្ខុសម្ផស្សតោ ចក្ខុសម្ផស្សស្មិំ វា ជាតា ចក្ខុសម្ផស្សជា នាម. សេសាសុបិ ឯសេវ នយោ. ឯត្ថ ច បុរិមា បញ្ច ចក្ខុបសាទាទិវត្ថុកាវ. មនោសម្ផស្សជា ហទយវត្ថុកាបិ អវត្ថុកាបិ. សព្ពា ចតុភូមិកសញ្ញា.

១៧. ឱឡារិកទុកនិទ្ទេសេ បដិឃសម្ផស្សជាតិ សប្បដិឃេ ចក្ខុបសាទាទយោ វត្ថុំ កត្វា សប្បដិឃេ រូបាទយោ អារព្ភ ឧប្បន្នោ ផស្សោ បដិឃសម្ផស្សោ នាម. តតោ តស្មិំ វា ជាតា បដិឃសម្ផស្សជា នាម. ចក្ខុសម្ផស្សជា សញ្ញា…បេ… កាយសម្ផស្សជា សញ្ញាតិបិ តស្សាយេវ វត្ថុតោ នាមំ. រូបសញ្ញា…បេ… ផោដ្ឋព្ពសញ្ញាតិបិ តស្សាយេវ អារម្មណតោ នាមំ. ឥទំ បន វត្ថារម្មណតោ នាមំ. សប្បដិឃានិ ហិ វត្ថូនិ និស្សាយ, សប្បដិឃានិ ច អារម្មណានិ អារព្ភ ឧប្បត្តិតោ ឯសា បដិឃសម្ផស្សជា សញ្ញាតិ វុត្តា. មនោសម្ផស្សជាតិបិ បរិយាយេន ឯតិស្សា នាមំ ហោតិយេវ. ចក្ខុវិញ្ញាណញ្ហិ មនោ នាម. តេន សហជាតោ ផស្សោ មនោសម្ផស្សោ នាម. តស្មិំ មនោសម្ផស្សេ, តស្មា វា មនោសម្ផស្សា ជាតាតិ មនោសម្ផស្សជា. តថា សោតឃានជិវ្ហាកាយវិញ្ញាណំ មនោ នាម. តេន សហជាតោ ផស្សោ មនោសម្ផស្សោ នាម. តស្មិំ មនោសម្ផស្សេ, តស្មា វា មនោសម្ផស្សា ជាតាតិ មនោសម្ផស្សជា.

អធិវចនសម្ផស្សជា សញ្ញាតិបិ បរិយាយេន ឯតិស្សា នាមំ ហោតិយេវ. តយោ ហិ អរូបិនោ ខន្ធា សយំ បិដ្ឋិវដ្ដកា ហុត្វា អត្តនា សហជាតាយ សញ្ញាយ អធិវចនសម្ផស្សជា សញ្ញាតិបិ នាមំ ករោន្តិ. និប្បរិយាយេន បន បដិឃសម្ផស្សជា សញ្ញា នាម បញ្ចទ្វារិកសញ្ញា, អធិវចនសម្ផស្សជា សញ្ញា នាម មនោទ្វារិកសញ្ញា. តត្ថ បញ្ចទ្វារិកសញ្ញា ឱលោកេត្វាបិ ជានិតុំ សក្កាតិ ឱឡារិកា. រជ្ជិត្វា ឧបនិជ្ឈាយន្តញ្ហិ ‘រជ្ជិត្វា ឧបនិជ្ឈាយតី’តិ, កុជ្ឈិត្វា ឧបនិជ្ឈាយន្តំ ‘កុជ្ឈិត្វា ឧបនិជ្ឈាយតី’តិ ឱលោកេត្វាវ ជានន្តិ.

តត្រិទំ វត្ថុ – ទ្វេ កិរ ឥត្ថិយោ និសីទិត្វា សុត្តំ កន្តន្តិ. ទ្វីសុ ទហរេសុ គាមេ ចរន្តេសុ ឯកោ បុរតោ គច្ឆន្តោ ឯកំ ឥត្ថិំ ឱលោកេសិ. ឥតរា តំ បុច្ឆិ ‘កស្មា នុ ខោ តំ ឯសោ ឱលោកេសី’តិ? ‘ន ឯសោ ភិក្ខុ មំ វិសភាគចិត្តេន ឱលោកេសិ, កនិដ្ឋភគិនីសញ្ញាយ បន ឱលោកេសី’តិ. តេសុបិ គាមេ ចរិត្វា អាសនសាលាយ និសិន្នេសុ ឥតរោ ភិក្ខុ តំ ភិក្ខុំ បុច្ឆិ – ‘តយា សា ឥត្ថី ឱលោកិតា’តិ? ‘អាម ឱលោកិតា’. ‘កិមត្ថាយា’តិ? ‘មយ្ហំ ភគិនីសរិក្ខត្តា តំ ឱលោកេសិ’ន្តិ អាហ. ឯវំ បញ្ចទ្វារិកសញ្ញា ឱលោកេត្វាបិ ជានិតុំ សក្កាតិ វេទិតព្ពា. សា បនេសា បសាទវត្ថុកា ឯវ. កេចិ បន ជវនប្បវត្តាតិ ទីបេន្តិ. មនោទ្វារិកសញ្ញា បន ឯកមញ្ចេ វា ឯកបីឋេ វា និសីទិត្វាបិ អញ្ញំ ចិន្តេន្តំ វិតក្កេន្តញ្ច ‘កិំ ចិន្តេសិ, កិំ វិតក្កេសី’តិ បុច្ឆិត្វា តស្ស វចនវសេនេវ ជានិតព្ពតោ សុខុមា. សេសំ វេទនាក្ខន្ធសទិសមេវាតិ.

អយំ សញ្ញាក្ខន្ធនិទ្ទេសោ.