១. មេត្តាសុត្តវណ្ណនា
១. អដ្ឋកនិបាតស្ស បឋមេ អាសេវិតាយាតិ អាទរេន សេវិតាយ. ភាវិតាយាតិ វឌ្ឍិតាយ. ពហុលីកតាយាតិ បុនប្បុនំ កតាយ. យានិកតាយាតិ យុត្តយានសទិសកតាយ. វត្ថុកតាយាតិ បតិដ្ឋានដ្ឋេន វត្ថុ វិយ កតាយ. អនុដ្ឋិតាយាតិ បច្ចុបដ្ឋិតាយ. បរិចិតាយាតិ សមន្តតោ ចិតាយ ឧបចិតាយ. សុសមារទ្ធាយាតិ សុដ្ឋុ សមារទ្ធាយ សុកតាយ. អានិសំសាតិ គុណា. សុខំ សុបតីតិអាទីសុ យំ វត្តព្ពំ, តំ ឯកាទសកនិបាតេ វក្ខាម.
អប្បមាណន្តិ ផរណវសេន អប្បមាណំ. តនូ សំយោជនា ហោន្តិ, បស្សតោ ឧបធិក្ខយន្តិ មេត្តាបទដ្ឋានាយ វិបស្សនាយ អនុក្កមេន ឧបធិក្ខយសង្ខាតំ អរហត្តំ បត្តស្ស ទស សំយោជនា បហីយន្តីតិ អត្ថោ. អថ វា តនូ សំយោជនា ហោន្តីតិ បដិឃញ្ចេវ បដិឃសម្បយុត្តសំយោជនា ច តនុកា ហោន្តិ. បស្សតោ ឧបធិក្ខយន្តិ តេសំយេវ កិលេសូបធីនំ ខយសង្ខាតំ មេត្តំ អធិគមវសេន បស្សន្តស្ស. កុសលី តេន ហោតីតិ តេន មេត្តាយនេន កុសលោ ហោតិ. សត្តសណ្ឌន្តិ សត្តសង្ខាតេន សណ្ឌេន សមន្នាគតំ, សត្តភរិតន្តិ អត្ថោ. វិជេត្វាតិ អទណ្ឌេន អសត្ថេន ធម្មេនេវ វិជិនិត្វា. រាជិសយោតិ ឥសិសទិសា ធម្មិករាជានោ. យជមានាតិ ទានានិ ទទមានា. អនុបរិយគាតិ វិចរិំសុ.
អស្សមេធន្តិអាទីសុ បោរាណករាជកាលេ កិរ សស្សមេធំ, បុរិសមេធំ, សម្មាបាសំ, វាចាបេយ្យន្តិ ចត្តារិ សង្គហវត្ថូនិ អហេសុំ, យេហិ រាជានោ លោកំ សង្គណ្ហិំសុ. តត្ថ និប្ផន្នសស្សតោ ទសមភាគគ្គហណំ សស្សមេធំ នាម, សស្សសម្បាទនេ មេធាវិតាតិ អត្ថោ. មហាយោធានំ ឆមាសិកំ ភត្តវេតនានុប្បទានំ បុរិសមេធំ នាម, បុរិសសង្គណ្ហនេ មេធាវិតាតិ អត្ថោ. ទលិទ្ទមនុស្សានំ ហត្ថតោ លេខំ គហេត្វា តីណិ វស្សានិ វិនា វឌ្ឍិយា សហស្សទ្វិសហស្សមត្តធនានុប្បទានំ សម្មាបាសំ នាម. តញ្ហិ សម្មា មនុស្សេ បាសេតិ ហទយេ ពន្ធិត្វា វិយ ឋបេតិ, តស្មា សម្មាបាសន្តិ វុច្ចតិ. ‘‘តាត, មាតុលា’’តិអាទិនា នយេន បន សណ្ហវាចាភណនំ វាចាបេយ្យំ នាម, បិយវាចាតិ អត្ថោ. ឯវំ ចតូហិ សង្គហវត្ថូហិ សង្គហិតំ រដ្ឋំ ឥទ្ធញ្ចេវ ហោតិ, ផីតញ្ច, ពហុអន្នបានំ, ខេមំ, និរព្ពុទំ. មនុស្សា មុទា មោទមានា ឧរេ បុត្តេ នច្ចេន្តា អបារុតឃរា វិហរន្តិ. ឥទំ ឃរទ្វារេសុ អគ្គឡានំ អភាវតោ និរគ្គឡន្តិ វុច្ចតិ. អយំ បោរាណិកា បវេណិ.
អបរភាគេ បន ឱក្កាករាជកាលេ ព្រាហ្មណា ឥមានិ ចត្តារិ សង្គហវត្ថូនិ ឥមញ្ច រដ្ឋសម្បត្តិំ បរិវត្តេត្វា ឧទ្ធំមូលកំ កត្វា អស្សមេធំ បុរិសមេធន្តិអាទិកេ បញ្ច យញ្ញេ នាម អកំសុ. តេសុ អស្សមេត្ថ មេធន្តិ វធេន្តីតិ អស្សមេធោ. ទ្វីហិ បរិយញ្ញេហិ យជិតព្ពស្ស ឯកវីសតិយូបស្ស ឯកស្មិំ បច្ឆិមទិវសេយេវ សត្តនវុតិបញ្ចបសុសតឃាតភិំសនស្ស ឋបេត្វា ភូមិញ្ច បុរិសេ ច អវសេសសព្ពវិភវទក្ខិណស្ស យញ្ញស្សេតំ អធិវចនំ. បុរិសមេត្ថ មេធន្តីតិ បុរិសមេធោ. ចតូហិ បរិយញ្ញេហិ យជិតព្ពស្ស សទ្ធិំ ភូមិយា អស្សមេធេ វុត្តវិភវទក្ខិណស្ស យញ្ញស្សេតំ អធិវចនំ. សម្មមេត្ថ បាសន្តីតិ សម្មាបាសោ. ទិវសេ ទិវសេ យុគច្ឆិគ្គឡេ បវេសនទណ្ឌកសង្ខាតំ សម្មំ ខិបិត្វា តស្ស បតិតោកាសេ វេទិំ កត្វា សំហារិមេហិ យូបាទីហិ សរស្សតីនទិយា និមុគ្គោកាសតោ បភុតិ បដិលោមំ គច្ឆន្តេន យជិតព្ពស្ស សត្រយាគស្សេតំ អធិវចនំ. វាជមេត្ថ បិវន្តីតិ វាជបេយ្យោ. ឯកេន បរិយញ្ញេន សត្តរសហិ បសូហិ យជិតព្ពស្ស ពេលុវយូបស្ស សត្តរសកទក្ខិណស្ស យញ្ញស្សេតំ អធិវចនំ. នត្ថិ ឯត្ថ អគ្គឡាតិ និរគ្គឡោ. នវហិ បរិយញ្ញេហិ យជិតព្ពស្ស សទ្ធិំ ភូមិយា ច បុរិសេហិ ច អស្សមេធេ វុត្តវិភវទក្ខិណស្ស សព្ពមេធបរិយាយនាមស្ស អស្សមេធវិកប្បស្សេតំ អធិវចនំ.
កលម្បិ តេ នានុភវន្តិ សោឡសិន្តិ តេ សព្ពេបិ មហាយាគា ឯកស្ស មេត្តាចិត្តស្ស វិបាកមហន្តតាយ សោឡសិំ កលំ ន អគ្ឃន្តិ, សោឡសមំ ភាគំ ន បាបុណន្តីតិ អត្ថោ. ន ជិនាតីតិ ន អត្តនា បរស្ស ជានិំ ករោតិ. ន ជាបយេតិ ន បរេន បរស្ស ជានិំ ការេតិ. មេត្តំសោតិ មេត្តាយមានចិត្តកោដ្ឋាសោ ហុត្វា. សព្ពភូតានន្តិ សព្ពសត្តេសុ. វេរំ តស្ស ន កេនចីតិ តស្ស កេនចិ សទ្ធិំ អកុសលវេរំ វា បុគ្គលវេរំ វា នត្ថិ.