៥. ធម្មិកវគ្គោ

១. នាគសុត្តវណ្ណនា

៤៣. បញ្ចមស្ស បឋមេ អាយស្មតា អានន្ទេន សទ្ធិន្តិ ឥទំ ‘‘អាយាមានន្ទា’’តិ ថេរំ អាមន្តេត្វា គតត្តា វុត្តំ, សត្ថា បន អនូនេហិ បញ្ចហិ ភិក្ខុសតេហិ បរិវុតោ តត្ថ អគមាសីតិ វេទិតព្ពោ. តេនុបសង្កមីតិ តេហេវ បញ្ចហិ ភិក្ខុសតេហិ បរិវុតោ ឧបសង្កមិ. បរិសិញ្ចិត្វាតិ វោហារវចនមេតំ, ន្ហាយិត្វាតិ អត្ថោ. បុព្ពាបយមានោតិ រត្តទុបដ្ដំ និវាសេត្វា ឧត្តរាសង្គចីវរំ ទ្វីហិ ហត្ថេហិ គហេត្វា បច្ឆិមលោកធាតុំ បិដ្ឋិតោ កត្វា បុរត្ថិមលោកធាតុំ អភិមុខោ វោទកភាវេន គត្តានិ បុព្ពសទិសានិ កុរុមានោ អដ្ឋាសីតិ អត្ថោ. ភិក្ខុសង្ឃោបិ តេន តេន ឋានេន ឱតរិត្វា ន្ហត្វា បច្ចុត្តរិត្វា សត្ថារំយេវ បរិវារេត្វា អដ្ឋាសិ. ឥតិ តស្មិំ សមយេ អាកាសតោ បតមានំ រត្តសុវណ្ណកុណ្ឌលំ វិយ សូរិយោ បច្ឆិមលោកធាតុំ បដិបជ្ជិ, បរិសុទ្ធរជតមណ្ឌលោ វិយ បាចីនលោកធាតុតោ ចន្ទោ អព្ភុគ្គញ្ឆិ, មជ្ឈដ្ឋានេបិ បញ្ចភិក្ខុសតបរិវារោ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ឆព្ពណ្ណពុទ្ធរស្មិយោ វិស្សជ្ជេត្វា បុព្ពកោដ្ឋកនទីតីរេ លោកំ អលង្កុរុមានោ អដ្ឋាសិ.

តេន ខោ បន សមយេន…បេ… សេតោ នាម នាគោតិ សេតវណ្ណតាយ ឯវំ លទ្ធនាមោ ហត្ថិនាគោ. មហាតូរិយតាឡិតវាទិតេនាតិ មហន្តេន តូរិយតាឡិតវាទិតេន. តត្ថ បឋមំ សង្ឃដ្ដនំ តាឡិតំ នាម ហោតិ, តតោ បរំ វាទិតំ. ជនោតិ ហត្ថិទស្សនត្ថំ សន្និបតិតមហាជនោ. ទិស្វា ឯវមាហាតិ អង្គបច្ចង្គានិ ឃំសិត្វា ន្ហាបេត្វា ឧត្តារេត្វា ពហិតីរេ ឋបេត្វា គត្តានិ វោទកានិ កត្វា ហត្ថាលង្ការេន អលង្កតំ តំ មហានាគំ ទិស្វា ឥទំ ‘‘អភិរូបោ វត, ភោ’’តិ បសំសាវចនមាហ. កាយុបបន្នោតិ សរីរសម្បត្តិយា ឧបបន្នោ, បរិបុណ្ណង្គបច្ចង្គោតិ អត្ថោ. អាយស្មា ឧទាយីតិ បដិសម្ភិទាប្បត្តោ កាឡុទាយិត្ថេរោ. ឯតទវោចាតិ តំ មហាជនំ ហត្ថិស្ស វណ្ណំ ភណន្តំ ទិស្វា ‘‘អយំ ជនោ អហេតុកបដិសន្ធិយំ និព្ពត្តហត្ថិនោ វណ្ណំ កថេតិ, ន ពុទ្ធហត្ថិស្ស. អហំ ទានិ ឥមិនា ហត្ថិនាគេន ឧបមំ កត្វា ពុទ្ធនាគស្ស វណ្ណំ កថេស្សាមី’’តិ ចិន្តេត្វា ឯតំ ‘‘ហត្ថិមេវ នុ ខោ, ភន្តេ’’តិអាទិវចនំ អវោច. តត្ថ មហន្តន្តិ អារោហសម្បន្នំ. ព្រហន្តន្តិ បរិណាហសម្បន្នំ. ឯវមាហាតិ ឯវំ វទតិ. អថ ភគវា យស្មា អយំ នាគសទ្ទោ ហត្ថិម្ហិចេវ អស្សគោណឧរគរុក្ខមនុស្សេសុ ចាបិ បវត្តតិ, តស្មា ហត្ថិម្បិ ខោតិអាទិមាហ.

អាគុន្តិ បាបកំ លាមកំ អកុសលធម្មំ. តមហំ នាគោតិ ព្រូមីតិ តំ អហំ ឥមេហិ តីហិ ទ្វារេហិ ទសន្នំ អកុសលកម្មបថានំ ទ្វាទសន្នញ្ច អកុសលចិត្តានំ អករណតោ នាគោតិ វទាមិ. អយញ្ហិ ន អាគុំ ករោតីតិ ឥមិនា អត្ថេន នាគោ. ឥមាហិ គាថាហិ អនុមោទាមីតិ ឥមាហិ ចតុសដ្ឋិបទាហិ សោឡសហិ គាថាហិ អនុមោទាមិ អភិនន្ទាមិ.

មនុស្សភូតន្តិ ទេវាទិភាវំ អនុបគន្ត្វា មនុស្សមេវ ភូតំ. អត្តទន្តន្តិ អត្តនាយេវ ទន្តំ, ន អញ្ញេហិ ទមថំ ឧបនីតំ. ភគវា ហិ អត្តនា ឧប្បាទិតេនេវ មគ្គទមថេន ចក្ខុតោបិ ទន្តោ, សោតតោបិ, ឃានតោបិ, ជិវ្ហាតោបិ, កាយតោបិ, មនតោបីតិ ឥមេសុ ឆសុ ឋានេសុ ទន្តោ សន្តោ និព្ពុតោ បរិនិព្ពុតោ. តេនាហ – ‘‘អត្តទន្ត’’ន្តិ. សមាហិតន្តិ ទុវិធេនាបិ សមាធិនា សមាហិតំ. ឥរិយមានន្តិ វិហរមានំ. ព្រហ្មបថេតិ សេដ្ឋបថេ, អមតបថេ, និព្ពានបថេ. ចិត្តស្សូបសមេ រតន្តិ បឋមជ្ឈានេន បញ្ច នីវរណានិ វូបសមេត្វា, ទុតិយជ្ឈានេន វិតក្កវិចារេ, តតិយជ្ឈានេន បីតិំ, ចតុត្ថជ្ឈានេន សុខទុក្ខំ វូបសមេត្វា តស្មិំ ចិត្តស្សូបសមេ រតំ អភិរតំ.

នមស្សន្តីតិ កាយេន នមស្សន្តិ, វាចាយ នមស្សន្តិ, មនសា នមស្សន្តិ, ធម្មានុធម្មបដិបត្តិយា នមស្សន្តិ, សក្ករោន្តិ គរុំ ករោន្តិ. សព្ពធម្មានបារគុន្តិ សព្ពេសំ ខន្ធាយតនធាតុធម្មានំ អភិញ្ញាបារគូ, បរិញ្ញាបារគូ, បហានបារគូ, ភាវនាបារគូ, សច្ឆិកិរិយាបារគូ, សមាបត្តិបារគូតិ ឆព្ពិធេន បារគមនេន បារគតំ បារប្បត្តំ មត្ថកប្បត្តំ. ទេវាបិ តំ នមស្សន្តីតិ ទុក្ខប្បត្តា សុព្រហ្មទេវបុត្តាទយោ សុខប្បត្តា ច សព្ពេវ ទសសហស្សចក្កវាឡវាសិនោ ទេវាបិ តុម្ហេ នមស្សន្តិ. ឥតិ មេ អរហតោ សុតន្តិ ឥតិ មយា ចតូហិ ការណេហិ អរហាតិ លទ្ធវោហារានំ តុម្ហាកំយេវ សន្តិកេ សុតន្តិ ទីបេតិ.

សព្ពសំយោជនាតីតន្តិ សព្ពានិ ទសវិធសំយោជនានិ អតិក្កន្តំ. វនា និព្ពនមាគតន្តិ កិលេសវនតោ និព្ពនំ កិលេសវនរហិតំ និព្ពានំ អាគតំ សម្បត្តំ. កាមេហិ នេក្ខម្មរតន្តិ ទុវិធេហិ កាមេហិ និក្ខន្តត្តា បព្ពជ្ជា អដ្ឋ សមាបត្តិយោ ចត្តារោ ច អរិយមគ្គា កាមេហិ នេក្ខម្មំ នាម, តត្ថ រតំ អភិរតំ. មុត្តំ សេលាវ កញ្ចនន្តិ សេលធាតុតោ មុត្តំ កញ្ចនសទិសំ.

សព្ពេ អច្ចរុចីតិ សព្ពសត្តេ អតិក្កមិត្វា បវត្តរុចិ. អដ្ឋមកញ្ហិ អតិក្កមិត្វា បវត្តរុចិតាយ សោតាបន្នោ អច្ចរុចិ នាម, សោតាបន្នំ អតិក្កមិត្វា បវត្តរុចិតាយ សកទាគាមី…បេ… ខីណាសវំ អតិក្កមិត្វា បវត្តរុចិតាយ បច្ចេកសម្ពុទ្ធោ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធំ អតិក្កមិត្វា បវត្តរុចិតាយ សម្មាសម្ពុទ្ធោ អច្ចរុចិ នាម. ហិមវាវញ្ញេ សិលុច្ចយេតិ យថា ហិមវា បព្ពតរាជា អញ្ញេ បព្ពតេ អតិរោចតិ, ឯវំ អតិរោចតីតិ អត្ថោ. សច្ចនាមោតិ តច្ឆនាមោ ភូតនាមោ អាគុំ អករណេនេវ នាគោតិ ឯវំ អវិតថនាមោ.

សោរច្ចន្តិ សុចិសីលំ. អវិហិំសាតិ ករុណា ច ករុណាបុព្ពភាគោ ច. បាទា នាគស្ស តេ ទុវេតិ តេ ពុទ្ធនាគស្ស ទុវេ បុរិមបាទា.

តបោតិ ធុតសមាទានំ. ព្រហ្មចរិយន្តិ អរិយមគ្គសីលំ. ចរណា នាគស្ស ត្យាបរេតិ តេ ពុទ្ធនាគស្ស អបរេ ទ្វេ បច្ឆិមបាទា. សទ្ធាហត្ថោតិ សទ្ធាមយាយ សោណ្ឌាយ សមន្នាគតោ. ឧបេក្ខាសេតទន្តវាតិ ឆឡង្គុបេក្ខាមយេហិ សេតទន្តេហិ សមន្នាគតោ.

សតិ គីវាតិ យថា នាគស្ស អង្គបច្ចង្គស្មិំ សិរាជាលានំ គីវា បតិដ្ឋា, ឯវំ ពុទ្ធនាគស្ស សោរច្ចាទីនំ ធម្មានំ សតិ. តេន វុត្តំ – ‘‘សតិ គីវា’’តិ. សិរោ បញ្ញាតិ យថា ហត្ថិនាគស្ស សិរោ ឧត្តមង្គោ, ឯវំ ពុទ្ធនាគស្ស សព្ពញ្ញុតញាណំ. តេន ហិ សោ សព្ពធម្មេ ជានាតិ. តេន វុត្តំ – ‘‘សិរោ បញ្ញា’’តិ. វីមំសា ធម្មចិន្តនាតិ យថា ហត្ថិនាគស្ស អគ្គសោណ្ឌោ វីមំសា នាម ហោតិ. សោ តាយ ថទ្ធមុទុកំ ខាទិតព្ពាខាទិតព្ពញ្ច វីមំសតិ, តតោ បហាតព្ពំ បជហតិ, អាទាតព្ពំ អាទិយតិ, ឯវមេវ ពុទ្ធនាគស្ស ធម្មកោដ្ឋាសបរិច្ឆេទកញាណសង្ខាតា ធម្មចិន្តនា វីមំសា. តេន ហិ ញាណេន សោ ភព្ពាភព្ពេ ជានាតិ. តេន វុត្តំ – ‘‘វីមំសា ធម្មចិន្តនា’’តិ. ធម្មកុច្ឆិសមាតបោតិ ធម្មោ វុច្ចតិ ចតុត្ថជ្ឈានសមាធិ, កុច្ឆិយេវ សមាតបោ កុច្ឆិសមាតបោ. សមាតបោ នាម សមាតបនដ្ឋានំ. ធម្មោ កុច្ឆិសមាតបោ អស្សាតិ ធម្មកុច្ឆិសមាតបោ. ចតុត្ថជ្ឈានសមាធិស្មិំ ឋិតស្ស ហិ តេ តេ ឥទ្ធិវិធាទិធម្មា ឥជ្ឈន្តិ, តស្មា សោ កុច្ឆិសមាតបោតិ វុត្តោ. វិវេកោតិ កាយចិត្តឧបធិវិវេកោ. យថា នាគស្ស វាលធិ មក្ខិកា វារេតិ, ឯវំ តថាគតស្ស វិវេកោ គហដ្ឋបព្ពជិតេ វារេតិ. តស្មា សោ វាលធីតិ វុត្តោ.

ឈាយីតិ ទុវិធេន ឈានេន ឈាយី. អស្សាសរតោតិ នាគស្ស ហិ អស្សាសបស្សាសា វិយ ពុទ្ធនាគស្ស ផលសមាបត្តិ, តត្ថ រតោ, អស្សាសបស្សាសេហិ វិយ តាយ វិនា ន វត្តតីតិ អត្ថោ. សព្ពត្ថ សំវុតោតិ សព្ពទ្វារេសុ សំវុតោ. អនវជ្ជានីតិ សម្មាអាជីវេន ឧប្បន្នភោជនានិ. សាវជ្ជានីតិ បញ្ចវិធមិច្ឆាជីវវសេន ឧប្បន្នភោជនានិ.

អណុំថូលន្តិ ខុទ្ទកញ្ច មហន្តញ្ច. សព្ពំ ឆេត្វាន ពន្ធនន្តិ សព្ពំ ទសវិធម្បិ សំយោជនំ ឆិន្ទិត្វាន. នុបលិប្បតិ លោកេនាតិ លោកេន សទ្ធិំ តណ្ហាមានទិដ្ឋិលេបេហិ ន លិប្បតិ. មហាគិនីតិ មហាអគ្គិ. វិញ្ញូហិ ទេសិតាតិ ឥធ បដិសម្ភិទាប្បត្តោ កាឡុទាយិត្ថេរោវ វិញ្ញូ បណ្ឌិតោ, តេន ទេសិតាតិ អត្ថោ. វិញ្ញស្សន្តិ មហានាគា, នាគំ នាគេន ទេសិតន្តិ ឧទាយិត្ថេរនាគេន ទេសិតំ ពុទ្ធនាគំ ឥតរេ ខីណាសវា នាគា វិជានិស្សន្តិ.

សរីរំ វិជហំ នាគោ, បរិនិព្ពិស្សតីតិ ពោធិបល្លង្កេ កិលេសបរិនិព្ពានេន បរិនិព្ពុតោ, យមកសាលន្តរេ អនុបាទិសេសាយ និព្ពានធាតុយា បរិនិព្ពាយិស្សតិ. ឯវំ បដិសម្ភិទាប្បត្តោ ឧទាយិត្ថេរោ សោឡសហិ គាថាហិ ចតុសដ្ឋិយា បទេហិ ទសពលស្ស វណ្ណំ កថេន្តោ ទេសនំ និដ្ឋាបេសិ. ភគវា អនុមោទិ. ទេសនាវសានេ ចតុរាសីតិបាណសហស្សានិ អមតបានំ បិវិំសូតិ.

២. មិគសាលាសុត្តវណ្ណនា

៤៤. ទុតិយេ កថំ កថំ នាមាតិ កេន កេន ការណេន. អញ្ញេយ្យោតិ អាជានិតព្ពោ. យត្រ ហិ នាមាតិ យស្មិំ នាម ធម្មេ. សមសមគតិកាតិ សមភាវេនេវ សមគតិកា. ភវិស្សន្តីតិ ជាតា. សកទាគាមិបត្តោ តុសិតំ កាយំ ឧបបន្នោតិ សកទាគាមិបុគ្គលោ ហុត្វា តុសិតភវនេយេវ និព្ពត្តោ. កថំ កថំ នាមាតិ កេន កេន នុ ខោ ការណេន, កិំ នុ ខោ ជានិត្វា ទេសិតោ, ឧទាហុ អជានិត្វាតិ. ថេរោ ការណំ អជានន្តោ ឯវំ ខោ បនេតំ ភគិនិ ភគវតា ព្យាកតន្តិ អាហ.

អម្មកា អម្មកបញ្ញាតិ ឥត្ថី ហុត្វា ឥត្ថិសញ្ញាយ ឯវ សមន្នាគតា. កេ ច បុរិសបុគ្គលបរោបរិយញាណេតិ ឯត្ថ បុរិសបុគ្គលបរោបរិយញាណំ វុច្ចតិ បុរិសបុគ្គលានំ តិក្ខមុទុវសេន ឥន្ទ្រិយបរោបរិយញាណំ. តស្មា កា ច ពាលា មិគសាលា, កេ ច បុរិសបុគ្គលានំ ឥន្ទ្រិយបរោបរិយញាណេ អប្បដិហតវិសយា សម្មាសម្ពុទ្ធា, ឧភយមេតំ ទូរេ សុវិទូរេតិ អយមេត្ថ សង្ខេបោ.

ឥទានិ មិគសាលាយ អត្តនោ ទូរភាវំ ទស្សេន្តោ ឆយិមេ, អានន្ទាតិអាទិមាហ. សោរតោ ហោតីតិ បាបតោ សុដ្ឋុ ឱរតោ វិរតោ ហោតិ. សុរតោតិបិ បាឋោ. អភិនន្ទន្តិ សព្រហ្មចារី ឯកត្តវាសេនាតិ តេន សទ្ធិំ ឯកតោវាសេន សព្រហ្មចារី អភិនន្ទន្តិ តុស្សន្តិ. ឯកន្តវាសេនាតិបិ បាឋោ, សតតវាសេនាតិ អត្ថោ. សវនេនបិ អកតំ ហោតីតិ សោតព្ពយុត្តកំ អសុតំ ហោតិ. ពាហុសច្ចេនបិ អកតំ ហោតីតិ ឯត្ថ ពាហុសច្ចំ វុច្ចតិ វីរិយំ, វីរិយេន កត្តព្ពយុត្តកំ អកតំ ហោតីតិ អត្ថោ. ទិដ្ឋិយាបិ អប្បដិវិទ្ធំ ហោតីតិ ទិដ្ឋិយា បដិវិជ្ឈិតព្ពំ អប្បដិវិទ្ធំ ហោតិ. សាមាយិកម្បិ វិមុត្តិំ ន លភតីតិ កាលានុកាលំ ធម្មស្សវនំ និស្សាយ បីតិបាមោជ្ជំ ន លភតិ. ហានគាមីយេវ ហោតីតិ បរិហានិមេវ គច្ឆតិ.

បមាណិកាតិ បុគ្គលេសុ បមាណគ្គាហកា. បមិនន្តីតិ បមេតុំ តុលេតុំ អារភន្តិ. ឯកោ ហីនោតិ ឯកោ គុណេហិ ហីនោ. ឯកោ បណីតោតិ ឯកោ គុណេហិ បណីតោ. តំ ហីតិ តំ បមាណករណំ.

អភិក្កន្តតរោតិ សុន្ទរតរោ. បណីតតរោតិ ឧត្តមតរោ. ធម្មសោតោ និព្ពហតីតិ សូរំ ហុត្វា បវត្តមានវិបស្សនាញាណំ និព្ពហតិ, អរិយភូមិំ សម្បាបេតិ. តទន្តរំ កោ ជានេយ្យាតិ តំ អន្តរំ តំ ការណំ អញ្ញត្រ តថាគតេន កោ ជានេយ្យាតិ អត្ថោ.

កោធមានោតិ កោធោ ច មានោ ច. លោភធម្មាតិ លោភោយេវ. វចីសង្ខារាតិ អាលាបសល្លាបវសេន វចនានេវ. យោ វា បនស្ស មាទិសោតិ យោ វា បន អញ្ញោបិ មយា សទិសោ សម្មាសម្ពុទ្ធោយេវ អស្ស, សោ បុគ្គលេសុ បមាណំ គណ្ហេយ្យាតិ អត្ថោ. ខញ្ញតីតិ គុណខណនំ បាបុណាតិ. ឥមេ ខោ, អានន្ទ, ឆ បុគ្គលាតិ ទ្វេ សោរតា, ទ្វេ អធិគតកោធមានលោភធម្មា, ទ្វេ អធិគតកោធមានវចីសង្ខារាតិ ឥមេ ឆ បុគ្គលា. គតិន្តិ ញាណគតិំ. ឯកង្គហីនាតិ ឯកេកេន គុណង្គេន ហីនា. បូរណោ សីលេន វិសេសី អហោសិ, ឥសិទត្តោ បញ្ញាយ. បូរណស្ស សីលំ ឥសិទត្តស្ស បញ្ញាឋានេ ឋិតំ, ឥសិទត្តស្ស បញ្ញា បូរណស្ស សីលដ្ឋានេ ឋិតាតិ.

៣. ឥណសុត្តវណ្ណនា

៤៥. តតិយេ ទាលិទ្ទិយន្តិ ទលិទ្ទភាវោ. កាមភោគិនោតិ កាមេ ភុញ្ជនកសត្តស្ស. អស្សកោតិ អត្តនោ សន្តកេន រហិតោ. អនាឡ្ហិកោតិ ន អឌ្ឍោ. ឥណំ អាទិយតីតិ ជីវិតុំ អសក្កោន្តោ ឥណំ អាទិយតិ. វឌ្ឍិំ បដិស្សុណាតីតិ ទាតុំ អសក្កោន្តោ វឌ្ឍិំ ទស្សាមីតិ បដិជានាតិ. អនុចរន្តិបិ នន្តិ បរិសមជ្ឈគណមជ្ឈាទីសុ អាតបឋបនបំសុឱកិរណាទីហិ វិប្បការំ បាបេន្តោ បច្ឆតោ បច្ឆតោ អនុពន្ធន្តិ. សទ្ធា នត្ថីតិ ឱកប្បនកសទ្ធាមត្តកម្បិ នត្ថិ. ហិរី នត្ថីតិ ហិរីយនាការមត្តកម្បិ នត្ថិ. ឱត្តប្បំ នត្ថីតិ ភាយនាការមត្តកម្បិ នត្ថិ. វីរិយំ នត្ថីតិ កាយិកវីរិយមត្តកម្បិ នត្ថិ. បញ្ញា នត្ថីតិ កម្មស្សកតបញ្ញាមត្តកម្បិ នត្ថិ. ឥណាទានស្មិំ វទាមីតិ ឥណគ្គហណំ វទាមិ. មា មំ ជញ្ញូតិ មា មំ ជានាតុ.

ទាលិទ្ទិយំ ទុក្ខន្តិ ធនទលិទ្ទភាវោ ទុក្ខំ. កាមលាភាភិជប្បិនន្តិ កាមលាភំ បត្ថេន្តានំ. បាបកម្មវិនិព្ពយោតិ បាបកម្មវឌ្ឍកោ. សំសប្បតីតិ បរិប្ផន្ទតិ. ជានន្តិ ជានន្តោ. យស្ស វិប្បដិសារជាតិ យេ អស្ស វិប្បដិសារតោ ជាតា. យោនិមញ្ញតរន្តិ ឯកំ តិរច្ឆានយោនិំ. ទទំ ចិត្តំ បសាទយន្តិ ចិត្តំ បសាទេន្តោ ទទមានោ.

កដគ្គាហោតិ ជយគ្គាហោ, អនបរាធគ្គាហោ ហោតិ. ឃរមេសិនោតិ ឃរាវាសំ បរិយេសន្តស្ស វសមានស្ស វា. ចាគោ បុញ្ញំ បវឌ្ឍតីតិ ចាគោតិ សង្ខំ គតំ បុញ្ញំ វឌ្ឍតិ. ចាគា បុញ្ញន្តិ វា បាឋោ. បតិដ្ឋិតាតិ បតិដ្ឋិតសទ្ធា នាម សោតាបន្នស្ស សទ្ធា. ហិរិមនោតិ ហិរិសម្បយុត្តចិត្តោ. និរាមិសំ សុខន្តិ តីណិ ឈានានិ និស្សាយ ឧប្បជ្ជនកសុខំ. ឧបេក្ខន្តិ ចតុត្ថជ្ឈានុបេក្ខំ. អារទ្ធវីរិយោតិ បរិបុណ្ណបគ្គហិតវីរិយោ. ឈានានិ ឧបសម្បជ្ជាតិ ចត្តារិ ឈានានិ បត្វា. ឯកោទិ និបកោ សតោតិ ឯកគ្គចិត្តោ កម្មស្សកតញាណសតីហិ ច សមន្នាគតោ.

ឯវំ ញត្វា យថាភូតន្តិ ឯវំ ឯត្តកំ ការណំ យថាសភាវំ ជានិត្វា. សព្ពសំយោជនក្ខយេតិ និព្ពានេ. សព្ពសោតិ សព្ពាការេន. អនុបាទាយាតិ អគ្គហេត្វា. សម្មា ចិត្តំ វិមុច្ចតីតិ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – សព្ពសំយោជនក្ខយសង្ខាតេ និព្ពានេ សព្ពសោ អនុបាទិយិត្វា សម្មា ហេតុនា នយេន មគ្គចិត្តំ វិមុច្ចតិ. ‘‘ឯតំ ញត្វា យថាភូតំ, សព្ពសំយោជនក្ខយ’’ន្តិបិ បាឡិយំ លិខិតំ, តស្ស ឯតំ សព្ពសំយោជនក្ខយសង្ខាតំ និព្ពានំ យថាភូតំ ញត្វាតិ អត្ថោ. បុរិមបច្ឆិមេហិ បន សទ្ធិំ ន ឃដីយតិ.

តស្ស សម្មា វិមុត្តស្សាតិ តស្ស សម្មា វិមុត្តស្ស ខីណាសវស្ស. ញាណំ ហោតីតិ បច្ចវេក្ខណញាណំ ហោតិ. តាទិនោតិ តំសណ្ឋិតស្ស. អកុប្បាតិ អកុប្បារម្មណត្តា កុប្បការណានំ កិលេសានញ្ច អភាវេន អកុប្បា. វិមុត្តីតិ មគ្គវិមុត្តិបិ ផលវិមុត្តិបិ. ភវសំយោជនក្ខយេតិ ភវសំយោជនក្ខយសង្ខាតេ និព្ពានេ ភវសំយោជនានញ្ច ខយន្តេ ឧប្បន្នា. ឯតំ ខោ បរមំ ញាណន្តិ ឯតំ មគ្គផលញាណំ បរមញាណំ នាម. សុខមនុត្តរន្តិ ឯតទេវ មគ្គផលសុខំ អនុត្តរំ សុខំ នាម. អាណណ្យមុត្តមន្តិ សព្ពេសំ អណណានំ ខីណាសវោ ឧត្តមអណណោ, តស្មា អរហត្តផលំ អាណណ្យមុត្តមន្តិ អរហត្តផលេន ទេសនាយ កូដំ គណ្ហិ. ឥមស្មិញ្ច សុត្តេ វដ្ដមេវ កថេត្វា គាថាសុ វដ្ដវិវដ្ដំ កថិតន្តិ.

៤. មហាចុន្ទសុត្តវណ្ណនា

៤៦. ចតុត្ថេ ចេតីសូតិ ចេតិរដ្ឋេ. សយំជាតិយន្តិ ឯវំនាមកេ និគមេ. មហាចុន្ទោតិ ធម្មសេនាបតិស្ស កនិដ្ឋភាតិកោ. ធម្មេ យោគោ អនុយោគោ ឯតេសន្តិ ធម្មយោគា. ធម្មកថិកានំ ឯតំ នាមំ. ឈាយន្តីតិ ឈាយី. អបសាទេន្តីតិ ឃដ្ដេន្តិ ហិំសន្តិ. ឈាយន្តីតិ ចិន្តេន្តិ. បជ្ឈាយន្តីតិអាទីនិ ឧបសគ្គវសេន វឌ្ឍិតានិ. កិមិមេ ឈាយន្តីតិ កិំ នាម ឥមេ ឈាយន្តិ. កិន្តិមេ ឈាយន្តីតិ កិមត្ថំ ឥមេ ឈាយន្តិ. កថំ ឥមេ ឈាយន្តីតិ កេន ការណេន ឥមេ ឈាយន្តិ. អមតំ ធាតុំ កាយេន ផុសិត្វា វិហរន្តីតិ មរណវិរហិតំ និព្ពានធាតុំ សន្ធាយ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា វិហរន្តា អនុក្កមេន តំ នាមកាយេន ផុសិត្វា វិហរន្តិ. គម្ភីរំ អត្ថបទន្តិ គុឡ្ហំ បដិច្ឆន្នំ ខន្ធធាតុអាយតនាទិអត្ថំ. បញ្ញាយ អតិវិជ្ឈ បស្សន្តីតិ សហវិបស្សនាយ មគ្គបញ្ញាយ បដិវិជ្ឈិត្វា បស្សន្តិ. ឥមស្មិំ បនត្ថេ សម្មសនបដិវេធបញ្ញាបិ ឧគ្គហបរិបុច្ឆាបញ្ញាបិ វដ្ដតិយេវាតិ.

៥-៦. សន្ទិដ្ឋិកសុត្តទ្វយវណ្ណនា

៤៧-៤៨. បញ្ចមេ សន្តំ វា អជ្ឈត្តន្តិ និយកជ្ឈត្តេ វិជ្ជមានំ. លោភោតិអាទីហិ តីណិ អកុសលមូលានិ ទស្សិតានិ. លោភធម្មាតិអាទីហិ តំសម្បយុត្តកា ធម្មា. ឆដ្ឋេ កាយសន្ទោសន្តិ កាយទ្វារស្ស ទុស្សនាការំ. សេសទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. ឥមេសុ ទ្វីសុ សុត្តេសុ បច្ចវេក្ខណាវ កថិតា.

៧. ខេមសុត្តវណ្ណនា

៤៩. សត្តមេ វុសិតវាតិ វុត្ថព្រហ្មចរិយវាសោ. កតករណីយោតិ ចតូហិ មគ្គេហិ កត្តព្ពំ កត្វា ឋិតោ. ឱហិតភារោតិ ខន្ធភារំ កិលេសភារំ អភិសង្ខារភារញ្ច ឱតារេត្វា ឋិតោ. អនុប្បត្តសទត្ថោតិ សទត្ថោ វុច្ចតិ អរហត្តំ, តំ បត្តោតិ អត្ថោ. បរិក្ខីណភវសំយោជនោតិ ខីណភវពន្ធនោ. សម្មទញ្ញា វិមុត្តោតិ សម្មា ហេតុនា ការណេន ជានិត្វា វិមុត្តោ. តស្ស ន ឯវំ ហោតិ អត្ថិ មេ សេយ្យោតិ វាតិអាទីហិ សេយ្យស្ស សេយ្យោហមស្មីតិ មានាទយោ តយោ មានា បដិក្ខិត្តា. ន ហិ ខីណាសវស្ស ‘‘អត្ថិ មយ្ហំ សេយ្យោ, អត្ថិ សទិសោ, អត្ថិ ហីនោ’’តិ មានោ ហោតិ. នត្ថិ មេ សេយ្យោតិអាទីហិបិ តេយេវ បដិក្ខិត្តា. ន ហិ ខីណាសវស្ស ‘‘អហមេវ សេយ្យោ, អហំ សទិសោ, អហំ ហីនោ, អញ្ញេ សេយ្យាទយោ នត្ថី’’តិ ឯវំ មានោ ហោតិ.

អចិរបក្កន្តេសូតិ អរហត្តំ ព្យាករិត្វា អចិរំយេវ បក្កន្តេសុ. អញ្ញំ ព្យាករោន្តីតិ អរហត្តំ កថេន្តិ. ហសមានកា មញ្ញេ អញ្ញំ ព្យាករោន្តីតិ ហសមានា វិយ កថេន្តិ. វិឃាតំ អាបជ្ជន្តីតិ ទុក្ខំ អាបជ្ជន្តិ.

ន ឧស្សេសុ ន ឱមេសុ, សមត្តេ នោបនីយរេតិ ឯត្ថ ឧស្សាតិ ឧស្សិតតា សេយ្យបុគ្គលា. ឱមាតិ ហីនា. សមត្តោតិ សទិសោ. ឥតិ ឥមេសុ តីសុបិ សេយ្យហីនសទិសេសុ ខីណាសវា មានេន ន ឧបនីយរេ, ន ឧបនេន្តិ, ន ឧបគច្ឆន្តីតិ អត្ថោ. ខីណា ជាតីតិ ខីណា តេសំ ជាតិ. វុសិតំ ព្រហ្មចរិយន្តិ វុត្ថំ មគ្គព្រហ្មចរិយំ. ចរន្តិ សំយោជនវិប្បមុត្តាតិ សព្ពសំយោជនេហិ វិមុត្តា ហុត្វា ចរន្តិ. សុត្តេបិ គាថាយម្បិ ខីណាសវោ កថិតោ.

៨. ឥន្ទ្រិយសំវរសុត្តវណ្ណនា

៥០. អដ្ឋមេ ហតូបនិសំ ហោតីតិ ហតូបនិស្សយំ ហោតិ. សីលវិបន្នស្សាតិ វិបន្នសីលស្ស. យថាភូតញាណទស្សនន្តិ តរុណវិបស្សនាញាណំ. និព្ពិទាវិរាគោតិ ឯត្ថ និព្ពិទា ពលវវិបស្សនា, វិរាគោ អរិយមគ្គោ. វិមុត្តិញាណទស្សនន្តិ ឯត្ថ វិមុត្តីតិ អរហត្តផលំ, ញាណទស្សនន្តិ បច្ចវេក្ខណញាណំ. ឧបនិស្សយសម្បន្នំ ហោតីតិ សម្បន្នឧបនិស្សយំ ហោតិ. ឥមស្មិំ សុត្តេ សីលានុរក្ខណឥន្ទ្រិយសំវរោ កថិតោ.

៩. អានន្ទសុត្តវណ្ណនា

៥១. នវមេ កិត្តាវតាតិ កិត្តកេន. អស្សុតញ្ចេវាតិ អញ្ញស្មិំ កាលេ អស្សុតបុព្ពំ. ន សម្មោសំ គច្ឆន្តីតិ វិនាសំ ន គច្ឆន្តិ. ចេតសោ សម្ផុដ្ឋបុព្ពាតិ ចិត្តេន ផុសិតបុព្ពា. សមុទាចរន្តីតិ មនោទ្វារេ ចរន្តិ. អវិញ្ញាតញ្ច វិជានាតីតិ អញ្ញស្មិំ កាលេ អវិញ្ញាតការណំ ជានាតិ. បរិយាបុណាតីតិ វឡញ្ជេតិ កថេតិ. ទេសេតីតិ បកាសេតិ. បរំ វាចេតីតិ បរំ ឧគ្គណ្ហាបេតិ.

អាគតាគមាតិ ទីឃាទីសុ យោ កោចិ អាគមោ អាគតោ ឯតេសន្តិ អាគតាគមា. ធម្មធរាតិ សុត្តន្តបិដកធរា. វិនយធរាតិ វិនយបិដកធរា. មាតិកាធរាតិ ទ្វេបាតិមោក្ខធរា. បរិបុច្ឆតីតិ អនុសន្ធិបុព្ពាបរំ បុច្ឆតិ. បរិបញ្ហតីតិ ឥទញ្ចិទញ្ច បុច្ឆិស្សាមីតិ បរិតុលតិ បរិច្ឆិន្ទតិ. ឥទំ, ភន្តេ, កថន្តិ, ភន្តេ, ឥទំ អនុសន្ធិបុព្ពាបរំ កថំ ហោតីតិ បុច្ឆតិ. ឥមស្ស ក្វត្ថោតិ ឥមស្ស ភាសិតស្ស កោ អត្ថោតិ បុច្ឆតិ. អវិវដន្តិ អវិវរិតំ. វិវរន្តីតិ បាកដំ ករោន្តិ. កង្ខាឋានិយេសូតិ កង្ខាយ ការណភូតេសុ. តត្ថ យស្មិំ ធម្មេ កង្ខា ឧប្បជ្ជតិ, ស្វេវ កង្ខាឋានិយោ នាមាតិ វេទិតព្ពោ.

១០. ខត្តិយសុត្តវណ្ណនា

៥២. ទសមេ ភោគាធិប្បាយាតិ ភោគសំហរណត្ថំ ឋបិតាធិប្បាយា បវត្តអជ្ឈាសយា. បញ្ញូបវិចារាតិ បញ្ញវន្តោ ភវេយ្យាមាតិ ឯវំ បញ្ញត្ថាយ បវត្តូបវិចារា. អយមេវ នេសំ វិចារោ ចិត្តេ ឧបវិចរតិ. ពលាធិដ្ឋានាតិ ពលកាយាធិដ្ឋានា. ពលកាយញ្ហិ លទ្ធា តេ លទ្ធបតិដ្ឋា នាម ហោន្តិ. បថវិភិនិវេសាតិ បថវិសាមិនោ ភវិស្សាមាតិ ឯវំ បថវិអត្ថាយ កតចិត្តាភិនិវេសា. ឥស្សរិយបរិយោសានាតិ រជ្ជាភិសេកបរិយោសានា. អភិសេកញ្ហិ បត្វា តេ បរិយោសានប្បត្តា នាម ហោន្តិ. ឥមិនា នយេន សព្ពត្ថ អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

សេសបទេសុ បនេត្ថ អយមធិប្បាយោ – ព្រាហ្មណា តាវ មន្តេ លភិត្វា លទ្ធបតិដ្ឋា នាម ហោន្តិ, គហបតិកា យំកិញ្ចិ សិប្បំ, ឥត្ថី កុលទាយជ្ជសាមិកំ បុត្តំ, ចោរា យំកិញ្ចិ អាវុធសត្ថំ, សមណា សីលបរិបុណ្ណា លទ្ធបតិដ្ឋា នាម ហោន្តិ. តស្មា មន្តាធិដ្ឋានាតិអាទីនិ វុត្តានិ.

ព្រាហ្មណានញ្ច ‘‘យញ្ញំ យជិស្សាមា’’តិ ចិត្តំ អភិនិវិសតិ, ព្រហ្មលោកេ បត្តេ បរិយោសានប្បត្តា នាម ហោន្តិ. តស្មា តេ យញ្ញាភិនិវេសា ព្រហ្មលោកបរិយោសានាតិ វុត្តា. កម្មន្តករណត្ថាយ មនោ ឯតេសំ អភិនិវិសតីតិ កម្មន្តាភិនិវេសា. កម្មេ និដ្ឋិតេ បរិយោសានប្បត្តា នាម ហោន្តីតិ និដ្ឋិតកម្មន្តបរិយោសានា.

បុរិសាធិប្បាយាតិ បុរិសេសុ បវត្តអជ្ឈាសយា. អលង្ការត្ថាយ មនោ ឧបវិចរតិ ឯតិស្សាតិ អលង្ការូបវិចារា. អសបត្តី ហុត្វា ឯកិកាវ ឃរេ វសេយ្យន្តិ ឯវមស្សា ចិត្តំ អភិនិវិសតីតិ អសបត្តីភិនិវេសា. ឃរាវាសិស្សរិយេ លទ្ធេ បរិយោសានប្បត្តា នាម ហោន្តីតិ ឥស្សរិយបរិយោសានា.

បរភណ្ឌស្ស អាទានេ អធិប្បាយោ ឯតេសន្តិ អាទានាធិប្បាយា. គហនេ និលីយនដ្ឋានេ ឯតេសំ មនោ ឧបវិចរតីតិ គហនូបវិចារា. អន្ធការត្ថាយ ឯតេសំ ចិត្តំ អភិនិវិសតីតិ អន្ធការាភិនិវេសា. អទស្សនប្បត្តា បរិយោសានប្បត្តា ហោន្តីតិ អទស្សនបរិយោសានា.

អធិវាសនក្ខន្តិយញ្ច សុចិភាវសីលេ ច អធិប្បាយោ ឯតេសន្តិ ខន្តិសោរច្ចាធិប្បាយា. អកិញ្ចនភាវេ និគ្គហណភាវេ ចិត្តំ ឯតេសំ អភិនិវិសតីតិ អាកិញ្ចញ្ញាភិនិវេសា. និព្ពានប្បត្តា បរិយោសានប្បត្តា ហោន្តីតិ និព្ពានបរិយោសានា.

១១. អប្បមាទសុត្តវណ្ណនា

៥៣. ឯកាទសមេ សមធិគ្គយ្ហាតិ សុដ្ឋុ គណ្ហិត្វា. ជង្គលានំ បាណានន្តិ បថវីតលចារីនំ សបាទកបាណានំ. បទជាតានីតិ បទានិ. សមោធានំ គច្ឆន្តីតិ ឱធានំ ឧបនិក្ខេបំ គច្ឆន្តិ. អគ្គមក្ខាយតីតិ សេដ្ឋំ អក្ខាយតិ. បព្ពជលាយកោតិ បព្ពជតិណច្ឆេទកោ. ឱធុនាតីតិ ហេដ្ឋា មុខំ ធុនាតិ. និធុនាតីតិ ឧភោហិ បស្សេហិ ធុនាតិ. និច្ឆាទេតីតិ ពាហាយ វា បហរតិ, រុក្ខេ វា បហរតិ. អម្ពបិណ្ឌិយាតិ អម្ពផលបិណ្ឌិយា. វណ្ដូបនិពន្ធនានីតិ វណ្ដេ ឧបនិពន្ធនានិ, វណ្ដេ វា បតិដ្ឋិតានិ. តទន្វយានិ ភវន្តីតិ វណ្ដានុវត្តកានិ ភវន្តិ, អម្ពបិណ្ឌិទណ្ឌកានុវត្តកានិ ភវន្តីតិបិ អត្ថោ. ខុទ្ទរាជានោតិ ខុទ្ទករាជានោ, បកតិរាជានោ វា.

១២. ធម្មិកសុត្តវណ្ណនា

៥៤. ទ្វាទសមេ សព្ពសោតិ សព្ពេសុ. សត្តសុ វិហារេសូតិ សត្តសុ បរិវេណេសុ. បរិភាសតីតិ បរិភវតិ ភយំ ឧបទំសេតិ. វិហិំសតីតិ វិហេឋេតិ. វិតុទតីតិ វិជ្ឈតិ. រោសេតិ វាចាយាតិ វាចាយ ឃដ្ដេតិ. បក្កមន្តីតិ ទិសា បក្កមន្តិ. ន សណ្ឋហន្តីតិ នប្បតិដ្ឋហន្តិ. រិញ្ចន្តីតិ ឆឌ្ឌេន្តិ វិស្សជ្ជេន្តិ. បព្ពាជេយ្យាមាតិ នីហរេយ្យាម. ហន្ទាតិ វវស្សគ្គត្ថេ និបាតោ. អលន្តិ យុត្តមេតំ, យំ តំ បព្ពាជេយ្យុន្តិ អត្ថោ. កិំ តេ ឥមិនាតិ កិំ តវ ឥមិនា ជាតិភូមិយំ វាសេន. តីរទស្សិំ សកុណន្តិ ទិសាកាកំ. មុញ្ចន្តីតិ ទិសាទស្សនត្ថំ វិស្សជ្ជេន្តិ. សាមន្តាតិ អវិទូរេ. សមន្តាតិបិ បាឋោ, សមន្តតោតិ អត្ថោ. អភិនិវេសោតិ បត្ថរិត្វា ឋិតសាខានំ និវេសោ. មូលសន្តានកានន្តិ មូលានំ និវេសោ.

អាឡ្ហកថាលិកាតិ តណ្ឌុលាឡ្ហកស្ស ភត្តបចនថាលិកា. ខុទ្ទំ មធុន្តិ ខុទ្ទមក្ខិកាហិ កតំ ទណ្ឌកមធុំ. អនេលកន្តិ និទ្ទោសំ. ន ច សុទំ អញ្ញមញ្ញស្ស ផលានិ ហិំសន្តីតិ អញ្ញមញ្ញស្ស កោដ្ឋាសេ ផលានិ ន ហិំសន្តិ. អត្តនោ កោដ្ឋាសេហិ មូលំ វា តចំ វា បត្តំ វា ឆិន្ទន្តោ នាម នត្ថិ, អត្តនោ អត្តនោ សាខាយ ហេដ្ឋា បតិតានេវ បរិភុញ្ជន្តិ. អញ្ញស្ស កោដ្ឋាសតោ អញ្ញស កោដ្ឋាសំ បរិវត្តិត្វា គតម្បិ ‘‘ន អម្ហាកំ សាខាយ ផល’’ន្តិ ញត្វា នោ ខាទន្តិ. យាវទត្ថំ ភក្ខិត្វាតិ កណ្ឋប្បមាណេន ខាទិត្វា. សាខំ ភញ្ជិត្វាតិ ឆត្តប្បមាណមត្តំ ឆិន្ទិត្វា ឆាយំ កត្វា បក្កាមិ. យត្រ ហិ នាមាតិ យោ ហិ នាម. បក្កមិស្សតីតិ បក្កន្តោ. នាទាសីតិ ទេវតាយ អានុភាវេន ផលមេវ ន គណ្ហិ. ឯវញ្ហិ សា អធិដ្ឋាសិ.

តេនុបសង្កមីតិ ជនបទវាសីហិ គន្ត្វា, ‘‘មហារាជ, រុក្ខោ ផលំ ន គណ្ហិ, អម្ហាកំ នុ ខោ ទោសោ តុម្ហាក’’ន្តិ វុត្តេ ‘‘នេវ មយ្ហំ ទោសោ អត្ថិ, ន ជានបទានំ, អម្ហាកំ វិជិតេ អធម្មោ នាម ន វត្តតិ, កេន នុ ខោ ការណេន រុក្ខោ ន ផលិតោ, សក្កំ ឧបសង្កមិត្វា បុច្ឆិស្សាមី’’តិ ចិន្តេត្វា យេន សក្កោ ទេវានមិន្ទោ តេនុបសង្កមិ. បវត្តេសីតិ បរិវត្តេសិ. ឧម្មូលមកាសីតិ ឧទ្ធំមូលំ អកាសិ. អបិ នុ ត្វន្តិ អបិ នុ តវ. អដ្ឋិតាយេវាតិ អដ្ឋិតាយ ឯវ. សច្ឆវីនីតិ សមានច្ឆវីនិ បកតិដ្ឋានេ ឋិតានិ. ន បច្ចក្កោសតីតិ នប្បដិក្កោសតិ. រោសន្តន្តិ ឃដ្ដេន្តំ. ភណ្ឌន្តន្តិ បហរន្តំ.

សុនេត្តោតិ នេត្តា វុច្ចន្តិ អក្ខីនិ, តេសំ សុន្ទរតាយ សុនេត្តោ. តិត្ថករោតិ សុគតិឱគាហនតិត្ថស្ស ការកោ. វីតរាគោតិ វិក្ខម្ភនវសេន វិគតរាគោ. បសវតីតិ បដិលភតិ. ទិដ្ឋិសម្បន្នន្តិ ទស្សនសម្បន្នំ, សោតាបន្នន្តិ អត្ថោ. ខន្តិន្តិ អត្តនោ គុណខណនំ. យថាមំ សព្រហ្មចារីសូតិ យថា ឥមំ សព្រហ្មចារីសុ អក្កោសនបរិភាសនំ, អញ្ញំ ឯវរូបំ គុណខន្តិំ ន វទាមីតិ អត្ថោ. ន នោ សមសព្រហ្មចារីសូតិ ឯត្ថ សមជនោ នាម សកជនោ វុច្ចតិ. តស្មា ន នោ សកេសុ សមានព្រហ្មចារីសុ ចិត្តានិ បទុដ្ឋានិ ភវិស្សន្តីតិ អយមេត្ថ អត្ថោ.

ជោតិបាលោ ច គោវិន្ទោតិ នាមេន ជោតិបាលោ ឋានេន មហាគោវិន្ទោ. សត្តបុរោហិតោតិ រេណុអាទីនំ សត្តន្នំ រាជូនំ បុរោហិតោ. អហិំសកា អតីតំសេតិ ឯតេ ឆ សត្ថារោ អតីតំសេ អហិំសកា អហេសុំ. និរាមគន្ធាតិ កោធាមគន្ធេន និរាមគន្ធា. ករុណេវិមុត្តាតិ ករុណជ្ឈានេ អធិមុត្តា, ករុណាយ ច ករុណាបុព្ពភាគេ ច ឋិតា. យេតេតិ ឯតេ, អយមេវ វា បាឋោ. ន សាធុរូបំ អាសីទេតិ សាធុសភាវំ ន ឃដ្ដេយ្យ. ទិដ្ឋិដ្ឋានប្បហាយិនន្តិ ទ្វាសដ្ឋិទិដ្ឋិគតប្បហាយិនំ. សត្តមោតិ អរហត្តតោ បដ្ឋាយ សត្តមោ. អវីតរាគោតិ អវិគតរាគោ. ឯតេន អនាគាមិភាវំ បដិក្ខិបតិ. បញ្ចិន្ទ្រិយា មុទូតិ បញ្ច វិបស្សនិន្ទ្រិយានិ មុទូនិ. តស្ស ហិ តានិ សកទាគាមិំ ឧបាទាយ មុទូនិ នាម ហោន្តិ. វិបស្សនាតិ សង្ខារបរិគ្គហញាណំ. បុព្ពេវ ឧបហញ្ញតីតិ បឋមតរញ្ញេវ ឧបហញ្ញតិ. អក្ខតោតិ គុណខណនេន អក្ខតោ អនុបហតោ ហុត្វា. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវាតិ.

ធម្មិកវគ្គោ បញ្ចមោ.