(៩) ៤. មចលវគ្គោ

១-៥. បាណាតិបាតាទិសុត្តបញ្ចកវណ្ណនា

៨១-៨៥. ចតុត្ថស្ស បឋមាទីនិ ឧត្តានត្ថានេវ. បញ្ចមេ ‘‘នីចេ កុលេ បច្ចាជាតោ’’តិអាទិកេន តមេន យុត្តោតិ តមោ. កាយទុច្ចរិតាទីហិ បុន និរយតមូបគមនតោ តមបរាយណោ. ឥតិ ឧភយេនបិ ខន្ធតមោវ កថិតោ ហោតិ. ‘‘អឌ្ឍេ កុលេ បច្ចាជាតោ’’តិអាទិកេន ជោតិនា យុត្តតោ ជោតិ, អាលោកភូតោតិ វុត្តំ ហោតិ. កាយសុចរិតាទីហិ បុន សគ្គុប្បត្តិជោតិភាវូបគមនតោ ជោតិបរាយណោ. ឥមិនា នយេន ឥតរេបិ ទ្វេ វេទិតព្ពា.

វេនកុលេតិ វិលីវការកុលេ. នេសាទកុលេតិ មិគលុទ្ទកាទីនំ កុលេ. រថការកុលេតិ ចម្មការកុលេ. បុក្កុសកុលេតិ បុប្ផឆឌ្ឌកកុលេ. កសិរវុត្តិកេតិ ទុក្ខវុត្តិកេ. ទុព្ពណ្ណោតិ បំសុបិសាចកោ វិយ ឈាមខាណុវណ្ណោ. ទុទ្ទសិកោតិ វិជាតមាតុយាបិ អមនាបទស្សនោ. ឱកោដិមកោតិ លកុណ្ឌកោ. កាណោតិ ឯកច្ឆិកាណោ វា ឧភយច្ឆិកាណោ វា. កុណីតិ ឯកហត្ថកុណី វា ឧភយហត្ថកុណី វា. ខញ្ជោតិ ឯកបាទខញ្ជោ វា ឧភយបាទខញ្ជោ វា. បក្ខហតោតិ ហតបក្ខោ បីឋសប្បី. បទីបេយ្យស្សាតិ តេលកបល្លាទិនោ ទីបឧបករណស្ស. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេតិ ឯត្ថ ឯកោ បុគ្គលោ ពហិទ្ធា អាលោកំ អទិស្វា មាតុ កុច្ឆិម្ហិយេវ កាលំ កត្វា អបាយេសុ និព្ពត្តន្តោ សកលម្បិ កប្បំ សំសរតិ. សោបិ តមោតមបរាយណោវ. សោ បន កុហកបុគ្គលោ ភវេយ្យ. កុហកស្ស ហិ ឯវរូបា និប្ផត្តិ ហោតីតិ វុត្តំ.

ឯត្ថ ច ‘‘នីចេ កុលេ’’តិអាទីហិ អាគមនវិបត្តិ ចេវ បច្ចុប្បន្នបច្ចយវិបត្តិ ច ទស្សិតា. ‘‘ទលិទ្ទេ’’តិអាទីហិ បវត្តបច្ចយវិបត្តិ, ‘‘កសិរវុត្តិកេ’’តិអាទីហិ អាជីវុបាយវិបត្តិ, ‘‘ទុព្ពណ្ណោ’’តិអាទីហិ អត្តភាវវិបត្តិ, ‘‘ពហ្វាពាធោ’’តិអាទីហិ ទុក្ខការណសមាយោគោ, ‘‘ន លាភី’’តិអាទីហិ សុខការណវិបត្តិ ចេវ ឧបភោគវិបត្តិ ច, ‘‘កាយេន ទុច្ចរិត’’ន្តិអាទីហិ តមបរាយណភាវស្ស ការណសមាយោគោ, ‘‘កាយស្ស ភេទា’’តិអាទីហិ សម្បរាយិកតមូបគមោ. សុក្កបក្ខោ វុត្តបដិបក្ខនយេន វេទិតព្ពោ.

៦. ឱណតោណតសុត្តវណ្ណនា

៨៦. ឆដ្ឋេ ឱណតោណតោតិ ឥទានិ នីចកោ អាយតិម្បិ នីចកោ ភវិស្សតិ. ឱណតុណ្ណតោតិ ឥទានិ នីចោ អាយតិំ ឧច្ចោ ភវិស្សតិ. ឧណ្ណតោណតោតិ ឥទានិ ឧច្ចោ អាយតិំ នីចោ ភវិស្សតិ. ឧណ្ណតុណ្ណតោតិ ឥទានិ ឧច្ចោ អាយតិម្បិ ឧច្ចោ ភវិស្សតិ. វិត្ថារោ បន នេសំ បុរិមសុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ.

៧. បុត្តសុត្តវណ្ណនា

៨៧. សត្តមេ សមណមចលោតិ សមណអចលោ, មការោ បទសន្ធិករោ, និច្ចលសមណោតិ អត្ថោ. ឥមិនា សត្តវិធម្បិ សេខំ ទស្សេតិ. សោ ហិ សាសនេ មូលជាតាយ សទ្ធាយ បតិដ្ឋិតត្តា អចលោ នាម. សមណបុណ្ឌរីកោតិ បុណ្ឌរីកសទិសោ សមណោ. បុណ្ឌរីកំ នាម ឩនសតបត្តំ សរោរុហំ. ឥមិនា សុក្ខវិបស្សកខីណាសវំ ទស្សេតិ. សោ ហិ ឈានាភិញ្ញានំ អភាវេន អបរិបុណ្ណគុណត្តា សមណបុណ្ឌរីកោ នាម ហោតិ. សមណបទុមោតិ បទុមសទិសោ សមណោ. បទុមំ នាម បរិបុណ្ណសតបត្តំ សរោរុហំ. ឥមិនា ឧភតោភាគវិមុត្តំ ខីណាសវំ ទស្សេតិ. សោ ហិ ឈានាភិញ្ញានំ ភាវេន បរិបុណ្ណគុណត្តា សមណបទុមោ នាម ហោតិ. សមណេសុ សមណសុខុមាលោតិ សព្ពេសុបិ ឯតេសុ សមណេសុ សុខុមាលសមណោ មុទុចិត្តសរីរោ កាយិកចេតសិកទុក្ខរហិតោ ឯកន្តសុខី. ឯតេន អត្តានញ្ចេវ អត្តសទិសេ ច ទស្សេតិ.

ឯវំ មាតិកំ និក្ខិបិត្វា ឥទានិ បដិបាដិយា វិភជន្តោ កថញ្ច, ភិក្ខវេតិអាទិមាហ. តត្ថ សេខោតិ សត្តវិធោបិ សេខោ. បាដិបទោតិ បដិបន្នកោ. អនុត្តរំ យោគក្ខេមំ បត្ថយមានោ វិហរតីតិ អរហត្តំ បត្ថយន្តោ វិហរតិ. មុទ្ធាវសិត្តស្សាតិ មុទ្ធនិ អវសិត្តស្ស, កតាភិសេកស្សាតិ អត្ថោ. អាភិសេកោតិ អភិសេកំ កាតុំ យុត្តោ. អនភិសិត្តោតិ ន តាវ អភិសិត្តោ. មចលប្បត្តោតិ រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស បុត្តភាវេន ចេវ បុត្តេសុ ជេដ្ឋកភាវេន ច ន តាវ អភិសិត្តភាវេន ច អភិសេកប្បត្តិអត្ថាយ អចលប្បត្តោ និច្ចលបត្តោ. មការោ និបាតមត្តំ. កាយេន ផុសិត្វាតិ នាមកាយេន ផុសិត្វា.

យាចិតោវ ពហុលំ ចីវរំ បរិភុញ្ជតីតិ ‘‘ឥទំ, ភន្តេ, បរិភុញ្ជថា’’តិ ឯវំ ទាយកេហិ យាចមានេហេវ ឧបនីតំ ចីវរំ ពហុំ បរិភុញ្ជតិ, កិញ្ចិទេវ អយាចិតំ, ពាកុលត្ថេរោ វិយ. បិណ្ឌបាតំ ខទិរវនមគ្គេ សីវលិត្ថេរោ វិយ. សេនាសនំ អដ្ឋកនាគរសុត្តេ (ម. និ. ២.១៧ អាទយោ; អ. និ. ១១.១៦ អាទយោ) អានន្ទត្ថេរោ វិយ. គិលានបច្ចយំ បិលិន្ទវច្ឆថេរោ វិយ. ត្យស្សាតិ តេ អស្ស. មនាបេនេវាតិ មនំ អល្លីយនកេន. សមុទាចរន្តីតិ កត្តព្ពកិច្ចានិ ករោន្តិ បវត្តន្តិ វា. ឧបហារំ ឧបហរន្តីតិ កាយិកចេតសិកឧបហារំ ឧបហរន្តិ ឧបនីយន្តិ. សន្និបាតិកានីតិ តិណ្ណម្បិ សន្និបាតេន និព្ពត្តានិ. ឧតុបរិណាមជានីតិ ឧតុបរិណាមតោ អតិសីតអតិឧណ្ហឧតុតោ ជាតានិ. វិសមបរិហារជានីតិ អច្ចាសនអតិដ្ឋានាទិកា វិសមបរិហារតោ ជាតានិ. ឱបក្កមិកានីតិ វធពន្ធនាទិឧបក្កមេន និព្ពត្តានិ. កម្មវិបាកជានីតិ វិនាបិ ឥមេហិ ការណេហិ កេវលំ បុព្ពេ កតកម្មវិបាកវសេនេវ ជាតានិ. ចតុន្នំ ឈានានន្តិ ឯត្ថ ខីណាសវានម្បិ ពុទ្ធានម្បិ កិរិយជ្ឈានានេវ អធិប្បេតានិ. សេសំ ឧត្តានត្ថមេវាតិ.

៨. សំយោជនសុត្តវណ្ណនា

៨៨. អដ្ឋមេ សាសនេ លទ្ធប្បតិដ្ឋត្តា សោតាបន្នោវ សមណមចលោតិ វុត្តោ, នាតិពហុគុណត្តា ន ពហុបត្តំ វិយ សរោរុហំ សកទាគាមី សមណបុណ្ឌរីកោតិ, តតោ ពហុតរគុណត្តា សតបត្តំ វិយ សរោរុហំ អនាគាមី សមណបទុមោតិ, ថទ្ធភាវករានំ កិលេសានំ សព្ពសោ សមុច្ឆិន្នត្តា មុទុភាវប្បត្តោ ខីណាសវោ សមណសុខុមាលោតិ.

៩. សម្មាទិដ្ឋិសុត្តវណ្ណនា

៨៩. នវមេ សម្មាទិដ្ឋិកោតិអាទីហិ អដ្ឋង្គិកមគ្គវសេន បឋមសុត្តេ វិយ សត្ត សេខា គហិតា. ទុតិយវារេ ទសង្គិកមគ្គវសេន វា អរហត្តផលញាណអរហត្តផលវិមុត្តីហិ សទ្ធិំ, អដ្ឋង្គិកមគ្គវសេន វា សុក្ខវិបស្សកខីណាសវោ កថិតោ, តតិយវារេ ឧភតោភាគវិមុត្តោ, ចតុត្ថវារេ តថាគតោ ច តថាគតសទិសខីណាសវោ ចាតិ. ឥតិ ឥទំ សុត្តំ បឋមសុត្តេ កថិតបុគ្គលានំ វសេនេវ កថិតំ, ទេសនាមត្តមេវ បនេត្ថ នានន្តិ.

១០. ខន្ធសុត្តវណ្ណនា

៩០. ទសមេ បឋមវារេ អរហត្តត្ថាយ បយោគំ អនារភិត្វា ឋិតោ បមាទវិហារី សេខបុគ្គលោ កថិតោ. ទុតិយវារេ អនុប្បាទិតជ្ឈានោ អារទ្ធវិបស្សកោ អប្បមាទវិហារី សេខបុគ្គលោ កថិតោ. តតិយវារេ អារទ្ធវិបស្សកោ អប្បមាទវិហារី អដ្ឋវិមោក្ខលាភី សេខបុគ្គលោ កថិតោ, ចតុត្ថវារេ បរមសុខុមាលខីណាសវោតិ.

មចលវគ្គោ ចតុត្ថោ.