(១០) ៥. លោណកបល្លវគ្គោ

១. អច្ចាយិកសុត្តវណ្ណនា

៩៣. បញ្ចមស្ស បឋមេ អច្ចាយិកានីតិ អតិបាតិកានិ. ករណីយានីតិ អវស្សកិច្ចានិ. យញ្ហិ ន អវស្សំ កាតព្ពំ, តំ កិច្ចន្តិ វុច្ចតិ. អវស្សំ កាតព្ពំ ករណីយំ នាម. សីឃំ សីឃន្តិ វេគេន វេគេន. តស្ស ខោ តន្តិ ឯត្ថ តន្តិ និបាតមត្តំ. នត្ថិ សា ឥទ្ធិ វា អានុភាវោ វាតិ សា វា ឥទ្ធិ សោ វា អានុភាវោ នត្ថិ. ឧត្តរស្វេតិ តតិយទិវសេ. ឧតុបរិណាមិនីតិ លទ្ធឧតុបរិណាមានិ ហុត្វា. ជាយន្តិបីតិ តតិយទិវសេ និក្ខន្តសេតង្កុរានិ ហោន្តិ, សត្តាហេ បត្តេ នីលង្កុរានិ ហោន្តិ. គព្ភីនិបិ ហោន្តីតិ ទិយឌ្ឍមាសំ បត្វា គហិតគព្ភានិ ហោន្តិ. បច្ចន្តិបីតិ តយោ មាសេ បត្វា បច្ចន្តិ. ឥទានិ យស្មា ពុទ្ធានំ គហបតិកេន វា សស្សេហិ វា អត្ថោ នត្ថិ, សាសនេ បន តប្បដិរូបកំ បុគ្គលំ វា អត្ថំ វា ទស្សេតុំ តំ តំ ឱបម្មំ អាហរន្តិ. តស្មា យមត្ថំ ទស្សេតុកាមេន ឯតំ អាភតំ, តំ ទស្សេន្តោ ឯវមេវ ខោតិអាទិមាហ. តំ អត្ថតោ ឧត្តានមេវ. សិក្ខា បន ឥធាបិ មិស្សិកា ឯវ កថិតា.

២. បវិវេកសុត្តវណ្ណនា

៩៤. ទុតិយេ ចីវរបវិវេកន្តិ ចីវរំ និស្សាយ ឧប្បជ្ជនកកិលេសេហិ វិវិត្តភាវំ. សេសទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. សាណានីតិ សាណវាកចេលានិ. មសាណានីតិ មិស្សកចេលានិ. ឆវទុស្សានីតិ មតសរីរតោ ឆឌ្ឌិតវត្ថានិ, ឯរកតិណាទីនិ វា គន្ថេត្វា កតនិវាសនានិ. បំសុកូលានីតិ បថវិយំ ឆឌ្ឌិតនន្តកានិ. តិរីដានីតិ រុក្ខតចវត្ថានិ. អជិនានីតិ អជិនមិគចម្មានិ. អជិនក្ខិបន្តិ តទេវ មជ្ឈេ ផាលិតំ, សហខុរកន្តិបិ វទន្តិ. កុសចីរន្តិ កុសតិណានិ គន្ថេត្វា កតចីរំ. វាកចីរផលកចីរេសុបិ ឯសេវ នយោ. កេសកម្ពលន្តិ មនុស្សកេសេហិ កតកម្ពលំ. វាលកម្ពលន្តិ អស្សវាលាទីហិ កតកម្ពលំ. ឧលូកបក្ខិកន្តិ ឧលូកបត្តានិ គន្ថេត្វា កតនិវាសនំ.

សាកភក្ខាតិ អល្លសាកភក្ខា. សាមាកភក្ខាតិ សាមាកតណ្ឌុលភក្ខា. នីវារាទីសុ នីវារា នាម អរញ្ញេ សយំ ជាតវីហិជាតិ. ទទ្ទុលន្តិ ចម្មការេហិ ចម្មំ លិខិត្វា ឆឌ្ឌិតកសដំ. ហដំ វុច្ចតិ សិលេសោបិ សេវាលោបិ កណិការាទិរុក្ខនិយ្យាសោបិ. កណន្តិ កុណ្ឌកំ. អាចាមោតិ ភត្តឧក្ខលិកាយ លគ្គោ ឈាមឱទនោ. តំ ឆឌ្ឌិតដ្ឋានេ គហេត្វា ខាទន្តិ, ឱទនកញ្ជិយន្តិបិ វទន្តិ. បិញ្ញាកាទយោ បាកដាវ. បវត្តផលភោជីតិ បតិតផលភោជី. ភុសាគារន្តិ ខលសាលំ.

សីលវាតិ ចតុបារិសុទ្ធិសីលេន សមន្នាគតោ. ទុស្សីល្យញ្ចស្ស បហីនំ ហោតីតិ បញ្ច ទុស្សីល្យានិ បហីនានិ ហោន្តិ. សម្មាទិដ្ឋិកោតិ យាថាវទិដ្ឋិកោ. មិច្ឆាទិដ្ឋីតិ អយាថាវទិដ្ឋិ. អាសវាតិ ចត្តារោ អាសវា. អគ្គប្បត្តោតិ សីលគ្គប្បត្តោ. សារប្បត្តោតិ សីលសារំ បត្តោ. សុទ្ធោតិ បរិសុទ្ធោ. សារេ បតិដ្ឋិតោតិ សីលសមាធិបញ្ញាសារេ បតិដ្ឋិតោ.

សេយ្យថាបីតិ យថា នាម. សម្បន្នន្តិ បរិបុណ្ណំ បរិបក្កសាលិភរិតំ. សង្ឃរាបេយ្យាតិ សង្កឌ្ឍាបេយ្យ. ឧព្ពហាបេយ្យាតិ ខលដ្ឋានំ អាហរាបេយ្យ. ភុសិកន្តិ ភុសំ. កោដ្ដាបេយ្យាតិ ឧទុក្ខលេ បក្ខិបាបេត្វា មុសលេហិ បហរាបេយ្យ. អគ្គប្បត្តានីតិ តណ្ឌុលគ្គំ បត្តានិ. សារប្បត្តាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. សេសំ ឧត្តានមេវ. យំ បនេត្ថ ‘‘ទុស្សីល្យញ្ចស្ស បហីនំ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ចស្ស បហីនា’’តិ វុត្តំ, តំ សោតាបត្តិមគ្គេន បហីនភាវំ សន្ធាយ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ.

៣. សរទសុត្តវណ្ណនា

៩៥. តតិយេ វិទ្ធេតិ វលាហកវិគមេន ទូរីភូតេ. ទេវេតិ អាកាសេ. អភិវិហច្ចាតិ អភិវិហនិត្វា. យតោតិ យស្មិំ កាលេ. វិរជន្តិ រាគរជាទិរហិតំ. តេសំយេវ មលានំ វិគតត្តា វីតមលំ. ធម្មចក្ខុន្តិ ចតុសច្ចធម្មបរិគ្គាហកំ សោតាបត្តិមគ្គចក្ខុំ. នត្ថិ តំ សំយោជនន្តិ ទុវិធមេវស្ស សំយោជនំ នត្ថិ, ឥតរម្បិ បន បុន ឥមំ លោកំ អានេតុំ អសមត្ថតាយ នត្ថីតិ វុត្តំ. ឥមស្មិំ សុត្តេ ឈានានាគាមី នាម កថិតោតិ.

៤. បរិសាសុត្តវណ្ណនា

៩៦. ចតុត្ថេ ន ពាហុលិកា ហោន្តីតិ បច្ចយពាហុល្លិកា ន ហោន្តិ. ន សាថលិកាតិ តិស្សោ សិក្ខា សិថិលំ កត្វា ន គណ្ហន្តិ. ឱក្កមនេ និក្ខិត្តធុរាតិ ឱក្កមនំ វុច្ចតិ អវគមនដ្ឋេន បញ្ច នីវរណានិ, តេសុ និក្ខិត្តធុរា. បវិវេកេ បុព្ពង្គមាតិ កាយចិត្តឧបធិវិវេកសង្ខាតេ តិវិធេបិ វិវេកេ បុព្ពង្គមា. វីរិយំ អារភន្តីតិ ទុវិធម្បិ វីរិយំ បគ្គណ្ហន្តិ. អប្បត្តស្សាតិ ឈានវិបស្សនាមគ្គផលសង្ខាតស្ស អប្បត្តវិសេសស្ស. សេសបទទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. បច្ឆិមា ជនតាតិ សទ្ធិវិហារិកអន្តេវាសិកាទយោ. ទិដ្ឋានុគតិំ អាបជ្ជតីតិ អាចរិយុបជ្ឈាយេហិ កតំ អនុករោតិ. យំ តាយ ជនតាយ អាចរិយុបជ្ឈាយេសុ ទិដ្ឋំ, តស្ស អនុគតិំ អាបជ្ជតិ នាម. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អគ្គវតី បរិសាតិ, ភិក្ខវេ, អយំ បរិសា អគ្គបុគ្គលវតី នាម វុច្ចតិ.

ភណ្ឌនជាតាតិ ជាតភណ្ឌនា. កលហជាតាតិ ជាតកលហា. ភណ្ឌនន្តិ ចេត្ថ កលហស្ស បុព្ពភាគោ, ហត្ថបរាមាសាទិវសេន វីតិក្កមោ កលហោ នាម. វិវាទាបន្នាតិ វិរុទ្ធវាទំ អាបន្នា. មុខសត្តីហីតិ គុណវិជ្ឈនដ្ឋេន ផរុសា វាចា ‘‘មុខសត្តិយោ’’តិ វុច្ចន្តិ, តាហិ មុខសត្តីហិ. វិតុទន្តា វិហរន្តីតិ វិជ្ឈន្តា វិចរន្តិ.

សមគ្គាតិ សហិតា. សម្មោទមានាតិ សមប្បវត្តមោទា. ខីរោទកីភូតាតិ ខីរោទកំ វិយ ភូតា. បិយចក្ខូហីតិ ឧបសន្តេហិ មេត្តចក្ខូហិ. បីតិ ជាយតីតិ បញ្ចវណ្ណា បីតិ ឧប្បជ្ជតិ. កាយោ បស្សម្ភតីតិ នាមកាយោបិ រូបកាយោបិ វិគតទរថោ ហោតិ. បស្សទ្ធកាយោតិ អសារទ្ធកាយោ. សុខំ វេទិយតីតិ កាយិកចេតសិកសុខំ វេទិយតិ. សមាធិយតីតិ អារម្មណេ សម្មា ឋបីយតិ.

ថុល្លផុសិតកេតិ មហាផុសិតកេ. បព្ពតកន្ទរបទរសាខាតិ ឯត្ថ កន្ទរោ នាម ‘‘ក’’ន្តិ លទ្ធនាមេន ឧទកេន ទារិតោ ឧទកភិន្នោ បព្ពតប្បទេសោ, យោ ‘‘និតម្ភោ’’តិបិ ‘‘នទិកុញ្ជោ’’តិបិ វុច្ចតិ. បទរំ នាម អដ្ឋ មាសេ ទេវេ អវស្សន្តេ ផលិតោ ភូមិប្បទេសោ. សាខាតិ កុសោព្ភគាមិនិយោ ខុទ្ទកមាតិកាយោ. កុសោព្ភាតិ ខុទ្ទកអាវាដា. មហាសោព្ភាតិ មហាអាវាដា. កុន្នទិយោតិ ខុទ្ទកនទិយោ. មហានទិយោតិ គង្គាយមុនាទិកា មហាសរិតា.

៥-៧. បឋមអាជានីយសុត្តាទិវណ្ណនា

៩៧-៩៩. បញ្ចមេ អង្គេហីតិ គុណង្គេហិ. រាជារហោតិ រញ្ញោ អរហោ អនុច្ឆវិកោ. រាជភោគ្គោតិ រញ្ញោ ឧបភោគភូតោ. រញ្ញោ អង្គន្តិ រញ្ញោ ហត្ថបាទាទិអង្គសមតាយ អង្គន្តេវ សង្ខំ គច្ឆតិ. វណ្ណសម្បន្នោតិ សរីរវណ្ណេន សម្បន្នោ. ពលសម្បន្នោតិ កាយពលេន សម្បន្នោ. អាហុនេយ្យោតិ អាហុតិសង្ខាតំ បិណ្ឌបាតំ បដិគ្គហេតុំ យុត្តោ. បាហុនេយ្យោតិ បាហុនកភត្តស្ស អនុច្ឆវិកោ. ទក្ខិណេយ្យោតិ ទសវិធទានវត្ថុបរិច្ចាគវសេន សទ្ធាទានសង្ខាតាយ ទក្ខិណាយ អនុច្ឆវិកោ. អញ្ជលិករណីយោតិ អញ្ជលិបគ្គហណស្ស អនុច្ឆវិកោ. អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សាតិ សព្ពលោកស្ស អសទិសំ បុញ្ញវិរុហនដ្ឋានំ.

វណ្ណសម្បន្នោតិ គុណវណ្ណេន សម្បន្នោ. ពលសម្បន្នោតិ វីរិយពលេន សម្បន្នោ. ជវសម្បន្នោតិ ញាណជវេន សម្បន្នោ. ថាមវាតិ ញាណថាមេន សមន្នាគតោ. ទឡ្ហបរក្កមោតិ ថិរបរក្កមោ. អនិក្ខិត្តធុរោតិ អដ្ឋបិតធុរោ បគ្គហិតធុរោ, អគ្គផលំ អរហត្តំ អប្បត្វា វីរិយធុរំ ន និក្ខិបិស្សាមីតិ ឯវំ បដិបន្នោ. ឥមស្មិំ សុត្តេ ចតុសច្ចវសេន សោតាបត្តិមគ្គោ, សោតាបត្តិមគ្គេន ច ញាណជវសម្បន្នតា កថិតាតិ. ឆដ្ឋេ តីណិ ច មគ្គានិ តីណិ ច ផលានិ, តីហិ មគ្គផលេហិ ច ញាណជវសម្បន្នតា កថិតា. សត្តមេ អរហត្តផលំ, អរហត្តផលេនេវ ច មគ្គកិច្ចំ កថិតំ. ផលំ បន ជវិតជវេន ឧប្បជ្ជនតោ ជវោតិ ច វត្តុំ វដ្ដតិ.

៨. បោត្ថកសុត្តវណ្ណនា

១០០. អដ្ឋមេ នវោតិ ករណំ ឧបាទាយ វុច្ចតិ. បោត្ថកោតិ វាកមយវត្ថំ. មជ្ឈិមោតិ បរិភោគមជ្ឈិមោ. ជិណ្ណោតិ បរិភោគជិណ្ណោ. ឧក្ខលិបរិមជ្ជនន្តិ ឧក្ខលិបរិបុញ្ឆនំ ទុស្សីលោតិ និស្សីលោ. ទុព្ពណ្ណតាយាតិ គុណវណ្ណាភាវេន ទុព្ពណ្ណតាយ. ទិដ្ឋានុគតិំ អាបជ្ជន្តីតិ តេន កតំ អនុករោន្តិ. ន មហប្ផលំ ហោតីតិ វិបាកផលេន មហប្ផលំ ន ហោតិ. ន មហានិសំសន្តិ វិបាកានិសំសេនេវ ន មហានិសំសំ. អប្បគ្ឃតាយាតិ វិបាកគ្ឃេន អប្បគ្ឃតាយ. កាសិកំ វត្ថន្តិ តីហិ កប្បាសអំសូហិ សុត្តំ កន្តិត្វា កតវត្ថំ, តញ្ច ខោ កាសិរដ្ឋេយេវ ឧដ្ឋិតំ. សេសំ ឧត្តានមេវ. សីលំ បនេត្ថ មិស្សកំ កថិតន្តិ.

៩. លោណកបល្លសុត្តវណ្ណនា

១០១. នវមេ យថា យថាយន្តិ យថា យថា អយំ. តថា តថា តន្តិ តថា តថា តំ កម្មំ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘‘យថា យថា កម្មំ ករោតិ, តថា តថាស្ស វិបាកំ បដិសំវេទិយតេវ. ន ហិ សក្កា កតស្ស កម្មស្ស វិបាកំ បដិសេធេតុំ. តស្មា យត្តកំ កម្មំ ករោតិ, តត្តកស្ស វិបាកំ បដិសំវេទិយតេវា’’តិ. ឯវំ សន្តន្តិ ឯវំ សន្តេ. ព្រហ្មចរិយវាសោ ន ហោតីតិ យំ មគ្គភាវនតោ បុព្ពេ ឧបបជ្ជវេទនីយំ កម្មំ កតំ, តស្ស អវស្សំ បដិសំវេទនីយត្តា ព្រហ្មចរិយំ វុត្ថម្បិ អវុត្ថមេវ ហោតិ. ឱកាសោ ន បញ្ញាយតិ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយាតិ យស្មា ច ឯវំ សន្តេ តេន កម្មាយូហនញ្ចេវ វិបាកានុភវនា ច ហោតិ, តស្មា ហេតុនា នយេន វដ្ដទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយ ឱកាសោ ន បញ្ញាយតិ នាម.

យថា យថា វេទនីយន្តិ យេន យេនាការេន វេទិតព្ពំ. តថា តថាស្ស វិបាកំ បដិសំវេទិយតីតិ តេន តេនាការេន អស្ស វិបាកំ បច្ចនុភោតិ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យទេតំ សត្តសុ ជវនេសុ បឋមជវនកម្មំ សតិ បច្ចយេ វិបាកវារំ លភន្តមេវ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, អសតិ អហោសិកម្មំ នាម. យញ្ច សត្តមជវនកម្មំ សតិ បច្ចយេ ឧបបជ្ជវេទនីយំ ហោតិ, អសតិ អហោសិកម្មំ នាម. យញ្ច មជ្ឈេ បញ្ចជវនកម្មំ យាវ សំសារប្បវត្តិ, តាវ អបរបរិយាយវេទនីយំ នាម ហោតិ. ឯតេសុ អាការេសុ យេន យេនាការេន វេទិតព្ពំ កម្មំ អយំ បុរិសោ ករោតិ, តេន តេនេវស្ស វិបាកំ បដិសំវេទិយតិ នាម. អដ្ឋកថាយញ្ហិ លទ្ធវិបាកវារមេវ កម្មំ យថាវេទនីយំ កម្មំ នាមាតិ វុត្តំ. ឯវំ សន្តំ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយវាសោ ហោតីតិ កម្មក្ខយករស្ស ព្រហ្មចរិយស្ស ខេបេតព្ពកម្មសម្ភវតោ វាសោ នាម ហោតិ, វុត្ថំ សុវុត្ថមេវ ហោតីតិ អត្ថោ. ឱកាសោ បញ្ញាយតិ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយាតិ យស្មា ឯវំ សន្តេ តេន តេន មគ្គេន អភិសង្ខារវិញ្ញាណស្ស និរោធេន តេសុ តេសុ ភវេសុ អាយតិំ វដ្ដទុក្ខំ ន ឧប្បជ្ជតិ, តស្មា ឱកាសោ បញ្ញាយតិ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយ.

ឥទានិ តំ យថាវេទនីយកម្មសភាវំ ទស្សេន្តោ ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្សាតិអាទិមាហ. តត្ថ អប្បមត្តកន្តិ បរិត្តំ ថោកំ មន្ទំ លាមកំ. តាទិសំយេវាតិ តំសរិក្ខកមេវ. ទិដ្ឋធម្មវេទនីយន្តិ តស្មិំ កម្មេយេវ ទិដ្ឋធម្មេ វិបច្ចិតព្ពំ វិបាកវារំ លភន្តំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ. នាណុបិ ខាយតីតិ ទុតិយេ អត្តភាវេ អណុបិ ន ខាយតិ, អណុមត្តម្បិ ទុតិយេ អត្តភាវេ វិបាកំ ន ទេតីតិ អត្ថោ. ពហុទេវាតិ ពហុកំ បន វិបាកំ កិមេវ ទស្សតីតិ អធិប្បាយោ. អភាវិតកាយោតិអាទីហិ កាយភាវនារហិតោ វដ្ដគាមី បុថុជ្ជនោ ទស្សិតោ. បរិត្តោតិ បរិត្តគុណោ. អប្បាតុមោតិ អាតុមា វុច្ចតិ អត្តភាវោ, តស្មិំ មហន្តេបិ គុណបរិត្តតាយ អប្បាតុមោយេវ. អប្បទុក្ខវិហារីតិ អប្បកេនបិ បាបេន ទុក្ខវិហារី. ភាវិតកាយោតិអាទីហិ ខីណាសវោ ទស្សិតោ. សោ ហិ កាយានុបស្សនាសង្ខាតាយ កាយភាវនាយ ភាវិតកាយោ នាម. កាយស្ស វា វឌ្ឍិតត្តា ភាវិតកាយោ. ភាវិតសីលោតិ វឌ្ឍិតសីលោ. សេសបទទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. បញ្ចទ្វារភាវនាយ វា ភាវិតកាយោ. ឯតេន ឥន្ទ្រិយសំវរសីលំ វុត្តំ, ភាវិតសីលោតិ ឥមិនា សេសានិ តីណិ សីលានិ. អបរិត្តោតិ ន បរិត្តគុណោ. មហត្តោតិ អត្តភាវេ បរិត្តេបិ គុណមហន្តតាយ មហត្តោ. អប្បមាណវិហារីតិ ខីណាសវស្សេតំ នាមមេវ. សោ ហិ បមាណករានំ រាគាទីនំ អភាវេន អប្បមាណវិហារី នាម.

បរិត្តេតិ ខុទ្ទកេ. ឧទកមល្លកេតិ ឧទកសរាវេ. ឱរព្ភិកោតិ ឧរព្ភសាមិកោ. ឧរព្ភឃាតកោតិ សូនការោ. ជាបេតុំ វាតិ ធនជានិយា ជាបេតុំ. ឈាបេតុន្តិបិ បាឋោ, អយមេវត្ថោ. យថាបច្ចយំ វា កាតុន្តិ យថា ឥច្ឆតិ, តថា កាតុំ. ឧរព្ភធនន្តិ ឯឡកអគ្ឃនកមូលំ. សោ បនស្ស សចេ ឥច្ឆតិ, ទេតិ. នោ ចេ ឥច្ឆតិ, គីវាយំ គហេត្វា និក្កឌ្ឍាបេតិ. សេសំ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ. ឥមស្មិំ បន សុត្តេ វដ្ដវិវដ្ដំ កថិតន្តិ.

១០. បំសុធោវកសុត្តវណ្ណនា

១០២. ទសមេ ធោវតីតិ វិក្ខាលេតិ. សន្ធោវតីតិ សុដ្ឋុ ធោវតិ, បុនប្បុនំ ធោវតិ. និទ្ធោវតីតិ និគ្គណ្ហិត្វា ធោវតិ. អនិទ្ធន្តកសាវន្តិ អនីហតទោសំ អនបនីតកសាវំ. បភង្គូតិ បភិជ្ជនសភាវំ, អធិករណីយំ ឋបេត្វា មុដ្ឋិកាយ បហដមត្តំ ភិជ្ជតិ. បដ្ដិកាយាតិ សុវណ្ណបដ្ដកាយ. គីវេយ្យកេតិ គីវាលង្ការេ.

អធិចិត្តន្តិ សមថវិបស្សនាចិត្តំ. អនុយុត្តស្សាតិ ភាវេន្តស្ស. សចេតសោតិ ចិត្តសម្បន្នោ. ទព្ពជាតិកោតិ បណ្ឌិតជាតិកោ. កាមវិតក្កាទីសុ កាមេ អារព្ភ ឧប្បន្នោ វិតក្កោ កាមវិតក្កោ. ព្យាបាទវិហិំសសម្បយុត្តា វិតក្កា ព្យាបាទវិហិំសវិតក្កា នាម. ញាតិវិតក្កាទីសុ ‘‘អម្ហាកំ ញាតកា ពហូ បុញ្ញវន្តា’’តិអាទិនា នយេន ញាតកេ អារព្ភ ឧប្បន្នោ វិតក្កោ ញាតិវិតក្កោ. ‘‘អសុកោ ជនបទោ ខេមោ សុភិក្ខោ’’តិអាទិនា នយេន ជនបទមារព្ភ ឧប្បន្នោ វិតក្កោ ជនបទវិតក្កោ. ‘‘អហោ វត មំ បរេ ន អវជានេយ្យុ’’ន្តិ ឯវំ ឧប្បន្នោ វិតក្កោ អនវញ្ញត្តិបដិសំយុត្តោ វិតក្កោ នាម. ធម្មវិតក្កាវសិស្សន្តីតិ ធម្មវិតក្កា នាម ទសវិបស្សនុបក្កិលេសវិតក្កា. សោ ហោតិ សមាធិ ន ចេវ សន្តោតិ សោ អវសិដ្ឋធម្មវិតក្កោ វិបស្សនាសមាធិ អវូបសន្តកិលេសត្តា សន្តោ ន ហោតិ. ន បណីតោតិ ន អតប្បកោ. នប្បដិប្បស្សទ្ធិលទ្ធោតិ ន កិលេសបដិប្បស្សទ្ធិយា លទ្ធោ. ន ឯកោទិភាវាធិគតោតិ ន ឯកគ្គភាវប្បត្តោ. សសង្ខារនិគ្គយ្ហវារិតគតោតិ សសង្ខារេន សប្បយោគេន កិលេសេ និគ្គណ្ហិត្វា វារេត្វា វារិតោ, ន កិលេសានំ ឆិន្នន្តេ ឧប្បន្នោ, កិលេសេ បន វារេត្វា ឧប្បន្នោ.

ហោតិ សោ, ភិក្ខវេ, សមយោតិ ឯត្ថ សមយោ នាម ឧតុសប្បាយំ អាហារសប្បាយំ សេនាសនសប្បាយំ បុគ្គលសប្បាយំ ធម្មស្សវនសប្បាយន្តិ ឥមេសំ បញ្ចន្នំ សប្បាយានំ បដិលាភកាលោ. យំ តំ ចិត្តន្តិ យស្មិំ សមយេ តំ វិបស្សនាចិត្តំ. អជ្ឈត្តំយេវ សន្តិដ្ឋតីតិ អត្តនិយេវ តិដ្ឋតិ. និយកជ្ឈត្តញ្ហិ ឥធ អជ្ឈត្តំ នាម. គោចរជ្ឈត្តម្បិ វដ្ដតិ. បុថុត្តារម្មណំ បហាយ ឯកស្មិំ និព្ពានគោចរេយេវ តិដ្ឋតីតិ វុត្តំ ហោតិ. សន្និសីទតីតិ សុដ្ឋុ និសីទតិ. ឯកោទិ ហោតីតិ ឯកគ្គំ ហោតិ. សមាធិយតីតិ សម្មា អាធិយតិ. សន្តោតិអាទីសុ បច្ចនីកកិលេសវូបសមេន សន្តោ. អតប្បកដ្ឋេន បណីតោ. កិលេសបដិប្បស្សទ្ធិយា លទ្ធត្តា បដិប្បស្សទ្ធលទ្ធោ. ឯកគ្គភាវំ គតត្តា ឯកោទិភាវាធិគតោ. កិលេសានំ ឆិន្នន្តេ ឧប្បន្នត្តា ន សប្បយោគេន កិលេសេ និគ្គណ្ហិត្វា វារេត្វា វារិតោតិ ន សសង្ខារនិគ្គយ្ហវារិតគតោ. ឯត្តាវតា អយំ ភិក្ខុ វិវដ្ដេត្វា អរហត្តំ បត្តោ នាម ហោតិ.

ឥទានិ ខីណាសវស្ស សតោ អភិញ្ញាបដិបទំ ទស្សេន្តោ យស្ស យស្ស ចាតិអាទិមាហ. តត្ថ អភិញ្ញា សច្ឆិករណីយស្សាតិ អភិជានិត្វា បច្ចក្ខំ កាតព្ពស្ស. សតិ សតិអាយតនេតិ បុព្ពហេតុសង្ខាតេ ចេវ ឥទានិ ច បដិលទ្ធព្ពេ អភិញ្ញាបាទកជ្ឈានាទិភេទេ ច សតិ សតិការណេ. វិត្ថារតោ បន អយំ អភិញ្ញាកថា វិសុទ្ធិមគ្គេ (វិសុទ្ធិ. ២.៣៦៥ អាទយោ) វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពា. អាសវានំ ខយាតិអាទិ ចេត្ថ ផលសមាបត្តិវសេន វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ.

១១. និមិត្តសុត្តវណ្ណនា

១០៣. ឯកាទសមេបិ អធិចិត្តំ សមថវិបស្សនាចិត្តមេវ. តីណិ និមិត្តានីតិ តីណិ ការណានិ. កាលេន កាលន្តិ កាលេ កាលេ, យុត្តកាលេតិ អត្ថោ. កាលេន កាលំ សមាធិនិមិត្តំ មនសិកាតព្ពន្តិអាទីសុ តំ តំ កាលំ សល្លក្ខេត្វា ឯកគ្គតាយ យុត្តកាលេ ឯកគ្គតា មនសិកាតព្ពា. ឯកគ្គតា ហិ ឥធ សមាធិនិមិត្តន្តិ វុត្តា. តត្រ វចនត្ថោ – សមាធិយេវ និមិត្តំ សមាធិនិមិត្តំ. សេសបទទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. បគ្គហោតិ បន វីរិយស្ស នាមំ, ឧបេក្ខាតិ មជ្ឈត្តភាវស្ស. តស្មា វីរិយស្ស យុត្តកាលេ វីរិយំ មនសិកាតព្ពំ, មជ្ឈត្តភាវស្ស យុត្តកាលេ មជ្ឈត្តភាវេ ឋាតព្ពន្តិ. ឋានំ តំ ចិត្តំ កោសជ្ជាយ សំវត្តេយ្យាតិ ការណំ វិជ្ជតិ យេន តំ ចិត្តំ កោសជ្ជភាវេ តិដ្ឋេយ្យ. ឥតរេសុបិ ឯសេវ នយោ. ឧបេក្ខានិមិត្តំយេវ មនសិ ករេយ្យាតិ ឯត្ថ ច ញាណជវំ ឧបេក្ខេយ្យាតិ អយមត្ថោ. អាសវានំ ខយាយាតិ អរហត្តផលត្ថាយ.

ឧក្កំ ពន្ធេយ្យាតិ អង្គារកបល្លំ សជ្ជេយ្យ. អាលិម្បេយ្យាតិ តត្ថ អង្គារេ បក្ខិបិត្វា អគ្គិំ ទត្វា នាឡិកាយ ធមន្តោ អគ្គិំ គាហាបេយ្យ. ឧក្កាមុខេ បក្ខិបេយ្យាតិ អង្គារេ វិយូហិត្វា អង្គារមត្ថកេ វា ឋបេយ្យ, មូសាយ វា បក្ខិបេយ្យ. អជ្ឈុបេក្ខតីតិ បក្កាបក្កភាវំ ឧបធារេតិ.

សម្មា សមាធិយតិ អាសវានំ ខយាយាតិ អរហត្តផលត្ថាយ សម្មា ឋបីយតិ. ឯត្តាវតា ហិ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អរហត្តប្បត្តោ ភិក្ខុ ទស្សិតោ. ឥទានិ តស្ស ខីណាសវស្ស អភិញ្ញាយ បដិបទំ ទស្សេន្តោ យស្ស យស្ស ចាតិអាទិមាហ. តំ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ.

លោណកបល្លវគ្គោ បញ្ចមោ.