២. គិលានសុត្តវណ្ណនា

២២. ទុតិយេ សប្បាយានីតិ ហិតានិ វុទ្ធិករានិ. បតិរូបន្តិ អនុច្ឆវិកំ. នេវ វុដ្ឋាតិ តម្ហា អាពាធាតិ ឥមិនា អតេកិច្ឆេន វាតាបមារាទិនា រោគេន សមន្នាគតោ និដ្ឋាបត្តគិលានោ កថិតោ. វុដ្ឋាតិ តម្ហា អាពាធាតិ ឥមិនា ខិបិតកកច្ឆុតិណបុប្ផកជរាទិភេទោ អប្បមត្តអាពាធោ កថិតោ. លភន្តោ សប្បាយានិ ភោជនានិ នោ អលភន្តោតិ ឥមិនា បន យេសំ បដិជគ្គនេន ផាសុកំ ហោតិ, សព្ពេបិ តេ អាពាធា កថិតា. ឯត្ថ ច បតិរូបោ ឧបដ្ឋាកោ នាម គិលានុបដ្ឋាកអង្គេហិ សមន្នាគតោ បណ្ឌិតោ ទក្ខោ អនលសោ វេទិតព្ពោ. គិលានុបដ្ឋាកោ អនុញ្ញាតោតិ ភិក្ខុសង្ឃេន ទាតព្ពោតិ អនុញ្ញាតោ. តស្មិញ្ហិ គិលានេ អត្តនោ ធម្មតាយ យាបេតុំ អសក្កោន្តេ ភិក្ខុសង្ឃេន តស្ស ភិក្ខុនោ ឯកោ ភិក្ខុ ច សាមណេរោ ច ‘‘ឥមំ បដិជគ្គថា’’តិ អបលោកេត្វា ទាតព្ពា. យាវ បន តេ តំ បដិជគ្គន្តិ, តាវ គិលានស្ស ច តេសញ្ច ទ្វិន្នំ យេនត្ថោ, សព្ពំ ភិក្ខុសង្ឃស្សេវ ភារោ.

អញ្ញេបិ គិលានា ឧបដ្ឋាតព្ពាតិ ឥតរេបិ ទ្វេ គិលានា ឧបដ្ឋាបេតព្ពា. កិំ ការណា? យោបិ ហិ និដ្ឋបត្តគិលានោ, សោ អនុបដ្ឋិយមានោ ‘‘សចេ មំ បដិជគ្គេយ្យុំ, ផាសុកំ មេ ភវេយ្យ. ន ខោ បន មំ បដិជគ្គន្តី’’តិ មនោបទោសំ កត្វា អបាយេ និព្ពត្តេយ្យ. បដិជគ្គិយមានស្ស បនស្ស ឯវំ ហោតិ ‘‘ភិក្ខុសង្ឃេន យំ កាតព្ពំ, តំ កតំ. មយ្ហំ បន កម្មវិបាកោ ឦទិសោ’’តិ. សោ ភិក្ខុសង្ឃេ មេត្តំ បច្ចុបដ្ឋាបេត្វា សគ្គេ និព្ពត្តិស្សតិ. យោ បន អប្បមត្តកេន ព្យាធិនា សមន្នាគតោ លភន្តោបិ អលភន្តោបិ វុដ្ឋាតិយេវ, តស្ស វិនាបិ ភេសជ្ជេន វូបសមនព្យាធិ ភេសជ្ជេ កតេ ខិប្បតរំ វូបសម្មតិ. សោ តតោ ពុទ្ធវចនំ វា ឧគ្គណ្ហិតុំ សក្ខិស្សតិ, សមណធម្មំ វា កាតុំ សក្ខិស្សតិ. ឥមិនា ការណេន ‘‘អញ្ញេបិ គិលានា ឧបដ្ឋាតព្ពា’’តិ វុត្តំ.

នេវ ឱក្កមតីតិ នេវ បវិសតិ. និយាមំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តន្តិ កុសលេសុ ធម្មេសុ មគ្គនិយាមសង្ខាតំ សម្មត្តំ. ឥមិនា បទបរមោ បុគ្គលោ កថិតោ. ទុតិយវារេន ឧគ្ឃដិតញ្ញូ គហិតោ សាសនេ នាលកត្ថេរសទិសោ ពុទ្ធន្តរេ ឯកវារំ បច្ចេកពុទ្ធានំ សន្តិកេ ឱវាទំ លភិត្វា បដិវិទ្ធបច្ចេកពោធិញាណោ ច. តតិយវារេន វិបញ្ចិតញ្ញូ បុគ្គលោ កថិតោ, នេយ្យោ បន តន្និស្សិតោវ ហោតិ.

ធម្មទេសនា អនុញ្ញាតាតិ មាសស្ស អដ្ឋ វារេ ធម្មកថា អនុញ្ញាតា. អញ្ញេសម្បិ ធម្មោ ទេសេតព្ពោតិ ឥតរេសម្បិ ធម្មោ កថេតព្ពោ. កិំ ការណា? បទបរមស្ស ហិ ឥមស្មិំ អត្តភាវេ ធម្មំ បដិវិជ្ឈិតុំ អសក្កោន្តស្សាបិ អនាគតេ បច្ចយោ ភវិស្សតិ. យោ បន តថាគតស្ស រូបទស្សនំ លភន្តោបិ អលភន្តោបិ ធម្មវិនយញ្ច សវនាយ លភន្តោបិ អលភន្តោបិ ធម្មំ អភិសមេតិ, សោ អលភន្តោ តាវ អភិសមេតិ. លភន្តោ បន ខិប្បមេវ អភិសមេស្សតីតិ ឥមិនា ការណេន តេសំ ធម្មោ ទេសេតព្ពោ. តតិយស្ស បន បុនប្បុនំ ទេសេតព្ពោវ.