៤. ចតុត្ថបណ្ណាសកំ

១៥៥. ចតុត្ថស្ស បឋមាទីនិ ឧត្តានត្ថានេវាតិ.

៨. កម្មនិទានសុត្តវណ្ណនា

១៧៤. អដ្ឋមេ លោភហេតុកម្បីតិ បាណាតិបាតស្ស លោភោ ឧបនិស្សយកោដិយា ហេតុ ហោតិ ទោសមោហសម្បយុត្តោបិ. ឥមិនា ឧបាយេន សព្ពត្ថ អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

៩. បរិក្កមនសុត្តវណ្ណនា

១៧៥. នវមេ បរិក្កមនំ ហោតីតិ បរិវជ្ជនំ ហោតិ.

១០. ចុន្ទសុត្តវណ្ណនា

១៧៦. ទសមេ កម្មារបុត្តស្សាតិ សុវណ្ណការបុត្តស្ស. កស្ស នោ ត្វន្តិ កស្ស នុ ត្វំ. បច្ឆាភូមកាតិ បច្ឆាភូមិវាសិកា. កមណ្ឌលុកាតិ កមណ្ឌលុធារិនោ. សេវាលមាលិកាតិ សេវាលមាលា វិយ ធារេន្តិ. សេវាលបដនិវាសិតាតិបិ វុត្តមេវ. ឧទកោរោហកាតិ សាយតតិយកំ ឧទកោរោហនានុយោគមនុយុត្តា. អាមសេយ្យាសីតិ ហត្ថេន បរិមជ្ជេយ្យាសិ.

១១. ជាណុស្សោណិសុត្តវណ្ណនា

១៧៧. ឯកាទសមេ ឧបកប្បតូតិ បាបុណាតុ. ឋានេតិ ឱកាសេ. នោ អដ្ឋានេតិ នោ អនោកាសេ. នេរយិកានំ អាហារោ នាម តត្ថ និព្ពត្តនកម្មមេវ. តេនេវ ហិ តេ តត្ថ យាបេន្តិ. តិរច្ឆានយោនិកានំ បន តិណបណ្ណាទិវសេន អាហារោ វេទិតព្ពោ. មនុស្សានំ ឱទនកុម្មាសាទិវសេន, ទេវានំ សុធាភោជនាទិវសេន, បេត្តិវេសយិកានំ ខេឡសិង្ឃាណិកាទិវសេន. យំ វា បនស្ស ឥតោ អនុប្បវេច្ឆន្តីតិ យំ តស្ស មិត្តាទយោ ឥតោ ទទន្តា អនុបវេសេន្តិ. បេត្តិវេសយិកា ឯវ ហិ បរទត្តូបជីវិនោ ហោន្តិ, ន អញ្ញេសំ បរេហិ ទិន្នំ ឧបកប្បតិ. ទាយកោបិ អនិប្ផលោតិ យំ សន្ធាយ តំ ទានំ ទិន្នំ, តស្ស ឧបកប្បតុ វា មា វា, ទាយកេន បន ន សក្កា និប្ផលេន ភវិតុំ, ទាយកោ តស្ស ទានស្ស វិបាកំ លភតិយេវ.

អដ្ឋានេបិ ភវំ គោតមោ បរិកប្បំ វទតីតិ អនោកាសេ ឧប្បន្នេបិ តស្មិំ ញាតកេ ភវំ គោតមោ ទានស្ស ផលំ បរិកប្បេតិយេវ បញ្ញាបេតិយេវាតិ បុច្ឆតិ. ព្រាហ្មណស្ស ហិ ‘‘ឯវំ ទិន្នស្ស ទានស្ស ផលំ ទាយកោ ន លភតី’’តិ លទ្ធិ. អថស្ស ភគវា បញ្ហំ បដិជានិត្វា ‘‘ទាយកោ នាម យត្ថ កត្ថចិ បុញ្ញផលូបជីវិដ្ឋានេ និព្ពត្តោ ទានស្ស ផលំ លភតិយេវា’’តិ ទស្សេតុំ ឥធ ព្រាហ្មណាតិអាទិមាហ. សោ តត្ថ លាភី ហោតីតិ សោ តត្ថ ហត្ថិយោនិយំ និព្ពត្តោបិ មង្គលហត្ថិដ្ឋានំ បត្វា លាភី ហោតិ. អស្សាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. សាធុវគ្គោ ឧត្តានត្ថោយេវាតិ.

ជាណុស្សោណិវគ្គោ ទុតិយោ.

ចតុត្ថបណ្ណាសកំ និដ្ឋិតំ.

(២១) ១. ករជកាយវគ្គោ

២១១. បញ្ចមស្ស បឋមាទីនិ ឧត្តានត្ថានេវ.

៦. សំសប្បនីយសុត្តវណ្ណនា

២១៦. ឆដ្ឋេ សំសប្បនីយបរិយាយំ វោ, ភិក្ខវេ, ធម្មបរិយាយន្តិ សំសប្បនស្ស ការណំ ទេសនាសង្ខាតំ ធម្មទេសនំ. សំសប្បតីតិ តំ កម្មំ ករោន្តោ អាសប្បតិ បរិសប្បតិ វិប្ផន្ទតិ. ជិម្ហា គតីតិ តេន កម្មេន យំ គតិំ គមិស្សតិ, សា ជិម្ហា ហោតិ. ជិម្ហុបបត្តីតិ តស្ស យំ គតិំ ឧបបជ្ជិស្សតិ, សាបិ ជិម្ហាវ ហោតិ. សំសប្បជាតិកាតិ សំសប្បនសភាវា. ភូតា ភូតស្ស ឧបបត្តិ ហោតីតិ ភូតស្មា សភាវតោ វិជ្ជមានកម្មា សត្តស្ស និព្ពត្តិ ហោតិ. ផស្សា ផុសន្តីតិ វិបាកផស្សា ផុសន្តិ.

៧-៨. សញ្ចេតនិកសុត្តទ្វយវណ្ណនា

២១៧-២១៨. សត្តមេ សញ្ចេតនិកានន្តិ ចេតេត្វា បកប្បេត្វា កតានំ. ឧបចិតានន្តិ ចិតានំ វឌ្ឍិតានំ. អប្បដិសំវេទិត្វាតិ តេសំ កម្មានំ វិបាកំ អវេទិយិត្វា. ព្យន្តីភាវន្តិ វិគតន្តភាវំ តេសំ កម្មានំ បរិច្ឆេទបរិវដុមតាករណំ. តញ្ច ខោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេតិ តញ្ច ខោ វិបាកំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ. ឧបបជ្ជន្តិ ឧបបជ្ជវេទនីយំ អនន្តរេ អត្តភាវេ. អបរេ វា បរិយាយេតិ អបរបរិយាយវេទនីយំ បន សំសារប្បវត្តេ សតិ សហស្សិមេបិ អត្តភាវេតិ. ឥមិនា ឥទំ ទស្សេតិ ‘‘សំសារប្បវត្តេ បដិលទ្ធវិបាការហកម្មេ ន វិជ្ជតិ សោ ជគតិប្បទេសោ, យត្ថ ឋិតោ មុច្ចេយ្យ បាបកម្មា’’តិ. តិវិធាតិ តិប្បការា. កាយកម្មន្តសន្ទោសព្យាបត្តីតិ កាយកម្មន្តសង្ខាតា វិបត្តិ. ឥមិនា នយេន សព្ពបទានិ វេទិតព្ពានិ. អដ្ឋមេ អបណ្ណកោ មណីតិ សមន្តតោ ចតុរស្សោ បាសកោ.

៩. ករជកាយសុត្តវណ្ណនា

២១៩. នវមេ ទុក្ខស្សាតិ វិបាកទុក្ខស្ស, វដ្ដទុក្ខស្សេវ វា. ឥមស្មិំ សុត្តេ មណិឱបម្មំ នត្ថិ. ឯវំ វិគតាភិជ្ឈោតិ ឯវន្តិ និបាតមត្តំ. យថា វា មេត្តំ ភាវេន្តា វិគតាភិជ្ឈា ភវន្តិ, ឯវំ វិគតាភិជ្ឈោ. ឯវមស្ស វិគតាភិជ្ឈតាទីហិ នីវរណវិក្ខម្ភនំ ទស្សេត្វា ឥទានិ អកុសលនិស្សរណានិ កថេន្តោ មេត្តាសហគតេនាតិអាទិមាហ. អប្បមាណន្តិ អប្បមាណសត្តារម្មណតាយ ចិណ្ណវសិតាយ វា អប្បមាណំ. បមាណកតំ កម្មំ នាម កាមាវចរកម្មំ. ន តំ តត្រាវតិដ្ឋតីតិ តំ មហោឃោ បរិត្តំ ឧទកំ វិយ អត្តនោ ឱកាសំ គហេត្វា ឋាតុំ ន សក្កោតិ, អថ ខោ នំ ឱឃេ បរិត្តំ ឧទកំ វិយ ឥទមេវ អប្បមាណំ កម្មំ អជ្ឈោត្ថរិត្វា អត្តនោ វិបាកំ និព្ពត្តេតិ. ទហរតគ្គេតិ ទហរកាលតោ បដ្ឋាយ.

នាយំ កាយោ អាទាយគមនិយោតិ ឥមំ កាយំ គហេត្វា បរលោកំ គន្តុំ នាម ន សក្កាតិ អត្ថោ. ចិត្តន្តរោតិ ចិត្តការណោ, អថ វា ចិត្តេនេវ អន្តរិកោ. ឯកស្សេវ ហិ ចុតិចិត្តស្ស អនន្តរា ទុតិយេ បដិសន្ធិចិត្តេ ទេវោ នាម ហោតិ, នេរយិកោ នាម ហោតិ, តិរច្ឆានគតោ នាម ហោតិ. បុរិមនយេបិ ចិត្តេន ការណភូតេន ទេវោ នេរយិកោ វា ហោតីតិ អត្ថោ. សព្ពំ តំ ឥធ វេទនីយន្តិ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយកោដ្ឋាសវនេតំ វុត្តំ. ន តំ អនុគំ ភវិស្សតីតិ មេត្តាយ ឧបបជ្ជវេទនីយភាវស្ស ឧបច្ឆិន្នត្តា ឧបបជ្ជវេទនីយវសេន ន អនុគតំ ភវិស្សតិ. ឥទំ សោតាបន្នសកទាគាមិអរិយបុគ្គលានំ បច្ចវេក្ខណំ វេទិតព្ពំ. អនាគាមិតាយាតិ ឈានានាគាមិតាយ. ឥធបញ្ញស្សាតិ ឥមស្មិំ សាសនេ បញ្ញា ឥធបញ្ញា នាម, សាសនចរិតាយ អរិយបញ្ញាយ ឋិតស្ស អរិយសាវកស្សាតិ អត្ថោ. ឧត្តរិវិមុត្តិន្តិ អរហត្តំ. ទសមំ ឧត្តានត្ថមេវាតិ.

ករជកាយវគ្គោ បឋមោ.

(២២) ២. សាមញ្ញវគ្គវណ្ណនា

២២១. ទុតិយស្ស បឋមំ អាទិំ កត្វា សព្ពា បេយ្យាលតន្តិ ឧត្តានត្ថាយេវាតិ.

មនោរថបូរណិយា អង្គុត្តរនិកាយ-អដ្ឋកថាយ

ទសកនិបាតស្ស សំវណ្ណនា និដ្ឋិតា.