៨. កល្យាណមិត្តតាទិវគ្គវណ្ណនា

៧១. អដ្ឋមស្ស បឋមេ កល្យាណមិត្តតាតិ កល្យាណា មិត្តា អស្សាតិ កល្យាណមិត្តោ, តស្ស ភាវោ កល្យាណមិត្តតា. សេសំ វុត្តបដិបក្ខនយេន វេទិតព្ពំ.

៧២-៧៣. ទុតិយេ អនុយោគោតិ យោគោ បយោគោ. អននុយោគោតិ អយោគោ អប្បយោគោ. អនុយោគាតិ អនុយោគេន. អននុយោគាតិ អននុយោគេន. កុសលានំ ធម្មានន្តិ ចតុភូមកកុសលធម្មានំ. តតិយំ ឧត្តានត្ថមេវ.

៧៤. ចតុត្ថេ ពោជ្ឈង្គាតិ ពុជ្ឈនកសត្តស្ស អង្គភូតា សត្ត ធម្មា. យាយ វា ធម្មសាមគ្គិយា សោ ពុជ្ឈតិ, សម្មោហនិទ្ទាតោ វា វុដ្ឋាតិ, ចតុសច្ចធម្មំ វា សច្ឆិករោតិ. តស្សា ពោធិយា អង្គភូតាតិបិ ពោជ្ឈង្គា. ‘‘ពោជ្ឈង្គាតិ កេនដ្ឋេន ពោជ្ឈង្គា? ពុជ្ឈន្តីតិ ពោជ្ឈង្គា, អនុពុជ្ឈន្តីតិ ពោជ្ឈង្គា, បដិពុជ្ឈន្តីតិ ពោជ្ឈង្គា, សម្ពុជ្ឈន្តីតិ ពោជ្ឈង្គា, ពោធាយ សំវត្តន្តីតិ ពោជ្ឈង្គា’’តិ (បដិ. ម. ២.១៧). ឯវំ បនេតំ បទំ វិភត្តមេវ.

៧៥. បញ្ចមេ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តីតិ ឥមិនា បទេន ពោជ្ឈង្គានំ យាថាវសរសភូមិ នាម កថិតា. សា បនេសា ចតុព្ពិធា ហោតិ – វិបស្សនា, វិបស្សនាបាទកជ្ឈានំ, មគ្គោ, ផលន្តិ. តត្ថ វិបស្សនាយ ឧប្បជ្ជនកាលេ ពោជ្ឈង្គា កាមាវចរា ហោន្តិ, វិបស្សនាបាទកជ្ឈានម្ហិ ឧប្បជ្ជនកាលេ រូបាវចរអរូបាវចរា, មគ្គផលេសុ ឧប្បជ្ជនកាលេ លោកុត្តរា. ឥតិ ឥមស្មិំ សុត្តេ ពោជ្ឈង្គា ចតុភូមកា កថិតា.

៧៦. ឆដ្ឋស្ស អដ្ឋុប្បត្តិកោ និក្ខេបោ. អដ្ឋុប្បត្តិយំ ហេតំ និក្ខិត្តំ, សម្ពហុលា កិរ ភិក្ខូ ធម្មសភាយំ សន្និសិន្នា. តេសំ អន្តរេ ពន្ធុលមល្លសេនាបតិំ អារព្ភ អយំ កថា ឧទបាទិ, ‘‘អាវុសោ, អសុកំ នាម កុលំ បុព្ពេ ពហុញាតិកំ អហោសិ ពហុបក្ខំ, ឥទានិ អប្បញាតិកំ អប្បបក្ខំ ជាត’’ន្តិ. អថ ភគវា តេសំ ចិត្តាចារំ ញត្វា ‘‘មយិ គតេ មហតី ទេសនា ភវិស្សតី’’តិ ញត្វា គន្ធកុដិតោ និក្ខម្ម ធម្មសភាយំ បញ្ញត្តវរពុទ្ធាសនេ និសីទិត្វា ‘‘កាយ នុត្ថ, ភិក្ខវេ, ឯតរហិ កថាយ សន្និសិន្នា’’តិ អាហ. ភគវា អញ្ញា គាមនិគមាទិកថា នត្ថិ, អសុកំ នាម កុលំ បុព្ពេ ពហុញាតិកំ អហោសិ ពហុបក្ខំ, ឥទានិ អប្បញាតិកំ អប្បបក្ខំ ជាតន្តិ វទន្តា និសិន្នម្ហាតិ. សត្ថា ឥមិស្សា អដ្ឋុប្បត្តិយា អប្បមត្តិកា ឯសា, ភិក្ខវេ, បរិហានីតិ ឥទំ សុត្តំ អារភិ.

តត្ថ អប្បមត្តិកាតិ បរិត្តា បរិត្តប្បមាណា. ឯតាយ ហិ បរិហានិយា សគ្គតោ វា មគ្គតោ វា បរិហានិ នាម នត្ថិ, ទិដ្ឋធម្មិកបរិហានិមត្តមេវ ឯតន្តិ អាហ. ឯតំ បតិកិដ្ឋន្តិ ឯតំ បច្ឆិមំ ឯតំ លាមកំ. យទិទំ បញ្ញាបរិហានីតិ យា ឯសា មម សាសនេ កម្មស្សកតបញ្ញាយ ឈានបញ្ញាយ វិបស្សនាបញ្ញាយ មគ្គបញ្ញាយ ផលបញ្ញាយ ច បរិហានិ, ឯសា បច្ឆិមា, ឯសា លាមកា, ឯសា ឆឌ្ឌនីយាតិ អត្ថោ.

៧៧. សត្តមម្បិ អដ្ឋុប្បត្តិយមេវ កថិតំ. ធម្មសភាយំ កិរ និសិន្នេសុ ភិក្ខូសុ ឯកច្ចេ ឯវំ អាហំសុ – ‘‘អសុកំ នាម កុលំ បុព្ពេ អប្បញាតិកំ អប្បបក្ខំ អហោសិ, ឥទានិ តំ ពហុញាតិកំ ពហុបក្ខំ ជាត’’ន្តិ. កំ សន្ធាយ ឯវមាហំសូតិ? វិសាខំ ឧបាសិកំ វេសាលិកេ ច លិច្ឆវី. សត្ថា តេសំ ចិត្តាចារំ ញត្វា បុរិមនយេនេវ អាគន្ត្វា ធម្មាសនេ និសិន្នោ ‘‘កាយ នុត្ថ, ភិក្ខវេ, ឯតរហិ កថាយ សន្និសិន្នា’’តិ បុច្ឆិ. តេ យថាភូតំ កថយិំសុ. សត្ថា ឥមិស្សា អដ្ឋុប្បត្តិយា ឥមំ សុត្តំ អារភិ. តត្ថ អប្បមត្តិកាតិ តំ សម្បត្តិំ និស្សាយ សគ្គំ វា មគ្គំ វា សម្បត្តានំ អភាវតោ បរិត្តា. យទិទំ បញ្ញាវុទ្ធីតិ កម្មស្សកតបញ្ញាទីនំ វុទ្ធិ. តស្មាតិ យស្មា ញាតីនំ វុទ្ធិ នាម ទិដ្ឋធម្មិកមត្តា អប្បា បរិត្តា, សា សគ្គំ វា មគ្គំ វា បាបេតុំ អសមត្ថា, តស្មា. បញ្ញាវុទ្ធិយាតិ កម្មស្សកតាទិបញ្ញាយ វុទ្ធិយា.

៧៨. អដ្ឋមម្បិ អដ្ឋុប្បត្តិយមេវ កថិតំ. សម្ពហុលា កិរ ភិក្ខូ ធម្មសភាយំ សន្និសិន្នា មហាធនសេដ្ឋិបុត្តំ អារព្ភ ‘‘អសុកំ នាម កុលំ បុព្ពេ មហាភោគំ មហាហិរញ្ញសុវណ្ណំ អហោសិ, តំ ឥទានិ អប្បភោគំ ជាត’’ន្តិ កថយិំសុ. សត្ថា បុរិមនយេនេវ អាគន្ត្វា តេសំ វចនំ សុត្វា ឥមំ សុត្តំ អារភិ.

៧៩. នវមម្បិ អដ្ឋុប្បត្តិយមេវ វុត្តំ. ធម្មសភាយំ កិរ សន្និសិន្នា ភិក្ខូ កាកវលិយសេដ្ឋិញ្ច បុណ្ណសេដ្ឋិញ្ច អារព្ភ ‘‘អសុកំ នាម កុលំ បុព្ពេ អប្បភោគំ អហោសិ, តំ ឥទានិ មហាភោគំ ជាត’’ន្តិ កថយិំសុ. សត្ថា បុរិមនយេនេវ អាគន្ត្វា តេសំ វចនំ សុត្វា ឥមំ សុត្តំ អារភិ. សេសំ ឥមេសុ ទ្វីសុបិ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ.

៨០. ទសមម្បិ អដ្ឋុប្បត្តិយំ វុត្តំ. ធម្មសភាយំ កិរ ភិក្ខូ កោសលមហារាជានំ អារព្ភ ‘‘អសុកំ នាម កុលំ បុព្ពេ មហាយសំ មហាបរិវារំ អហោសិ, ឥទានិ អប្បយសំ អប្បបរិវារំ ជាត’’ន្តិ កថយិំសុ. ភគវា បុរិមនយេនេវ អាគន្ត្វា តេសំ វចនំ សុត្វា ឥមំ ធម្មទេសនំ អារភិ. សេសំ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពន្តិ.

កល្យាណមិត្តតាទិវគ្គវណ្ណនា.