៤. ធាតុយមកំ

១. បណ្ណត្តិវារោ

(ក) ឧទ្ទេសោ

១. អដ្ឋារស ធាតុយោ – ចក្ខុធាតុ, សោតធាតុ, ឃានធាតុ, ជិវ្ហាធាតុ, កាយធាតុ, រូបធាតុ, សទ្ទធាតុ, គន្ធធាតុ, រសធាតុ, ផោដ្ឋព្ពធាតុ, ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុ, សោតវិញ្ញាណធាតុ, ឃានវិញ្ញាណធាតុ, ជិវ្ហាវិញ្ញាណធាតុ, កាយវិញ្ញាណធាតុ, មនោធាតុ, មនោវិញ្ញាណធាតុ, ធម្មធាតុ.

១. បទសោធនវារោ

(ក) អនុលោមំ

២. (ក) ចក្ខុ ចក្ខុធាតុ?

(ខ) ចក្ខុធាតុ ចក្ខុ?

(ក) សោតំ សោតធាតុ?

(ខ) សោតធាតុ សោតំ?…បេ…

(ក) ចក្ខុវិញ្ញាណំ ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុ?

(ខ) ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុ ចក្ខុវិញ្ញាណំ?…បេ…

(ក) មនោ មនោធាតុ?

(ខ) មនោធាតុ មនោ?

(ក) មនោវិញ្ញាណំ មនោវិញ្ញាណធាតុ?

(ខ) មនោវិញ្ញាណធាតុ មនោវិញ្ញាណំ?

(ក) ធម្មោ ធម្មធាតុ?

(ខ) ធម្មធាតុ ធម្មោ?

(ខ) បច្ចនីកំ

៣. (ក) ន ចក្ខុ ន ចក្ខុធាតុ?

(ខ) ន ចក្ខុធាតុ ន ចក្ខុ?

(ក) ន សោតំ ន សោតធាតុ?

(ខ) ន សោតធាតុ ន សោតំ?…បេ…

(ក) ន ចក្ខុវិញ្ញាណំ ន ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុ?

(ខ) ន ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុ ន ចក្ខុវិញ្ញាណំ?…បេ…

(ក) ន មនោ ន មនោធាតុ?

(ខ) ន មនោធាតុ ន មនោ?

(ក) ន មនោវិញ្ញាណំ ន មនោវិញ្ញាណធាតុ?

(ខ) ន មនោវិញ្ញាណធាតុ ន មនោវិញ្ញាណំ?

(ក) ន ធម្មោ ន ធម្មធាតុ?

(ខ) ន ធម្មធាតុ ន ធម្មោ?

២. បទសោធនមូលចក្កវារោ

(ក) អនុលោមំ

៤. (ក) ចក្ខុ ចក្ខុធាតុ?

(ខ) ធាតូ [ធាតុ (សី. ក.) អញ្ញេហិ យមកេហិ សំសន្ទិតព្ពំ] សោតធាតុ?…បេ…

(ក) ចក្ខុ ចក្ខុធាតុ?

(ខ) ធាតូ ធម្មធាតុ?

(យថា អាយតនយមកេ ចក្កំ ពន្ធិតំ ឯវមិធ ចក្កំ ពន្ធិតព្ពំ.)

(ខ) បច្ចនីកំ

៥. (ក) ន ចក្ខុ ន ចក្ខុធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន សោតធាតុ?

(ក) ន ចក្ខុ ន ចក្ខុធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន ឃានធាតុ?…បេ…

(ក) ន ចក្ខុ ន ចក្ខុធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន ធម្មធាតុ?…បេ…

(ក) ន ធម្មោ ន ធម្មធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន ចក្ខុធាតុ?…បេ…

(ក) ន ធម្មោ ន ធម្មធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន មនោវិញ្ញាណធាតុ? (ចក្កំ ពន្ធិតព្ពំ).

៣. សុទ្ធធាតុវារោ

(ក) អនុលោមំ

៦. (ក) ចក្ខុ ធាតុ?

(ខ) ធាតូ ចក្ខុ?

(ក) សោតំ ធាតុ?

(ខ) ធាតូ សោតំ?

ឃានំ ធាតុ?…បេ… ជិវ្ហា ធាតុ?… កាយោ ធាតុ?… រូបំ ធាតុ?… សទ្ទោ ធាតុ?… គន្ធោ ធាតុ?… រសោ ធាតុ?… ផោដ្ឋព្ពោ ធាតុ?…

(ក) ចក្ខុវិញ្ញាណំ ធាតុ?

(ខ) ធាតូ ចក្ខុវិញ្ញាណំ?

(ក) សោតវិញ្ញាណំ ធាតុ?

(ខ) ធាតូ សោតវិញ្ញាណំ?

… ឃានវិញ្ញាណំ?…បេ… ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ?… កាយវិញ្ញាណំ?

(ក) មនោ ធាតុ?

(ខ) ធាតូ មនោ?

(ក) មនោវិញ្ញាណំ ធាតុ?

(ខ) ធាតូ មនោវិញ្ញាណំ?

(ក) ធម្មោ ធាតុ?

(ខ) ធាតូ ធម្មោ?

(ខ) បច្ចនីកំ

៧. (ក) ន ចក្ខុ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន ចក្ខុ?

(ក) ន សោតំ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន សោតំ?

… ន ឃានំ?… ន ជិវ្ហា?… ន កាយោ?… ន រូបំ? … ន សទ្ទោ?… ន គន្ធោ?… ន រសោ?… ន ផោដ្ឋព្ពោ?

(ក) ន ចក្ខុវិញ្ញាណំ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន ចក្ខុវិញ្ញាណំ?

… ន សោតវិញ្ញាណំ?…បេ… ន ឃានវិញ្ញាណំ?… ន ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ?

(ក) ន កាយវិញ្ញាណំ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន កាយវិញ្ញាណំ?

(ក) ន មនោ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន មនោ?

(ក) ន មនោវិញ្ញាណំ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន មនោវិញ្ញាណំ?

(ក) ន ធម្មោ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន ធម្មោ?

៤. សុទ្ធធាតុមូលចក្កវារោ

(ក) អនុលោមំ

៨. (ក) ចក្ខុ ធាតុ?

(ខ) ធាតូ សោតំ?…បេ…

(ក) ចក្ខុ ធាតុ?

(ខ) ធាតូ ធម្មោ?…បេ…

(ក) ធម្មោ ធាតុ?

(ខ) ធាតូ ចក្ខុ?…បេ…

(ក) ធម្មោ ធាតុ?

(ខ) ធាតូ មនោវិញ្ញាណំ? (ចក្កំ ពន្ធិតព្ពំ).

(ខ) បច្ចនីកំ

៩. (ក) ន ចក្ខុ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន សោតំ?

(ក) ន ចក្ខុ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន ឃានំ?…បេ….

(ក) ន ចក្ខុ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន ធម្មោ?…បេ…

(ក) ន ធម្មោ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន ចក្ខុ?…បេ…

(ក) ន ធម្មោ ន ធាតុ?

(ខ) ន ធាតូ ន មនោវិញ្ញាណំ? (ចក្កំ ពន្ធិតព្ពំ).

បណ្ណត្តិឧទ្ទេសវារោ.

(ខ) និទ្ទេសោ

១. បទសោធនវារោ

(ក) អនុលោមំ

១០. (ក) ចក្ខុ ចក្ខុធាតូតិ?

ទិព្ពចក្ខុ បញ្ញាចក្ខុ ចក្ខុ, ន ចក្ខុធាតុ. ចក្ខុធាតុ ចក្ខុ ចេវ ចក្ខុធាតុ ច.

(ខ) ចក្ខុធាតុ ចក្ខូតិ? អាមន្តា.

(ក) សោតំ សោតធាតូតិ?

ទិព្ពសោតំ តណ្ហាសោតំ សោតំ, ន សោតធាតុ. សោតធាតុ សោតញ្ចេវ សោតធាតុ ច.

(ខ) សោតធាតុ សោតន្តិ? អាមន្តា.

(ក) ឃានំ ឃានធាតូតិ? អាមន្តា.

(ខ) ឃានធាតុ ឃានន្តិ? អាមន្តា. (ជិវ្ហាបិ ឃានធាតុសទិសា).

(ក) កាយោ កាយធាតូតិ?

កាយធាតុំ ឋបេត្វា អវសេសោ កាយោ [អវសេសោ កាយោ កាយោ (ស្យា.)], ន កាយធាតុ. កាយធាតុ កាយោ ចេវ កាយធាតុ ច.

(ខ) កាយធាតុ កាយោតិ? អាមន្តា.

(ក) រូបំ រូបធាតូតិ?

រូបធាតុំ ឋបេត្វា អវសេសំ រូបំ, ន រូបធាតុ. រូបធាតុ រូបញ្ចេវ រូបធាតុ ច.

(ខ) រូបធាតុ រូបន្តិ? អាមន្តា. (សទ្ទោ ឃានសទិសោ).

(ក) គន្ធោ គន្ធធាតូតិ?

សីលគន្ធោ សមាធិគន្ធោ បញ្ញាគន្ធោ គន្ធោ, ន គន្ធធាតុ. គន្ធធាតុ គន្ធោ ចេវ គន្ធធាតុ ច.

(ខ) គន្ធធាតុ គន្ធោតិ? អាមន្តា.

(ក) រសោ រសធាតូតិ?

អត្ថរសោ ធម្មរសោ វិមុត្តិរសោ រសោ, ន រសធាតុ. រសធាតុ រសោ ចេវ រសធាតុ ច.

(ខ) រសធាតុ រសោតិ? អាមន្តា. (ផោដ្ឋព្ពោ ឃានសទិសោ).

(ក) ចក្ខុវិញ្ញាណំ ចក្ខុវិញ្ញាណធាតូតិ? អាមន្តា.

(ខ) ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុ ចក្ខុវិញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា.

សោតវិញ្ញាណំ…បេ… ឃានវិញ្ញាណំ… ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ… កាយវិញ្ញាណំ….

(ក) មនោ មនោធាតូតិ?

មនោធាតុំ ឋបេត្វា អវសេសោ មនោ, ន មនោធាតុ. មនោធាតុ មនោ ចេវ មនោធាតុ ច.

(ខ) មនោធាតុ មនោតិ? អាមន្តា.

(ក) មនោវិញ្ញាណំ មនោវិញ្ញាណធាតូតិ? អាមន្តា.

(ខ) មនោវិញ្ញាណធាតុ មនោវិញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា.

(ក) ធម្មោ ធម្មធាតូតិ?

ធម្មធាតុំ ឋបេត្វា អវសេសោ ធម្មោ, ន ធម្មធាតុ. ធម្មធាតុ ធម្មោ ចេវ ធម្មធាតុ ច.

(ខ) ធម្មធាតុ ធម្មោតិ? អាមន្តា.

(ខ) បច្ចនីកំ

១១. (ក) ន ចក្ខុ ន ចក្ខុធាតូតិ? អាមន្តា.

(ខ) ន ចក្ខុធាតុ ន ចក្ខូតិ?

ទិព្ពចក្ខុ បញ្ញាចក្ខុ ន ចក្ខុធាតុ, ចក្ខុ. ចក្ខុញ្ច ចក្ខុធាតុញ្ច ឋបេត្វា អវសេសំ ន ចេវ ចក្ខុ ន ច ចក្ខុធាតុ.

(ក) ន សោតំ ន សោតធាតូតិ? អាមន្តា.

(ខ) ន សោតធាតុ ន សោតន្តិ?

ទិព្ពសោតំ តណ្ហាសោតំ ន សោតធាតុ, សោតំ. សោតញ្ច សោតធាតុញ្ច ឋបេត្វា អវសេសំ ន ចេវ សោតំ ន ច សោតធាតុ.

(ក) ន ឃានំ ន ឃានធាតូតិ? អាមន្តា.

(ខ) ន ឃានធាតុ ន ឃានន្តិ? អាមន្តា.

ន ជិវ្ហា… (សំខិត្តំ [យំ សំខិត្តំ (ស្យា.)], ឧភតោ អាមន្តា).