២. អភិធម្មភាជនីយំ

២០៦. ចត្តារិ សច្ចានិ – ទុក្ខំ, ទុក្ខសមុទយោ, ទុក្ខនិរោធោ, ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា.

តត្ថ កតមោ ទុក្ខសមុទយោ? តណ្ហា – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខសមុទយោ’’.

តត្ថ កតមំ ទុក្ខំ? អវសេសា ច កិលេសា, អវសេសា ច អកុសលា ធម្មា, តីណិ ច កុសលមូលានិ សាសវានិ, អវសេសា ច សាសវា កុសលា ធម្មា, សាសវា ច កុសលាកុសលានំ ធម្មានំ វិបាកា, យេ ច ធម្មា កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា, សព្ពញ្ច រូបំ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខំ’’.

តត្ថ កតមោ ទុក្ខនិរោធោ? តណ្ហាយ បហានំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធោ’’.

តត្ថ កតមា សម្មាទិដ្ឋិ? យា បញ្ញា បជាននា…បេ… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សម្មាទិដ្ឋិ’’.

តត្ថ កតមោ សម្មាសង្កប្បោ? យោ តក្កោ វិតក្កោ…បេ… សម្មាសង្កប្បោ មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សម្មាសង្កប្បោ’’.

តត្ថ កតមា សម្មាវាចា? យា ចតូហិ វចីទុច្ចរិតេហិ អារតិ វិរតិ បដិវិរតិ វេរមណី [វេរមណិ (ក.) ឯវមុបរិបិ] អកិរិយា អករណំ អនជ្ឈាបត្តិ វេលាអនតិក្កមោ សេតុឃាតោ សម្មាវាចា មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សម្មាវាចា’’.

តត្ថ កតមោ សម្មាកម្មន្តោ? យា តីហិ កាយទុច្ចរិតេហិ អារតិ វិរតិ បដិវិរតិ វេរមណី អកិរិយា អករណំ អនជ្ឈាបត្តិ វេលាអនតិក្កមោ សេតុឃាតោ សម្មាកម្មន្តោ មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សម្មាកម្មន្តោ’’.

តត្ថ កតមោ សម្មាអាជីវោ? យា មិច្ឆា អាជីវា អារតិ វិរតិ បដិវិរតិ វេរមណី អកិរិយា អករណំ អនជ្ឈាបត្តិ វេលាអនតិក្កមោ សេតុឃាតោ សម្មាអាជីវោ មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សម្មាអាជីវោ’’.

តត្ថ កតមោ សម្មាវាយាមោ? យោ ចេតសិកោ វីរិយារម្ភោ [វិរិយារម្ភោ (សី. ស្យា.)] …បេ… សម្មាវាយាមោ វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គោ មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សម្មាវាយាមោ’’.

តត្ថ កតមា សម្មាសតិ? យា សតិ អនុស្សតិ…បេ… សម្មាសតិ សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សម្មាសតិ’’.

តត្ថ កតមោ សម្មាសមាធិ? យា ចិត្តស្ស ឋិតិ សណ្ឋិតិ…បេ… សម្មាសមាធិ សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គោ មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សម្មាសមាធិ’’. អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’’. អវសេសា ធម្មា ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ សម្បយុត្តា.

២០៧. តត្ថ កតមោ ទុក្ខសមុទយោ? តណ្ហា ច អវសេសា ច កិលេសា – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខសមុទយោ’’.

តត្ថ កតមំ ទុក្ខំ? អវសេសា ច អកុសលា ធម្មា, តីណិ ច កុសលមូលានិ សាសវានិ, អវសេសា ច សាសវា កុសលា ធម្មា, សាសវា ច កុសលាកុសលានំ ធម្មានំ វិបាកា, យេ ច ធម្មា កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា, សព្ពញ្ច រូបំ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខំ’’.

តត្ថ កតមោ ទុក្ខនិរោធោ? តណ្ហាយ ច, អវសេសានញ្ច កិលេសានំ បហានំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធោ’’.

តត្ថ កតមា ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ លោកុត្តរំ ឈានំ ភាវេតិ និយ្យានិកំ អបចយគាមិំ ទិដ្ឋិគតានំ បហានាយ បឋមាយ ភូមិយា បត្តិយា, វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ, តស្មិំ សមយេ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ហោតិ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. អយំ វុច្ចតិ – ‘‘ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’’. អវសេសា ធម្មា ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ សម្បយុត្តា.

២០៨. តត្ថ កតមោ ទុក្ខសមុទយោ? តណ្ហា ច អវសេសា ច កិលេសា, អវសេសា ច អកុសលា ធម្មា – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខសមុទយោ’’.

តត្ថ កតមំ ទុក្ខំ? តីណិ ច កុសលមូលានិ សាសវានិ, អវសេសា ច សាសវា កុសលា ធម្មា, សាសវា ច កុសលាកុសលានំ ធម្មានំ វិបាកា, យេ ច ធម្មា កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា, សព្ពញ្ច រូបំ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខំ’’.

តត្ថ កតមោ ទុក្ខនិរោធោ? តណ្ហាយ ច, អវសេសានញ្ច កិលេសានំ, អវសេសានញ្ច អកុសលានំ ធម្មានំ បហានំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធោ’’.

តត្ថ កតមា ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ លោកុត្តរំ ឈានំ ភាវេតិ និយ្យានិកំ អបចយគាមិំ ទិដ្ឋិគតានំ បហានាយ បឋមាយ ភូមិយា បត្តិយា វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ, តស្មិំ សមយេ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ហោតិ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’’. អវសេសា ធម្មា ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ សម្បយុត្តា.

២០៩. តត្ថ កតមោ ទុក្ខសមុទយោ? តណ្ហា ច អវសេសា ច កិលេសា, អវសេសា ច អកុសលា ធម្មា, តីណិ ច កុសលមូលានិ សាសវានិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខសមុទយោ’’.

តត្ថ កតមំ ទុក្ខំ? អវសេសា ច សាសវា កុសលា ធម្មា, សាសវា ច កុសលាកុសលានំ ធម្មានំ វិបាកា, យេ ច ធម្មា កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា, សព្ពញ្ច រូបំ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខំ’’.

តត្ថ កតមោ ទុក្ខនិរោធោ? តណ្ហាយ ច, អវសេសានញ្ច កិលេសានំ, អវសេសានញ្ច អកុសលានំ ធម្មានំ, តិណ្ណញ្ច កុសលមូលានំ សាសវានំ បហានំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធោ’’.

២១០. តត្ថ កតមោ ទុក្ខសមុទយោ? តណ្ហា ច, អវសេសា ច កិលេសា, អវសេសា ច អកុសលា ធម្មា, តីណិ ច កុសលមូលានិ សាសវានិ, អវសេសា ច សាសវា កុសលា ធម្មា – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខសមុទយោ’’.

តត្ថ កតមំ ទុក្ខំ? សាសវា កុសលាកុសលានំ ធម្មានំ វិបាកា, យេ ច ធម្មា កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា, សព្ពញ្ច រូបំ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខំ’’.

តត្ថ កតមោ ទុក្ខនិរោធោ? តណ្ហាយ ច, អវសេសានញ្ច កិលេសានំ, អវសេសានញ្ច អកុសលានំ ធម្មានំ, តិណ្ណញ្ច កុសលមូលានំ សាសវានំ, អវសេសានញ្ច សាសវានំ កុសលានំ ធម្មានំ បហានំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធោ’’.

តត្ថ កតមា ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ លោកុត្តរំ ឈានំ ភាវេតិ និយ្យានិកំ អបចយគាមិំ ទិដ្ឋិគតានំ បហានាយ បឋមាយ ភូមិយា បត្តិយា, វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ, តស្មិំ សមយេ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ហោតិ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ. អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’’. អវសេសា ធម្មា ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ សម្បយុត្តា.

២១១. ចត្តារិ សច្ចានិ – ទុក្ខំ, ទុក្ខសមុទយោ, ទុក្ខនិរោធោ, ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា.

តត្ថ កតមោ ទុក្ខសមុទយោ? តណ្ហា – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខសមុទយោ’’.

តត្ថ កតមោ ទុក្ខនិរោធោ? តណ្ហាយ បហានំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធោ’’.

តត្ថ កតមា ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ លោកុត្តរំ ឈានំ ភាវេតិ និយ្យានិកំ អបចយគាមិំ ទិដ្ឋិគតានំ បហានាយ បឋមាយ ភូមិយា បត្តិយា, វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ, តស្មិំ សមយេ បញ្ចង្គិកោ មគ្គោ ហោតិ – សម្មាទិដ្ឋិ, សម្មាសង្កប្បោ, សម្មាវាយាមោ, សម្មាសតិ, សម្មាសមាធិ.

តត្ថ កតមោ សម្មាវាយាមោ? យោ ចេតសិកោ វីរិយារម្ភោ…បេ… សម្មាវាយាមោ វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គោ មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សម្មាវាយាមោ’’.

តត្ថ កតមោ សម្មាសមាធិ? យា ចិត្តស្ស ឋិតិ…បេ… សម្មាសមាធិ សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គោ មគ្គង្គំ មគ្គបរិយាបន្នំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘សម្មាសមាធិ’’. អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’’. អវសេសា ធម្មា ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ សម្បយុត្តា.

២១២. តត្ថ កតមោ ទុក្ខសមុទយោ? តណ្ហា ច, អវសេសា ច កិលេសា, អវសេសា ច អកុសលា ធម្មា, តីណិ ច កុសលមូលានិ សាសវានិ, អវសេសា ច សាសវា កុសលា ធម្មា – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខសមុទយោ’’.

តត្ថ កតមា ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ លោកុត្តរំ ឈានំ ភាវេតិ និយ្យានិកំ អបចយគាមិំ ទិដ្ឋិគតានំ បហានាយ បឋមាយ ភូមិយា បត្តិយា, វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ, តស្មិំ សមយេ បញ្ចង្គិកោ មគ្គោ ហោតិ – សម្មាទិដ្ឋិ, សម្មាសង្កប្បោ, សម្មាវាយាមោ, សម្មាសតិ, សម្មាសមាធិ. អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’’. អវសេសា ធម្មា ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ សម្បយុត្តា.

២១៣. ចត្តារិ សច្ចានិ – ទុក្ខំ, ទុក្ខសមុទយោ, ទុក្ខនិរោធោ, ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា.

តត្ថ កតមោ ទុក្ខសមុទយោ? តណ្ហា – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខសមុទយោ’’.

តត្ថ កតមោ ទុក្ខនិរោធោ? តណ្ហាយ បហានំ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធោ’’.

តត្ថ កតមា ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ លោកុត្តរំ ឈានំ ភាវេតិ និយ្យានិកំ អបចយគាមិំ ទិដ្ឋិគតានំ បហានាយ បឋមាយ ភូមិយា បត្តិយា វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’’.

២១៤. តត្ថ កតមោ ទុក្ខសមុទយោ? តណ្ហា ច, អវសេសា ច កិលេសា, អវសេសា ច អកុសលា ធម្មា, តីណិ ច កុសលមូលានិ សាសវានិ, អវសេសា ច សាសវា កុសលា ធម្មា – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខសមុទយោ’’.

តត្ថ កតមា ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ លោកុត្តរំ ឈានំ ភាវេតិ និយ្យានិកំ អបចយគាមិំ ទិដ្ឋិគតានំ បហានាយ បឋមាយ ភូមិយា បត្តិយា វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. អយំ វុច្ចតិ ‘‘ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’’.

អភិធម្មភាជនីយំ.