១៥. បដិសម្ភិទាវិភង្គោ

១. សុត្តន្តភាជនីយំ

១. សង្គហវារោ

៧១៨. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា [បដិភាណបដិសម្ភិទា (ស្យា.) ឯវមុបរិបិ]. អត្ថេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មេ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា, តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា. អយំ សង្គហវារោ.

២. សច្ចវារោ

៧១៩. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា. ទុក្ខេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា, ទុក្ខសមុទយេ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា, ទុក្ខនិរោធេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា, តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា. អយំ សច្ចវារោ.

៣. ហេតុវារោ

៧២០. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា. ហេតុម្ហិ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា, ហេតុផលេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា, តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា. អយំ ហេតុវារោ.

៤. ធម្មវារោ

៧២១. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា. យេ ធម្មា ជាតា ភូតា សញ្ជាតា និព្ពត្តា អភិនិព្ពត្តា បាតុភូតា, ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា; យម្ហា ធម្មា តេ ធម្មា ជាតា ភូតា សញ្ជាតា និព្ពត្តា អភិនិព្ពត្តា បាតុភូតា, តេសុ ធម្មេសុ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា; តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា; ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា. អយំ ធម្មវារោ.

៥. បដិច្ចសមុប្បាទវារោ

៧២២. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា. ជរាមរណេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា, ជរាមរណសមុទយេ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា, ជរាមរណនិរោធេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា, ជរាមរណនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា, តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧២៣. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា. ជាតិយា ញាណំ…បេ… ភវេ ញាណំ…បេ… ឧបាទានេ ញាណំ…បេ… តណ្ហាយ ញាណំ…បេ… វេទនាយ ញាណំ…បេ… ផស្សេ ញាណំ…បេ… សឡាយតនេ ញាណំ…បេ… នាមរូបេ ញាណំ…បេ… វិញ្ញាណេ ញាណំ…បេ… សង្ខារេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា, សង្ខារសមុទយេ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា, សង្ខារនិរោធេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា, សង្ខារនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា, តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា. អយំ បដិច្ចសមុប្បាទវារោ.

៦. បរិយត្តិវារោ

៧២៤. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

តត្ថ កតមា ធម្មបដិសម្ភិទា? ឥធ ភិក្ខុ ធម្មំ ជានាតិ – សុត្តំ គេយ្យំ វេយ្យាករណំ គាថំ ឧទានំ ឥតិវុត្តកំ ជាតកំ អព្ភុតធម្មំ វេទល្លំ. អយំ វុច្ចតិ ‘‘ធម្មបដិសម្ភិទា’’. សោ តស្ស តស្សេវ ភាសិតស្ស អត្ថំ ជានាតិ – ‘‘អយំ ឥមស្ស ភាសិតស្ស អត្ថោ, អយំ ឥមស្ស ភាសិតស្ស អត្ថោ’’តិ. អយំ វុច្ចតិ ‘‘អត្ថបដិសម្ភិទា’’. តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា. អយំ បរិយត្តិវារោ.

សុត្តន្តភាជនីយំ.

២. អភិធម្មភាជនីយំ

១. កុសលវារោ

៧២៥. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា កុសលា? យស្មិំ សមយេ កាមាវចរំ កុសលំ ចិត្តំ ឧប្បន្នំ ហោតិ សោមនស្សសហគតំ ញាណសម្បយុត្តំ រូបារម្មណំ វា…បេ… ធម្មារម្មណំ វា យំ យំ វា បនារព្ភ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ, ឥមេ ធម្មា កុសលា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា. តេសំ វិបាកេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា, យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ, តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧២៦. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា កុសលា? យស្មិំ សមយេ កាមាវចរំ កុសលំ ចិត្តំ ឧប្បន្នំ ហោតិ សោមនស្សសហគតំ ញាណសម្បយុត្តំ សសង្ខារេន…បេ… សោមនស្សសហគតំ ញាណវិប្បយុត្តំ…បេ… សោមនស្សសហគតំ ញាណវិប្បយុត្តំ សសង្ខារេន…បេ… ឧបេក្ខាសហគតំ ញាណសម្បយុត្តំ…បេ… ឧបេក្ខាសហគតំ ញាណសម្បយុត្តំ សសង្ខារេន…បេ… ឧបេក្ខាសហគតំ ញាណវិប្បយុត្តំ…បេ… ឧបេក្ខាសហគតំ ញាណវិប្បយុត្តំ សសង្ខារេន រូបារម្មណំ វា…បេ… ធម្មារម្មណំ វា យំ យំ វា បនារព្ភ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា. តេសំ វិបាកេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧២៧. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា កុសលា? យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ បថវីកសិណំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា. តេសំ វិបាកេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧២៨. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា កុសលា? យស្មិំ សមយេ អរូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ សព្ពសោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញាសហគតំ សុខស្ស ច បហានា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា. តេសំ វិបាកេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧២៩. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា កុសលា? យស្មិំ សមយេ លោកុត្តរំ ឈានំ ភាវេតិ និយ្យានិកំ អបចយគាមិំ ទិដ្ឋិគតានំ បហានាយ បឋមាយ ភូមិយា បត្តិយា វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា. តេសំ វិបាកេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

២. អកុសលវារោ

៧៣០. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អកុសលា? យស្មិំ សមយេ អកុសលំ ចិត្តំ ឧប្បន្នំ ហោតិ សោមនស្សសហគតំ ទិដ្ឋិគតសម្បយុត្តំ រូបារម្មណំ វា…បេ… ធម្មារម្មណំ វា យំ យំ វា បនារព្ភ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា អកុសលា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា. តេសំ វិបាកេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៣១. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អកុសលា? យស្មិំ សមយេ អកុសលំ ចិត្តំ ឧប្បន្នំ ហោតិ សោមនស្សសហគតំ ទិដ្ឋិគតសម្បយុត្តំ សសង្ខារេន…បេ… សោមនស្សសហគតំ ទិដ្ឋិគតវិប្បយុត្តំ…បេ… សោមនស្សសហគតំ ទិដ្ឋិគតវិប្បយុត្តំ សសង្ខារេន…បេ… ឧបេក្ខាសហគតំ ទិដ្ឋិគតសម្បយុត្តំ…បេ… ឧបេក្ខាសហគតំ ទិដ្ឋិគតសម្បយុត្តំ សសង្ខារេន…បេ… ឧបេក្ខាសហគតំ ទិដ្ឋិគតវិប្បយុត្តំ…បេ… ឧបេក្ខាសហគតំ ទិដ្ឋិគតវិប្បយុត្តំ សសង្ខារេន…បេ… ទោមនស្សសហគតំ បដិឃសម្បយុត្តំ…បេ… ទោមនស្សសហគតំ បដិឃសម្បយុត្តំ សសង្ខារេន…បេ… ឧបេក្ខាសហគតំ វិចិកិច្ឆាសម្បយុត្តំ…បេ… ឧបេក្ខាសហគតំ ឧទ្ធច្ចសម្បយុត្តំ រូបារម្មណំ វា…បេ… ធម្មារម្មណំ វា យំ យំ វា បនារព្ភ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា អកុសលា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ ធម្មបដិសម្ភិទា. តេសំ វិបាកេ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៣. វិបាកវារោ

៧៣២. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ កាមាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ ចក្ខុវិញ្ញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតំ រូបារម្មណំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ, វេទនា ហោតិ, សញ្ញា ហោតិ, ចេតនា ហោតិ, ចិត្តំ ហោតិ, ឧបេក្ខា ហោតិ, ចិត្តស្សេកគ្គតា ហោតិ, មនិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ជីវិតិន្ទ្រិយំ ហោតិ, យេ វា បន តស្មិំ សមយេ អញ្ញេបិ អត្ថិ បដិច្ចសមុប្បន្នា អរូបិនោ ធម្មា. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៣៣. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ កាមាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ សោតវិញ្ញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតំ សទ្ទារម្មណំ…បេ… ឃានវិញ្ញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតំ គន្ធារម្មណំ…បេ… ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតំ រសារម្មណំ…បេ… កាយវិញ្ញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ សុខសហគតំ ផោដ្ឋព្ពារម្មណំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ, វេទនា ហោតិ, សញ្ញា ហោតិ, ចេតនា ហោតិ, ចិត្តំ ហោតិ, សុខំ ហោតិ, ចិត្តស្សេកគ្គតា ហោតិ, មនិន្ទ្រិយំ ហោតិ, សុខិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ជីវិតិន្ទ្រិយំ ហោតិ, យេ វា បន តស្មិំ សមយេ អញ្ញេបិ អត្ថិ បដិច្ចសមុប្បន្នា អរូបិនោ ធម្មា. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៣៤. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា. កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ កាមាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកា មនោធាតុ ឧប្បន្នា ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតា រូបារម្មណា វា…បេ… ផោដ្ឋព្ពារម្មណា វា យំ យំ វា បនារព្ភ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ, វេទនា ហោតិ, សញ្ញា ហោតិ, ចេតនា ហោតិ, ចិត្តំ ហោតិ, វិតក្កោ ហោតិ, វិចារោ ហោតិ, ឧបេក្ខា ហោតិ, ចិត្តស្សេកគ្គតា ហោតិ, មនិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ជីវិតិន្ទ្រិយំ ហោតិ, យេ វា បន តស្មិំ សមយេ អញ្ញេបិ អត្ថិ បដិច្ចសមុប្បន្នា អរូបិនោ ធម្មា. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៣៥. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ កាមាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកា មនោវិញ្ញាណធាតុ ឧប្បន្នា ហោតិ សោមនស្សសហគតា រូបារម្មណា វា…បេ… ធម្មារម្មណា វា យំ យំ វា បនារព្ភ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ, វេទនា ហោតិ, សញ្ញា ហោតិ, ចេតនា ហោតិ, ចិត្តំ ហោតិ, វិតក្កោ ហោតិ, វិចារោ ហោតិ, បីតិ ហោតិ, សុខំ ហោតិ, ចិត្តស្សេកគ្គតា ហោតិ, មនិន្ទ្រិយំ ហោតិ, សោមនស្សិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ជីវិតិន្ទ្រិយំ ហោតិ, យេ វា បន តស្មិំ សមយេ អញ្ញេបិ អត្ថិ បដិច្ចសមុប្បន្នា អរូបិនោ ធម្មា. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៣៦. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ កាមាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកា មនោវិញ្ញាណធាតុ ឧប្បន្នា ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតា រូបារម្មណា វា…បេ… ធម្មារម្មណា វា យំ យំ វា បនារព្ភ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ, វេទនា ហោតិ, សញ្ញា ហោតិ, ចេតនា ហោតិ, ចិត្តំ ហោតិ, វិតក្កោ ហោតិ, វិចារោ ហោតិ, ឧបេក្ខា ហោតិ, ចិត្តស្សេកគ្គតា ហោតិ, មនិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ជីវិតិន្ទ្រិយំ ហោតិ, យេ វា បន តស្មិំ សមយេ អញ្ញេបិ អត្ថិ បដិច្ចសមុប្បន្នា អរូបិនោ ធម្មា. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៣៧. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ កាមាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកា មនោវិញ្ញាណធាតុ ឧប្បន្នា ហោតិ សោមនស្សសហគតា ញាណសម្បយុត្តា…បេ… សោមនស្សសហគតា ញាណសម្បយុត្តា សសង្ខារេន…បេ… សោមនស្សសហគតា ញាណវិប្បយុត្តា…បេ… សោមនស្សសហគតា ញាណវិប្បយុត្តា សសង្ខារេន…បេ… ឧបេក្ខាសហគតា ញាណសម្បយុត្តា…បេ… ឧបេក្ខាសហគតា ញាណសម្បយុត្តា សសង្ខារេន…បេ… ឧបេក្ខាសហគតា ញាណវិប្បយុត្តា…បេ… ឧបេក្ខាសហគតា ញាណវិប្បយុត្តា សសង្ខារេន រូបារម្មណា វា…បេ… ធម្មារម្មណា វា យំ យំ វា បនារព្ភ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៣៨. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ បថវីកសិណំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ រូបាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ បថវីកសិណំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៣៩. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ អរូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ សព្ពសោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញាសហគតំ សុខស្ស ច បហានា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ អរូបាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ សព្ពសោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញាសហគតំ សុខស្ស ច បហានា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៤០. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ លោកុត្តរំ ឈានំ ភាវេតិ និយ្យានិកំ អបចយគាមិំ ទិដ្ឋិគតានំ បហានាយ បឋមាយ ភូមិយា បត្តិយា វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ លោកុត្តរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ភាវិតត្តា វិបាកំ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ទុក្ខបដិបទំ ទន្ធាភិញ្ញំ សុញ្ញតំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៤១. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ អកុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ ចក្ខុវិញ្ញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតំ រូបារម្មណំ…បេ… សោតវិញ្ញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតំ សទ្ទារម្មណំ…បេ… ឃានវិញ្ញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតំ គន្ធារម្មណំ…បេ… ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតំ រសារម្មណំ…បេ… កាយវិញ្ញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ ទុក្ខសហគតំ ផោដ្ឋព្ពារម្មណំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ, វេទនា ហោតិ, សញ្ញា ហោតិ, ចេតនា ហោតិ, ចិត្តំ ហោតិ, ទុក្ខំ ហោតិ, ចិត្តស្សេកគ្គតា ហោតិ, មនិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ទុក្ខិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ជីវិតិន្ទ្រិយំ ហោតិ, យេ វា បន តស្មិំ សមយេ អញ្ញេបិ អត្ថិ បដិច្ចសមុប្បន្នា អរូបិនោ ធម្មា. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៤២. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ អកុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកា មនោធាតុ ឧប្បន្នា ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតា រូបារម្មណា វា…បេ… ផោដ្ឋព្ពារម្មណា វា…បេ… មនោវិញ្ញាណធាតុ ឧប្បន្នា ហោតិ ឧបេក្ខាសហគតា រូបារម្មណា វា…បេ… ធម្មារម្មណា វា យំ យំ វា បនារព្ភ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ, វេទនា ហោតិ, សញ្ញា ហោតិ, ចេតនា ហោតិ, ចិត្តំ ហោតិ, វិតក្កោ ហោតិ, វិចារោ ហោតិ, ឧបេក្ខា ហោតិ, ចិត្តស្សេកគ្គតា ហោតិ, មនិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ជីវិតិន្ទ្រិយំ ហោតិ, យេ វា បន តស្មិំ សមយេ អញ្ញេបិ អត្ថិ បដិច្ចសមុប្បន្នា អរូបិនោ ធម្មា. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៤. កិរិយវារោ

៧៤៣. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ មនោធាតុ ឧប្បន្នា ហោតិ កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា ឧបេក្ខាសហគតា រូបារម្មណា វា…បេ… ផោដ្ឋព្ពារម្មណា វា យំ យំ វា បនារព្ភ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ, វេទនា ហោតិ, សញ្ញា ហោតិ, ចេតនា ហោតិ, ចិត្តំ ហោតិ, វិតក្កោ ហោតិ, វិចារោ ហោតិ, ឧបេក្ខា ហោតិ, ចិត្តស្សេកគ្គតា ហោតិ, មនិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ជីវិតិន្ទ្រិយំ ហោតិ, យេ វា បន តស្មិំ សមយេ អញ្ញេបិ អត្ថិ បដិច្ចសមុប្បន្នា អរូបិនោ ធម្មា. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៤៤. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ មនោវិញ្ញាណធាតុ ឧប្បន្នា ហោតិ កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា សោមនស្សសហគតា រូបារម្មណា វា…បេ… ធម្មារម្មណា វា…បេ… មនោវិញ្ញាណធាតុ ឧប្បន្នា ហោតិ កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា ឧបេក្ខាសហគតា រូបារម្មណា វា…បេ… ធម្មារម្មណា វា យំ យំ វា បនារព្ភ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ, វេទនា ហោតិ, សញ្ញា ហោតិ, ចេតនា ហោតិ, ចិត្តំ ហោតិ, វិតក្កោ ហោតិ, វិចារោ ហោតិ, ឧបេក្ខា ហោតិ, ចិត្តស្សេកគ្គតា ហោតិ, វីរិយិន្ទ្រិយំ ហោតិ, សមាធិន្ទ្រិយំ ហោតិ, មនិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ឧបេក្ខិន្ទ្រិយំ ហោតិ, ជីវិតិន្ទ្រិយំ ហោតិ, យេ វា បន តស្មិំ សមយេ អញ្ញេបិ អត្ថិ បដិច្ចសមុប្បន្នា អរូបិនោ ធម្មា. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៤៥. តិស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

កតមេ ធម្មា អព្យាកតា? យស្មិំ សមយេ មនោវិញ្ញាណធាតុ ឧប្បន្នា ហោតិ កិរិយា នេវ កុសលា នាកុសលា ន ច កម្មវិបាកា សោមនស្សសហគតា ញាណសម្បយុត្តា…បេ… សោមនស្សសហគតា ញាណសម្បយុត្តា សសង្ខារេន…បេ… សោមនស្សសហគតា ញាណវិប្បយុត្តា…បេ… សោមនស្សសហគតា ញាណវិប្បយុត្តា សសង្ខារេន…បេ… ឧបេក្ខាសហគតា ញាណសម្បយុត្តា…បេ… ឧបេក្ខាសហគតា ញាណសម្បយុត្តា សសង្ខារេន…បេ… ឧបេក្ខាសហគតា ញាណវិប្បយុត្តា…បេ… ឧបេក្ខាសហគតា ញាណវិប្បយុត្តា សសង្ខារេន…បេ… រូបាវចរំ ឈានំ ភាវេតិ…បេ… អរូបាវចរំ ឈានំ ភាវេតិ កិរិយំ នេវ កុសលំ នាកុសលំ ន ច កម្មវិបាកំ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំ…បេ… សព្ពសោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញាសហគតំ សុខស្ស ច បហានា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា អព្យាកតា. ឥមេសុ ធម្មេសុ ញាណំ អត្ថបដិសម្ភិទា. យាយ និរុត្តិយា តេសំ ធម្មានំ បញ្ញត្តិ ហោតិ តត្រ ធម្មនិរុត្តាភិលាបេ ញាណំ និរុត្តិបដិសម្ភិទា. យេន ញាណេន តានិ ញាណានិ ជានាតិ – ‘‘ឥមានិ ញាណានិ ឥទមត្ថជោតកានី’’តិ, ញាណេសុ ញាណំ បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៤៦. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា កាមាវចរកុសលតោ ចតូសុ ញាណសម្បយុត្តេសុ ចិត្តុប្បាទេសុ, កិរិយតោ ចតូសុ ញាណសម្បយុត្តេសុ ចិត្តុប្បាទេសុ ឧប្បជ្ជន្តិ. អត្ថបដិសម្ភិទា ឯតេសុ ចេវ ឧប្បជ្ជតិ, ចតូសុ មគ្គេសុ ចតូសុ ផលេសុ ច ឧប្បជ្ជតិ.

អភិធម្មភាជនីយំ.

៣. បញ្ហាបុច្ឆកំ

៧៤៧. ចតស្សោ បដិសម្ភិទា – អត្ថបដិសម្ភិទា, ធម្មបដិសម្ភិទា, និរុត្តិបដិសម្ភិទា, បដិភានបដិសម្ភិទា.

៧៤៨. ចតុន្នំ បដិសម្ភិទានំ កតិ កុសលា, កតិ អកុសលា, កតិ អព្យាកតា…បេ… កតិ សរណា, កតិ អរណា?

១. តិកំ

៧៤៩. សិយា កុសលា, សិយា អព្យាកតា. សិយា សុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តា, សិយា អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា សិយា វិបាកធម្មធម្មា, សិយា នេវវិបាកនវិបាកធម្មធម្មា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា វិបាកា, សិយា វិបាកធម្មធម្មា, សិយា នេវវិបាកនវិបាកធម្មធម្មា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា អនុបាទិន្នុបាទានិយា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា អនុបាទិន្នុបាទានិយា, សិយា អនុបាទិន្នអនុបាទានិយា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា អសំកិលិដ្ឋអសំកិលេសិកា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា អសំកិលិដ្ឋសំកិលេសិកា, សិយា អសំកិលិដ្ឋអសំកិលេសិកា.

តិស្សោ បដិសម្ភិទា សវិតក្កសវិចារា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា សវិតក្កសវិចារា, សិយា អវិតក្កវិចារមត្តា, សិយា អវិតក្កអវិចារា. សិយា បីតិសហគតា, សិយា សុខសហគតា, សិយា ឧបេក្ខាសហគតា. នេវ ទស្សនេន ន ភាវនាយ បហាតព្ពា. នេវ ទស្សនេន ន ភាវនាយ បហាតព្ពហេតុកា.

តិស្សោ បដិសម្ភិទា សិយា អាចយគាមិនោ, សិយា នេវាចយគាមិនាបចយគាមិនោ; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា អាចយគាមិនី, សិយា អបចយគាមិនី, សិយា នេវាចយគាមិនាបចយគាមិនី.

តិស្សោ បដិសម្ភិទា នេវសេក្ខនាសេក្ខា, អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា សេក្ខា, សិយា អសេក្ខា, សិយា នេវសេក្ខនាសេក្ខា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា បរិត្តា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា បរិត្តា, សិយា អប្បមាណា. និរុត្តិបដិសម្ភិទា បរិត្តារម្មណា; តិស្សោ បដិសម្ភិទា សិយា បរិត្តារម្មណា, សិយា មហគ្គតារម្មណា, សិយា អប្បមាណារម្មណា.

តិស្សោ បដិសម្ភិទា មជ្ឈិមា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា មជ្ឈិមា, សិយា បណីតា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា អនិយតា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា សម្មត្តនិយតា, សិយា អនិយតា. និរុត្តិបដិសម្ភិទា ន វត្តព្ពា – មគ្គារម្មណាតិបិ, មគ្គហេតុកាតិបិ, មគ្គាធិបតិនីតិបិ; អត្ថបដិសម្ភិទា ន មគ្គារម្មណា, សិយា មគ្គហេតុកា, សិយា មគ្គាធិបតិនី, សិយា ន វត្តព្ពា មគ្គហេតុកាតិបិ, មគ្គាធិបតិនីតិបិ; ទ្វេ បដិសម្ភិទា សិយា មគ្គារម្មណា, ន មគ្គហេតុកា, សិយា មគ្គាធិបតិនោ, សិយា ន វត្តព្ពា មគ្គារម្មណាតិបិ, មគ្គាធិបតិនោតិបិ.

តិស្សោ បដិសម្ភិទា សិយា ឧប្បន្នា, សិយា អនុប្បន្នា, ន វត្តព្ពា ឧប្បាទិនោតិ; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា ឧប្បន្នា, សិយា អនុប្បន្នា, សិយា ឧប្បាទិនី. សិយា អតីតា, សិយា អនាគតា, សិយា បច្ចុប្បន្នា. និរុត្តិបដិសម្ភិទា បច្ចុប្បន្នារម្មណា; ទ្វេ បដិសម្ភិទា សិយា អតីតារម្មណា, សិយា អនាគតារម្មណា, សិយា បច្ចុប្បន្នារម្មណា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា អតីតារម្មណា, សិយា អនាគតារម្មណា, សិយា បច្ចុប្បន្នារម្មណា, សិយា ន វត្តព្ពា អតីតារម្មណាតិបិ, អនាគតារម្មណាតិបិ, បច្ចុប្បន្នារម្មណាតិបិ. សិយា អជ្ឈត្តា, សិយា ពហិទ្ធា, សិយា អជ្ឈត្តពហិទ្ធា. និរុត្តិបដិសម្ភិទា ពហិទ្ធារម្មណា; តិស្សោ បដិសម្ភិទា សិយា អជ្ឈត្តារម្មណា, សិយា ពហិទ្ធារម្មណា, សិយា អជ្ឈត្តពហិទ្ធារម្មណា. អនិទស្សនអបដិឃា.

២. ទុកំ

៧៥០. ហេតូ, សហេតុកា, ហេតុសម្បយុត្តា, ហេតូ ចេវ សហេតុកា ច, ហេតូ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តា ច, ន វត្តព្ពា ន ហេតូ សហេតុកាតិបិ, នហេតូអហេតុកាតិបិ.

សប្បច្ចយា, សង្ខតា, អនិទស្សនា, អប្បដិឃា, អរូបា, តិស្សោ បដិសម្ភិទា លោកិយា, អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា លោកិយា, សិយា លោកុត្តរា, កេនចិ វិញ្ញេយ្យា, កេនចិ ន វិញ្ញេយ្យា.

នោ អាសវា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា សាសវា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា សាសវា, សិយា អនាសវា. អាសវវិប្បយុត្តា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា ន វត្តព្ពា អាសវា ចេវ សាសវា ចាតិ, សាសវា ចេវ នោ ច អាសវា; អត្ថបដិសម្ភិទា ន វត្តព្ពា អាសវោ [អាសវា (សី.) ធាតុវិភង្គេ បន បាឋនានត្តំ នត្ថិ] ចេវ សាសវា ចាតិ, សិយា សាសវា ចេវ នោ ច អាសវោ [អាសវា (សី.) ធាតុវិភង្គេ បន បាឋនានត្តំ នត្ថិ], សិយា ន វត្តព្ពា សាសវា ចេវ នោ ច អាសវាតិ. ន វត្តព្ពា អាសវា ចេវ អាសវសម្បយុត្តា ចាតិបិ, អាសវសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច អាសវាតិបិ. តិស្សោ បដិសម្ភិទា អាសវវិប្បយុត្តា សាសវា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា អាសវវិប្បយុត្តា សាសវា, សិយា អាសវវិប្បយុត្តា អនាសវា.

នោ សំយោជនា…បេ… នោ គន្ថា…បេ… នោ ឱឃា…បេ… នោ យោគា…បេ… នោ នីវរណា…បេ… នោ បរាមាសា…បេ… សារម្មណា. នោ ចិត្តា, ចេតសិកា, ចិត្តសម្បយុត្តា, ចិត្តសំសដ្ឋា, ចិត្តសមុដ្ឋានា, ចិត្តសហភុនោ, ចិត្តានុបរិវត្តិនោ. ចិត្តសំសដ្ឋសមុដ្ឋានា, ចិត្តសំសដ្ឋសមុដ្ឋានសហភុនោ, ចិត្តសំសដ្ឋសមុដ្ឋានានុបរិវត្តិនោ, ពាហិរា, នោ ឧបាទា, អនុបាទិន្នា.

នោ ឧបាទានា…បេ… នោ កិលេសា…បេ… ន ទស្សនេន បហាតព្ពា. ន ភាវនាយ បហាតព្ពា. ន ទស្សនេន បហាតព្ពហេតុកា. ន ភាវនាយ បហាតព្ពហេតុកា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា សវិតក្កា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា សវិតក្កា, សិយា អវិតក្កា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា សវិចារា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា សវិចារា, សិយា អវិចារា. សិយា សប្បីតិកា, សិយា អប្បីតិកា. សិយា បីតិសហគតា, សិយា ន បីតិសហគតា. សិយា សុខសហគតា, សិយា ន សុខសហគតា. សិយា ឧបេក្ខាសហគតា, សិយា ន ឧបេក្ខាសហគតា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា កាមាវចរា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា កាមាវចរា, សិយា ន កាមាវចរា. ន រូបាវចរា. ន អរូបាវចរា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា បរិយាបន្នា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា បរិយាបន្នា, សិយា អបរិយាបន្នា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា អនិយ្យានិកា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា និយ្យានិកា, សិយា អនិយ្យានិកា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា អនិយតា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា និយតា, សិយា អនិយតា. តិស្សោ បដិសម្ភិទា សឧត្តរា; អត្ថបដិសម្ភិទា សិយា សឧត្តរា, សិយា អនុត្តរា. អរណាតិ.

បញ្ហាបុច្ឆកំ.

បដិសម្ភិទាវិភង្គោ និដ្ឋិតោ.