១៣. អប្បមញ្ញាវិភង្គោ

១. សុត្តន្តភាជនីយំ

៦៤២. ចតស្សោ អប្បមញ្ញាយោ – ឥធ ភិក្ខុ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ [ចតុត្ថិំ (សី.)]. ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន [អព្យាបជ្ឈេន (សី. ស្យា.)] ផរិត្វា វិហរតិ. ករុណាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ. ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ករុណាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ. មុទិតាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ. ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មុទិតាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ. ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ, តថា ទុតិយំ, តថា តតិយំ, តថា ចតុត្ថំ. ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ.

១. មេត្តា

៦៤៣. កថញ្ច ភិក្ខុ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ? សេយ្យថាបិ នាម ឯកំ បុគ្គលំ បិយំ មនាបំ ទិស្វា មេត្តាយេយ្យ, ឯវមេវ សព្ពេ សត្តេ មេត្តាយ ផរតិ.

តត្ថ កតមា មេត្តា? យា សត្តេសុ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’.

តត្ថ កតមំ ចិត្តំ? យំ ចិត្តំ មនោ មានសំ ហទយំ បណ្ឌរំ មនោ មនាយតនំ មនិន្ទ្រិយំ វិញ្ញាណំ វិញ្ញាណក្ខន្ធោ តជ្ជាមនោវិញ្ញាណធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘ចិត្តំ’’. ឥទំ ចិត្តំ ឥមាយ មេត្តាយ សហគតំ ហោតិ សហជាតំ សំសដ្ឋំ សម្បយុត្តំ. តេន វុច្ចតិ ‘‘មេត្តាសហគតេន ចេតសា’’តិ.

៦៤៤. ‘‘ឯកំ ទិស’’ន្តិ បុរត្ថិមំ វា ទិសំ បច្ឆិមំ វា ទិសំ ឧត្តរំ វា ទិសំ ទក្ខិណំ វា ទិសំ ឧទ្ធំ វា អធោ វា តិរិយំ វា វិទិសំ វា.

៦៤៥. ‘‘ផរិត្វា’’តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា.

៦៤៦. ‘‘វិហរតី’’តិ ឥរិយតិ វត្តតិ បាលេតិ យបេតិ យាបេតិ ចរតិ វិហរតិ. តេន វុច្ចតិ ‘‘វិហរតី’’តិ.

៦៤៧. ‘‘តថា ទុតិយ’’ន្តិ យថេវ ឯកំ ទិសំ តថា ទុតិយំ ទិសំ តថា តតិយំ ទិសំ តថា ចតុត្ថំ ទិសំ តថា ឧទ្ធំ តថា អធោ តថា តិរិយំ តថា វិទិសំ.

៦៤៨. ‘‘សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោក’’ន្តិ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ អសេសំ និស្សេសំ. បរិយាទាយវចនមេតំ – ‘‘សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោក’’ន្តិ.

៦៤៩. ‘‘មេត្តាសហគតេន ចេតសា’’តិ តត្ថ កតមា មេត្តា? យា សត្តេសុ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’.

តត្ថ កតមំ ចិត្តំ? យំ ចិត្តំ មនោ មានសំ…បេ… តជ្ជាមនោវិញ្ញាណធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘ចិត្តំ’’. ឥទំ ចិត្តំ ឥមាយ មេត្តាយ សហគតំ ហោតិ សហជាតំ សំសដ្ឋំ សម្បយុត្តំ. តេន វុច្ចតិ ‘‘មេត្តាសហគតេន ចេតសា’’តិ.

៦៥០. ‘‘វិបុលេនា’’តិ យំ វិបុលំ តំ មហគ្គតំ, យំ មហគ្គតំ តំ អប្បមាណំ, យំ អប្បមាណំ សោ អវេរោ, យោ អវេរោ សោ អព្យាបជ្ជោ [អព្យាបជ្ឈោ (សី. ស្យា.)].

៦៥១. ‘‘ផរិត្វា’’តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា.

៦៥២. ‘‘វិហរតី’’តិ…បេ… តេន វុច្ចតិ ‘‘វិហរតី’’តិ.

២. ករុណា

៦៥៣. កថញ្ច ភិក្ខុ ករុណាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ? សេយ្យថាបិ នាម ឯកំ បុគ្គលំ ទុគ្គតំ ទុរូបេតំ ទិស្វា ករុណាយេយ្យ, ឯវមេវ សព្ពេ សត្តេ ករុណាយ ផរតិ.

តត្ថ កតមា ករុណា? យា សត្តេសុ ករុណា ករុណាយនា ករុណាយិតត្តំ ករុណាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ករុណា’’.

តត្ថ កតមំ ចិត្តំ? យំ ចិត្តំ មនោ មានសំ…បេ… តជ្ជាមនោវិញ្ញាណធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘ចិត្តំ’’. ឥទំ ចិត្តំ ឥមាយ ករុណាយ សហគតំ ហោតិ សហជាតំ សំសដ្ឋំ សម្បយុត្តំ. តេន វុច្ចតិ ‘‘ករុណាសហគតេន ចេតសា’’តិ.

៦៥៤. ‘‘ឯកំ ទិស’’ន្តិ បុរត្ថិមំ វា ទិសំ បច្ឆិមំ វា ទិសំ ឧត្តរំ វា ទិសំ ទក្ខិណំ វា ទិសំ ឧទ្ធំ វា អធោ វា តិរិយំ វា វិទិសំ វា.

៦៥៥. ‘‘ផរិត្វា’’តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា.

៦៥៦. ‘‘វិហរតី’’តិ ឥរិយតិ វត្តតិ បាលេតិ យបេតិ យាបេតិ ចរតិ វិហរតិ. តេន វុច្ចតិ ‘‘វិហរតី’’តិ.

៦៥៧. ‘‘តថា ទុតិយ’’ន្តិ យថេវ ឯកំ ទិសំ តថា ទុតិយំ ទិសំ តថា តតិយំ ទិសំ តថា ចតុត្ថំ ទិសំ តថា ឧទ្ធំ តថា អធោ តថា តិរិយំ តថា វិទិសំ.

៦៥៨. ‘‘សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោក’’ន្តិ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ អសេសំ និស្សេសំ. បរិយាទាយវចនមេតំ – ‘‘សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោក’’ន្តិ.

៦៥៩. ‘‘ករុណាសហគតេន ចេតសា’’តិ តត្ថ កតមា ករុណា? យា សត្តេសុ ករុណា ករុណាយនា ករុណាយិតត្តំ ករុណាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ករុណា’’.

៦៦០. ‘‘វិបុលេនា’’តិ យំ វិបុលំ តំ មហគ្គតំ, យំ មហគ្គតំ តំ អប្បមាណំ, យំ អប្បមាណំ សោ អវេរោ, យោ អវេរោ សោ អព្យាបជ្ជោ.

៦៦១. ‘‘ផរិត្វា’’តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា.

៦៦២. ‘‘វិហរតី’’តិ…បេ… តេន វុច្ចតិ ‘‘វិហរតី’’តិ.

៣. មុទិតា

៦៦៣. កថញ្ច ភិក្ខុ មុទិតាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ? សេយ្យថាបិ នាម ឯកំ បុគ្គលំ បិយំ មនាបំ ទិស្វា មុទិតោ អស្ស, ឯវមេវ សព្ពេ សត្តេ មុទិតាយ ផរតិ.

តត្ថ កតមា មុទិតា? យា សត្តេសុ មុទិតា មុទិតាយនា មុទិតាយិតត្តំ មុទិតាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មុទិតា’’.

តត្ថ កតមំ ចិត្តំ? យំ ចិត្តំ មនោ មានសំ…បេ… តជ្ជាមនោវិញ្ញាណធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘ចិត្តំ’’. ឥទំ ចិត្តំ ឥមាយ មុទិតាយ សហគតំ ហោតិ សហជាតំ សំសដ្ឋំ សម្បយុត្តំ. តេន វុច្ចតិ ‘‘មុទិតាសហគតេន ចេតសា’’តិ.

៦៦៤. ‘‘ឯកំ ទិស’’ន្តិ បុរត្ថិមំ វា ទិសំ បច្ឆិមំ វា ទិសំ ឧត្តរំ វា ទិសំ ទក្ខិណំ វា ទិសំ ឧទ្ធំ វា អធោ វា តិរិយំ វា វិទិសំ វា.

៦៦៥. ‘‘ផរិត្វា’’តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា.

៦៦៦. ‘‘វិហរតី’’តិ…បេ… តេន វុច្ចតិ ‘‘វិហរតី’’តិ.

៦៦៧. ‘‘តថា ទុតិយ’’ន្តិ យថេវ ឯកំ ទិសំ តថា ទុតិយំ ទិសំ តថា តតិយំ ទិសំ តថា ចតុត្ថំ ទិសំ តថា ឧទ្ធំ តថា អធោ តថា តិរិយំ តថា វិទិសំ.

៦៦៨. ‘‘សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោក’’ន្តិ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ អសេសំ និស្សេសំ. បរិយាទាយវចនមេតំ – ‘‘សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោក’’ន្តិ.

៦៦៩. ‘‘មុទិតាសហគតេន ចេតសា’’តិ តត្ថ កតមា មុទិតា? យា សត្តេសុ មុទិតា មុទិតាយនា មុទិតាយិតត្តំ មុទិតាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មុទិតា’’.

៦៧០. ‘‘វិបុលេនា’’តិ យំ វិបុលំ តំ មហគ្គតំ, យំ មហគ្គតំ តំ អប្បមាណំ, យំ អប្បមាណំ សោ អវេរោ, យោ អវេរោ សោ អព្យាបជ្ជោ.

៦៧១. ‘‘ផរិត្វា’’តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា.

៦៧២. ‘‘វិហរតី’’តិ …បេ… តេន វុច្ចតិ ‘‘វិហរតី’’តិ.

៤. ឧបេក្ខា

៦៧៣. កថញ្ច ភិក្ខុ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ? សេយ្យថាបិ នាម ឯកំ បុគ្គលំ នេវ មនាបំ ន អមនាបំ ទិស្វា ឧបេក្ខកោ អស្ស, ឯវមេវ សព្ពេ សត្តេ ឧបេក្ខាយ ផរតិ.

តត្ថ កតមា ឧបេក្ខា? យា សត្តេសុ ឧបេក្ខា ឧបេក្ខាយនា ឧបេក្ខាយិតត្តំ ឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ឧបេក្ខា’’.

តត្ថ កតមំ ចិត្តំ? យំ ចិត្តំ មនោ មានសំ…បេ… តជ្ជាមនោវិញ្ញាណធាតុ – ឥទំ វុច្ចតិ ‘‘ចិត្តំ’’. ឥទំ ចិត្តំ ឥមាយ ឧបេក្ខាយ សហគតំ ហោតិ សហជាតំ សំសដ្ឋំ សម្បយុត្តំ. តេន វុច្ចតិ ‘‘ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា’’តិ.

៦៧៤. ‘‘ឯកំ ទិស’’ន្តិ បុរត្ថិមំ វា ទិសំ បច្ឆិមំ វា ទិសំ ឧត្តរំ វា ទិសំ ទក្ខិណំ វា ទិសំ ឧទ្ធំ វា អធោ វា តិរិយំ វា វិទិសំ វា.

៦៧៥. ‘‘ផរិត្វា’’តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា.

៦៧៦. ‘‘វិហរតី’’តិ…បេ… តេន វុច្ចតិ ‘‘វិហរតី’’តិ.

៦៧៧. ‘‘តថា ទុតិយ’’ន្តិ យថេវ ឯកំ ទិសំ តថា ទុតិយំ ទិសំ តថា តតិយំ ទិសំ តថា ចតុត្ថំ ទិសំ តថា ឧទ្ធំ តថា អធោ តថា តិរិយំ តថា វិទិសំ.

៦៧៨. ‘‘សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោក’’ន្តិ សព្ពេន សព្ពំ សព្ពថា សព្ពំ អសេសំ និស្សេសំ. បរិយាទាយវចនមេតំ – ‘‘សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោក’’ន្តិ.

៦៧៩. ‘‘ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា’’តិ, តត្ថ កតមា ឧបេក្ខា? យា សត្តេសុ ឧបេក្ខា ឧបេក្ខាយនា ឧបេក្ខាយិតត្តំ ឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ឧបេក្ខា’’.

៦៨០. ‘‘វិបុលេនា’’តិ យំ វិបុលំ តំ មហគ្គតំ, យំ មហគ្គតំ តំ អប្បមាណំ, យំ អប្បមាណំ សោ អវេរោ, យោ អវេរោ សោ អព្យាបជ្ជោ.

៦៨១. ‘‘ផរិត្វា’’តិ ផរិត្វា អធិមុច្ចិត្វា.

៦៨២. ‘‘វិហរតី’’តិ…បេ… តេន វុច្ចតិ ‘‘វិហរតី’’តិ.

សុត្តន្តភាជនីយំ.

២. អភិធម្មភាជនីយំ

៦៨៣. ចតស្សោ អប្បមញ្ញាយោ – មេត្តា, ករុណា, មុទិតា, ឧបេក្ខា.

៦៨៤. តត្ថ កតមា មេត្តា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’. អវសេសា ធម្មា មេត្តាយ សម្បយុត្តា.

តត្ថ កតមា មេត្តា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’. អវសេសា ធម្មា មេត្តាយ សម្បយុត្តា.

តត្ថ កតមា មេត្តា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ បីតិយា ច វិរាគា…បេ… តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’. អវសេសា ធម្មា មេត្តាយ សម្បយុត្តា.

៦៨៥. ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’. អវសេសា ធម្មា មេត្តាយ សម្បយុត្តា.

ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ អវិតក្កំ វិចារមត្តំ វិវេកជំ បីតិសុខំ ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’. អវសេសា ធម្មា មេត្តាយ សម្បយុត្តា.

ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’. អវសេសា ធម្មា មេត្តាយ សម្បយុត្តា.

ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ បីតិយា ច វិរាគា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’. អវសេសា ធម្មា មេត្តាយ សម្បយុត្តា.

៦៨៦. តត្ថ កតមា ករុណា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ករុណាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ករុណា ករុណាយនា ករុណាយិតត្តំ ករុណាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ករុណា’’. អវសេសា ធម្មា ករុណាយ សម្បយុត្តា.

តត្ថ កតមា ករុណា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ បីតិយា ច វិរាគា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ករុណាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ករុណា ករុណាយនា ករុណាយិតត្តំ ករុណាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ករុណា’’. អវសេសា ធម្មា ករុណាយ សម្បយុត្តា.

តត្ថ កតមា ករុណា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ បីតិយា ច វិរាគា…បេ… តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ករុណាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ករុណា ករុណាយនា ករុណាយិតត្តំ ករុណាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ករុណា’’. អវសេសា ធម្មា ករុណាយ សម្បយុត្តា.

៦៨៧. ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ករុណាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ករុណា ករុណាយនា ករុណាយិតត្តំ ករុណាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ករុណា’’. អវសេសា ធម្មា ករុណាយ សម្បយុត្តា.

ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ អវិតក្កំ វិចារមត្តំ វិវេកជំ បីតិសុខំ ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ករុណាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ករុណា ករុណាយនា ករុណាយិតត្តំ ករុណាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ករុណា’’. អវសេសា ធម្មា ករុណាយ សម្បយុត្តា.

ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ករុណាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ករុណា ករុណាយនា ករុណាយិតត្តំ ករុណាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ករុណា’’. អវសេសា ធម្មា ករុណាយ សម្បយុត្តា.

ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ បីតិយា ច វិរាគា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ករុណាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ករុណា ករុណាយនា ករុណាយិតត្តំ ករុណាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ករុណា’’. អវសេសា ធម្មា ករុណាយ សម្បយុត្តា.

៦៨៨. តត្ថ កតមា មុទិតា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មុទិតាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មុទិតា មុទិតាយនា មុទិតាយិតត្តំ មុទិតាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មុទិតា’’. អវសេសា ធម្មា មុទិតាយ សម្បយុត្តា.

តត្ថ កតមា មុទិតា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មុទិតាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មុទិតា មុទិតាយតនា មុទិតាយិតត្តំ មុទិតាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មុទិតា’’. អវសេសា ធម្មា មុទិតាយ សម្បយុត្តា.

តត្ថ កតមា មុទិតា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ បីតិយា ច វិរាគា…បេ… តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មុទិតាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មុទិតា មុទិតាយនា មុទិតាយិតត្តំ មុទិតាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មុទិតា’’. អវសេសា ធម្មា មុទិតាយ សម្បយុត្តា.

៦៨៩. ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មុទិតាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មុទិតា មុទិតាយនា មុទិតាយិតត្តំ មុទិតាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មុទិតា’’. អវសេសា ធម្មា មុទិតាយ សម្បយុត្តា.

ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ អវិតក្កំ វិចារមត្តំ វិវេកជំ បីតិសុខំ ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មុទិតាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មុទិតា មុទិតាយនា មុទិតាយិតត្តំ មុទិតាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មុទិតា’’. អវសេសា ធម្មា មុទិតាយ សម្បយុត្តា.

ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មុទិតាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មុទិតា មុទិតាយនា មុទិតាយិតត្តំ មុទិតាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មុទិតា’’. អវសេសា ធម្មា មុទិតាយ សម្បយុត្តា.

ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ បីតិយា ច វិរាគា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មុទិតាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មុទិតា មុទិតាយនា មុទិតាយិតត្តំ មុទិតាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មុទិតា’’. អវសេសា ធម្មា មុទិតាយ សម្បយុត្តា.

៦៩០. តត្ថ កតមា ឧបេក្ខា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ សុខស្ស ច បហានា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ឧបេក្ខាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ឧបេក្ខា ឧបេក្ខាយនា ឧបេក្ខាយិតត្តំ ឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ឧបេក្ខា’’. អវសេសា ធម្មា ឧបេក្ខាយ សម្បយុត្តា.

៦៩១. ចតស្សោ អប្បមញ្ញាយោ – មេត្តា, ករុណា, មុទិតា, ឧបេក្ខា.

៦៩២. តត្ថ កតមា មេត្តា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ រូបាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’. អវសេសា ធម្មា មេត្តាយ សម្បយុត្តា.

តត្ថ កតមា មេត្តា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ រូបាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ…បេ… តតិយំ ឈានំ…បេ… បឋមំ ឈានំ…បេ… ទុតិយំ ឈានំ…បេ… តតិយំ ឈានំ…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’. អវសេសា ធម្មា មេត្តាយ សម្បយុត្តា.

៦៩៣. តត្ថ កតមា ករុណា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ករុណាសហគតំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ រូបាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ករុណាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ករុណា ករុណាយនា ករុណាយិតត្តំ ករុណាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ករុណា’’. អវសេសា ធម្មា ករុណាយ សម្បយុត្តា.

តត្ថ កតមា ករុណា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ករុណាសហគតំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ រូបាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ…បេ… តតិយំ ឈានំ…បេ… បឋមំ ឈានំ…បេ… ទុតិយំ ឈានំ…បេ… តតិយំ ឈានំ…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ករុណាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ករុណា ករុណាយនា ករុណាយិតត្តំ ករុណាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ករុណា’’. អវសេសា ធម្មា ករុណាយ សម្បយុត្តា.

៦៩៤. តត្ថ កតមា មុទិតា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មុទិតាសហគតំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ រូបាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មុទិតាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មុទិតា មុទិតាយនា មុទិតាយិតត្តំ មុទិតាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មុទិតា’’. អវសេសា ធម្មា មុទិតាយ សម្បយុត្តា.

តត្ថ កតមា មុទិតា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មុទិតាសហគតំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ រូបាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ…បេ… តតិយំ ឈានំ…បេ… បឋមំ ឈានំ…បេ… ទុតិយំ ឈានំ…បេ… តតិយំ ឈានំ…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មុទិតាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មុទិតា មុទិតាយនា មុទិតាយិតត្តំ មុទិតាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មុទិតា’’. អវសេសា ធម្មា មុទិតាយ សម្បយុត្តា.

៦៩៥. តត្ថ កតមា ឧបេក្ខា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបូបបត្តិយា មគ្គំ ភាវេតិ សុខស្ស ច បហានា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ឧបេក្ខាសហគតំ, តស្មិំ សមយេ ផស្សោ ហោតិ…បេ… អវិក្ខេបោ ហោតិ. ឥមេ ធម្មា កុសលា. តស្សេវ រូបាវចរស្ស កុសលស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា វិបាកំ សុខស្ស ច បហានា ទុក្ខស្ស ច បហានា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ឧបេក្ខាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ឧបេក្ខា ឧបេក្ខាយនា ឧបេក្ខាយិតត្តំ ឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ឧបេក្ខា’’. អវសេសា ធម្មា ឧបេក្ខាយ សម្បយុត្តា.

៦៩៦. ចតស្សោ អប្បមញ្ញាយោ – មេត្តា, ករុណា, មុទិតា, ឧបេក្ខា.

៦៩៧. តត្ថ កតមា មេត្តា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបាវចរំ ឈានំ ភាវេតិ កិរិយំ នេវ កុសលំ នាកុសលំ ន ច កម្មវិបាកំ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’. អវសេសា ធម្មា មេត្តាយ សម្បយុត្តា.

តត្ថ កតមា មេត្តា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបាវចរំ ឈានំ ភាវេតិ កិរិយំ នេវ កុសលំ នាកុសលំ ន ច កម្មវិបាកំ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ…បេ… តតិយំ ឈានំ…បេ… បឋមំ ឈានំ…បេ… ទុតិយំ ឈានំ…បេ… តតិយំ ឈានំ…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ មេត្តាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ មេត្តិ មេត្តាយនា មេត្តាយិតត្តំ មេត្តាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘មេត្តា’’. អវសេសា ធម្មា មេត្តាយ សម្បយុត្តា.

៦៩៨. តត្ថ កតមា ករុណា…បេ… តត្ថ កតមា មុទិតា…បេ… តត្ថ កតមា ឧបេក្ខា? ឥធ ភិក្ខុ យស្មិំ សមយេ រូបាវចរំ ឈានំ ភាវេតិ កិរិយំ នេវ កុសលំ នាកុសលំ ន ច កម្មវិបាកំ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំ សុខស្ស ច បហានា ទុក្ខស្ស ច បហានា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ឧបេក្ខាសហគតំ, យា តស្មិំ សមយេ ឧបេក្ខា ឧបេក្ខាយនា ឧបេក្ខាយិតត្តំ ឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិ – អយំ វុច្ចតិ ‘‘ឧបេក្ខា’’. អវសេសា ធម្មា ឧបេក្ខាយ សម្បយុត្តា.

អភិធម្មភាជនីយំ.

៣. បញ្ហាបុច្ឆកំ

៦៩៩. ចតស្សោ អប្បមញ្ញាយោ – ឥធ ភិក្ខុ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ តថា ទុតិយំ តថា តតិយំ តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ; ករុណាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ តថា ទុតិយំ តថា តតិយំ តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ករុណាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ; មុទិតាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ តថា ទុតិយំ តថា តតិយំ តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ មុទិតាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ; ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ តថា ទុតិយំ តថា តតិយំ តថា ចតុត្ថំ, ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្ពធិ សព្ពត្តតាយ សព្ពាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ជេន ផរិត្វា វិហរតិ.

៧០០. ចតុន្នំ អប្បមញ្ញានំ កតិ កុសលា, កតិ អកុសលា, កតិ អព្យាកតា…បេ… កតិ សរណា, កតិ អរណា?

១. តិកំ

៧០១. សិយា កុសលា, សិយា អព្យាកតា. តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ សុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តា, ឧបេក្ខា អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តា. សិយា វិបាកា, សិយា វិបាកធម្មធម្មា, សិយា នេវវិបាកនវិបាកធម្មធម្មា. សិយា ឧបាទិន្នុបាទានិយា, សិយា អនុបាទិន្នុបាទានិយា. អសំកិលិដ្ឋសំកិលេសិកា. តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ សិយា សវិតក្កសវិចារា, សិយា អវិតក្កវិចារមត្តា, សិយា អវិតក្កអវិចារា; ឧបេក្ខា អវិតក្កអវិចារា. តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ សិយា បីតិសហគតា, សិយា សុខសហគតា, ន ឧបេក្ខាសហគតា, សិយា ន វត្តព្ពា បីតិសហគតាតិ; ឧបេក្ខា ឧបេក្ខាសហគតា. នេវ ទស្សនេន ន ភាវនាយ បហាតព្ពា. នេវ ទស្សនេន ន ភាវនាយ បហាតព្ពហេតុកា. សិយា អាចយគាមិនោ, សិយា នេវាចយគាមិនាបចយគាមិនោ, នេវសេក្ខនាសេក្ខា, មហគ្គតា, ន វត្តព្ពា បរិត្តារម្មណាតិបិ, មហគ្គតារម្មណាតិបិ, អប្បមាណារម្មណាតិបិ. មជ្ឈិមា, អនិយតា, ន វត្តព្ពា មគ្គារម្មណាតិបិ, មគ្គហេតុកាតិបិ, មគ្គាធិបតិនោតិបិ. សិយា ឧប្បន្នា, សិយា អនុប្បន្នា, សិយា ឧប្បាទិនោ. សិយា អតីតា, សិយា អនាគតា, សិយា បច្ចុប្បន្នា. ន វត្តព្ពា អតីតារម្មណាតិបិ, អនាគតារម្មណាតិបិ, បច្ចុប្បន្នារម្មណាតិបិ. សិយា អជ្ឈត្តា, សិយា ពហិទ្ធា, សិយា អជ្ឈត្តពហិទ្ធា, ពហិទ្ធារម្មណា, អនិទស្សនអប្បដិឃា.

២. ទុកំ

៧០២. មេត្តា ហេតុ, តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ ន ហេតូ, សហេតុកា, ហេតុសម្បយុត្តា. មេត្តា ហេតុ ចេវ សហេតុកា ច; តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ ន វត្តព្ពា ហេតូ ចេវ សហេតុកា ចាតិ, សហេតុកា ចេវ ន ច ហេតូ. មេត្តា ហេតុ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តា ច; តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ ន វត្តព្ពា ហេតូ ចេវ ហេតុសម្បយុត្តា ចាតិ, ហេតុសម្បយុត្តា ចេវ ន ច ហេតូ. តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ ន ហេតូ សហេតុកា; មេត្តា ន វត្តព្ពា ន ហេតុ សហេតុកាតិបិ, ន ហេតុ អហេតុកាតិបិ.

សប្បច្ចយា, សង្ខតា, អនិទស្សនា, អប្បដិឃា, អរូបា, លោកិយា, កេនចិ វិញ្ញេយ្យា, កេនចិ ន វិញ្ញេយ្យា, នោ អាសវា, សាសវា, អាសវវិប្បយុត្តា, ន វត្តព្ពា អាសវា ចេវ សាសវា ចាតិ, សាសវា ចេវ នោ ច អាសវា, ន វត្តព្ពា អាសវា ចេវ អាសវសម្បយុត្តា ចាតិបិ, អាសវសម្បយុត្តា ចេវ នោ ច អាសវាតិបិ. អាសវវិប្បយុត្តា សាសវា.

នោ សំយោជនា…បេ… នោ គន្ថា…បេ… នោ ឱឃា…បេ… នោ យោគា…បេ… នោ នីវរណា…បេ… នោ បរាមាសា …បេ… សារម្មណា, នោ ចិត្តា, ចេតសិកា, ចិត្តសម្បយុត្តា, ចិត្តសំសដ្ឋា, ចិត្តសមុដ្ឋានា, ចិត្តសហភុនោ, ចិត្តានុបរិវត្តិនោ, ចិត្តសំសដ្ឋសមុដ្ឋានា, ចិត្តសំសដ្ឋសមុដ្ឋានសហភុនោ, ចិត្តសំសដ្ឋសមុដ្ឋានានុបរិវត្តិនោ, ពាហិរា, នោ ឧបាទា, សិយា ឧបាទិន្នា, សិយា អនុបាទិន្នា.

នោ ឧបាទានា…បេ… នោ កិលេសា…បេ… ន ទស្សនេន បហាតព្ពា, ន ភាវនាយ បហាតព្ពា, ន ទស្សនេន បហាតព្ពហេតុកា, ន ភាវនាយ បហាតព្ពហេតុកា. តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ សិយា សវិតក្កា, សិយា អវិតក្កា; ឧបេក្ខា អវិតក្កា. តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ សិយា សវិចារា, សិយា អវិចារា; ឧបេក្ខា អវិចារា. តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ សិយា សប្បីតិកា, សិយា អប្បីតិកា; ឧបេក្ខា អប្បីតិកា. តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ សិយា បីតិសហគតា, សិយា ន បីតិសហគតា; ឧបេក្ខា ន បីតិសហគតា. តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ សុខសហគតា, ឧបេក្ខា ន សុខសហគតា. ឧបេក្ខា ឧបេក្ខាសហគតា, តិស្សោ អប្បមញ្ញាយោ ន ឧបេក្ខាសហគតា, ន កាមាវចរា, រូបាវចរា, ន អរូបាវចរា, បរិយាបន្នា, អនិយ្យានិកា, អនិយតា, សឧត្តរា, អរណាតិ.

បញ្ហាបុច្ឆកំ.

អប្បមញ្ញាវិភង្គោ និដ្ឋិតោ.