១. រូបក្ខន្ធោ

៣៣. តត្ថ កតមោ រូបក្ខន្ធោ? ឯកវិធេន រូបក្ខន្ធោ – សព្ពំ រូបំ ន ហេតុ, អហេតុកំ, ហេតុវិប្បយុត្តំ, សប្បច្ចយំ, សង្ខតំ, រូបំ, លោកិយំ, សាសវំ, សំយោជនិយំ, គន្ថនិយំ, ឱឃនិយំ, យោគនិយំ, នីវរណិយំ, បរាមដ្ឋំ, ឧបាទានិយំ, សំកិលេសិកំ, អព្យាកតំ, អនារម្មណំ, អចេតសិកំ, ចិត្តវិប្បយុត្តំ, នេវវិបាកនវិបាកធម្មធម្មំ, អសំកិលិដ្ឋសំកិលេសិកំ, ន សវិតក្កសវិចារំ, ន អវិតក្កវិចារមត្តំ, អវិតក្កអវិចារំ, ន បីតិសហគតំ, ន សុខសហគតំ, ន ឧបេក្ខាសហគតំ, នេវ ទស្សនេន ន ភាវនាយ បហាតព្ពំ, នេវ ទស្សនេន ន ភាវនាយ បហាតព្ពហេតុកំ, នេវាចយគាមិនាបចយគាមី, នេវសេក្ខនាសេក្ខំ, បរិត្តំ, កាមាវចរំ, ន រូបាវចរំ, ន អរូបាវចរំ, បរិយាបន្នំ, នោ អបរិយាបន្នំ, អនិយតំ, អនិយ្យានិកំ, ឧប្បន្នំ, ឆហិ វិញ្ញាណេហិ វិញ្ញេយ្យំ, អនិច្ចំ, ជរាភិភូតំ. ឯវំ ឯកវិធេន រូបក្ខន្ធោ.

ទុវិធេន រូបក្ខន្ធោ – អត្ថិ រូបំ ឧបាទា, អត្ថិ រូបំ នោ ឧបាទា [នុបាទា (សី. ក.)]. អត្ថិ រូបំ ឧបាទិន្នំ, អត្ថិ រូបំ អនុបាទិន្នំ. អត្ថិ រូបំ ឧបាទិន្នុបាទានិយំ, អត្ថិ រូបំ អនុបាទិន្នុបាទានិយំ. អត្ថិ រូបំ សនិទស្សនំ, អត្ថិ រូបំ អនិទស្សនំ. អត្ថិ រូបំ សប្បដិឃំ, អត្ថិ រូបំ អប្បដិឃំ. អត្ថិ រូបំ ឥន្ទ្រិយំ, អត្ថិ រូបំ ន ឥន្ទ្រិយំ. អត្ថិ រូបំ មហាភូតំ, អត្ថិ រូបំ ន មហាភូតំ. អត្ថិ រូបំ វិញ្ញត្តិ, អត្ថិ រូបំ ន វិញ្ញត្តិ. អត្ថិ រូបំ ចិត្តសមុដ្ឋានំ, អត្ថិ រូបំ ន ចិត្តសមុដ្ឋានំ. អត្ថិ រូបំ ចិត្តសហភុ, អត្ថិ រូបំ ន ចិត្តសហភុ. អត្ថិ រូបំ ចិត្តានុបរិវត្តិ, អត្ថិ រូបំ ន ចិត្តានុបរិវត្តិ. អត្ថិ រូបំ អជ្ឈត្តិកំ, អត្ថិ រូបំ ពាហិរំ. អត្ថិ រូបំ ឱឡារិកំ, អត្ថិ រូបំ សុខុមំ. អត្ថិ រូបំ ទូរេ, អត្ថិ រូបំ សន្តិកេ…បេ… អត្ថិ រូបំ កពឡីការោ អាហារោ, អត្ថិ រូបំ ន កពឡីការោ អាហារោ. ឯវំ ទុវិធេន រូបក្ខន្ធោ.

(យថា រូបកណ្ឌេ វិភត្តំ, តថា ឥធ វិភជិតព្ពំ.)

តិវិធេន រូបក្ខន្ធោ – យំ តំ រូបំ អជ្ឈត្តិកំ តំ ឧបាទា, យំ តំ រូបំ ពាហិរំ តំ អត្ថិ ឧបាទា, អត្ថិ នោ ឧបាទា. យំ តំ រូបំ អជ្ឈត្តិកំ តំ ឧបាទិន្នំ, យំ តំ រូបំ ពាហិរំ តំ អត្ថិ ឧបាទិន្នំ, អត្ថិ អនុបាទិន្នំ. យំ តំ រូបំ អជ្ឈត្តិកំ តំ ឧបាទិន្នុបាទានិយំ, យំ តំ រូបំ ពាហិរំ តំ អត្ថិ ឧបាទិន្នុបាទានិយំ, អត្ថិ អនុបាទិន្នុបាទានិយំ…បេ… យំ តំ រូបំ អជ្ឈត្តិកំ តំ ន កពឡីការោ អាហារោ, យំ តំ រូបំ ពាហិរំ តំ អត្ថិ កពឡីការោ អាហារោ, អត្ថិ ន កពឡីការោ អាហារោ. ឯវំ តិវិធេន រូបក្ខន្ធោ.

ចតុព្ពិធេន រូបក្ខន្ធោ – យំ តំ រូបំ ឧបាទា តំ អត្ថិ ឧបាទិន្នំ, អត្ថិ អនុបាទិន្នំ; យំ តំ រូបំ នោ ឧបាទា តំ អត្ថិ ឧបាទិន្នំ, អត្ថិ អនុបាទិន្នំ. យំ តំ រូបំ ឧបាទា តំ អត្ថិ ឧបាទិន្នុបាទានិយំ, អត្ថិ អនុបាទិន្នុបាទានិយំ; យំ តំ រូបំ នោ ឧបាទា តំ អត្ថិ ឧបាទិន្នុបាទានិយំ, អត្ថិ អនុបាទិន្នុបាទានិយំ. យំ តំ រូបំ ឧបាទា តំ អត្ថិ សប្បដិឃំ, អត្ថិ អប្បដិឃំ; យំ តំ រូបំ នោ ឧបាទា តំ អត្ថិ សប្បដិឃំ, អត្ថិ អប្បដិឃំ. យំ តំ រូបំ ឧបាទា តំ អត្ថិ ឱឡារិកំ, អត្ថិ សុខុមំ; យំ តំ រូបំ នោ ឧបាទា តំ អត្ថិ ឱឡារិកំ, អត្ថិ សុខុមំ. យំ តំ រូបំ ឧបាទា តំ អត្ថិ ទូរេ, អត្ថិ សន្តិកេ; យំ តំ រូបំ នោ ឧបាទា តំ អត្ថិ ទូរេ, អត្ថិ សន្តិកេ…បេ… ទិដ្ឋំ, សុតំ, មុតំ, វិញ្ញាតំ រូបំ. ឯវំ ចតុព្ពិធេន រូបក្ខន្ធោ.

បញ្ចវិធេន រូបក្ខន្ធោ – បថវីធាតុ, អាបោធាតុ, តេជោធាតុ, វាយោធាតុ, យញ្ច រូបំ ឧបាទា. ឯវំ បញ្ចវិធេន រូបក្ខន្ធោ.

ឆព្ពិធេន រូបក្ខន្ធោ – ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, សោតវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, ឃានវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, កាយវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, មនោវិញ្ញេយ្យំ រូបំ. ឯវំ ឆព្ពិធេន រូបក្ខន្ធោ.

សត្តវិធេន រូបក្ខន្ធោ – ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, សោតវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, ឃានវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, កាយវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, មនោធាតុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, មនោវិញ្ញាណធាតុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ. ឯវំ សត្តវិធេន រូបក្ខន្ធោ.

អដ្ឋវិធេន រូបក្ខន្ធោ – ចក្ខុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, សោតវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, ឃានវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, កាយវិញ្ញេយ្យំ រូបំ អត្ថិ សុខសម្ផស្សំ, អត្ថិ ទុក្ខសម្ផស្សំ, មនោធាតុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ, មនោវិញ្ញាណធាតុវិញ្ញេយ្យំ រូបំ. ឯវំ អដ្ឋវិធេន រូបក្ខន្ធោ.

នវវិធេន រូបក្ខន្ធោ – ចក្ខុន្ទ្រិយំ, សោតិន្ទ្រិយំ, ឃានិន្ទ្រិយំ, ជិវ្ហិន្ទ្រិយំ, កាយិន្ទ្រិយំ, ឥត្ថិន្ទ្រិយំ, បុរិសិន្ទ្រិយំ, ជីវិតិន្ទ្រិយំ, យញ្ច រូបំ ន ឥន្ទ្រិយំ. ឯវំ នវវិធេន រូបក្ខន្ធោ.

ទសវិធេន រូបក្ខន្ធោ – ចក្ខុន្ទ្រិយំ, សោតិន្ទ្រិយំ, ឃានិន្ទ្រិយំ, ជិវ្ហិន្ទ្រិយំ, កាយិន្ទ្រិយំ, ឥត្ថិន្ទ្រិយំ, បុរិសិន្ទ្រិយំ, ជីវិតិន្ទ្រិយំ, ន ឥន្ទ្រិយំ រូបំ អត្ថិ សប្បដិឃំ, អត្ថិ អប្បដិឃំ. ឯវំ ទសវិធេន រូបក្ខន្ធោ.

ឯកាទសវិធេន រូបក្ខន្ធោ – ចក្ខាយតនំ, សោតាយតនំ, ឃានាយតនំ, ជិវ្ហាយតនំ, កាយាយតនំ, រូបាយតនំ, សទ្ទាយតនំ, គន្ធាយតនំ, រសាយតនំ, ផោដ្ឋព្ពាយតនំ, យញ្ច រូបំ អនិទស្សនអប្បដិឃំ ធម្មាយតនបរិយាបន្នំ. ឯវំ ឯកាទសវិធេន រូបក្ខន្ធោ.

អយំ វុច្ចតិ រូបក្ខន្ធោ.