១. វិភង្គវារោ

ហេតុបច្ចយោ

៣៤៩. សរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស ហេតុបច្ចយេន បច្ចយោ (អរូបទុកសទិសំ, ចត្តារិ).

អារម្មណបច្ចយោ

៣៥០. សរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – រាគំ អស្សាទេតិ អភិនន្ទតិ, តំ អារព្ភ រាគោ ឧប្បជ្ជតិ, ទិដ្ឋិ…បេ… វិចិកិច្ឆា…បេ… ឧទ្ធច្ចំ…បេ… ទោមនស្សំ ឧប្បជ្ជតិ, ទិដ្ឋិំ អស្សាទេតិ អភិនន្ទតិ, តំ អារព្ភ រាគោ ឧប្បជ្ជតិ…បេ… ទោមនស្សំ ឧប្បជ្ជតិ, វិចិកិច្ឆំ អារព្ភ …បេ… ឧទ្ធច្ចំ អារព្ភ…បេ… ទោមនស្សំ អារព្ភ ទោមនស្សំ ឧប្បជ្ជតិ, ទិដ្ឋិ…បេ… វិចិកិច្ឆា…បេ… ឧទ្ធច្ចំ ឧប្បជ្ជតិ. សរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – អរិយា បហីនេ កិលេសេ…បេ… វិក្ខម្ភិតេ កិលេសេ…បេ… បុព្ពេ សមុទាចិណ្ណេ…បេ… សរណេ ខន្ធេ អនិច្ចតោ…បេ… វិបស្សតិ, ចេតោបរិយញាណេន សរណចិត្តសមង្គិស្ស ចិត្តំ ជានាតិ. សរណា ខន្ធា ចេតោបរិយញាណស្ស, បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណស្ស, យថាកម្មូបគញាណស្ស, អនាគតំសញាណស្ស, អាវជ្ជនាយ អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

៣៥១. អរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ; ទានំ…បេ… សីលំ…បេ… ឧបោសថកម្មំ កត្វា តំ បច្ចវេក្ខតិ, បុព្ពេ…បេ… ឈានា…បេ… អរិយា មគ្គា វុដ្ឋហិត្វា មគ្គំ បច្ចវេក្ខន្តិ, ផលំ…បេ… និព្ពានំ បច្ចវេក្ខន្តិ; និព្ពានំ គោត្រភុស្ស, វោទានស្ស, មគ្គស្ស, ផលស្ស, អាវជ្ជនាយ អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ. ចក្ខុំ…បេ… វត្ថុំ អរណេ ខន្ធេ អនិច្ចតោ…បេ… វិបស្សតិ, ទិព្ពេន ចក្ខុនា រូបំ បស្សតិ …បេ… អនាគតំសញាណស្ស, អាវជ្ជនាយ អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ. អរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – ទានំ…បេ… សីលំ…បេ… ឧបោសថកម្មំ កត្វា តំ អស្សាទេតិ អភិនន្ទតិ, តំ អារព្ភ រាគោ ឧប្បជ្ជតិ…បេ… បុព្ពេ…បេ… ឈានា…បេ… ចក្ខុំ…បេ… វត្ថុំ, អរណេ ខន្ធេ អស្សាទេតិ អភិនន្ទតិ, តំ អារព្ភ រាគោ ឧប្បជ្ជតិ…បេ… ទោមនស្សំ ឧប្បជ្ជតិ. (២)

អធិបតិបច្ចយោ

៣៥២. សរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណាធិបតិ, សហជាតាធិបតិ. អារម្មណាធិបតិ – រាគំ គរុំ កត្វា អស្សាទេតិ អភិនន្ទតិ, តំ គរុំ កត្វា រាគោ ឧប្បជ្ជតិ… ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ; ទិដ្ឋិំ គរុំ កត្វា អស្សាទេតិ អភិនន្ទតិ. សហជាតាធិបតិ – សរណាធិបតិ សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. សរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. សហជាតាធិបតិ – សរណាធិបតិ ចិត្តសមុដ្ឋានានំ រូបានំ អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. សរណោ ធម្មោ សរណស្ស ច អរណស្ស ច ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. សហជាតាធិបតិ – សរណាធិបតិ សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. (៣)

៣៥៣. អរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណាធិបតិ, សហជាតាធិបតិ. អារម្មណាធិបតិ – ទានំ…បេ… សីលំ …បេ… ឧបោសថកម្មំ កត្វា តំ គរុំ កត្វា បច្ចវេក្ខតិ, បុព្ពេ…បេ… ឈានា…បេ… អរិយា មគ្គា វុដ្ឋហិត្វា មគ្គំ គរុំ កត្វា បច្ចវេក្ខន្តិ, ផលំ…បេ… និព្ពានំ គរុំ កត្វា បច្ចវេក្ខន្តិ, និព្ពានំ គោត្រភុស្ស, វោទានស្ស, មគ្គស្ស, ផលស្ស, អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. សហជាតាធិបតិ – អរណាធិបតិ សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. អរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. អារម្មណាធិបតិ – ទានំ…បេ… សីលំ…បេ… ឧបោសថកម្មំ កត្វា តំ គរុំ កត្វា អស្សាទេតិ អភិនន្ទតិ, តំ គរុំ កត្វា រាគោ ឧប្បជ្ជតិ… ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ; បុព្ពេ សុចិណ្ណានិ…បេ… ឈានា…បេ… ចក្ខុំ…បេ… វត្ថុំ, អរណេ ខន្ធេ គរុំ កត្វា អស្សាទេតិ អភិនន្ទតិ, តំ គរុំ កត្វា រាគោ ឧប្បជ្ជតិ… ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ. (២)

អនន្តរបច្ចយាទិ

៣៥៤. សរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ – បុរិមា បុរិមា សរណា ខន្ធា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ សរណានំ ខន្ធានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ. សរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ – សរណា ខន្ធា វុដ្ឋានស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

៣៥៥. អរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ – បុរិមា បុរិមា អរណា ខន្ធា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ អរណានំ ខន្ធានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ; អនុលោមំ គោត្រភុស្ស…បេ… ផលសមាបត្តិយា អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ. អរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ – អាវជ្ជនា សរណានំ ខន្ធានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

សមនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ… សហជាតបច្ចយេន បច្ចយោ… បញ្ច… អញ្ញមញ្ញបច្ចយេន បច្ចយោ… ទ្វេ… និស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ… សត្ត.

ឧបនិស្សយបច្ចយោ

៣៥៦. សរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ…. បកតូបនិស្សយោ – រាគំ ឧបនិស្សាយ បាណំ ហនតិ…បេ… សង្ឃំ ភិន្ទតិ; ទោសំ…បេ… បត្ថនំ ឧបនិស្សាយ បាណំ ហនតិ…បេ… សង្ឃំ ភិន្ទតិ, រាគោ…បេ… បត្ថនា រាគស្ស…បេ… បត្ថនាយ ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. សរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ…. បកតូបនិស្សយោ – រាគំ ឧបនិស្សាយ ទានំ ទេតិ, សីលំ…បេ… ឧបោសថកម្មំ ករោតិ, ឈានំ ឧប្បាទេតិ, វិបស្សនំ…បេ… មគ្គំ…បេ… អភិញ្ញំ…បេ… សមាបត្តិំ ឧប្បាទេតិ; ទោសំ…បេ… បត្ថនំ ឧបនិស្សាយ ទានំ ទេតិ…បេ… សមាបត្តិំ ឧប្បាទេតិ, រាគោ…បេ… បត្ថនា សទ្ធាយ…បេ… បញ្ញាយ… កាយិកស្ស សុខស្ស… កាយិកស្ស ទុក្ខស្ស… មគ្គស្ស… ផលសមាបត្តិយា ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

៣៥៧. អរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ…. បកតូបនិស្សយោ – សទ្ធំ ឧបនិស្សាយ ទានំ ទេតិ…បេ… សមាបត្តិំ ឧប្បាទេតិ; សីលំ…បេ… បញ្ញំ… កាយិកំ សុខំ… កាយិកំ ទុក្ខំ… ឧតុំ… ភោជនំ… សេនាសនំ ឧបនិស្សាយ ទានំ ទេតិ…បេ… សមាបត្តិំ ឧប្បាទេតិ; សទ្ធា …បេ… សេនាសនំ សទ្ធាយ…បេ… បញ្ញាយ… កាយិកស្ស សុខស្ស… កាយិកស្ស ទុក្ខស្ស… មគ្គស្ស… ផលសមាបត្តិយា ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

អរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ…. បកតូបនិស្សយោ – សទ្ធំ ឧបនិស្សាយ មានំ ជប្បេតិ, ទិដ្ឋិំ គណ្ហាតិ; សីលំ…បេ… សេនាសនំ ឧបនិស្សាយ បាណំ ហនតិ…បេ… សង្ឃំ ភិន្ទតិ; សទ្ធា…បេ… សេនាសនំ រាគស្ស…បេ… បត្ថនាយ ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

បុរេជាតបច្ចយាទិ

៣៥៨. អរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស បុរេជាតបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណបុរេជាតំ, វត្ថុបុរេជាតំ. អារម្មណបុរេជាតំ – ចក្ខុំ…បេ… វត្ថុំ អនិច្ចតោ…បេ… វិបស្សតិ…បេ… ទិព្ពេន ចក្ខុនា រូបំ បស្សតិ, ទិព្ពាយ សោតធាតុយា សទ្ទំ សុណាតិ, រូបាយតនំ ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស…បេ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ កាយវិញ្ញាណស្ស…បេ…. វត្ថុបុរេជាតំ – ចក្ខាយតនំ ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស …បេ… កាយាយតនំ កាយវិញ្ញាណស្ស…បេ… វត្ថុ អរណានំ ខន្ធានំ បុរេជាតបច្ចយេន បច្ចយោ. អរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស បុរេជាតបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណបុរេជាតំ, វត្ថុបុរេជាតំ. អារម្មណបុរេជាតំ – ចក្ខុំ…បេ… វត្ថុំ អស្សាទេតិ អភិនន្ទតិ, តំ អារព្ភ រាគោ ឧប្បជ្ជតិ…បេ… ទោមនស្សំ ឧប្បជ្ជតិ. វត្ថុបុរេជាតំ – វត្ថុ សរណានំ ខន្ធានំ បុរេជាតបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

បច្ឆាជាតបច្ចយេន បច្ចយោ… ទ្វេ… អាសេវនបច្ចយេន បច្ចយោ… ទ្វេ.

កម្មបច្ចយោ

៣៥៩. សរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ – សរណា ចេតនា សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ. (មូលំ កាតព្ពំ.) សហជាតា, នានាក្ខណិកា. សហជាតា – សរណា ចេតនា ចិត្តសមុដ្ឋានានំ រូបានំ កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ. នានាក្ខណិកា – សរណា ចេតនា វិបាកានំ ខន្ធានំ កដត្តា ច រូបានំ កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ. (មូលំ កាតព្ពំ.) សរណា ចេតនា សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ. (៣)

អរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតា, នានាក្ខណិកា. សហជាតា – (សំខិត្តំ). (១)

វិបាកបច្ចយេន បច្ចយោ… ឯកំ… អាហារបច្ចយេន បច្ចយោ… ចត្តារិ… ឥន្ទ្រិយបច្ចយេន បច្ចយោ… ចត្តារិ… ឈានបច្ចយេន បច្ចយោ… ចត្តារិ… មគ្គបច្ចយេន បច្ចយោ… ចត្តារិ… សម្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ… ទ្វេ… វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ… តីណិ (អរូបទុកសទិសា).

អត្ថិបច្ចយោ

៣៦០. សរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស អត្ថិបច្ចយេន បច្ចយោ (សំខិត្តំ). សរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស អត្ថិបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតំ, បច្ឆាជាតំ (សំខិត្តំ). សរណោ ធម្មោ សរណស្ស ច អរណស្ស ច ធម្មស្ស អត្ថិបច្ចយេន បច្ចយោ (សំខិត្តំ). (៣)

៣៦១. អរណោ ធម្មោ អរណស្ស ធម្មស្ស អត្ថិបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតំ, បុរេជាតំ, បច្ឆាជាតំ, អាហារំ, ឥន្ទ្រិយំ (សំខិត្តំ). អរណោ ធម្មោ សរណស្ស ធម្មស្ស អត្ថិបច្ចយេន បច្ចយោ. បុរេជាតំ – ចក្ខុំ …បេ… វត្ថុំ អស្សាទេតិ អភិនន្ទតិ, តំ អារព្ភ រាគោ ឧប្បជ្ជតិ…បេ… ទោមនស្សំ ឧប្បជ្ជតិ, វត្ថុ សរណានំ ខន្ធានំ អត្ថិបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

សរណោ ច អរណោ ច ធម្មា សរណស្ស ធម្មស្ស អត្ថិបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតំ, បុរេជាតំ (សំខិត្តំ). សរណោ ច អរណោ ច ធម្មា អរណស្ស ធម្មស្ស អត្ថិបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតំ, បច្ឆាជាតំ, អាហារំ, ឥន្ទ្រិយំ. សហជាតា – សរណា ខន្ធា ច មហាភូតា ច ចិត្តសមុដ្ឋានានំ រូបានំ អត្ថិបច្ចយេន បច្ចយោ. បច្ឆាជាតា – សរណា ខន្ធា ច កពឡីការោ អាហារោ ច ឥមស្ស កាយស្ស អត្ថិបច្ចយេន បច្ចយោ. បច្ឆាជាតា – សរណា ខន្ធា ច រូបជីវិតិន្ទ្រិយញ្ច កដត្តារូបានំ អត្ថិបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)