១. សុទ្ធព្រហ្មចរិយកថា

២៦៩. នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. សព្ពេ ទេវា ជឡា ឯលមូគា [ឯឡមូគា (ស្យា.)] អវិញ្ញូ ហត្ថសំវាចិកា នប្បដិពលា សុភាសិតទុព្ភាសិតានំ អត្ថមញ្ញាតុំ, សព្ពេ ទេវា ន ពុទ្ធេ បសន្នា ន ធម្មេ បសន្នា ន សង្ឃេ បសន្នា, ន ពុទ្ធំ ភគវន្តំ បយិរុបាសន្តិ, ន ពុទ្ធំ ភគវន្តំ បញ្ហំ បុច្ឆន្តិ, ន ពុទ្ធេន ភគវតា បញ្ហេ វិស្សជ្ជិតេ អត្តមនា, សព្ពេ ទេវា កម្មាវរណេន សមន្នាគតា កិលេសាវរណេន សមន្នាគតា វិបាកាវរណេន សមន្នាគតា អស្សទ្ធា អច្ឆន្ទិកា ទុប្បញ្ញា អភព្ពា និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ, សព្ពេ ទេវា មាតុឃាតកា បិតុឃាតកា អរហន្តឃាតកា រុហិរុប្បាទកា សង្ឃភេទកា, សព្ពេ ទេវា បាណាតិបាតិនោ អទិន្នាទាយិនោ កាមេសុមិច្ឆាចារិនោ មុសាវាទិនោ បិសុណវាចា ផរុសាវាចា សម្ផប្បលាបិនោ អភិជ្ឈាលុនោ ព្យាបន្នចិត្តា មិច្ឆាទិដ្ឋិកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ននុ អត្ថិ ទេវា អជឡា អនេលមូគា វិញ្ញូ ន ហត្ថសំវាចិកា បដិពលា សុភាសិតទុព្ភាសិតានំ អត្ថមញ្ញាតុំ, អត្ថិ ទេវា ពុទ្ធេ បសន្នា ធម្មេ បសន្នា សង្ឃេ បសន្នា, ពុទ្ធំ ភគវន្តំ បយិរុបាសន្តិ, ពុទ្ធំ ភគវន្តំ បញ្ហំ បុច្ឆន្តិ, ពុទ្ធេន ភគវតា បញ្ហេ វិស្សជ្ជិតេ អត្តមនា ហោន្តិ, អត្ថិ ទេវា ន កម្មាវរណេន សមន្នាគតា ន កិលេសាវរណេន សមន្នាគតា ន វិបាកាវរណេន សមន្នាគតា សទ្ធា ឆន្ទិកា បញ្ញវន្តោ ភព្ពា និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ, អត្ថិ ទេវា ន មាតុឃាតកា ន បិតុឃាតកា ន អរហន្តឃាតកា ន រុហិរុប្បាទកា ន សង្ឃភេទកា, អត្ថិ ទេវា ន បាណាតិបាតិនោ ន អទិន្នាទាយិនោ ន កាមេសុមិច្ឆាចារិនោ ន មុសាវាទិនោ ន បិសុណាវាចា ន ផរុសាវាចា ន សម្ផប្បលាបិនោ ន អភិជ្ឈាលុនោ អព្យាបន្នចិត្តា សម្មាទិដ្ឋិកាតិ? អាមន្តា.

ហញ្ចិ អត្ថិ ទេវា អជឡា អនេលមូគា វិញ្ញូ ន ហត្ថសំវាចិកា បដិពលា សុភាសិតទុព្ភាសិតានំ អត្ថមញ្ញាតុំ…បេ… អត្ថិ ទេវា ពុទ្ធេ បសន្នា…បេ… សម្មាទិដ្ឋិកា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ.

២៧០. អត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ តត្ថ បព្ពជ្ជា មុណ្ឌិយំ កាសាវធារណា បត្តធារណា, ទេវេសុ សម្មាសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ, សាវកយុគំ ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ បព្ពជ្ជា នត្ថីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ អត្ថិ បព្ពជ្ជា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ បព្ពជ្ជា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ អត្ថិ បព្ពជ្ជា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ បព្ពជ្ជា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យោ បព្ពជតិ តស្សេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យោ ន បព្ពជតិ នត្ថិ តស្ស ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ មុណ្ឌិយំ នត្ថីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ អត្ថិ មុណ្ឌិយំ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ មុណ្ឌិយំ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ អត្ថិ មុណ្ឌិយំ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ មុណ្ឌិយំ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យោ មុណ្ឌោ ហោតិ តស្សេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យោ មុណ្ឌោ ន ហោតិ នត្ថិ តស្ស ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ កាសាវធារណា នត្ថីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ អត្ថិ កាសាវធារណា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ កាសាវធារណា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ អត្ថិ កាសាវធារណា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ កាសាវធារណា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យោ កាសាវំ ធារេតិ តស្សេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យោ កាសាវំ ន ធារេតិ នត្ថិ តស្ស ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ បត្តធារណា នត្ថីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ អត្ថិ បត្តធារណា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ បត្តធារណា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ អត្ថិ បត្តធារណា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ បត្តធារណា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា? យោ បត្តំ ធារេតិ តស្សេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យោ បត្តំ ន ធារេតិ នត្ថិ តស្ស ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ សម្មាសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ សម្មាសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ សម្មាសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ សម្មាសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ សម្មាសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. លុម្ពិនិយា ភគវា ជាតោ, ពោធិយា មូលេ អភិសម្ពុទ្ធោ, ពារាណសិយំ ភគវតា ធម្មចក្កំ បវត្តិតំ; តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, នត្ថញ្ញត្រ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ, តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, នត្ថញ្ញត្រ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ សាវកយុគំ នុប្បជ្ជតីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ សាវកយុគំ ឧប្បជ្ជតិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ សាវកយុគំ នុប្បជ្ជតិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ សាវកយុគំ ឧប្បជ្ជតិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ សាវកយុគំ នុប្បជ្ជតិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. មគធេសុ សាវកយុគំ ឧប្បន្នំ, តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, នត្ថញ្ញត្រ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

២៧១. អត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. សព្ពទេវេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ មនុស្សេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. សព្ពមនុស្សេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. អសញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ មនុស្សេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ មិលក្ខេសុ [មិលក្ខូសុ (ស្យា. ក.)] អវិញ្ញាតារេសុ យត្ថ នត្ថិ គតិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថីតិ. អសញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ, សញ្ញសត្តេសុ [អសញ្ញសត្តេសុ (ក.)] ទេវេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

ទេវេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. កត្ថ អត្ថិ, កត្ថ នត្ថីតិ? អសញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ, សញ្ញសត្តេសុ [អសញ្ញសត្តេសុ (ក.)] ទេវេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ. អសញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. សញ្ញសត្តេសុ [អសញ្ញសត្តេសុ (ក.)] ទេវេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

សញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. អសញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ មនុស្សេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថីតិ. បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ មិលក្ខេសុ អវិញ្ញាតារេសុ យត្ថ នត្ថិ គតិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ, មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

មនុស្សេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. កត្ថ អត្ថិ, កត្ថ នត្ថីតិ? បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ មិលក្ខេសុ អវិញ្ញាតារេសុ យត្ថ នត្ថិ គតិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ, មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ. បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ មិលក្ខេសុ អវិញ្ញាតារេសុ យត្ថ នត្ថិ គតិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានន្តិ? អាមន្តា. មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ មិលក្ខេសុ អវិញ្ញាតារេសុ យត្ថ នត្ថិ គតិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ឋានេហិ ជម្ពុទីបកា មនុស្សា ឧត្តរកុរុកេ ច មនុស្សេ អធិគ្គណ្ហន្តិ ទេវេ ច តាវតិំសេ! កតមេហិ តីហិ? សូរា, សតិមន្តោ, ឥធ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ [អ. និ. ៩.២១]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ.

សាវត្ថិយំ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥធ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ? អាមន្តា. សាវត្ថិយំយេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, នត្ថិ អញ្ញត្រ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

២៧២. អនាគាមិស្ស បុគ្គលស្ស បញ្ចោរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ បហីនានិ, បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ អប្បហីនានិ, ឥតោ ចុតស្ស តត្ថ ឧបបន្នស្ស កុហិំ ផលុប្បត្តីតិ? តត្ថេវ. ហញ្ចិ អនាគាមិស្ស បុគ្គលស្ស បញ្ចោរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ បហីនានិ, បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ អប្បហីនានិ, ឥតោ ចុតស្ស តត្ថ ឧបបន្នស្ស តហិំ ផលុប្បត្តិ; នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ.

អនាគាមិស្ស បុគ្គលស្ស បញ្ចោរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ បហីនានិ, បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ អប្បហីនានិ, ឥតោ ចុតស្ស តត្ថ ឧបបន្នស្ស កុហិំ ភារោហរណំ, កុហិំ ទុក្ខបរិញ្ញាតំ, កុហិំ កិលេសប្បហានំ, កុហិំ និរោធសច្ឆិកិរិយា, កុហិំ អកុប្បបដិវេធោតិ? តត្ថេវ. ហញ្ចិ អនាគាមិស្ស បុគ្គលស្ស បញ្ចោរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ បហីនានិ, បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ អប្បហីនានិ, ឥតោ ចុតស្ស តត្ថ ឧបបន្នស្ស តហិំ អកុប្បបដិវេធោ; នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ.

អនាគាមិស្ស បុគ្គលស្ស បញ្ចោរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ បហីនានិ, បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ អប្បហីនានិ, ឥតោ ចុតស្ស តត្ថ ឧបបន្នស្ស តហិំ ផលុប្បត្តិ, តហិំ ភារោហរណំ, តហិំ ទុក្ខបរិញ្ញាតំ, តហិំ កិលេសប្បហានំ, តហិំ និរោធសច្ឆិកិរិយា, តហិំ អកុប្បបដិវេធោ; កេនដ្ឋេន វទេសិ – ‘‘នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ? ហន្ទ ហិ អនាគាមី បុគ្គលោ ឥធ ភាវិតេន មគ្គេន តត្ថ ផលំ សច្ឆិករោតីតិ [សច្ឆិករោតិ (ពហូសុ)].