៣. ព្រហ្មចរិយកថា

១. សុទ្ធព្រហ្មចរិយកថា

២៦៩. នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. សព្ពេ ទេវា ជឡា ឯលមូគា [ឯឡមូគា (ស្យា.)] អវិញ្ញូ ហត្ថសំវាចិកា នប្បដិពលា សុភាសិតទុព្ភាសិតានំ អត្ថមញ្ញាតុំ, សព្ពេ ទេវា ន ពុទ្ធេ បសន្នា ន ធម្មេ បសន្នា ន សង្ឃេ បសន្នា, ន ពុទ្ធំ ភគវន្តំ បយិរុបាសន្តិ, ន ពុទ្ធំ ភគវន្តំ បញ្ហំ បុច្ឆន្តិ, ន ពុទ្ធេន ភគវតា បញ្ហេ វិស្សជ្ជិតេ អត្តមនា, សព្ពេ ទេវា កម្មាវរណេន សមន្នាគតា កិលេសាវរណេន សមន្នាគតា វិបាកាវរណេន សមន្នាគតា អស្សទ្ធា អច្ឆន្ទិកា ទុប្បញ្ញា អភព្ពា និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ, សព្ពេ ទេវា មាតុឃាតកា បិតុឃាតកា អរហន្តឃាតកា រុហិរុប្បាទកា សង្ឃភេទកា, សព្ពេ ទេវា បាណាតិបាតិនោ អទិន្នាទាយិនោ កាមេសុមិច្ឆាចារិនោ មុសាវាទិនោ បិសុណវាចា ផរុសាវាចា សម្ផប្បលាបិនោ អភិជ្ឈាលុនោ ព្យាបន្នចិត្តា មិច្ឆាទិដ្ឋិកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ននុ អត្ថិ ទេវា អជឡា អនេលមូគា វិញ្ញូ ន ហត្ថសំវាចិកា បដិពលា សុភាសិតទុព្ភាសិតានំ អត្ថមញ្ញាតុំ, អត្ថិ ទេវា ពុទ្ធេ បសន្នា ធម្មេ បសន្នា សង្ឃេ បសន្នា, ពុទ្ធំ ភគវន្តំ បយិរុបាសន្តិ, ពុទ្ធំ ភគវន្តំ បញ្ហំ បុច្ឆន្តិ, ពុទ្ធេន ភគវតា បញ្ហេ វិស្សជ្ជិតេ អត្តមនា ហោន្តិ, អត្ថិ ទេវា ន កម្មាវរណេន សមន្នាគតា ន កិលេសាវរណេន សមន្នាគតា ន វិបាកាវរណេន សមន្នាគតា សទ្ធា ឆន្ទិកា បញ្ញវន្តោ ភព្ពា និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ, អត្ថិ ទេវា ន មាតុឃាតកា ន បិតុឃាតកា ន អរហន្តឃាតកា ន រុហិរុប្បាទកា ន សង្ឃភេទកា, អត្ថិ ទេវា ន បាណាតិបាតិនោ ន អទិន្នាទាយិនោ ន កាមេសុមិច្ឆាចារិនោ ន មុសាវាទិនោ ន បិសុណាវាចា ន ផរុសាវាចា ន សម្ផប្បលាបិនោ ន អភិជ្ឈាលុនោ អព្យាបន្នចិត្តា សម្មាទិដ្ឋិកាតិ? អាមន្តា.

ហញ្ចិ អត្ថិ ទេវា អជឡា អនេលមូគា វិញ្ញូ ន ហត្ថសំវាចិកា បដិពលា សុភាសិតទុព្ភាសិតានំ អត្ថមញ្ញាតុំ…បេ… អត្ថិ ទេវា ពុទ្ធេ បសន្នា…បេ… សម្មាទិដ្ឋិកា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ.

២៧០. អត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ តត្ថ បព្ពជ្ជា មុណ្ឌិយំ កាសាវធារណា បត្តធារណា, ទេវេសុ សម្មាសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ, បច្ចេកសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ, សាវកយុគំ ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ បព្ពជ្ជា នត្ថីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ អត្ថិ បព្ពជ្ជា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ បព្ពជ្ជា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ អត្ថិ បព្ពជ្ជា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ បព្ពជ្ជា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យោ បព្ពជតិ តស្សេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យោ ន បព្ពជតិ នត្ថិ តស្ស ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ មុណ្ឌិយំ នត្ថីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ អត្ថិ មុណ្ឌិយំ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ មុណ្ឌិយំ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ អត្ថិ មុណ្ឌិយំ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ មុណ្ឌិយំ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យោ មុណ្ឌោ ហោតិ តស្សេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យោ មុណ្ឌោ ន ហោតិ នត្ថិ តស្ស ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ កាសាវធារណា នត្ថីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ អត្ថិ កាសាវធារណា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ កាសាវធារណា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ អត្ថិ កាសាវធារណា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ កាសាវធារណា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យោ កាសាវំ ធារេតិ តស្សេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យោ កាសាវំ ន ធារេតិ នត្ថិ តស្ស ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ បត្តធារណា នត្ថីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ អត្ថិ បត្តធារណា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ បត្តធារណា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ អត្ថិ បត្តធារណា តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ នត្ថិ បត្តធារណា នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា? យោ បត្តំ ធារេតិ តស្សេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យោ បត្តំ ន ធារេតិ នត្ថិ តស្ស ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ សម្មាសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ សម្មាសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ សម្មាសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ សម្មាសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ សម្មាសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. លុម្ពិនិយា ភគវា ជាតោ, ពោធិយា មូលេ អភិសម្ពុទ្ធោ, ពារាណសិយំ ភគវតា ធម្មចក្កំ បវត្តិតំ; តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, នត្ថញ្ញត្រ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា នុប្បជ្ជន្តិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ បច្ចេកសម្ពុទ្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ, តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, នត្ថញ្ញត្រ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទេវេសុ សាវកយុគំ នុប្បជ្ជតីតិ, នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. យត្ថ សាវកយុគំ ឧប្បជ្ជតិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ សាវកយុគំ នុប្បជ្ជតិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យត្ថ សាវកយុគំ ឧប្បជ្ជតិ តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, យត្ថ សាវកយុគំ នុប្បជ្ជតិ នត្ថិ តត្ថ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. មគធេសុ សាវកយុគំ ឧប្បន្នំ, តត្ថេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, នត្ថញ្ញត្រ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

២៧១. អត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. សព្ពទេវេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ មនុស្សេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. សព្ពមនុស្សេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. អសញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ មនុស្សេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ មិលក្ខេសុ [មិលក្ខូសុ (ស្យា. ក.)] អវិញ្ញាតារេសុ យត្ថ នត្ថិ គតិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថីតិ. អសញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ, សញ្ញសត្តេសុ [អសញ្ញសត្តេសុ (ក.)] ទេវេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

ទេវេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. កត្ថ អត្ថិ, កត្ថ នត្ថីតិ? អសញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ, សញ្ញសត្តេសុ [អសញ្ញសត្តេសុ (ក.)] ទេវេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ. អសញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. សញ្ញសត្តេសុ [អសញ្ញសត្តេសុ (ក.)] ទេវេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

សញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. អសញ្ញសត្តេសុ ទេវេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ មនុស្សេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថីតិ. បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ មិលក្ខេសុ អវិញ្ញាតារេសុ យត្ថ នត្ថិ គតិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ, មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

មនុស្សេសុ អត្ថិ យត្ថ អត្ថិ, អត្ថិ យត្ថ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. កត្ថ អត្ថិ, កត្ថ នត្ថីតិ? បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ មិលក្ខេសុ អវិញ្ញាតារេសុ យត្ថ នត្ថិ គតិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ, មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ. បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ មិលក្ខេសុ អវិញ្ញាតារេសុ យត្ថ នត្ថិ គតិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានន្តិ? អាមន្តា. មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ នត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

មជ្ឈិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ អត្ថិ ព្រហ្មចរិយវាសោ មិលក្ខេសុ អវិញ្ញាតារេសុ យត្ថ នត្ថិ គតិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ឋានេហិ ជម្ពុទីបកា មនុស្សា ឧត្តរកុរុកេ ច មនុស្សេ អធិគ្គណ្ហន្តិ ទេវេ ច តាវតិំសេ! កតមេហិ តីហិ? សូរា, សតិមន្តោ, ឥធ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ [អ. និ. ៩.២១]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ.

សាវត្ថិយំ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥធ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ? អាមន្តា. សាវត្ថិយំយេវ ព្រហ្មចរិយវាសោ, នត្ថិ អញ្ញត្រ ព្រហ្មចរិយវាសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

២៧២. អនាគាមិស្ស បុគ្គលស្ស បញ្ចោរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ បហីនានិ, បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ អប្បហីនានិ, ឥតោ ចុតស្ស តត្ថ ឧបបន្នស្ស កុហិំ ផលុប្បត្តីតិ? តត្ថេវ. ហញ្ចិ អនាគាមិស្ស បុគ្គលស្ស បញ្ចោរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ បហីនានិ, បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ អប្បហីនានិ, ឥតោ ចុតស្ស តត្ថ ឧបបន្នស្ស តហិំ ផលុប្បត្តិ; នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ.

អនាគាមិស្ស បុគ្គលស្ស បញ្ចោរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ បហីនានិ, បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ អប្បហីនានិ, ឥតោ ចុតស្ស តត្ថ ឧបបន្នស្ស កុហិំ ភារោហរណំ, កុហិំ ទុក្ខបរិញ្ញាតំ, កុហិំ កិលេសប្បហានំ, កុហិំ និរោធសច្ឆិកិរិយា, កុហិំ អកុប្បបដិវេធោតិ? តត្ថេវ. ហញ្ចិ អនាគាមិស្ស បុគ្គលស្ស បញ្ចោរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ បហីនានិ, បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ អប្បហីនានិ, ឥតោ ចុតស្ស តត្ថ ឧបបន្នស្ស តហិំ អកុប្បបដិវេធោ; នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ.

អនាគាមិស្ស បុគ្គលស្ស បញ្ចោរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ បហីនានិ, បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ អប្បហីនានិ, ឥតោ ចុតស្ស តត្ថ ឧបបន្នស្ស តហិំ ផលុប្បត្តិ, តហិំ ភារោហរណំ, តហិំ ទុក្ខបរិញ្ញាតំ, តហិំ កិលេសប្បហានំ, តហិំ និរោធសច្ឆិកិរិយា, តហិំ អកុប្បបដិវេធោ; កេនដ្ឋេន វទេសិ – ‘‘នត្ថិ ទេវេសុ ព្រហ្មចរិយវាសោ’’តិ? ហន្ទ ហិ អនាគាមី បុគ្គលោ ឥធ ភាវិតេន មគ្គេន តត្ថ ផលំ សច្ឆិករោតីតិ [សច្ឆិករោតិ (ពហូសុ)].

២. សំសន្ទនព្រហ្មចរិយកថា

២៧៣. អនាគាមី បុគ្គលោ ឥធ ភាវិតេន មគ្គេន តត្ថ ផលំ សច្ឆិករោតីតិ? អាមន្តា. សោតាបន្នោ បុគ្គលោ តត្ថ ភាវិតេន មគ្គេន ឥធ ផលំ សច្ឆិករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អនាគាមី បុគ្គលោ ឥធ ភាវិតេន មគ្គេន តត្ថ ផលំ សច្ឆិករោតីតិ? អាមន្តា. សកទាគាមី បុគ្គលោ ឥធ បរិនិព្ពាយិបុគ្គលោ [ឥធបរិនិព្ពាយី (?)] តត្ថ ភាវិតេន មគ្គេន ឥធ ផលំ សច្ឆិករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

សោតាបន្នោ បុគ្គលោ ឥធ ភាវិតេន មគ្គេន ឥធ ផលំ សច្ឆិករោតីតិ? អាមន្តា. អនាគាមី បុគ្គលោ តត្ថ ភាវិតេន មគ្គេន តត្ថ ផលំ សច្ឆិករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

សកទាគាមី បុគ្គលោ ឥធ បរិនិព្ពាយិបុគ្គលោ ឥធ ភាវិតេន មគ្គេន ឥធ ផលំ សច្ឆិករោតីតិ? អាមន្តា. អនាគាមី បុគ្គលោ តត្ថ ភាវិតេន មគ្គេន តត្ថ ផលំ សច្ឆិករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ឥធ វិហាយ និដ្ឋស្ស បុគ្គលស្ស មគ្គោ ច ភាវីយតិ, ន ច កិលេសា បហីយន្តីតិ? អាមន្តា. សោតាបត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នស្ស បុគ្គលស្ស មគ្គោ ច ភាវីយតិ, ន ច កិលេសា បហីយន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ឥធ វិហាយ និដ្ឋស្ស បុគ្គលស្ស មគ្គោ ច ភាវីយតិ, ន ច កិលេសា បហីយន្តីតិ? អាមន្តា. សកទាគាមិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នស្ស បុគ្គលស្ស…បេ… អរហត្តសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នស្ស បុគ្គលស្ស មគ្គោ ច ភាវីយតិ, ន ច កិលេសា បហីយន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សោតាបត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នស្ស បុគ្គលស្ស អបុព្ពំ អចរិមំ មគ្គោ ច ភាវីយតិ, កិលេសា ច បហីយន្តីតិ? អាមន្តា. ឥធ វិហាយ និដ្ឋស្ស បុគ្គលស្ស អបុព្ពំ អចរិមំ មគ្គោ ច ភាវីយតិ, កិលេសា ច បហីយន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

សកទាគាមិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នស្ស បុគ្គលស្ស…បេ… អរហត្តសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នស្ស បុគ្គលស្ស អបុព្ពំ អចរិមំ មគ្គោ ច ភាវីយតិ, កិលេសា ច បហីយន្តីតិ? អាមន្តា. ឥធ វិហាយ និដ្ឋស្ស បុគ្គលស្ស អបុព្ពំ អចរិមំ មគ្គោ ច ភាវីយតិ, កិលេសា ច បហីយន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អនាគាមី បុគ្គលោ កតករណីយោ ភាវិតភាវនោ តត្ថ ឧបបជ្ជតីតិ? អាមន្តា. អរហា ឧបបជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អរហា ឧបបជ្ជតីតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ បុនព្ភវោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អត្ថិ អរហតោ បុនព្ភវោតិ? អាមន្តា. អរហា ភវេន ភវំ គច្ឆតិ, គតិយា គតិំ គច្ឆតិ, សំសារេន សំសារំ គច្ឆតិ, ឧបបត្តិយា ឧបបត្តិំ គច្ឆតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អនាគាមី បុគ្គលោ កតករណីយោ ភាវិតភាវនោ អនោហដភារោ តត្ថ ឧបបជ្ជតីតិ? អាមន្តា. ភារោហរណាយ បុន មគ្គំ ភាវេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អនាគាមី បុគ្គលោ កតករណីយោ ភាវិតភាវនោ អបរិញ្ញាតទុក្ខោ អប្បហីនកិលេសោ អសច្ឆិកតនិរោធោ អប្បដិវិទ្ធាកុប្បោ តត្ថ ឧបបជ្ជតីតិ? អាមន្តា. អកុប្បបដិវេធាយ បុន មគ្គំ ភាវេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អនាគាមី បុគ្គលោ កតករណីយោ ភាវិតភាវនោ អនោហដភារោ តត្ថ ឧបបជ្ជតិ, ន ច ភារោហរណាយ បុន មគ្គំ ភាវេតីតិ? អាមន្តា. អនោហដភារោ ច តត្ថ បរិនិព្ពាយតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ.

អនាគាមី បុគ្គលោ កតករណីយោ ភាវិតភាវនោ អបរិញ្ញាតទុក្ខោ អប្បហីនកិលេសោ អសច្ឆិកតនិរោធោ អប្បដិវិទ្ធាកុប្បោ តត្ថ ឧបបជ្ជតិ, ន ច អកុប្បបដិវេធាយ បុន មគ្គំ ភាវេតីតិ? អាមន្តា. អប្បដិវិទ្ធាកុប្បោ ច តត្ថ បរិនិព្ពាយតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. យថា មិគោ សល្លេន វិទ្ធោ ទូរម្បិ គន្ត្វា កាលំ ករោតិ, ឯវមេវំ អនាគាមី បុគ្គលោ ឥធ ភាវិតេន មគ្គេន តត្ថ ផលំ សច្ឆិករោតីតិ.

យថា មិគោ សល្លេន វិទ្ធោ ទូរម្បិ គន្ត្វា សសល្លោវ កាលំ ករោតិ, ឯវមេវំ អនាគាមី បុគ្គលោ ឥធ ភាវិតេន មគ្គេន តត្ថ សសល្លោវ បរិនិព្ពាយតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ព្រហ្មចរិយកថា និដ្ឋិតា.

៣. ឱធិសោកថា

២៧៤. ឱធិសោធិសោ កិលេសេ ជហតីតិ? អាមន្តា. សោតាបត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នោ បុគ្គលោ ទុក្ខទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? សក្កាយទិដ្ឋិំ វិចិកិច្ឆំ សីលព្ពតបរាមាសំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ សោតាបន្នោ, ឯកទេសំ ន សោតាបន្នោ, ឯកទេសំ សោតាបត្តិផលប្បត្តោ [សោតាបត្តិផលំ បត្តោ (?)] បដិលទ្ធោ អធិគតោ សច្ឆិកតោ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ ន កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ សត្តក្ខត្តុបរមោ, កោលង្កោលោ, ឯកពីជី, ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ, ធម្មេ…បេ… សង្ឃេ…បេ… អរិយកន្តេហិ សីលេហិ សមន្នាគតោ ឯកទេសំ អរិយកន្តេហិ សីលេហិ ន សមន្នាគតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមុទយទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? សក្កាយទិដ្ឋិំ ជហតិ, វិចិកិច្ឆំ សីលព្ពតបរាមាសំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ សោតាបន្នោ, ឯកទេសំ ន សោតាបន្នោ…បេ… ឯកទេសំ អរិយកន្តេហិ សីលេហិ សមន្នាគតោ, ឯកទេសំ អរិយកន្តេហិ សីលេហិ ន សមន្នាគតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

និរោធទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? វិចិកិច្ឆំ សីលព្ពតបរាមាសំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ សោតាបន្នោ, ឯកទេសំ ន សោតាបន្នោ…បេ… ឯកទេសំ អរិយកន្តេហិ សីលេហិ សមន្នាគតោ, ឯកទេសំ អរិយកន្តេហិ សីលេហិ ន សមន្នាគតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

មគ្គទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? សីលព្ពតបរាមាសំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ សោតាបន្នោ, ឯកទេសំ ន សោតាបន្នោ, ឯកទេសំ សោតាបត្តិផលប្បត្តោ បដិលទ្ធោ អធិគតោ សច្ឆិកតោ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ ន កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ សត្តក្ខត្តុបរមោ, កោលង្កោលោ, ឯកពីជី, ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ, ធម្មេ…បេ… សង្ឃេ…បេ… អរិយកន្តេហិ សីលេហិ សមន្នាគតោ, ឯកទេសំ អរិយកន្តេហិ សីលេហិ ន សមន្នាគតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

២៧៥. សកទាគាមិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នោ បុគ្គលោ ទុក្ខទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? ឱឡារិកំ កាមរាគំ ជហតិ, ឱឡារិកំ ព្យាបាទំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ សកទាគាមី, ឯកទេសំ ន សកទាគាមី, ឯកទេសំ សកទាគាមិផលប្បត្តោ [សកទាគាមិផលំ បត្តោ (?)] បដិលទ្ធោ អធិគតោ សច្ឆិកតោ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ ន កាយេន ផុសិត្វា វិហរតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមុទយទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? ឱឡារិកំ កាមរាគំ ជហតិ, ឱឡារិកំ ព្យាបាទំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ សកទាគាមី, ឯកទេសំ ន សកទាគាមី, ឯកទេសំ សកទាគាមិផលប្បត្តោ បដិលទ្ធោ អធិគតោ សច្ឆិកតោ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ ន កាយេន ផុសិត្វា វិហរតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

និរោធទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? ឱឡារិកំ ព្យាបាទំ ជហតិ, តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ សកទាគាមី, ឯកទេសំ ន សកទាគាមី, ឯកទេសំ សកទាគាមិផលប្បត្តោ បដិលទ្ធោ អធិគតោ សច្ឆិកតោ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ ន កាយេន ផុសិត្វា វិហរតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

មគ្គទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? ឱឡារិកំ ព្យាបាទំ ជហតិ, តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ សកទាគាមី, ឯកទេសំ ន សកទាគាមី, ឯកទេសំ សកទាគាមិផលប្បត្តោ បដិលទ្ធោ អធិគតោ សច្ឆិកតោ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ ន កាយេន ផុសិត្វា វិហរតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

២៧៦. អនាគាមិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នោ បុគ្គលោ ទុក្ខទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? អណុសហគតំ កាមរាគំ ជហតិ, អណុសហគតំ ព្យាបាទំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ អនាគាមី, ឯកទេសំ ន អនាគាមី, ឯកទេសំ អនាគាមិផលប្បត្តោ [អនាគាមិផលំ បត្តោ (?)] បដិលទ្ធោ អធិគតោ សច្ឆិកតោ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ ន កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ អន្តរាបរិនិព្ពាយី, ឧបហច្ចបរិនិព្ពាយី, អសង្ខារបរិនិព្ពាយី, សសង្ខារបរិនិព្ពាយី, ឧទ្ធំសោតោ អកនិដ្ឋគាមី, ឯកទេសំ ន ឧទ្ធំសោតោ អកនិដ្ឋគាមីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមុទយទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? អណុសហគតំ កាមរាគំ ជហតិ, អណុសហគតំ ព្យាបាទំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ អនាគាមី, ឯកទេសំ ន អនាគាមី…បេ… ឯកទេសំ ឧទ្ធំសោតោ អកនិដ្ឋគាមី, ឯកទេសំ ន ឧទ្ធំសោតោ អកនិដ្ឋគាមីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

និរោធទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? អណុសហគតំ ព្យាបាទំ ជហតិ, តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ អនាគាមី, ឯកទេសំ ន អនាគាមី…បេ… ឯកទេសំ ឧទ្ធំសោតោ អកនិដ្ឋគាមី, ឯកទេសំ ន ឧទ្ធំសោតោ អកនិដ្ឋគាមីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

មគ្គទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ អនាគាមី, ឯកទេសំ ន អនាគាមី, ឯកទេសំ អនាគាមិផលប្បត្តោ បដិលទ្ធោ អធិគតោ សច្ឆិកតោ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ ន កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ អន្តរាបរិនិព្ពាយី, ឧបហច្ចបរិនិព្ពាយី, អសង្ខារបរិនិព្ពាយី, សសង្ខារបរិនិព្ពាយី, ឧទ្ធំសោតោ អកនិដ្ឋគាមី, ឯកទេសំ ន ឧទ្ធំសោតោ អកនិដ្ឋគាមីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

២៧៧. អរហត្តសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នោ បុគ្គលោ ទុក្ខទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? រូបរាគំ អរូបរាគំ មានំ ឧទ្ធច្ចំ អវិជ្ជំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ អរហា, ឯកទេសំ ន អរហា, ឯកទេសំ អរហត្តប្បត្តោ [អរហត្តំ បត្តោ (?)] បដិលទ្ធោ អធិគតោ សច្ឆិកតោ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ ន កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសំយោជនោ សម្មទញ្ញាវិមុត្តោ ឧក្ខិត្តបលិឃោ សង្កិណ្ណបរិខោ អព្ពូឡ្ហេសិកោ និរគ្គឡោ អរិយោ បន្នទ្ធជោ បន្នភារោ វិសញ្ញុត្តោ សុវិជិតវិជយោ, ទុក្ខំ តស្ស បរិញ្ញាតំ, សមុទយោ បហីនោ, និរោធោ សច្ឆិកតោ, មគ្គោ ភាវិតោ, អភិញ្ញេយ្យំ អភិញ្ញាតំ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិញ្ញាតំ, បហាតព្ពំ បហីនំ, ភាវេតព្ពំ ភាវិតំ, សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, (ឯកទេសំ សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ,) [( ) (?)] ឯកទេសំ សច្ឆិកាតព្ពំ ន សច្ឆិកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សមុទយទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? រូបរាគំ អរូបរាគំ ជហតិ, មានំ ឧទ្ធច្ចំ អវិជ្ជំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ អរហា, ឯកទេសំ ន អរហា…បេ… ឯកទេសំ សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, ឯកទេសំ សច្ឆិកាតព្ពំ ន សច្ឆិកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

និរោធទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? មានំ ជហតិ, ឧទ្ធច្ចំ អវិជ្ជំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ឯកទេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ អរហា, ឯកទេសំ ន អរហា …បេ… ឯកទេសំ សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, ឯកទេសំ សច្ឆិកាតព្ពំ ន សច្ឆិកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

មគ្គទស្សនេន កិំ ជហតីតិ? ឧទ្ធច្ចំ អវិជ្ជំ តទេកដ្ឋេ ច កិលេសេ ជហតីតិ. ឯកទេសំ អរហា, ឯកទេសំ ន អរហា, ឯកទេសំ អរហត្តប្បត្តោ បដិលទ្ធោ អធិគតោ សច្ឆិកតោ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ ន កាយេន ផុសិត្វា វិហរតិ, ឯកទេសំ វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសំយោជនោ សម្មទញ្ញាវិមុត្តោ ឧក្ខិត្តបលិឃោ សង្កិណ្ណបរិខោ អព្ពូឡ្ហេសិកោ និរគ្គឡោ អរិយោ បន្នទ្ធជោ បន្នភារោ វិសញ្ញុត្តោ សុវិជិតវិជយោ, ទុក្ខំ តស្ស បរិញ្ញាតំ, សមុទយោ បហីនោ, និរោធោ សច្ឆិកតោ, មគ្គោ ភាវិតោ, អភិញ្ញេយ្យំ អភិញ្ញាតំ, បរិញ្ញេយ្យំ បរិញ្ញាតំ, បហាតព្ពំ បហីនំ, ភាវេតព្ពំ ភាវិតំ, សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, ឯកទេសំ សច្ឆិកាតព្ពំ សច្ឆិកតំ, ឯកទេសំ សច្ឆិកាតព្ពំ ន សច្ឆិកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

២៧៨. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ឱធិសោធិសោ កិលេសេ ជហតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘អនុបុព្ពេន មេធាវី, ថោកំ ថោកំ ខណេ ខណេ;

កម្មារោ រជតស្សេវ, និទ្ធមេ មលមត្តនោ’’តិ [ធ. ប. ២៣៩ ធម្មបទេ].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ឱធិសោធិសោ កិលេសេ ជហតី’’តិ.

ឱធិសោធិសោ កិលេសេ ជហតីតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘សហាវស្ស ទស្សនសម្បទាយ,

តយស្សុ ធម្មា ជហិតា ភវន្តិ;

សក្កាយទិដ្ឋី វិចិកិច្ឆិតញ្ច,

សីលព្ពតំ វាបិ យទត្ថិ កិញ្ចិ;

ចតូហបាយេហិ ច វិប្បមុត្តោ,

ឆច្ចាភិឋានានិ អភព្ព [អភព្ពោ (សី. ស្យា.)] កាតុ’’ន្តិ [ខុ. បា. ៦.១០; សុ. និ. ២៣៣].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ឱធិសោធិសោ កិលេសេ ជហតី’’តិ.

ឱធិសោធិសោ កិលេសេ ជហតីតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘យស្មិំ, ភិក្ខវេ, សមយេ អរិយសាវកស្ស វិរជំ វីតមលំ ធម្មចក្ខុំ ឧទបាទិ – ‘យំ កិញ្ចិ សមុទយធម្មំ, សព្ពំ តំ និរោធធម្ម’ន្តិ, សហ ទស្សនុប្បាទា, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកស្ស តីណិ សំយោជនានិ បហីយន្តិ – សក្កាយទិដ្ឋិ វិចិកិច្ឆា សីលព្ពតបរាមាសោ’’តិ [អង្គុត្តរនិកាយេ]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ឱធិសោធិសោ កិលេសេ ជហតី’’តិ.

ឱធិសោកថា និដ្ឋិតា.