២០. វីសតិមវគ្គោ

(១៩៤) ១. អសញ្ចិច្ចកថា

៨៥៧. អសញ្ចិច្ច មាតរំ ជីវិតា វោរោបេត្វា អានន្តរិកោ ហោតីតិ? អាមន្តា. អសញ្ចិច្ច បាណំ ហន្ត្វា បាណាតិបាតី ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អសញ្ចិច្ច មាតរំ ជីវិតា វោរោបេត្វា អានន្តរិកោ ហោតីតិ? អាមន្តា. អសញ្ចិច្ច អទិន្នំ អាទិយិត្វា…បេ… មុសា ភណិត្វា មុសាវាទី ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អសញ្ចិច្ច បាណំ ហន្ត្វា បាណាតិបាតី ន ហោតីតិ? អាមន្តា. អសញ្ចិច្ច មាតរំ ជីវិតា វោរោបេត្វា អានន្តរិកោ ន ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អសញ្ចិច្ច អទិន្នំ អាទិយិត្វា…បេ… មុសា ភណិត្វា មុសាវាទី ន ហោតីតិ? អាមន្តា. អសញ្ចិច្ច មាតរំ ជីវិតា វោរោបេត្វា អានន្តរិកោ ន ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៨៥៨. អសញ្ចិច្ច មាតរំ ជីវិតា វោរោបេត្វា អានន្តរិកោ ហោតីតិ? អាមន្តា. ‘‘អសញ្ចិច្ច មាតរំ ជីវិតា វោរោបេត្វា អានន្តរិកោ ហោតី’’តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? នត្ថិ. ‘‘សញ្ចិច្ច មាតរំ ជីវិតា វោរោបេត្វា អានន្តរិកោ ហោតី’’តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ‘‘សញ្ចិច្ច មាតរំ ជីវិតា វោរោបេត្វា អានន្តរិកោ ហោតី’’តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អសញ្ចិច្ច មាតរំ ជីវិតា វោរោបេត្វា អានន្តរិកោ ហោតី’’តិ.

៨៥៩. ន វត្តព្ពំ – ‘‘មាតុឃាតកោ អានន្តរិកោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ មាតា ជីវិតា វោរោបិតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ មាតា ជីវិតា វោរោបិតា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘មាតុឃាតកោ អានន្តរិកោ’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘បិតុឃាតកោ អានន្តរិកោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ បិតា ជីវិតា វោរោបិតោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ បិតា ជីវិតា វោរោបិតោ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘បិតុឃាតកោ អានន្តរិកោ’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘អរហន្តឃាតកោ អានន្តរិកោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ អរហា ជីវិតា វោរោបិតោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា ជីវិតា វោរោបិតោ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អរហន្តឃាតកោ អានន្តរិកោ’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘រុហិរុប្បាទកោ អានន្តរិកោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ តថាគតស្ស លោហិតំ ឧប្បាទិតន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ តថាគតស្ស លោហិតំ ឧប្បាទិតំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រុហិរុប្បាទកោ អានន្តរិកោ’’តិ.

៨៦០. សង្ឃភេទកោ អានន្តរិកោតិ? អាមន្តា. សព្ពេ សង្ឃភេទកា អានន្តរិកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សព្ពេ សង្ឃភេទកា អានន្តរិកាតិ? អាមន្តា. ធម្មសញ្ញី សង្ឃភេទកោ អានន្តរិកោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៨៦១. ធម្មសញ្ញី សង្ឃភេទកោ អានន្តរិកោតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘អត្ថុបាលិ, សង្ឃភេទកោ អាបាយិកោ នេរយិកោ កប្បដ្ឋោ អតេកិច្ឆោ; អត្ថុបាលិ, សង្ឃភេទកោ ន អាបាយិកោ ន នេរយិកោ ន កប្បដ្ឋោ ន អតេកិច្ឆោ’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ធម្មសញ្ញី សង្ឃភេទកោ អានន្តរិកោ’’តិ.

៨៦២. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ធម្មសញ្ញី សង្ឃភេទកោ អានន្តរិកោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘អាបាយិកោ នេរយិកោ, កប្បដ្ឋោ សង្ឃភេទកោ;

វគ្គរតោ អធម្មដ្ឋោ, យោគក្ខេមា បធំសតិ;

សង្ឃំ សមគ្គំ ភេត្វាន, កប្បំ និរយម្ហិ បច្ចតី’’តិ [ចូឡវ. ៣៥៤; អ. និ. ១០.៣៩; ឥតិវុ. ១៨].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ សង្ឃភេទកោ អានន្តរិកោតិ.

អសញ្ចិច្ចកថា និដ្ឋិតា.

២០. វីសតិមវគ្គោ

(១៩៥) ២. ញាណកថា

៨៦៣. នត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស ញាណន្តិ? អាមន្តា. នត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស បញ្ញា បជាននា វិចយោ បវិចយោ ធម្មវិចយោ សល្លក្ខណា ឧបលក្ខណា បច្ចុបលក្ខណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស បញ្ញា បជាននា វិចយោ…បេ… បច្ចុបលក្ខណាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស បញ្ញា បជាននា វិចយោ…បេ… បច្ចុបលក្ខណា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស ញាណ’’ន្តិ.

៨៦៤. នត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស ញាណន្តិ? អាមន្តា. បុថុជ្ជនោ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ បុថុជ្ជនោ បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស ញាណ’’ន្តិ.

បុថុជ្ជនោ ទុតិយំ ឈានំ…បេ… តតិយំ ឈានំ…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ…បេ… អាកាសានញ្ចាយតនំ សមាបជ្ជេយ្យ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជេយ្យ, បុថុជ្ជនោ ទានំ ទទេយ្យ …បេ… ចីវរំ ទទេយ្យ, បិណ្ឌបាតំ ទទេយ្យ, សេនាសនំ ទទេយ្យ, គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ ទទេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ បុថុជ្ជនោ គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ ទទេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – នត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស ញាណ’’ន្តិ.

៨៦៥. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស ញាណន្តិ? អាមន្តា. បុថុជ្ជនោ តេន ញាណេន ទុក្ខំ បរិជានាតិ, សមុទយំ បជហតិ, និរោធំ សច្ឆិករោតិ, មគ្គំ ភាវេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ញាណកថា និដ្ឋិតា.

២០. វីសតិមវគ្គោ

(១៩៦) ៣. និរយបាលកថា

៨៦៦. នត្ថិ និរយេសុ និរយបាលាតិ? អាមន្តា. នត្ថិ និរយេសុ កម្មការណាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អត្ថិ និរយេសុ កម្មការណាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ និរយេសុ និរយបាលាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ មនុស្សេសុ កម្មការណា, អត្ថិ ច ការណិកាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ និរយេសុ កម្មការណា, អត្ថិ ច ការណិកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អត្ថិ និរយេសុ កម្មការណា, នត្ថិ ច ការណិកាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ មនុស្សេសុ កម្មការណា, នត្ថិ ច ការណិកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៨៦៧. អត្ថិ និរយេសុ និរយបាលាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘ន វេស្សភូ នោបិ ច បេត្តិរាជា,

សោមោ យមោ វេស្សវណោ ច រាជា;

សកានិ កម្មានិ ហនន្តិ តត្ថ, ឥតោ បណុន្នំ [បណុណ្ណំ (ស្យា. ក.), បនុន្នំ (សី.)] បរលោកបត្ត’’ន្តិ.

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ នត្ថិ និរយេសុ និរយបាលាតិ.

៨៦៨. នត្ថិ និរយេសុ និរយបាលាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘តមេនំ, ភិក្ខវេ, និរយបាលា បញ្ចវិធពន្ធនំ នាម ការណំ ការេន្តិ [ករោន្តិ (ម. និ. ៣.២៥០; អ. និ. ៣.៣៦)] – តត្តំ អយោខីលំ ហត្ថេ គមេន្តិ, តត្តំ អយោខីលំ ទុតិយេ ហត្ថេ គមេន្តិ, តត្តំ អយោខីលំ បាទេ គមេន្តិ, តត្តំ អយោខីលំ ទុតិយេ បាទេ គមេន្តិ, តត្តំ អយោខីលំ មជ្ឈេឧរស្មិំ គមេន្តិ; សោ តត្ថ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទេតិ; ន ច តាវ កាលំ ករោតិ យាវ ន តំ បាបកម្មំ ព្យន្តីហោតី’’តិ [ម. និ. ៣.២៥០; អ. និ. ៣.៣៦]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ អត្ថិ និរយេសុ និរយបាលាតិ.

នត្ថិ និរយេសុ និរយបាលាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘តមេនំ, ភិក្ខវេ, និរយបាលា សំវេសេត្វា កុឋារីហិ [កុធារីហិ (សព្ពត្ថ)] តច្ឆន្តិ…បេ… តមេនំ, ភិក្ខវេ, និរយបាលា ឧទ្ធម្បាទំ អធោសិរំ ឋបេត្វា វាសីហិ តច្ឆន្តិ…បេ… តមេនំ, ភិក្ខវេ, និរយបាលា រថេ យោជេត្វា អាទិត្តាយ បថវិយា សម្បជ្ជលិតាយ សជោតិភូតាយ [សញ្ជោតិភូតាយ (ស្យា.)] សារេន្តិបិ បច្ចាសារេន្តិបិ…បេ… តមេនំ, ភិក្ខវេ, និរយបាលា មហន្តំ អង្គារបព្ពតំ អាទិត្តំ សម្បជ្ជលិតំ សជោតិភូតំ អារោបេន្តិបិ ឱរោបេន្តិបិ…បេ… តមេនំ, ភិក្ខវេ, និរយបាលា ឧទ្ធម្បាទំ អធោសិរំ គហេត្វា តត្តាយ លោហកុម្ភិយា បក្ខិបន្តិ អាទិត្តាយ សម្បជ្ជលិតាយ សជោតិភូតាយ. សោ តត្ថ ផេណុទ្ទេហកំ បច្ចតិ, សោ តត្ថ ផេណុទ្ទេហកំ បច្ចមានោ សកិម្បិ ឧទ្ធំ គច្ឆតិ, សកិម្បិ អធោ គច្ឆតិ, សកិម្បិ តិរិយំ គច្ឆតិ. សោ តត្ថ ទុក្ខា តិព្ពា កដុកា វេទនា វេទយតិ, ន ច តាវ កាលំ ករោតិ យាវ ន តំ បាបកម្មំ ព្យន្តីហោតិ. តមេនំ, ភិក្ខវេ, និរយបាលា មហានិរយេ បក្ខិបន្តិ! សោ ខោ បន, ភិក្ខវេ, មហានិរយោ –

‘‘ចតុក្កណ្ណោ ចតុទ្វារោ, វិភត្តោ ភាគសោ មិតោ;

អយោបាការបរិយន្តោ, អយសា បដិកុជ្ជិតោ.

‘‘តស្ស អយោមយា ភូមិ, ជលិតា តេជសា យុតា;

សមន្តា យោជនសតំ, ផរិត្វា តិដ្ឋតិ សព្ពទា’’តិ [ម. និ. ៣.២៥០; អ. និ. ៣.៣៦; បេ. វ. ៧១].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ អត្ថិ និរយេសុ និរយបាលាតិ.

និរយបាលកថា និដ្ឋិតា.

២០. វីសតិមវគ្គោ

(១៩៧) ៤. តិរច្ឆានកថា

៨៦៩. អត្ថិ ទេវេសុ តិរច្ឆានគតាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ តិរច្ឆានគតេសុ ទេវាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អត្ថិ ទេវេសុ តិរច្ឆានគតាតិ? អាមន្តា. ទេវលោកោ តិរច្ឆានយោនីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អត្ថិ ទេវេសុ តិរច្ឆានគតាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ តត្ថ កីដា បដង្គា មកសា មក្ខិកា អហី វិច្ឆិកា សតបទី គណ្ឌុប្បាទាតិ [គណ្ឌុបាទាតិ (ស្យា. កំ. បី.)]? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៨៧០. នត្ថិ ទេវេសុ តិរច្ឆានគតាតិ? អាមន្តា. ននុ អត្ថិ តត្ថ ឯរាវណោ នាម ហត្ថិនាគោ សហស្សយុត្តំ ទិព្ពំ យានន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ តត្ថ ឯរាវណោ នាម ហត្ថិនាគោ សហស្សយុត្តំ ទិព្ពំ យានំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ ទេវេសុ តិរច្ឆានគតា’’តិ.

៨៧១. អត្ថិ ទេវេសុ តិរច្ឆានគតាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ តត្ថ ហត្ថិពន្ធា អស្សពន្ធា [ហត្ថិភណ្ឌា អស្សភណ្ឌា (?)] យាវសិកា ការណិកា ភត្តការកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ នត្ថិ ទេវេសុ តិរច្ឆានគតាតិ.

តិរច្ឆានកថា និដ្ឋិតា.

២០. វីសតិមវគ្គោ

(១៩៨) ៥. មគ្គកថា

៨៧២. បញ្ចង្គិកោ មគ្គោតិ? អាមន្តា. ននុ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ វុត្តោ ភគវតា, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ វុត្តោ ភគវតា, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ …បេ… សម្មាសមាធិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘បញ្ចង្គិកោ មគ្គោ’’តិ.

បញ្ចង្គិកោ មគ្គោតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘មគ្គានំ អដ្ឋង្គិកោ សេដ្ឋោ, សច្ចានំ ចតុរោ បទា;

វិរាគោ សេដ្ឋោ ធម្មានំ, ទ្វិបទានញ្ច ចក្ខុមា’’តិ [ធ. ប. ២៧៣ ធម្មបទេ].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោតិ.

៨៧៣. សម្មាវាចា មគ្គង្គំ, សា ច ន មគ្គោតិ? អាមន្តា. សម្មាទិដ្ឋិ មគ្គង្គំ, សា ច ន មគ្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សម្មាវាចា មគ្គង្គំ, សា ច ន មគ្គោតិ? អាមន្តា. សម្មាសង្កប្បោ…បេ… សម្មាវាយាមោ…បេ… សម្មាសតិ…បេ… សម្មាសមាធិ មគ្គង្គំ, សោ ច ន មគ្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សម្មាកម្មន្តោ…បេ… សម្មាអាជីវោ មគ្គង្គំ, សោ ច ន មគ្គោតិ? អាមន្តា. សម្មាទិដ្ឋិ…បេ… សម្មាសមាធិ មគ្គង្គំ, សោ ច ន មគ្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សម្មាទិដ្ឋិ មគ្គង្គំ, សា ច មគ្គោតិ? អាមន្តា. សម្មាវាចា មគ្គង្គំ, សា ច មគ្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សម្មាទិដ្ឋិ មគ្គង្គំ, សា ច មគ្គោតិ? អាមន្តា. សម្មាកម្មន្តោ…បេ… សម្មាអាជីវោ មគ្គង្គំ, សោ ច មគ្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សម្មាសង្កប្បោ…បេ… សម្មាវាយាមោ…បេ… សម្មាសតិ…បេ… សម្មាសមាធិ មគ្គង្គំ, សោ ច មគ្គោតិ? អាមន្តា. សម្មាវាចា…បេ… សម្មាកម្មន្តោ…បេ… សម្មាអាជីវោ មគ្គង្គំ, សោ ច មគ្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៨៧៤. អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘បុព្ពេវ ខោ បនស្ស កាយកម្មំ វចីកម្មំ អាជីវោ សុបរិសុទ្ធោ ហោតិ; ឯវមស្សាយំ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតី’’តិ [ម. និ. ៣.៤៣១]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ បញ្ចង្គិកោ មគ្គោតិ.

៨៧៥. បញ្ចង្គិកោ មគ្គោតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘យស្មិំ ខោ, សុភទ្ទ, ធម្មវិនយេ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ន ឧបលព្ភតិ, សមណោបិ តត្ថ ន ឧបលព្ភតិ, ទុតិយោបិ តត្ថ សមណោ ន ឧបលព្ភតិ, តតិយោបិ តត្ថ សមណោ ន ឧបលព្ភតិ, ចតុត្ថោបិ តត្ថ សមណោ ន ឧបលព្ភតិ. យស្មិញ្ច ខោ, សុភទ្ទ, ធម្មវិនយេ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ឧបលព្ភតិ, សមណោបិ តត្ថ ឧបលព្ភតិ, ទុតិយោបិ…បេ… តតិយោបិ…បេ… ចតុត្ថោបិ តត្ថ សមណោ ឧបលព្ភតិ. ឥមស្មិំ ខោ, សុភទ្ទ, ធម្មវិនយេ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ឧបលព្ភតិ. ឥធេវ, សុភទ្ទ, សមណោ, ឥធ ទុតិយោ សមណោ, ឥធ តតិយោ សមណោ, ឥធ ចតុត្ថោ សមណោ. សុញ្ញា បរប្បវាទា សមណេភិ អញ្ញេហី’’តិ [ទី. និ. ២.២១៤]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោតិ.

មគ្គកថា និដ្ឋិតា.

២០. វីសតិមវគ្គោ

(១៩៩) ៦. ញាណកថា

៨៧៦. ទ្វាទសវត្ថុកំ ញាណំ លោកុត្តរន្តិ? អាមន្តា. ទ្វាទស លោកុត្តរញាណានីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទ្វាទស លោកុត្តរញាណានីតិ? អាមន្តា. ទ្វាទស សោតាបត្តិមគ្គាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទ្វាទស សោតាបត្តិមគ្គាតិ? អាមន្តា. ទ្វាទស សោតាបត្តិផលានីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទ្វាទស សកទាគាមិមគ្គា…បេ… អនាគាមិមគ្គា…បេ… អរហត្តមគ្គាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទ្វាទស អរហត្តមគ្គាតិ? អាមន្តា. ទ្វាទស អរហត្តផលានីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៨៧៧. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ទ្វាទសវត្ថុកំ ញាណំ លោកុត្តរ’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥទំ ទុក្ខំ អរិយសច្ច’’ន្តិ មេ, ភិក្ខវេ, បុព្ពេ អននុស្សុតេសុ ធម្មេសុ ចក្ខុំ ឧទបាទិ, ញាណំ ឧទបាទិ, បញ្ញា ឧទបាទិ, វិជ្ជា ឧទបាទិ, អាលោកោ ឧទបាទិ. ‘តំ ខោ បនិទំ ទុក្ខំ អរិយសច្ចំ បរិញ្ញេយ្យ’ន្តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… បរិញ្ញាតន្តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… ‘ឥទំ ទុក្ខសមុទយំ [ទុក្ខសមុទយោ (ស្យា. កំ. បី.)] អរិយសច្ច’ន្តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… ‘តំ ខោ បនិទំ ទុក្ខសមុទយំ អរិយសច្ចំ បហាតព្ព’ន្តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… បហីនន្តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… ‘ឥទំ ទុក្ខនិរោធំ [ទុក្ខនិរោធា (ស្យា. កំ. បី.)] អរិយសច្ច’ន្តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… ‘តំ ខោ បនិទំ ទុក្ខនិរោធំ អរិយសច្ចំ សច្ឆិកាតព្ព’ន្តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… សច្ឆិកតន្តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… ‘ឥទំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា អរិយសច្ច’ន្តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… ‘តំ ខោ បនិទំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា អរិយសច្ចំ ភាវេតព្ព’ន្តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… ភាវិតន្តិ មេ, ភិក្ខវេ, បុព្ពេ អននុស្សុតេសុ ធម្មេសុ ចក្ខុំ ឧទបាទិ…បេ… អាលោកោ ឧទបាទី’’តិ [មហាវ. ១៥; សំ. និ. ៥.១០៨១; បដិ. ម. ២.៣០]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ទ្វាទសវត្ថុកំ ញាណំ លោកុត្តរន្តិ.

ញាណកថា និដ្ឋិតា.

វីសតិមវគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

មាតុឃាតកោ អានន្តរិកោ បិតុឃាតកោ អានន្តរិកោ អរហន្តឃាតកោ អានន្តរិកោ រុហិរុប្បាទកោ អានន្តរិកោ សង្ឃភេទកោ អានន្តរិកោ, នត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស ញាណំ, នត្ថិ និរយេសុ និរយបាលា, អត្ថិ ទេវេសុ តិរច្ឆានគតា, បញ្ចង្គិកោ មគ្គោ, ទ្វាទសវត្ថុកំ ញាណំ លោកុត្តរន្តិ.

ចតុត្ថោ បណ្ណាសកោ.

តស្សុទ្ទានំ –

និគ្គហោ, បុញ្ញសញ្ចយោ, អដ្ឋាសិ, អតីតេន ច មាតុឃាតកោ.