២១. ឯកវីសតិមវគ្គោ

(២០០) ១. សាសនកថា

៨៧៨. សាសនំ នវំ កតន្តិ? អាមន្តា. សតិបដ្ឋានា នវំ កតាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សាសនំ នវំ កតន្តិ? អាមន្តា. សម្មប្បធានា…បេ… ឥទ្ធិបាទា…បេ… ឥន្ទ្រិយា…បេ… ពលា…បេ… ពោជ្ឈង្គា នវំ កតាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បុព្ពេ អកុសលំ បច្ឆា កុសលំ កតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បុព្ពេ សាសវំ…បេ… សំយោជនិយំ គន្ថនិយំ ឱឃនិយំ យោគនិយំ នីវរណិយំ បរាមដ្ឋំ ឧបាទានិយំ…បេ… សំកិលេសិកំ បច្ឆា អសំកិលេសិកំ កតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ កោចិ តថាគតស្ស សាសនំ នវំ ករោតីតិ? អាមន្តា. អត្ថិ កោចិ សតិបដ្ឋានេ នវំ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អត្ថិ កោចិ សម្មប្បធានេ…បេ… ឥទ្ធិបាទេ…បេ… ឥន្ទ្រិយេ…បេ… ពលេ…បេ… ពោជ្ឈង្គេ នវំ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អត្ថិ កោចិ បុព្ពេ អកុសលំ បច្ឆា កុសលំ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អត្ថិ កោចិ បុព្ពេ សាសវំ…បេ… សំកិលេសិកំ បច្ឆា អសំកិលេសិយំ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

លព្ភា តថាគតស្ស សាសនំ បុន នវំ កាតុន្តិ? អាមន្តា. លព្ភា សតិបដ្ឋានា បុន នវំ កាតុន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… លព្ភា សម្មប្បធានា…បេ… ឥទ្ធិបាទា…បេ… ឥន្ទ្រិយា…បេ… ពលា…បេ… ពោជ្ឈង្គា បុន នវំ កាតុន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… លព្ភា បុព្ពេ អកុសលំ បច្ឆា កុសលំ កាតុន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… លព្ភា បុព្ពេ សាសវំ…បេ… សំកិលេសិយំ បច្ឆា អសំកិលេសិយំ កាតុន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សាសនកថា និដ្ឋិតា.

២១. ឯកវីសតិមវគ្គោ

(២០១) ២. អវិវិត្តកថា

៨៧៩. បុថុជ្ជនោ តេធាតុកេហិ ធម្មេហិ អវិវិត្តោតិ? អាមន្តា. បុថុជ្ជនោ តេធាតុកេហិ ផស្សេហិ…បេ… តេធាតុកាហិ វេទនាហិ… សញ្ញាហិ … ចេតនាហិ… ចិត្តេហិ… សទ្ធាហិ… វីរិយេហិ… សតីហិ… សមាធីហិ…បេ… តេធាតុកាហិ បញ្ញាហិ អវិវិត្តោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បុថុជ្ជនោ តេធាតុកេហិ កម្មេហិ អវិវិត្តោតិ? អាមន្តា. យស្មិំ ខណេ បុថុជ្ជនោ ចីវរំ ទេតិ, តស្មិំ ខណេ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ…បេ… អាកាសានញ្ចាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យស្មិំ ខណេ បុថុជ្ជនោ បិណ្ឌបាតំ ទេតិ…បេ… សេនាសនំ ទេតិ…បេ… គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ ទេតិ, តស្មិំ ខណេ ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ… នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៨៨០. ន វត្តព្ពំ – ‘‘បុថុជ្ជនោ តេធាតុកេហិ កម្មេហិ អវិវិត្តោ’’តិ? អាមន្តា. បុថុជ្ជនស្ស រូបធាតុអរូបធាតូបគំ កម្មំ បរិញ្ញាតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ បុថុជ្ជនោ តេធាតុកេហិ កម្មេហិ អវិវិត្តោតិ…បេ….

អវិវិត្តកថា និដ្ឋិតា.

២១. ឯកវីសតិមវគ្គោ

(២០២) ៣. សំយោជនកថា

៨៨១. អត្ថិ កិញ្ចិ សំយោជនំ អប្បហាយ អរហត្តប្បត្តីតិ? អាមន្តា. អត្ថិ កិញ្ចិ សក្កាយទិដ្ឋិំ អប្បហាយ…បេ… វិចិកិច្ឆំ អប្បហាយ…បេ… សីលព្ពតបរាមាសំ អប្បហាយ… រាគំ អប្បហាយ… ទោសំ អប្បហាយ… មោហំ អប្បហាយ… អនោត្តប្បំ អប្បហាយ អរហត្តប្បត្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ កិញ្ចិ សំយោជនំ អប្បហាយ អរហត្តប្បត្តីតិ? អាមន្តា. អរហា សរាគោ សទោសោ សមោហោ សមានោ សមក្ខោ សបឡាសោ សឧបាយាសោ សកិលេសោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អរហា និរាគោ និទ្ទោសោ និម្មោហោ និម្មានោ និម្មក្ខោ និប្បឡាសោ និរុបាយាសោ និក្កិលេសោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា និរាគោ…បេ… និក្កិលេសោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ កិញ្ចិ សំយោជនំ អប្បហាយ អរហត្តប្បត្តី’’តិ.

៨៨២. ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ កិញ្ចិ សំយោជនំ អប្បហាយ អរហត្តប្បត្តី’’តិ? អាមន្តា. អរហា សព្ពំ ពុទ្ធវិសយំ ជានាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ អត្ថិ កិញ្ចិ សំយោជនំ អប្បហាយ អរហត្តប្បត្តីតិ.

សំយោជនកថា និដ្ឋិតា.

២១. ឯកវីសតិមវគ្គោ

(២០៣) ៤. ឥទ្ធិកថា

៨៨៣. អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វាតិ? អាមន្តា. ‘‘និច្ចបណ្ណា រុក្ខា ហោន្តូ’’តិ – អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… និច្ចបុប្ផា រុក្ខា ហោន្តុ…បេ… និច្ចផលិកា រុក្ខា ហោន្តុ… និច្ចំ ជុណ្ហំ ហោតុ… និច្ចំ ខេមំ ហោតុ… និច្ចំ សុភិក្ខំ ហោតុ… ‘‘និច្ចំ សុវត្ថិ [សុវុដ្ឋិកំ (ស្យា.)] ហោតូ’’តិ – អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វាតិ? អាមន្តា. ‘‘ឧប្បន្នោ ផស្សោ មា និរុជ្ឈី’’តិ – អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ឧប្បន្នា វេទនា…បេ… សញ្ញា… ចេតនា… ចិត្តំ… សទ្ធា… វីរិយំ… សតិ… សមាធិ…បេ… បញ្ញា មា និរុជ្ឈីតិ – អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វាតិ? អាមន្តា. ‘‘រូបំ និច្ចំ ហោតូ’’តិ – អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ… វេទនា…បេ… សញ្ញា…បេ… សង្ខារា…បេ… ‘‘វិញ្ញាណំ និច្ចំ ហោតូ’’តិ – អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វាតិ? អាមន្តា. ‘‘ជាតិធម្មា សត្តា មា ជាយិំសូ’’តិ អត្ថិ…បេ… ‘‘ជរាធម្មា សត្តា មា ជីរិំសូ’’តិ…បេ… ‘‘ព្យាធិធម្មា សត្តា មា ព្យាធិយិំសូ’’តិ…បេ… ‘‘មរណធម្មា សត្តា មា មីយិំសូ’’តិ – អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៨៨៤. ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វា’’តិ? អាមន្តា. ននុ អាយស្មា បិលិន្ទវច្ឆោ រញ្ញោ មាគធស្ស សេនិយស្ស ពិម្ពិសារស្ស បាសាទំ ‘‘សុវណ្ណ’’ន្ត្វេវ អធិមុច្ចិ, សុវណ្ណោ ច បន អាសីតិ [បារា. ៦២១; មហាវ. ២៧១]? អាមន្តា. ហញ្ចិ អាយស្មា បិលិន្ទវច្ឆោ រញ្ញោ មាគធស្ស សេនិយស្ស ពិម្ពិសារស្ស បាសាទំ សុវណ្ណន្ត្វេវ អធិមុច្ចិ, សុវណ្ណោ ច បន អាសិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អធិប្បាយឥទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វា’’តិ.

ឥទ្ធិកថា និដ្ឋិតា.

២១. ឯកវីសតិមវគ្គោ

(២០៤) ៥. ពុទ្ធកថា

៨៨៥. អត្ថិ ពុទ្ធានំ ពុទ្ធេហិ ហីនាតិរេកតាតិ? អាមន្តា. សតិបដ្ឋានតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ …បេ… សម្មប្បធានតោ…បេ… ឥទ្ធិបាទតោ… ឥន្ទ្រិយតោ… ពលតោ… ពោជ្ឈង្គតោ… វសិភាវតោ…បេ… សព្ពញ្ញុតញាណទស្សនតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ពុទ្ធកថា និដ្ឋិតា.

២១. ឯកវីសតិមវគ្គោ

(២០៥) ៦. សព្ពទិសាកថា

៨៨៦. សព្ពា ទិសា ពុទ្ធា តិដ្ឋន្តីតិ? អាមន្តា. បុរត្ថិមាយ ទិសាយ ពុទ្ធោ តិដ្ឋតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បុរត្ថិមាយ ទិសាយ ពុទ្ធោ តិដ្ឋតីតិ? អាមន្តា. កិន្នាមោ សោ ភគវា, កិំជច្ចោ, កិំគោត្តោ, កិន្នាមា តស្ស ភគវតោ មាតាបិតរោ, កិន្នាមំ តស្ស ភគវតោ សាវកយុគំ, កោនាមោ តស្ស ភគវតោ ឧបដ្ឋាកោ, កីទិសំ ចីវរំ ធារេតិ, កីទិសំ បត្តំ ធារេតិ, កតរស្មិំ គាមេ វា និគមេ វា នគរេ វា រដ្ឋេ វា ជនបទេ វាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទក្ខិណាយ ទិសាយ…បេ… បច្ឆិមាយ ទិសាយ…បេ… ឧត្តរាយ ទិសាយ…បេ… ហេដ្ឋិមាយ ទិសាយ ពុទ្ធោ តិដ្ឋតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ហេដ្ឋិមាយ ទិសាយ ពុទ្ធោ តិដ្ឋតីតិ? អាមន្តា. កិន្នាមោ សោ ភគវា…បេ… ជនបទេ វាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ឧបរិមាយ ទិសាយ ពុទ្ធោ តិដ្ឋតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ…. ឧបរិមាយ ទិសាយ ពុទ្ធោ តិដ្ឋតីតិ? អាមន្តា. ចាតុមហារាជិកេ តិដ្ឋតិ…បេ… តាវតិំសេ តិដ្ឋតិ…បេ… យាមេ តិដ្ឋតិ…បេ… តុសិតេ តិដ្ឋតិ…បេ… និម្មានរតិយា តិដ្ឋតិ…បេ… បរនិម្មិតវសវត្តិយា តិដ្ឋតិ…បេ… ព្រហ្មលោកេ តិដ្ឋតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សព្ពទិសាកថា និដ្ឋិតា.

២១. ឯកវីសតិមវគ្គោ

(២០៦) ៧. ធម្មកថា

៨៨៧. សព្ពេ ធម្មា និយតាតិ? អាមន្តា. មិច្ឆត្តនិយតាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សម្មត្តនិយតាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… នត្ថិ អនិយតោ រាសីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អត្ថិ អនិយតោ រាសីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ អនិយតោ រាសិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពេ ធម្មា និយតា’’តិ.

សព្ពេ ធម្មា និយតាតិ? អាមន្តា. ននុ តយោ រាសី វុត្តា ភគវតា – មិច្ឆត្តនិយតោ រាសិ, សម្មត្តនិយតោ រាសិ, អនិយតោ រាសីតិ [ធ. ស. តិកមាតិកា ១៥]? អាមន្តា. ហញ្ចិ តយោ រាសី វុត្តា ភគវតា – មិច្ឆត្តនិយតោ រាសិ, សម្មត្តនិយតោ រាសិ, អនិយតោ រាសិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពេ ធម្មា និយតា’’តិ.

រូបំ រូបដ្ឋេន និយតន្តិ? អាមន្តា. មិច្ឆត្តនិយតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សម្មត្តនិយតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… វេទនា…បេ… សញ្ញា…បេ… សង្ខារា…បេ… វិញ្ញាណំ វិញ្ញាណដ្ឋេន និយតន្តិ? អាមន្តា. មិច្ឆត្តនិយតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សម្មត្តនិយតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៨៨៨. ន វត្តព្ពំ – រូបំ រូបដ្ឋេន និយតំ…បេ… វេទនា…បេ… សញ្ញា…បេ… សង្ខារា…បេ… វិញ្ញាណំ វិញ្ញាណដ្ឋេន និយតន្តិ? អាមន្តា. រូបំ វេទនា ហោតិ…បេ… សញ្ញា ហោតិ… សង្ខារា ហោន្តិ… វិញ្ញាណំ ហោតិ… វេទនា…បេ… សញ្ញា…បេ… សង្ខារា…បេ… វិញ្ញាណំ រូបំ ហោតិ…បេ… វេទនា ហោតិ… សញ្ញា ហោតិ… សង្ខារា ហោន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ រូបំ រូបដ្ឋេន និយតំ, វេទនា…បេ… សញ្ញា…បេ… សង្ខារា…បេ… វិញ្ញាណំ វិញ្ញាណដ្ឋេន និយតន្តិ.

ធម្មកថា និដ្ឋិតា.

២១. ឯកវីសតិមវគ្គោ

(២០៧) ៨. កម្មកថា

៨៨៩. សព្ពេ កម្មា និយតាតិ? អាមន្តា. មិច្ឆត្តនិយតាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សម្មត្តនិយតាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… នត្ថិ អនិយតោ រាសីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អត្ថិ អនិយតោ រាសីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ អនិយតោ រាសិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពេ កម្មា និយតា’’តិ.

សព្ពេ កម្មា និយតាតិ? អាមន្តា. ននុ តយោ រាសី វុត្តា ភគវតា – មិច្ឆត្តនិយតោ រាសិ, សម្មត្តនិយតោ រាសិ, អនិយតោ រាសីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ តយោ រាសី វុត្តា ភគវតា – មិច្ឆត្តនិយតោ រាសិ, សម្មត្តនិយតោ រាសិ, អនិយតោ រាសិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពេ កម្មា និយតា’’តិ.

៨៩០. ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ កម្មំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយដ្ឋេន និយតន្តិ? អាមន្តា. មិច្ឆត្តនិយតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សម្មត្តនិយតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ…. ឧបបជ្ជវេទនីយំ កម្មំ…បេ… អបរាបរិយវេទនីយំ កម្មំ អបរាបរិយវេទនីយដ្ឋេន និយតន្តិ? អាមន្តា. មិច្ឆត្តនិយតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សម្មត្តនិយតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៨៩១. ន វត្តព្ពំ – ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ កម្មំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយដ្ឋេន និយតំ, ឧបបជ្ជវេទនីយំ កម្មំ…បេ… អបរាបរិយវេទនីយំ កម្មំ អបរាបរិយវេទនីយដ្ឋេន និយតន្តិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ កម្មំ ឧបបជ្ជវេទនីយំ ហោតិ, អបរាបរិយវេទនីយំ ហោតិ…បេ… ឧបបជ្ជវេទនីយំ កម្មំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, អបរាបរិយវេទនីយំ ហោតិ…បេ… អបរាបរិយវេទនីយំ កម្មំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, ឧបបជ្ជវេទនីយំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ កម្មំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយដ្ឋេន និយតំ, ឧបបជ្ជវេទនីយំ កម្មំ…បេ… អបរាបរិយវេទនីយំ កម្មំ អបរាបរិយវេទនីយដ្ឋេន និយតន្តិ.

កម្មកថា និដ្ឋិតា.

ឯកវីសតិមវគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

សាសនំ នវំ កតំ អត្ថិ កោចិ តថាគតស្ស សាសនំ នវំ ករោតិ លព្ភា តថាគតស្ស សាសនំ បុន នវំ កាតុំ, បុថុជ្ជនោ តេធាតុកេហិ ធម្មេហិ អវិវិត្តោ, អត្ថិ កិញ្ចិ សំយោជនំ អប្បហាយ អរហត្តប្បត្តិ, អត្ថិ អធិប្បាយិទ្ធិ ពុទ្ធានំ វា សាវកានំ វា, អត្ថិ ពុទ្ធានំ ពុទ្ធេហិ ហីនាតិរេកតា, សព្ពា ទិសា ពុទ្ធា តិដ្ឋន្តិ, សព្ពេ ធម្មា និយតា, សព្ពេ កម្មា និយតាតិ.