១៩. ឯកូនវីសតិមវគ្គោ

(១៩២) ៧. អច្ចន្តនិយាមកថា

៨៤៧. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អច្ចន្តនិយាមតាតិ? អាមន្តា. មាតុឃាតកោ អច្ចន្តនិយតោ, បិតុឃាតកោ…បេ… អរហន្តឃាតកោ…បេ… រុហិរុប្បាទកោ …បេ… សង្ឃភេទកោ អច្ចន្តនិយតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៨៤៨. អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អច្ចន្តនិយាមតាតិ? អាមន្តា. អច្ចន្តនិយតស្ស បុគ្គលស្ស វិចិកិច្ឆា ឧប្បជ្ជេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អច្ចន្តនិយតស្ស បុគ្គលស្ស វិចិកិច្ឆា ឧប្បជ្ជេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អច្ចន្តនិយាមតា’’តិ.

អច្ចន្តនិយតស្ស បុគ្គលស្ស វិចិកិច្ឆា នុប្បជ្ជេយ្យាតិ? អាមន្តា. បហីនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បហីនាតិ? អាមន្តា. សោតាបត្តិមគ្គេនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សកទាគាមិមគ្គេន …បេ… អនាគាមិមគ្គេន…បេ… អរហត្តមគ្គេនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កតមេន មគ្គេនាតិ? អកុសលេន មគ្គេនាតិ. អកុសលោ មគ្គោ និយ្យានិកោ ខយគាមី ពោធគាមី អនាសវោ…បេ… អសំកិលេសិកោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អកុសលោ មគ្គោ អនិយ្យានិកោ…បេ… សំកិលេសិកោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អកុសលោ មគ្គោ អនិយ្យានិកោ…បេ… សំកិលេសិកោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អច្ចន្តនិយតស្ស បុគ្គលស្ស វិចិកិច្ឆា អកុសលេន មគ្គេន បហីនា’’តិ.

៨៤៩. សស្សតទិដ្ឋិយា និយតស្ស បុគ្គលស្ស ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សស្សតទិដ្ឋិយា និយតស្ស បុគ្គលស្ស ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អច្ចន្តនិយាមតា’’តិ.

សស្សតទិដ្ឋិយា និយតស្ស បុគ្គលស្ស ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ នុប្បជ្ជេយ្យាតិ? អាមន្តា. បហីនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បហីនាតិ? អាមន្តា. សោតាបត្តិមគ្គេនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សកទាគាមិមគ្គេន…បេ… អនាគាមិមគ្គេន…បេ… អរហត្តមគ្គេនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កតមេន មគ្គេនាតិ? អកុសលេន មគ្គេន. អកុសលោ មគ្គោ…បេ… នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សស្សតទិដ្ឋិយា និយតស្ស បុគ្គលស្ស ឧច្ឆេទទិដ្ឋិ អកុសលេន មគ្គេន បហីនា’’តិ.

៨៥០. ឧច្ឆេទទិដ្ឋិយា និយតស្ស បុគ្គលស្ស សស្សតទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ឧច្ឆេទទិដ្ឋិយា និយតស្ស បុគ្គលស្ស សស្សតទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អច្ចន្តនិយាមតា’’តិ.

ឧច្ឆេទទិដ្ឋិយា និយតស្ស បុគ្គលស្ស សស្សតទិដ្ឋិ នុប្បជ្ជេយ្យាតិ? អាមន្តា. បហីនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បហីនាតិ? អាមន្តា. សោតាបត្តិមគ្គេនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ …បេ… សកទាគាមិមគ្គេន…បេ… អនាគាមិមគ្គេន…បេ… អរហត្តមគ្គេនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កតមេន មគ្គេនាតិ? អកុសលេន មគ្គេនាតិ. អកុសលោ មគ្គោ…បេ… នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ឧច្ឆេទទិដ្ឋិយា និយតស្ស បុគ្គលស្ស សស្សតទិដ្ឋិ អកុសលេន មគ្គេន បហីនា’’តិ.

៨៥១. ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អច្ចន្តនិយាមតា’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ សមន្នាគតោ ហោតិ ឯកន្តកាឡកេហិ អកុសលេហិ ធម្មេហិ, សោ [ឯវំ ខោ ភិក្ខវេ បុគ្គលោ (អ. និ. ៧.១៥)] សកិំ និមុគ្គោ និមុគ្គោវ ហោតី’’តិ [អ. និ. ៧.១៥]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អច្ចន្តនិយាមតាតិ.

៨៥២. វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ សមន្នាគតោ ហោតិ ឯកន្តកាឡកេហិ អកុសលេហិ ធម្មេហិ, សោ សកិំ និមុគ្គោ និមុគ្គោវ ហោតី’’តិ កត្វា តេន ច ការណេន អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អច្ចន្តនិយាមតាតិ? អាមន្តា. វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា និមុជ្ជតី’’តិ [អ. និ. ៧.១៥]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. សព្ពកាលំ ឧម្មុជ្ជិត្វា និមុជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ សមន្នាគតោ ហោតិ ឯកន្តកាឡកេហិ អកុសលេហិ ធម្មេហិ, សោ សកិំ និមុគ្គោ និមុគ្គោវ ហោតី’’តិ – កត្វា តេន ច ការណេន អត្ថិ បុថុជ្ជនស្ស អច្ចន្តនិយាមតាតិ? អាមន្តា. វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ឧម្មុជ្ជិត្វា ឋិតោ ហោតិ, ឧម្មុជ្ជិត្វា វិបស្សតិ វិលោកេតិ, ឧម្មុជ្ជិត្វា បតរតិ, ឧម្មុជ្ជិត្វា បតិគាធប្បត្តោ ហោតី’’តិ [អ. និ. ៧.១៥]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. សព្ពកាលំ ឧម្មុជ្ជិត្វា បតិគាធប្បត្តោ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អច្ចន្តនិយាមកថា និដ្ឋិតា.