(១៧៧) ១. មនុស្សលោកកថា

៨០២. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ពុទ្ធោ ភគវា មនុស្សលោកេ អដ្ឋាសី’’តិ? អាមន្តា. ននុ អត្ថិ ពុទ្ធវុត្ថានិ ចេតិយានិ អារាមវិហារគាមនិគមនគរានិ រដ្ឋានិ ជនបទានីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ ពុទ្ធវុត្ថានិ ចេតិយានិ អារាមវិហារគាមនិគមនគរានិ រដ្ឋានិ ជនបទានិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ពុទ្ធោ ភគវា មនុស្សលោកេ អដ្ឋាសី’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘ពុទ្ធោ ភគវា មនុស្សលោកេ អដ្ឋាសី’’តិ? អាមន្តា. ននុ ភគវា លុម្ពិនិយា ជាតោ, ពោធិយា មូលេ អភិសម្ពុទ្ធោ, ពារាណសិយំ ភគវតា ធម្មចក្កំ បវត្តិតំ, ចាបាលេ ចេតិយេ អាយុសង្ខារោ ឱស្សដ្ឋោ, កុសិនារាយំ ភគវា បរិនិព្ពុតោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ភគវា លុម្ពិនិយា ជាតោ…បេ… កុសិនារាយំ ភគវា បរិនិព្ពុតោ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ពុទ្ធោ ភគវា មនុស្សលោកេ អដ្ឋាសី’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘ពុទ្ធោ ភគវា មនុស្សលោកេ អដ្ឋាសី’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឯកមិទាហំ, ភិក្ខវេ, សមយំ ឧក្កដ្ឋាយំ វិហរាមិ សុភគវនេ សាលរាជមូលេ’’តិ [ទី. និ. ២.៩១]; ‘‘ឯកមិទាហំ, ភិក្ខវេ, សមយំ ឧរុវេលាយំ វិហរាមិ អជបាលនិគ្រោធេ បឋមាភិសម្ពុទ្ធោ’’តិ [អ. និ. ៤.២១]; ‘‘ឯកមិទាហំ, ភិក្ខវេ, សមយំ រាជគហេ វិហរាមិ វេឡុវនេ កឡន្ទកនិវាបេ’’តិ [ទី. និ. ២.១៨០]; ‘‘ឯកមិទាហំ, ភិក្ខវេ, សមយំ សាវត្ថិយំ វិហរាមិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ’’តិ; ‘‘ឯកមិទាហំ, ភិក្ខវេ, សមយំ វេសាលិយំ វិហរាមិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយ’’ន្តិ [ទី. និ. ៣.១១]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ពុទ្ធោ ភគវា មនុស្សលោកេ អដ្ឋាសីតិ.

៨០៣. ពុទ្ធោ ភគវា មនុស្សលោកេ អដ្ឋាសីតិ? អាមន្តា. ននុ ភគវា លោកេ ជាតោ, លោកេ សំវឌ្ឍោ, លោកំ អភិភុយ្យ វិហរតិ អនុបលិត្តោ លោកេនាតិ [អ. និ. ៤.៣៦]? អាមន្តា. ហញ្ចិ ភគវា លោកេ ជាតោ, លោកេ សំវឌ្ឍោ, លោកំ អភិភុយ្យ វិហរតិ អនុបលិត្តោ លោកេន, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ពុទ្ធោ ភគវា មនុស្សលោកេ អដ្ឋាសី’’តិ.

មនុស្សលោកកថា និដ្ឋិតា.