១៦. សោឡសមវគ្គោ

(១៥៦) ១. និគ្គហកថា

៧៤៣. បរោ បរស្ស ចិត្តំ និគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស ចិត្តំ ‘‘មា រជ្ជិ’’, ‘‘មា ទុស្សិ’’, ‘‘មា មុយ្ហិ’’, ‘‘មា កិលិស្សី’’តិ និគ្គណ្ហាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បរោ បរស្ស ចិត្តំ និគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស ឧប្បន្នោ ផស្សោ ‘‘មា និរុជ្ឈី’’តិ និគ្គណ្ហាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បរោ បរស្ស ឧប្បន្នា វេទនា…បេ… ឧប្បន្នា សញ្ញា… ឧប្បន្នា ចេតនា… ឧប្បន្នំ ចិត្តំ… ឧប្បន្នា សទ្ធា… ឧប្បន្នំ វីរិយំ … ឧប្បន្នា សតិ… ឧប្បន្នោ សមាធិ…បេ… ឧប្បន្នា បញ្ញា ‘‘មា និរុជ្ឈី’’តិ និគ្គណ្ហាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរោ បរស្ស ចិត្តំ និគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស អត្ថាយ រាគំ បជហតិ… ទោសំ បជហតិ…បេ… អនោត្តប្បំ បជហតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរោ បរស្ស ចិត្តំ និគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស អត្ថាយ មគ្គំ ភាវេតិ… សតិបដ្ឋានំ ភាវេតិ…បេ… ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរោ បរស្ស ចិត្តំ និគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស អត្ថាយ ទុក្ខំ បរិជានាតិ, សមុទយំ បជហតិ, និរោធំ សច្ឆិករោតិ, មគ្គំ ភាវេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរោ បរស្ស ចិត្តំ និគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. អញ្ញោ អញ្ញស្ស ការកោ, បរង្កតំ សុខំ ទុក្ខំ អញ្ញោ ករោតិ អញ្ញោ បដិសំវេទេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរោ បរស្ស ចិត្តំ និគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘អត្តនាវ កតំ បាបំ, អត្តនា សំកិលិស្សតិ;

អត្តនា អកតំ បាបំ, អត្តនាវ វិសុជ្ឈតិ;

សុទ្ធិ អសុទ្ធិ បច្ចត្តំ, នាញ្ញោ អញ្ញំ វិសោធយេ’’តិ [ធ. ប. ១៦៥].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘បរោ បរស្ស ចិត្តំ និគ្គណ្ហាតី’’តិ.

៧៤៤. ន វត្តព្ពំ – ‘‘បរោ បរស្ស ចិត្តំ និគ្គណ្ហាតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ អត្ថិ ពលប្បត្តា, អត្ថិ វសីភូតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ ពលប្បត្តា, អត្ថិ វសីភូតា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘បរោ បរស្ស ចិត្តំ និគ្គណ្ហាតី’’តិ.

និគ្គហកថា និដ្ឋិតា.

១៦. សោឡសមវគ្គោ

(១៥៧) ២. បគ្គហកថា

៧៤៥. បរោ បរស្ស ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស ចិត្តំ ‘‘មា រជ្ជិ,’’‘‘មា ទុស្សិ,’’‘‘មា មុយ្ហិ,’’‘‘មា កិលិស្សី’’តិ បគ្គណ្ហាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បរោ បរស្ស ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស អលោភំ កុសលមូលំ ជនេតិ… អទោសំ កុសលមូលំ ជនេតិ… អមោហំ កុសលមូលំ ជនេតិ… សទ្ធំ ជនេតិ… វីរិយំ ជនេតិ… សតិំ ជនេតិ… សមាធិំ ជនេតិ… បញ្ញំ ជនេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បរោ បរស្ស ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស ឧប្បន្នោ ផស្សោ ‘‘មា និរុជ្ឈី’’តិ បគ្គណ្ហាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បរោ បរស្ស ឧប្បន្នា វេទនា…បេ… ឧប្បន្នា បញ្ញា ‘‘មា និរុជ្ឈី’’តិ បគ្គណ្ហាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរោ បរស្ស ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស អត្ថាយ រាគំ បជហតិ… ទោសំ បជហតិ… មោហំ បជហតិ…បេ… អនោត្តប្បំ បជហតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរោ បរស្ស ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស អត្ថាយ មគ្គំ ភាវេតិ… សតិបដ្ឋានំ ភាវេតិ…បេ… ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរោ បរស្ស ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស អត្ថាយ ទុក្ខំ បរិជានាតិ…បេ… មគ្គំ ភាវេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរោ បរស្ស ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. អញ្ញោ អញ្ញស្ស ការកោ, បរង្កតំ សុខំ ទុក្ខំ អញ្ញោ ករោតិ អញ្ញោ បដិសំវេទេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បរោ បរស្ស ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘អត្តនាវ កតំ បាបំ…បេ… នាញ្ញោ អញ្ញំ វិសោធយេ’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘បរោ បរស្ស ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតី’’តិ.

៧៤៦. ន វត្តព្ពំ – ‘‘បរោ បរស្ស ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ អត្ថិ ពលប្បត្តា, អត្ថិ វសីភូតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ ពលប្បត្តា, អត្ថិ វសីភូតា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘បរោ បរស្ស ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតី’’តិ.

បគ្គហកថា និដ្ឋិតា.

១៦. សោឡសមវគ្គោ

(១៥៨) ៣. សុខានុប្បទានកថា

៧៤៧. បរោ បរស្ស សុខំ អនុប្បទេតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស ទុក្ខំ អនុប្បទេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បរោ បរស្ស ទុក្ខំ ន អនុប្បទេតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស សុខំ ន អនុប្បទេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បរោ បរស្ស សុខំ អនុប្បទេតីតិ? អាមន្តា. បរោ បរស្ស អត្តនោ សុខំ អនុប្បទេតិ, អញ្ញេសំ សុខំ អនុប្បទេតិ, តស្ស សុខំ អនុប្បទេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បរោ បរស្ស នេវត្តនោ, ន អញ្ញេសំ, ន តស្ស សុខំ អនុប្បទេតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ បរោ បរស្ស នេវត្តនោ, ន អញ្ញេសំ, ន តស្ស សុខំ អនុប្បទេតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘បរោ បរស្ស សុខំ អនុប្បទេតី’’តិ.

បរោ បរស្ស សុខំ អនុប្បទេតីតិ? អាមន្តា. អញ្ញោ អញ្ញស្ស ការកោ, បរង្កតំ សុខំ ទុក្ខំ អញ្ញោ ករោតិ អញ្ញោ បដិសំវេទេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៤៨. ន វត្តព្ពំ – ‘‘បរោ បរស្ស សុខំ អនុប្បទេតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ អាយស្មា ឧទាយី ឯតទវោច – ‘‘ពហូនំ វត នោ ភគវា ទុក្ខធម្មានំ អបហត្តា, ពហូនំ វត នោ ភគវា សុខធម្មានំ ឧបហត្តា, ពហូនំ វត នោ ភគវា អកុសលានំ ធម្មានំ អបហត្តា, ពហូនំ វត នោ ភគវា កុសលានំ ធម្មានំ ឧបហត្តា’’តិ [ម. និ. ២.១៤៨ លដុកិកោបមេ]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ បរោ បរស្ស សុខំ អនុប្បទេតីតិ.

សុខានុប្បទានកថា និដ្ឋិតា.

១៦. សោឡសមវគ្គោ

(១៥៩) ៤. អធិគយ្ហមនសិការកថា

៧៤៩. អធិគយ្ហ មនសិ ករោតីតិ? អាមន្តា. តេន ចិត្តេន តំ ចិត្តំ បជានាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… តេន ចិត្តេន តំ ចិត្តំ បជានាតីតិ? អាមន្តា. តេន ចិត្តេន តំ ចិត្តំ ‘‘ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… តេន ចិត្តេន តំ ចិត្តំ ‘‘ចិត្ត’’ន្តិ បជានាតីតិ? អាមន្តា. តំ ចិត្តំ តស្ស ចិត្តស្ស អារម្មណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

តំ ចិត្តំ តស្ស ចិត្តស្ស អារម្មណន្តិ? អាមន្តា. តេន ផស្សេន តំ ផស្សំ ផុសតិ, តាយ វេទនាយ…បេ… តាយ សញ្ញាយ… តាយ ចេតនាយ… តេន ចិត្តេន… តេន វិតក្កេន… តេន វិចារេន… តាយ បីតិយា… តាយ សតិយា… តាយ បញ្ញាយ តំ បញ្ញំ បជានាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៥០. អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ…បេ… ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ…បេ… ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិ ករោតិ, បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិ ករោតិ, បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? អាមន្តា. តិណ្ណំ ផស្សានំ…បេ… តិណ្ណំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៥១. អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ…បេ… ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ…បេ… ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិ ករោតិ, បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិ ករោតិ, បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? អាមន្តា. តិណ្ណំ ផស្សានំ…បេ… តិណ្ណំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៥២. បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ…បេ… ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ…បេ… ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិ ករោតិ, អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បច្ចុប្បន្នំ ‘‘បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ មនសិករោន្តោ, អតីតំ ‘‘អតីត’’ន្តិ មនសិ ករោតិ, អនាគតំ ‘‘អនាគត’’ន្តិ មនសិ ករោតីតិ? អាមន្តា. តិណ្ណំ ផស្សានំ…បេ… តិណ្ណំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៥៣. ន វត្តព្ពំ – ‘‘អធិគយ្ហ មនសិ ករោតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចាតិ, យទា បញ្ញាយ បស្សតិ;

អថ និព្ពិន្ទតិ ទុក្ខេ, ឯស មគ្គោ វិសុទ្ធិយា.

‘‘សព្ពេ សង្ខារា ទុក្ខាតិ, យទា បញ្ញាយ បស្សតិ;

អថ និព្ពិន្ទតិ ទុក្ខេ, ឯស មគ្គោ វិសុទ្ធិយា.

‘‘សព្ពេ ធម្មា អនត្តាតិ, យទា បញ្ញាយ បស្សតិ;

អថ និព្ពិន្ទតិ ទុក្ខេ, ឯស មគ្គោ វិសុទ្ធិយា’’តិ [ធ. ប. ២៧៧-២៧៩].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ អធិគយ្ហ មនសិ ករោតីតិ.

អធិគយ្ហមនសិការកថា និដ្ឋិតា.

១៦. សោឡសមវគ្គោ

(១៦០) ៥. រូបំ ហេតូតិកថា

៧៥៤. រូបំ ហេតូតិ? អាមន្តា. អលោភោ ហេតូតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អទោសោ ហេតុ…បេ… អមោហោ ហេតុ… លោភោ ហេតុ… ទោសោ ហេតុ… មោហោ ហេតូតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបំ ហេតូតិ? អាមន្តា. សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបំ ហេតូ’’តិ.

៧៥៥. អលោភោ ហេតុ សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. រូបំ ហេតុ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អទោសោ ហេតុ… អមោហោ ហេតុ… លោភោ ហេតុ… ទោសោ ហេតុ… មោហោ ហេតុ សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. រូបំ ហេតុ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបំ ហេតុ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អលោភោ ហេតុ អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… រូបំ ហេតុ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អទោសោ ហេតុ… អមោហោ ហេតុ… លោភោ ហេតុ… ទោសោ ហេតុ… មោហោ ហេតុ អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៥៦. ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបំ ហេតូ’’តិ? អាមន្តា. ននុ មហាភូតា ឧបាទាយរូបានំ [ឧបាទារូបានំ (សី. បី. ក.)] ឧបាទាយហេតូតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ មហាភូតា ឧបាទាយរូបានំ ឧបាទាយហេតុ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបំ ហេតូ’’តិ.

រូបំ ហេតូតិកថា និដ្ឋិតា.

១៦. សោឡសមវគ្គោ

(១៦១) ៦. រូបំ សហេតុកន្តិកថា

៧៥៧. រូបំ សហេតុកន្តិ? អាមន្តា. អលោភហេតុនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អទោសហេតុនាតិ …បេ… អមោហហេតុនាតិ…បេ… លោភហេតុនា…បេ… ទោសហេតុនា…បេ… មោហហេតុនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបំ សហេតុកន្តិ? អាមន្តា. សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបំ សហេតុក’’ន្តិ.

៧៥៨. អលោភោ សហេតុកោ សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. រូបំ សហេតុកំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អទោសោ សហេតុកោ…បេ… អមោហោ… សទ្ធា… វីរិយំ… សតិ… សមាធិ… បញ្ញា… លោភោ… ទោសោ… មោហោ… មានោ… ទិដ្ឋិ… វិចិកិច្ឆា… ថិនំ… ឧទ្ធច្ចំ… អហិរិកំ… អនោត្តប្បំ សហេតុកំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. រូបំ សហេតុកំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបំ សហេតុកំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អលោភោ សហេតុកោ អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… រូបំ សហេតុកំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អទោសោ សហេតុកោ…បេ… អនោត្តប្បំ សហេតុកំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៥៩. ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបំ សហេតុក’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ រូបំ សប្បច្ចយន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ រូបំ សប្បច្ចយំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបំ សហេតុក’’ន្តិ.

រូបំ សហេតុកន្តិកថា និដ្ឋិតា.

១៦. សោឡសមវគ្គោ

(១៦២) ៧. រូបំ កុសលាកុសលន្តិកថា

៧៦០. រូបំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបំ កុសល’’ន្តិ.

៧៦១. អលោភោ កុសលោ សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. រូបំ កុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អទោសោ កុសលោ…បេ… អមោហោ កុសលោ…បេ… សទ្ធា… វីរិយំ… សតិ… សមាធិ…បេ… បញ្ញា កុសលា សារម្មណា, អត្ថិ តាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. រូបំ កុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបំ កុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អលោភោ កុសលោ អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា …បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបំ កុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អទោសោ កុសលោ…បេ… បញ្ញា កុសលា អនារម្មណា, នត្ថិ តាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៦២. រូបំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបំ អកុសល’’ន្តិ…បេ….

៧៦៣. លោភោ អកុសលោ សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. រូបំ អកុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទោសោ… មោហោ… មានោ…បេ… អនោត្តប្បំ អកុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. រូបំ អកុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបំ អកុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. លោភោ អកុសលោ អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… រូបំ អកុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ទោសោ… មោហោ…បេ… អនោត្តប្បំ អកុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៦៤. ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបំ កុសលម្បិ អកុសលម្បី’’តិ? អាមន្តា. ននុ កាយកម្មំ វចីកម្មំ កុសលម្បិ អកុសលម្បីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ កាយកម្មំ វចីកម្មំ កុសលម្បិ អកុសលម្បិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបំ កុសលម្បិ អកុសលម្បី’’តិ.

រូបំ កុសលាកុសលន្តិកថា និដ្ឋិតា.

១៦. សោឡសមវគ្គោ

(១៦៣) ៨. រូបំ វិបាកោតិកថា

៧៦៥. រូបំ វិបាកោតិ? អាមន្តា. រូបំ សុខវេទនិយំ ទុក្ខវេទនិយំ អទុក្ខមសុខវេទនិយំ, សុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តំ, ទុក្ខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តំ, អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តំ, ផស្សេន សម្បយុត្តំ…បេ… ចិត្តេន សម្បយុត្តំ, សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ ន សុខវេទនិយំ ន ទុក្ខវេទនិយំ…បេ… អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ន សុខវេទនិយំ ន ទុក្ខវេទនិយំ…បេ… អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបំ វិបាកោ’’តិ.

៧៦៦. ផស្សោ វិបាកោ, ផស្សោ សុខវេទនិយោ ទុក្ខវេទនិយោ…បេ… សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. រូបំ វិបាកោ, រូបំ សុខវេទនិយំ ទុក្ខវេទនិយំ…បេ… សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបំ វិបាកោ, រូបំ ន សុខវេទនិយំ ន ទុក្ខវេទនិយំ…បេ… អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ផស្សោ វិបាកោ, ផស្សោ ន សុខវេទនិយោ ន ទុក្ខវេទនិយោ…បេ… អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៦៧. ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបំ វិបាកោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ កម្មស្ស កតត្តា ឧប្បន្នា ចិត្តចេតសិកា ធម្មា វិបាកោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ កម្មស្ស កតត្តា ឧប្បន្នា ចិត្តចេតសិកា ធម្មា វិបាកោ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘កម្មស្ស កតត្តា ឧប្បន្នំ រូបំ វិបាកោ’’តិ.

រូបំ វិបាកោតិកថា និដ្ឋិតា.

១៦. សោឡសមវគ្គោ

(១៦៤) ៩. រូបំ រូបាវចរារូបាវចរន្តិកថា

៧៦៨. អត្ថិ រូបំ រូបាវចរន្តិ? អាមន្តា. សមាបត្តេសិយំ ឧបបត្តេសិយំ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំ, សមាបត្តេសិយេន ចិត្តេន ឧបបត្តេសិយេន ចិត្តេន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារេន ចិត្តេន សហគតំ សហជាតំ សំសដ្ឋំ សម្បយុត្តំ ឯកុប្បាទំ ឯកនិរោធំ ឯកវត្ថុកំ ឯការម្មណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ ន សមាបត្តេសិយំ ន ឧបបត្តេសិយំ ន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំ, ន សមាបត្តេសិយេន ចិត្តេន ន ឧបបត្តេសិយេន ចិត្តេន ន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារេន ចិត្តេន សហគតំ សហជាតំ សំសដ្ឋំ សម្បយុត្តំ ឯកុប្បាទំ ឯកនិរោធំ ឯកវត្ថុកំ ឯការម្មណន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ន សមាបត្តេសិយំ ន ឧបបត្តេសិយំ ន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំ, ន សមាបត្តេសិយេន ចិត្តេន…បេ… ឯការម្មណំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ រូបំ រូបាវចរ’’ន្តិ.

៧៦៩. អត្ថិ រូបំ អរូបាវចរន្តិ? អាមន្តា. សមាបត្តេសិយំ ឧបបត្តេសិយំ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំ, សមាបត្តេសិយេន ចិត្តេន ឧបបត្តេសិយេន ចិត្តេន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារេន ចិត្តេន សហគតំ សហជាតំ សំសដ្ឋំ សម្បយុត្តំ ឯកុប្បាទំ ឯកនិរោធំ ឯកវត្ថុកំ ឯការម្មណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ ន សមាបត្តេសិយំ ន ឧបបត្តេសិយំ ន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំ, ន សមាបត្តេសិយេន ចិត្តេន …បេ… ឯការម្មណន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ន សមាបត្តេសិយំ ន ឧបបត្តេសិយំ…បេ… ឯកវត្ថុកំ ឯការម្មណំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ រូបំ អរូបាវចរ’’ន្តិ.

៧៧០. ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ រូបំ រូបាវចរំ, អត្ថិ រូបំ អរូបាវចរ’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ កាមាវចរកម្មស្ស កតត្តា រូបំ កាមាវចរន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ កាមាវចរកម្មស្ស កតត្តា រូបំ កាមាវចរំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបាវចរកម្មស្ស កតត្តា រូបំ រូបាវចរំ, អរូបាវចរកម្មស្ស កតត្តា រូបំ អរូបាវចរ’’ន្តិ.

រូបំ រូបាវចរារូបាវចរន្តិកថា និដ្ឋិតា.

១៦. សោឡសមវគ្គោ

(១៦៥) ១០. រូបារូបធាតុបរិយាបន្នកថា

៧៧១. រូបរាគោ រូបធាតុបរិយាបន្នោតិ? អាមន្តា. សមាបត្តេសិយោ ឧបបត្តេសិយោ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារោ, សមាបត្តេសិយេន ចិត្តេន ឧបបត្តេសិយេន ចិត្តេន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារេន ចិត្តេន សហគតោ សហជាតោ សំសដ្ឋោ សម្បយុត្តោ ឯកុប្បាទោ ឯកនិរោធោ ឯកវត្ថុកោ ឯការម្មណោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ ន សមាបត្តេសិយោ ន ឧបបត្តេសិយោ ន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារោ, ន សមាបត្តេសិយេន ចិត្តេន…បេ… ឯកវត្ថុកោ ឯការម្មណោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ន សមាបត្តេសិយោ ន ឧបបត្តេសិយោ ន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារោ, ន សមាបត្តេសិយេន ចិត្តេន…បេ… ឯកវត្ថុកោ ឯការម្មណោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបរាគោ រូបធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ.

៧៧២. រូបរាគោ រូបធាតុបរិយាបន្នោតិ? អាមន្តា. សទ្ទរាគោ សទ្ទធាតុបរិយាបន្នោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ …បេ… រូបរាគោ រូបធាតុបរិយាបន្នោតិ? អាមន្តា. គន្ធរាគោ…បេ… រសរាគោ…បេ… ផោដ្ឋព្ពរាគោ ផោដ្ឋព្ពធាតុបរិយាបន្នោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សទ្ទរាគោ ន វត្តព្ពំ – ‘‘សទ្ទធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ? អាមន្តា. រូបរាគោ ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… គន្ធរាគោ…បេ… រសរាគោ…បេ… ផោដ្ឋព្ពរាគោ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ផោដ្ឋព្ពធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ? អាមន្តា. រូបរាគោ ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៧៣. អរូបរាគោ អរូបធាតុបរិយាបន្នោតិ? អាមន្តា. អរូបរាគោ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អរូបធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អរូបរាគោ អរូបធាតុបរិយាបន្នោតិ? អាមន្តា. សមាបត្តេសិយោ ឧបបត្តេសិយោ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារោ, សមាបត្តេសិយេន ចិត្តេន ឧបបត្តេសិយេន ចិត្តេន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារេន ចិត្តេន សហគតោ សហជាតោ សំសដ្ឋោ សម្បយុត្តោ ឯកុប្បាទោ ឯកនិរោធោ ឯកវត្ថុកោ ឯការម្មណោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ ន សមាបត្តេសិយោ ន ឧបបត្តេសិយោ ន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារោ, ន សមាបត្តេសិយេន ចិត្តេន…បេ… ឯកវត្ថុកោ ឯការម្មណោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ន សមាបត្តេសិយោ ន ឧបបត្តេសិយោ ន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារោ, ន សមាបត្តេសិយេន ចិត្តេន ន ឧបបត្តេសិយេន ចិត្តេន ន ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារេន ចិត្តេន សហគតោ សហជាតោ សំសដ្ឋោ សម្បយុត្តោ ឯកុប្បាទោ ឯកនិរោធោ ឯកវត្ថុកោ ឯការម្មណោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អរូបរាគោ អរូបធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ.

៧៧៤. អរូបរាគោ អរូបធាតុបរិយាបន្នោតិ? អាមន្តា. សទ្ទរាគោ សទ្ទធាតុបរិយាបន្នោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អរូបរាគោ អរូបធាតុបរិយាបន្នោតិ? អាមន្តា. គន្ធរាគោ…បេ… រសរាគោ…បេ… ផោដ្ឋព្ពរាគោ ផោដ្ឋព្ពធាតុបរិយាបន្នោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សទ្ទរាគោ ន វត្តព្ពំ – ‘‘សទ្ទធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ? អាមន្តា. អរូបរាគោ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អរូបធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… គន្ធរាគោ…បេ… រសរាគោ…បេ… ផោដ្ឋព្ពរាគោ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ផោដ្ឋព្ពធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ? អាមន្តា. អរូបរាគោ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អរូបធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៧៥. ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបរាគោ រូបធាតុបរិយាបន្នោ, អរូបរាគោ អរូបធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ កាមរាគោ កាមធាតុបរិយាបន្នោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ កាមរាគោ កាមធាតុបរិយាបន្នោ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបរាគោ រូបធាតុបរិយាបន្នោ, អរូបរាគោ អរូបធាតុបរិយាបន្នោ’’តិ.

រូបរាគោ រូបធាតុបរិយាបន្នោ អរូបរាគោ អរូបធាតុបរិយាបន្នោតិកថា និដ្ឋិតា.

រូបារូបធាតុបរិយាបន្នកថា និដ្ឋិតា.

សោឡសមវគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ចិត្តនិគ្គហោ, ចិត្តបគ្គហោ, សុខានុប្បទានំ, អធិគយ្ហ មនសិការោ, រូបំ ហេតុ, រូបំ សហេតុកំ, រូបំ កុសលម្បិ អកុសលម្បិ, រូបំ វិបាកោ, អត្ថិ រូបំ រូបាវចរំ អត្ថិ រូបំ អរូបាវចរំ, សព្ពេ កិលេសា កាមធាតុបរិយាបន្នាតិ.