១៧. សត្តរសមវគ្គោ

(១៦៦) ១. អរហតោ បុញ្ញូបចយកថា

៧៧៦. អត្ថិ អរហតោ បុញ្ញូបចយោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ អបុញ្ញូបចយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… នត្ថិ អរហតោ អបុញ្ញូបចយោតិ? អាមន្តា. នត្ថិ អរហតោ បុញ្ញូបចយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៧៧. អត្ថិ អរហតោ បុញ្ញូបចយោតិ? អាមន្តា. អរហា បុញ្ញាភិសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, អានេញ្ជាភិសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, គតិសំវត្តនិយំ កម្មំ ករោតិ, ភវសំវត្តនិយំ កម្មំ ករោតិ, ឥស្សរិយសំវត្តនិយំ កម្មំ ករោតិ, អធិបច្ចសំវត្តនិយំ [អាធិបច្ចសំវត្តនិកំ (?)] កម្មំ ករោតិ, មហាភោគសំវត្តនិយំ កម្មំ ករោតិ, មហាបរិវារសំវត្តនិយំ កម្មំ ករោតិ, ទេវសោភគ្យសំវត្តនិយំ កម្មំ ករោតិ, មនុស្សសោភគ្យសំវត្តនិយំ កម្មំ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៧៨. អត្ថិ អរហតោ បុញ្ញូបចយោតិ? អាមន្តា. អរហា អាចិនាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អរហា អបចិនាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ …បេ… អរហា បជហតីតិ…បេ… អរហា ឧបាទិយតីតិ…បេ… អរហា វិសិនេតីតិ…បេ… អរហា ឧស្សិនេតីតិ…បេ… អរហា វិធូបេតីតិ …បេ… អរហា សន្ធូបេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អរហា នេវាចិនាតិ ន អបចិនាតិ អបចិនិត្វា ឋិតោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា នេវាចិនាតិ នាបចិនាតិ អបចិនិត្វា ឋិតោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បុញ្ញូបចយោ’’តិ.

ននុ អរហា នេវ បជហតិ ន ឧបាទិយតិ បជហិត្វា ឋិតោ, នេវ វិសិនេតិ ន ឧស្សិនេតិ វិសិនេត្វា ឋិតោ, នេវ វិធូបេតិ ន សន្ធូបេតិ វិធូបេត្វា ឋិតោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា នេវ វិធូបេតិ ន សន្ធូបេតិ វិធូបេត្វា ឋិតោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អរហតោ បុញ្ញូបចយោ’’តិ.

៧៧៩. នត្ថិ អរហតោ បុញ្ញូបចយោតិ? អាមន្តា. អរហា ទានំ ទទេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា ទានំ ទទេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ អរហតោ បុញ្ញូបចយោ’’តិ.

អរហា ចីវរំ ទទេយ្យ…បេ… បិណ្ឌបាតំ ទទេយ្យ… សេនាសនំ ទទេយ្យ… គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ ទទេយ្យ… ខាទនីយំ ទទេយ្យ… ភោជនីយំ ទទេយ្យ… បានីយំ ទទេយ្យ… ចេតិយំ វន្ទេយ្យ… ចេតិយេ មាលំ អារោបេយ្យ… គន្ធំ អារោបេយ្យ… វិលេបនំ អារោបេយ្យ…បេ… ចេតិយំ អភិទក្ខិណំ [បទក្ខិណំ (?)] ករេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហា ចេតិយំ អភិទក្ខិណំ ករេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ អរហតោ បុញ្ញូបចយោ’’តិ.

អត្ថិ អរហតោ បុញ្ញូបចយោតិកថា និដ្ឋិតា.

១៧. សត្តរសមវគ្គោ

(១៦៧) ២. នត្ថិ អរហតោ អកាលមច្ចូតិកថា

៧៨០. នត្ថិ អរហតោ អកាលមច្ចូតិ? អាមន្តា. នត្ថិ អរហន្តឃាតកោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អត្ថិ អរហន្តឃាតកោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ អរហតោ អកាលមច្ចូតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… នត្ថិ អរហតោ អកាលមច្ចូតិ? អាមន្តា. យោ អរហន្តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, សតិ ជីវិតេ ជីវិតាវសេសេ ជីវិតា វោរោបេតិ, អសតិ ជីវិតេ ជីវិតាវសេសេ ជីវិតា វោរោបេតីតិ? សតិ ជីវិតេ ជីវិតាវសេសេ ជីវិតា វោរោបេតីតិ. ហញ្ចិ សតិ ជីវិតេ ជីវិតាវសេសេ ជីវិតា វោរោបេតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ អរហតោ អកាលមច្ចូ’’តិ. អសតិ ជីវិតេ ជីវិតាវសេសេ ជីវិតា វោរោបេតីតិ, នត្ថិ អរហន្តឃាតកោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៨១. នត្ថិ អរហតោ អកាលមច្ចូតិ? អាមន្តា. អរហតោ កាយេ វិសំ ន កមេយ្យ, សត្ថំ ន កមេយ្យ, អគ្គិ ន កមេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អរហតោ កាយេ វិសំ កមេយ្យ, សត្ថំ កមេយ្យ, អគ្គិ កមេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរហតោ កាយេ វិសំ កមេយ្យ, សត្ថំ កមេយ្យ, អគ្គិ កមេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘នត្ថិ អរហតោ អកាលមច្ចូ’’តិ.

អរហតោ កាយេ វិសំ ន កមេយ្យ, សត្ថំ ន កមេយ្យ, អគ្គិ ន កមេយ្យាតិ? អាមន្តា. នត្ថិ អរហន្តឃាតកោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៨២. អត្ថិ អរហតោ អកាលមច្ចូតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, សញ្ចេតនិកានំ កម្មានំ កតានំ ឧបចិតានំ អប្បដិសំវេទិត្វា ព្យន្តីភាវំ វទាមិ; តញ្ច ខោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ឧបបជ្ជំ វា អបរេ វា បរិយាយេ’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ នត្ថិ អរហតោ អកាលមច្ចូតិ.

នត្ថិ អរហតោ អកាលមច្ចូតិកថា និដ្ឋិតា.

១៧. សត្តរសមវគ្គោ

(១៦៨) ៣. សព្ពមិទំ កម្មតោតិកថា

៧៨៣. សព្ពមិទំ កម្មតោតិ? អាមន្តា. កម្មម្បិ កម្មតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សព្ពមិទំ កម្មតោតិ? អាមន្តា. សព្ពមិទំ បុព្ពេកតហេតូតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សព្ពមិទំ កម្មតោតិ? អាមន្តា. សព្ពមិទំ កម្មវិបាកតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៨៤. សព្ពមិទំ កម្មវិបាកតោតិ? អាមន្តា. កម្មវិបាកេន បាណំ ហនេយ្យាតិ? អាមន្តា. បាណាតិបាតោ សផលោតិ? អាមន្តា. កម្មវិបាកោ សផលោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កម្មវិបាកោ អផលោតិ? អាមន្តា. បាណាតិបាតោ អផលោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កម្មវិបាកេន អទិន្នំ អាទិយេយ្យ…បេ… មុសា ភណេយ្យ… បិសុណំ ភណេយ្យ… ផរុសំ ភណេយ្យ… សម្ផំ បលបេយ្យ… សន្ធិំ ឆិន្ទេយ្យ… និល្លោបំ ហរេយ្យ… ឯកាគារិកំ ករេយ្យ… បរិបន្ថេ តិដ្ឋេយ្យ… បរទារំ គច្ឆេយ្យ… គាមឃាតកំ ករេយ្យ… និគមឃាតកំ ករេយ្យ… កម្មវិបាកេន ទានំ ទទេយ្យ… ចីវរំ ទទេយ្យ … បិណ្ឌបាតំ ទទេយ្យ… សេនាសនំ ទទេយ្យ… គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ ទទេយ្យាតិ? អាមន្តា. គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារោ សផលោតិ? អាមន្តា. កម្មវិបាកោ សផលោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កម្មវិបាកោ អផលោតិ? អាមន្តា. គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារោ អផលោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៨៥. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សព្ពមិទំ កម្មតោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘កម្មុនា វត្តតី [វត្តតិ (បី. ក., ម. និ. ២.៤៦០), វត្តតេ (?)] លោកោ, កម្មុនា វត្តតី [វត្តតិ (បី. ក., ម. និ. ២.៤៦០), វត្តតេ (?)] បជា;

កម្មនិពន្ធនា សត្តា, រថស្សាណីវ យាយតោ [ម. និ. ២.៤៦០; សុ. និ. ៦៥៩].

‘‘កម្មេន កិត្តិំ លភតេ បសំសំ,

កម្មេន ជានិញ្ច វធញ្ច ពន្ធំ;

តំ កម្មំ នានាករណំ វិទិត្វា,

កស្មា វទេ នត្ថិ កម្មន្តិ លោកេ’’តិ.

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ‘‘សព្ពមិទំ កម្មតោ’’តិ.

សព្ពមិទំ កម្មតោតិកថា និដ្ឋិតា.

១៧. សត្តរសមវគ្គោ

(១៦៩) ៤. ឥន្ទ្រិយពទ្ធកថា

៧៨៦. ឥន្ទ្រិយពទ្ធញ្ញេវ ទុក្ខន្តិ? អាមន្តា. ឥន្ទ្រិយពទ្ធញ្ញេវ អនិច្ចំ សង្ខតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ ខយធម្មំ វយធម្មំ វិរាគធម្មំ និរោធធម្មំ វិបរិណាមធម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អនិន្ទ្រិយពទ្ធំ អនិច្ចំ សង្ខតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ ខយធម្មំ វយធម្មំ វិរាគធម្មំ និរោធធម្មំ វិបរិណាមធម្មន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អនិន្ទ្រិយពទ្ធំ អនិច្ចំ សង្ខតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ ខយធម្មំ វយធម្មំ វិរាគធម្មំ និរោធធម្មំ វិបរិណាមធម្មំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ឥន្ទ្រិយពទ្ធញ្ញេវ ទុក្ខ’’ន្តិ.

អនិន្ទ្រិយពទ្ធំ អនិច្ចំ សង្ខតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ…បេ… វិបរិណាមធម្មំ, តញ្ច ន ទុក្ខន្តិ? អាមន្តា. ឥន្ទ្រិយពទ្ធំ អនិច្ចំ សង្ខតំ…បេ… វិបរិណាមធម្មំ, តញ្ច ន ទុក្ខន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ឥន្ទ្រិយពទ្ធំ អនិច្ចំ សង្ខតំ…បេ… វិបរិណាមធម្មំ, តញ្ច ទុក្ខន្តិ [ឥទំ-បុច្ឆាទ្វយេន បុរិមបុច្ឆាទ្វយស្ស បុរតោ ភវិតព្ពំ]? អាមន្តា. អនិន្ទ្រិយពទ្ធំ អនិច្ចំ សង្ខតំ…បេ… វិបរិណាមធម្មំ, តញ្ច ទុក្ខន្តិ [ឥទំ-បុច្ឆាទ្វយេន បុរិមបុច្ឆាទ្វយស្ស បុរតោ ភវិតព្ពំ]? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៨៧. ឥន្ទ្រិយពទ្ធញ្ញេវ ទុក្ខន្តិ? អាមន្តា. ននុ យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ [សំ. និ. ៣.១៥] វុត្តំ ភគវតា – ‘‘អនិន្ទ្រិយពទ្ធំ អនិច្ច’’ន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ [សំ. និ. ៣.១៥] វុត្តំ ភគវតា – អនិន្ទ្រិយពទ្ធំ អនិច្ចំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ឥន្ទ្រិយពទ្ធញ្ញេវ ទុក្ខ’’ន្តិ.

៧៨៨. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ឥន្ទ្រិយពទ្ធញ្ញេវ ទុក្ខ’’ន្តិ? អាមន្តា. យថា ឥន្ទ្រិយពទ្ធស្ស ទុក្ខស្ស បរិញ្ញាយ ភគវតិ ព្រហ្មចរិយំ វុស្សតិ, ឯវមេវំ អនិន្ទ្រិយពទ្ធស្ស ទុក្ខស្ស បរិញ្ញាយ ភគវតិ ព្រហ្មចរិយំ វុស្សតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យថា ឥន្ទ្រិយពទ្ធំ ទុក្ខំ បរិញ្ញាតំ ន បុន ឧប្បជ្ជតិ, ឯវមេវំ អនិន្ទ្រិយពទ្ធំ ទុក្ខំ បរិញ្ញាតំ ន បុន ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ ឥន្ទ្រិយពទ្ធញ្ញេវ ទុក្ខន្តិ.

ឥន្ទ្រិយពទ្ធកថា និដ្ឋិតា.

១៧. សត្តរសមវគ្គោ

(១៧០) ៥. ឋបេត្វា អរិយមគ្គន្តិកថា

៧៨៩. ឋបេត្វា អរិយមគ្គំ អវសេសា សង្ខារា ទុក្ខាតិ? អាមន្តា. ទុក្ខសមុទយោបិ ទុក្ខោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទុក្ខសមុទយោបិ ទុក្ខោតិ? អាមន្តា. តីណេវ អរិយសច្ចានីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… តីណេវ អរិយសច្ចានីតិ? អាមន្តា. ននុ ចត្តារិ អរិយសច្ចានិ វុត្តានិ ភគវតា – ទុក្ខំ, ទុក្ខសមុទយោ, ទុក្ខនិរោធោ, ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ចត្តារិ អរិយសច្ចានិ វុត្តានិ ភគវតា – ទុក្ខំ, ទុក្ខសមុទយោ, ទុក្ខនិរោធោ, ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា; នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘តីណេវ អរិយសច្ចានី’’តិ.

ទុក្ខសមុទយោបិ ទុក្ខោតិ? អាមន្តា. កេនដ្ឋេនាតិ? អនិច្ចដ្ឋេន. អរិយមគ្គោ អនិច្ចោតិ? អាមន្តា. អរិយមគ្គោ ទុក្ខោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អរិយមគ្គោ អនិច្ចោ, សោ ច ន ទុក្ខោតិ? អាមន្តា. ទុក្ខសមុទយោ អនិច្ចោ, សោ ច ន ទុក្ខោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទុក្ខសមុទយោ អនិច្ចោ, សោ ច ទុក្ខោតិ? អាមន្តា. អរិយមគ្គោ អនិច្ចោ, សោ ច ទុក្ខោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៩០. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ឋបេត្វា អរិយមគ្គំ អវសេសា សង្ខារា ទុក្ខា’’តិ? អាមន្តា. ននុ សា ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សា ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ឋបេត្វា អរិយមគ្គំ អវសេសា សង្ខារា ទុក្ខា’’តិ.

ឋបេត្វា អរិយមគ្គន្តិកថា និដ្ឋិតា.

១៧. សត្តរសមវគ្គោ

(១៧១) ៦. ន វត្តព្ពំ សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតិកថា

៧៩១. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ សង្ឃោ អាហុនេយ្យោ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សង្ឃោ អាហុនេយ្យោ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ ចត្តារោ បុរិសយុគា អដ្ឋបុរិសបុគ្គលា ទក្ខិណេយ្យា វុត្តា ភគវតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ចត្តារោ បុរិសយុគា អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា ទក្ខិណេយ្យា វុត្តា ភគវតា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ អត្ថិ កេចិ សង្ឃស្ស ទានំ ទេន្តីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ កេចិ សង្ឃស្ស ទានំ ទេន្តិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ. ននុ អត្ថិ កេចិ សង្ឃស្ស ចីវរំ ទេន្តិ…បេ… បិណ្ឌបាតំ ទេន្តិ… សេនាសនំ ទេន្តិ… គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ ទេន្តិ… ខាទនីយំ ទេន្តិ… ភោជនីយំ ទេន្តិ…បេ… បានីយំ ទេន្តីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ កេចិ សង្ឃស្ស បានីយំ ទេន្តិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘អាហុតិំ ជាតវេទោវ, មហាមេឃំវ មេទនី;

សង្ឃោ សមាធិសម្បន្នោ, បដិគ្គណ្ហាតិ ទក្ខិណ’’ន្តិ.

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតីតិ.

៧៩២. សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតីតិ? អាមន្តា. មគ្គោ បដិគ្គណ្ហាតិ, ផលំ បដិគ្គណ្ហាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ន វត្តព្ពំ សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតីតិកថា និដ្ឋិតា.

១៧. សត្តរសមវគ្គោ

(១៧២) ៧. ន វត្តព្ពំ សង្ឃោ ទក្ខិណំ វិសោធេតីតិកថា

៧៩៣. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ វិសោធេតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ សង្ឃោ អាហុនេយ្យោ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សង្ឃោ អាហុនេយ្យោ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ វិសោធេតី’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ វិសោធេតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ ចត្តារោ បុរិសយុគា អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា ទក្ខិណេយ្យា វុត្តា ភគវតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ចត្តារោ បុរិសយុគា អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា ទក្ខិណេយ្យា វុត្តា ភគវតា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ វិសោធេតី’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ វិសោធេតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ អត្ថិ កេចិ សង្ឃស្ស ទានំ ទត្វា ទក្ខិណំ អារាធេន្តីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ កេចិ សង្ឃស្ស ទានំ ទត្វា ទក្ខិណំ អារាធេន្តិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ វិសោធេតី’’តិ.

ននុ អត្ថិ កេចិ សង្ឃស្ស ចីវរំ ទត្វា…បេ… បិណ្ឌបាតំ ទត្វា…បេ… សេនាសនំ ទត្វា… គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ ទត្វា… ខាទនីយំ ទត្វា… ភោជនីយំ ទត្វា…បេ… បានីយំ ទត្វា ទក្ខិណំ អារាធេន្តីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ កេចិ សង្ឃស្ស បានីយំ ទត្វា ទក្ខិណំ អារាធេន្តិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃោ ទក្ខិណំ វិសោធេតី’’តិ.

៧៩៤. សង្ឃោ ទក្ខិណំ វិសោធេតីតិ? អាមន្តា. មគ្គោ វិសោធេតិ, ផលំ វិសោធេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ន វត្តព្ពំ សង្ឃោ ទក្ខិណំ វិសោធេតីតិកថា និដ្ឋិតា.

១៧. សត្តរសមវគ្គោ

(១៧៣) ៨. ន វត្តព្ពំ សង្ឃោ ភុញ្ជតីតិកថា

៧៩៥. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃោ ភុញ្ជតិ បិវតិ ខាទតិ សាយតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ អត្ថិ កេចិ សង្ឃភត្តានិ ករោន្តិ, ឧទ្ទេសភត្តានិ ករោន្តិ, យាគុបានានិ ករោន្តីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ កេចិ សង្ឃភត្តានិ ករោន្តិ, ឧទ្ទេសភត្តានិ ករោន្តិ, យាគុបានានិ ករោន្តិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃោ ភុញ្ជតិ បិវតិ ខាទតិ សាយតី’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃោ ភុញ្ជតិ បិវតិ ខាទតិ សាយតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘គណភោជនំ បរម្បរភោជនំ អតិរិត្តភោជនំ អនតិរិត្តភោជន’’ន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘គណភោជនំ បរម្បរភោជនំ អតិរិត្តភោជនំ អនតិរិត្តភោជនំ’’, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃោ ភុញ្ជតិ បិវតិ ខាទតិ សាយតី’’តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃោ ភុញ្ជតិ បិវតិ ខាទតិ សាយតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ អដ្ឋ បានានិ វុត្តានិ ភគវតា – អម្ពបានំ, ជម្ពុបានំ, ចោចបានំ, មោចបានំ, មធុកបានំ, [មធុបានំ (សី. ស្យា. កំ. បី.) មហាវ. ៣០០ បន បស្សិតព្ពំ] មុទ្ទិកបានំ, សាលុកបានំ, ផារុសកបានន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អដ្ឋ បានានិ វុត្តានិ ភគវតា – អម្ពបានំ, ជម្ពុបានំ, ចោចបានំ, មោចបានំ, មធុកបានំ, មុទ្ទិកបានំ, សាលុកបានំ, ផារុសកបានំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃោ ភុញ្ជតិ បិវតិ ខាទតិ សាយតី’’តិ.

៧៩៦. សង្ឃោ ភុញ្ជតិ បិវតិ ខាទតិ សាយតីតិ? អាមន្តា. មគ្គោ ភុញ្ជតិ បិវតិ ខាទតិ សាយតិ, ផលំ ភុញ្ជតិ បិវតិ ខាទតិ សាយតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ន វត្តព្ពំ សង្ឃោ ភុញ្ជតីតិកថា និដ្ឋិតា.

១៧. សត្តរសមវគ្គោ

(១៧៤) ៩. ន វត្តព្ពំ សង្ឃស្សទិន្នំ មហប្ផលន្តិកថា

៧៩៧. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃស្ស ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ សង្ឃោ អាហុនេយ្យោ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សង្ឃោ អាហុនេយ្យោ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃស្ស ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃស្ស ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ ចត្តារោ បុរិសយុគា អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា ទក្ខិណេយ្យា វុត្តា ភគវតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ចត្តារោ បុរិសយុគា អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា ទក្ខិណេយ្យា វុត្តា ភគវតា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សង្ឃស្ស ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ.

៧៩៨. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃស្ស ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សង្ឃេ, គោតមិ, ទេហិ, សង្ឃេ តេ ទិន្នេ អហញ្ចេវ បូជិតោ ភវិស្សាមិ សង្ឃោ ចា’’តិ [ម. និ. ៣.៣៧៦]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ សង្ឃស្ស ទិន្នំ មហប្ផលន្តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ឃស្ស ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘យជមានានំ មនុស្សានំ, បុញ្ញបេក្ខាន បាណិនំ;

ករោតំ ឱបធិកំ បុញ្ញំ, កត្ថ ទិន្នំ មហប្ផលន្តិ.

‘‘ចត្តារោ ច បដិបន្នា, ចត្តារោ ច ផលេ ឋិតា;

ឯស សង្ឃោ ឧជុភូតោ, បញ្ញាសីលសមាហិតោ.

‘‘យជមានានំ មនុស្សានំ, បុញ្ញបេក្ខាន បាណិនំ;

ករោតំ ឱបធិកំ បុញ្ញំ, សង្ឃេ ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ [សំ. និ. ១.២៦២; វិ. វ. ៦៤២, ៧៥១].

‘‘ឯសោ ហិ សង្ឃោ វិបុលោ មហគ្គតោ,

ឯសប្បមេយ្យោ ឧទធីវ សាគរោ;

ឯតេ ហិ សេដ្ឋា នរវីរសាវកា [នរសីហសាវកា (ក.)],

បភង្ករា ធម្មមុទីរយន្តិ.

‘‘តេសំ សុទិន្នំ សុហុតំ សុយិដ្ឋំ,

យេ សង្ឃមុទ្ទិស្ស ទទន្តិ ទានំ;

សា ទក្ខិណា សង្ឃគតា បតិដ្ឋិតា,

មហប្ផលា លោកវិទូន វណ្ណិតា.

‘‘ឯតាទិសំ យញ្ញមនុស្សរន្តា,

យេ វេទជាតា វិចរន្តិ [វិហរន្តិ (សី. ក.)] លោកេ;

វិនេយ្យ មច្ឆេរមលំ សមូលំ,

អនិន្ទិតា សគ្គមុបេន្តិ ឋាន’’ន្តិ [វិ. វ. ៦៤៥, ៧៥៤].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ សង្ឃស្ស ទិន្នំ មហប្ផលន្តិ.

ន វត្តព្ពំ សង្ឃស្ស ទិន្នំ មហប្ផលន្តិកថា និដ្ឋិតា.

១៧. សត្តរសមវគ្គោ

(១៧៥) ១០. ន វត្តព្ពំ ពុទ្ធស្សទិន្នំ មហប្ផលន្តិកថា

៧៩៩. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ពុទ្ធស្ស ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ ភគវា ទ្វិបទានំ អគ្គោ, ទ្វិបទានំ សេដ្ឋោ, ទ្វិបទានំ បមោក្ខោ, ទ្វិបទានំ ឧត្តមោ, ទ្វិបទានំ បវរោ អសមោ អសមសមោ អប្បដិសមោ អប្បដិភាគោ អប្បដិបុគ្គលោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ភគវា ទ្វិបទានំ អគ្គោ, ទ្វិបទានំ សេដ្ឋោ, ទ្វិបទានំ បមោក្ខោ, ទ្វិបទានំ ឧត្តមោ, ទ្វិបទានំ បវរោ អសមោ អសមសមោ អប្បដិសមោ អប្បដិភាគោ អប្បដិបុគ្គលោ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ពុទ្ធស្ស ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘ពុទ្ធស្ស ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ? អាមន្តា. អត្ថិ កោចិ ពុទ្ធេន សមសមោ – សីលេន សមាធិនា បញ្ញាយាតិ? នត្ថិ. ហញ្ចិ នត្ថិ កោចិ ពុទ្ធេន សមសមោ – សីលេន សមាធិនា បញ្ញាយ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ពុទ្ធស្ស ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ.

ន វត្តព្ពំ – ‘‘ពុទ្ធស្ស ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘នយិមស្មិំ វា លោកេ បរស្មិំ វា បន,

ពុទ្ធេន សេដ្ឋោ ច សមោ ច វិជ្ជតិ;

យមាហុនេយ្យានំ អគ្គតំ គតោ,

បុញ្ញត្ថិកានំ វិបុលប្ផលេសិន’’ន្តិ [វិ. វ. ១០៤៧].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ពុទ្ធស្ស ទិន្នំ មហប្ផលន្តិ.

ន វត្តព្ពំ ពុទ្ធស្ស ទិន្នំ មហប្ផលន្តិកថា និដ្ឋិតា.

១៧. សត្តរសមវគ្គោ

(១៧៦) ១១. ទក្ខិណាវិសុទ្ធិកថា

៨០០. ទាយកតោវ ទានំ វិសុជ្ឈតិ, នោ បដិគ្គាហកតោតិ? អាមន្តា. ននុ អត្ថិ កេចិ បដិគ្គាហកា អាហុនេយ្យា បាហុនេយ្យា ទក្ខិណេយ្យា អញ្ជលិករណីយា អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ កេចិ បដិគ្គាហកា អាហុនេយ្យា បាហុនេយ្យា ទក្ខិណេយ្យា អញ្ជលិករណីយា អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្ស, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទាយកតោវ ទានំ វិសុជ្ឈតិ, នោ បដិគ្គាហកតោ’’តិ.

ទាយកតោវ ទានំ វិសុជ្ឈតិ, នោ បដិគ្គាហកតោតិ? អាមន្តា. ននុ ចត្តារោ បុរិសយុគា អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា ទក្ខិណេយ្យា វុត្តា ភគវតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ចត្តារោ បុរិសយុគា អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា ទក្ខិណេយ្យា វុត្តា ភគវតា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទាយកតោវ ទានំ វិសុជ្ឈតិ, នោ បដិគ្គាហកតោ’’តិ.

ទាយកតោវ ទានំ វិសុជ្ឈតិ, នោ បដិគ្គាហកតោតិ? អាមន្តា. ននុ អត្ថិ កេចិ សោតាបន្នេ ទានំ ទត្វា ទក្ខិណំ អារាធេន្តីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ កេចិ សោតាបន្នេ ទានំ ទត្វា ទក្ខិណំ អារាធេន្តិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទាយកតោវ ទានំ វិសុជ្ឈតិ, នោ បដិគ្គាហកតោ’’តិ.

ននុ អត្ថិ កេចិ សកទាគាមិស្ស…បេ… អនាគាមិស្ស…បេ… អរហតោ ទានំ ទត្វា ទក្ខិណំ អារាធេន្តីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ កេចិ អរហតោ ទានំ ទត្វា ទក្ខិណំ អារាធេន្តិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទាយកតោវ ទានំ វិសុជ្ឈតិ, នោ បដិគ្គាហកតោ’’តិ.

៨០១. បដិគ្គាហកតោ ទានំ វិសុជ្ឈតីតិ? អាមន្តា. អញ្ញោ អញ្ញស្ស ការកោ, បរកតំ សុខទុក្ខំ, អញ្ញោ ករោតិ អញ្ញោ បដិសំវេទេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទាយកតោវ ទានំ វិសុជ្ឈតិ, នោ បដិគ្គាហកតោតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ចតស្សោ ខោ ឥមា, អានន្ទ, ទក្ខិណា វិសុទ្ធិយោ! កតមា ចតស្សោ? អត្ថានន្ទ, ទក្ខិណា ទាយកតោ វិសុជ្ឈតិ, នោ បដិគ្គាហកតោ; អត្ថានន្ទ, ទក្ខិណា បដិគ្គាហកតោ វិសុជ្ឈតិ, នោ ទាយកតោ; អត្ថានន្ទ, ទក្ខិណា ទាយកតោ ចេវ វិសុជ្ឈតិ បដិគ្គាហកតោ ច; អត្ថានន្ទ, ទក្ខិណា នេវ ទាយកតោ វិសុជ្ឈតិ, នោ បដិគ្គាហកតោ. ឥមា ខោ, អានន្ទ, ចតស្សោ ទក្ខិណា វិសុទ្ធិយោ’’តិ [ម. និ. ៣.៣៨១]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ទាយកតោវ ទានំ វិសុជ្ឈតិ, នោ បដិគ្គាហកតោ’’តិ.

ទក្ខិណាវិសុទ្ធិកថា និដ្ឋិតា.

សត្តរសមវគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

អត្ថិ អរហតោ បុញ្ញូបចយោ, នត្ថិ អរហតោ អកាលមច្ចុ, សព្ពមិទំ កម្មតោ, ឥន្ទ្រិយពទ្ធញ្ញេវ ទុក្ខំ, ឋបេត្វា អរិយមគ្គំ អវសេសា សង្ខារា ទុក្ខា, សង្ឃោ ទក្ខិណំ បដិគ្គណ្ហាតិ, សង្ឃោ ទក្ខិណំ វិសោធេតិ, សង្ឃោ ភុញ្ជតិ បិវតិ ខាទតិ សាយតិ, សង្ឃស្ស ទិន្នំ មហប្ផលំ, អត្ថិ ទានំ វិសុទ្ធិយាតិ [វិសុជ្ឈតីតិ (ស្យា.)].