១៥. បន្នរសមវគ្គោ

(១៤៥) ១. បច្ចយតាកថា

៧១១. បច្ចយតា វវត្ថិតាតិ? អាមន្តា. ននុ វីមំសា ហេតុ, សោ ច អធិបតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ វីមំសា ហេតុ, សោ ច អធិបតិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ហេតុបច្ចយេន បច្ចយោ, អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

ននុ ឆន្ទាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ឆន្ទាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ, សហជាតបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

៧១២. ននុ វីរិយាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ វីរិយាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ, សហជាតបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

ននុ វីរិយាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តញ្ច ឥន្ទ្រិយន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ វីរិយាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តញ្ច ឥន្ទ្រិយំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ, ឥន្ទ្រិយបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

ននុ វីរិយាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តញ្ច មគ្គង្គន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ វីរិយាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តញ្ច មគ្គង្គំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ, មគ្គបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

៧១៣. ននុ ចិត្តាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ចិត្តាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ, សហជាតបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

ននុ ចិត្តាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, សោ ច អាហារោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ចិត្តាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, សោ ច អាហារោ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ, អាហារបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

ននុ ចិត្តាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តញ្ច ឥន្ទ្រិយន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ចិត្តាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តញ្ច ឥន្ទ្រិយំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ, ឥន្ទ្រិយបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

៧១៤. ននុ វីមំសាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ វីមំសាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ, សហជាតបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

ននុ វីមំសាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តញ្ច ឥន្ទ្រិយន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ វីមំសាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តញ្ច ឥន្ទ្រិយំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ, ឥន្ទ្រិយបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

ននុ វីមំសាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តញ្ច មគ្គង្គន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ វីមំសាធិបតិ សហជាតានំ ធម្មានំ អធិបតិ, តញ្ច មគ្គង្គំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ, មគ្គបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

៧១៥. ននុ អរិយំ ធម្មំ គរុំ កត្វា ឧប្បជ្ជតិ បច្ចវេក្ខណា, តញ្ចារម្មណន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរិយំ ធម្មំ គរុំ កត្វា ឧប្បជ្ជតិ បច្ចវេក្ខណា, តញ្ចារម្មណំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ, អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

៧១៦. ននុ បុរិមា បុរិមា កុសលា ធម្មា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ កុសលានំ ធម្មានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ, សា ច អាសេវនាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ បុរិមា បុរិមា កុសលា ធម្មា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ កុសលានំ ធម្មានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ, សា ច អាសេវនា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ, អាសេវនបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

ននុ បុរិមា បុរិមា អកុសលា ធម្មា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ អកុសលានំ ធម្មានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ, សា ច អាសេវនាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ បុរិមា បុរិមា អកុសលា ធម្មា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ អកុសលានំ ធម្មានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ, សា ច អាសេវនា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ, អាសេវនបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

ននុ បុរិមា បុរិមា កិរិយាព្យាកតា ធម្មា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ កិរិយាព្យាកតានំ ធម្មានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ, សា ច អាសេវនាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ បុរិមា បុរិមា កិរិយាព្យាកតា ធម្មា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ កិរិយាព្យាកតានំ ធម្មានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ, សា ច អាសេវនា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ, អាសេវនបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ.

៧១៧. ន វត្តព្ពំ – ‘‘បច្ចយតា វវត្ថិតា’’តិ? អាមន្តា. ហេតុបច្ចយេន បច្ចយោ ហោតិ, អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ ហោតិ, អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ ហោតិ, សមនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ បច្ចយតា វវត្ថិតាតិ.

បច្ចយតាកថា និដ្ឋិតា.

១៥. បន្នរសមវគ្គោ

(១៤៦) ២. អញ្ញមញ្ញបច្ចយកថា

៧១៨. អវិជ្ជាបច្ចយាវ សង្ខារា, ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ខារបច្ចយាបិ អវិជ្ជា’’តិ? អាមន្តា. ននុ អវិជ្ជា សង្ខារេន សហជាតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អវិជ្ជា សង្ខារេន សហជាតា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អវិជ្ជាបច្ចយាបិ សង្ខារា, សង្ខារបច្ចយាបិ អវិជ្ជា’’តិ.

តណ្ហាបច្ចយាវ ឧបាទានំ, ន វត្តព្ពំ – ‘‘ឧបាទានបច្ចយាបិ តណ្ហា’’តិ? អាមន្តា. ននុ តណ្ហា ឧបាទានេន សហជាតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ តណ្ហា ឧបាទានេន សហជាតា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘តណ្ហាបច្ចយាបិ ឧបាទានំ, ឧបាទានបច្ចយាបិ តណ្ហា’’តិ.

៧១៩. ‘‘ជរាមរណបច្ចយា, ភិក្ខវេ, ជាតិ, ជាតិបច្ចយា ភវោ’’តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? នត្ថិ. តេន ហិ អវិជ្ជាបច្ចយាវ សង្ខារា, ន វត្តព្ពំ – ‘‘សង្ខារបច្ចយាបិ អវិជ្ជា’’តិ. តណ្ហាបច្ចយាវ ឧបាទានំ, ន វត្តព្ពំ – ‘‘ឧបាទានបច្ចយាបិ តណ្ហា’’តិ.

‘‘វិញ្ញាណបច្ចយា, ភិក្ខវេ, នាមរូបំ, នាមរូបបច្ចយាបិ វិញ្ញាណ’’ន្តិ [ទី. និ. ២.៥៨, ថោកំ បន វិសទិសំ] – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ អវិជ្ជាបច្ចយាបិ សង្ខារា, សង្ខារបច្ចយាបិ អវិជ្ជា; តណ្ហាបច្ចយាបិ ឧបាទានំ, ឧបាទានបច្ចយាបិ តណ្ហាតិ.

អញ្ញមញ្ញបច្ចយកថា និដ្ឋិតា.

១៥. បន្នរសមវគ្គោ

(១៤៧) ៣. អទ្ធាកថា

៧២០. អទ្ធា បរិនិប្ផន្នោតិ? អាមន្តា. រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… វេទនា…បេ… សញ្ញា…បេ… សង្ខារា…បេ… វិញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អតីតោ អទ្ធា បរិនិប្ផន្នោតិ? អាមន្តា. រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… វេទនា…បេ… សញ្ញា…បេ… សង្ខារា…បេ… វិញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អនាគតោ អទ្ធា បរិនិប្ផន្នោតិ? អាមន្តា. រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… វេទនា…បេ… សញ្ញា…បេ… សង្ខារា…បេ… វិញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បច្ចុប្បន្នោ អទ្ធា បរិនិប្ផន្នោតិ? អាមន្តា. រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… វេទនា…បេ… សញ្ញា…បេ… សង្ខារា…បេ… វិញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អតីតំ រូបំ វេទនា សញ្ញា សង្ខារា វិញ្ញាណំ អតីតោ អទ្ធាតិ? អាមន្តា. អតីតា បញ្ចទ្ធាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អនាគតំ រូបំ វេទនា សញ្ញា សង្ខារា វិញ្ញាណំ អនាគតោ អទ្ធាតិ? អាមន្តា. អនាគតា បញ្ចទ្ធាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បច្ចុប្បន្នំ រូបំ វេទនា សញ្ញា សង្ខារា វិញ្ញាណំ បច្ចុប្បន្នោ អទ្ធាតិ? អាមន្តា. បច្ចុប្បន្នា បញ្ចទ្ធាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អតីតា បញ្ចក្ខន្ធា អតីតោ អទ្ធា, អនាគតា បញ្ចក្ខន្ធា អនាគតោ អទ្ធា, បច្ចុប្បន្នា បញ្ចក្ខន្ធា បច្ចុប្បន្នោ អទ្ធាតិ? អាមន្តា. បន្នរសទ្ធាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អតីតានិ ទ្វាទសាយតនានិ អតីតោ អទ្ធា, អនាគតានិ ទ្វាទសាយតនានិ អនាគតោ អទ្ធា, បច្ចុប្បន្នានិ ទ្វាទសាយតនានិ បច្ចុប្បន្នោ អទ្ធាតិ? អាមន្តា. ឆត្តិំស អទ្ធាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អតីតា អដ្ឋារស ធាតុយោ អតីតោ អទ្ធា, អនាគតា អដ្ឋារស ធាតុយោ អនាគតោ អទ្ធា, បច្ចុប្បន្នា អដ្ឋារស ធាតុយោ បច្ចុប្បន្នោ អទ្ធាតិ? អាមន្តា. ចតុបញ្ញាស អទ្ធាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អតីតានិ ពាវីសតិន្ទ្រិយានិ អតីតោ អទ្ធា, អនាគតានិ ពាវីសតិន្ទ្រិយានិ អនាគតោ អទ្ធា, បច្ចុប្បន្នានិ ពាវីសតិន្ទ្រិយានិ បច្ចុប្បន្នោ អទ្ធាតិ? អាមន្តា. ឆសដ្ឋិ អទ្ធាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧២១. ន វត្តព្ពំ – ‘‘អទ្ធា បរិនិប្ផន្នោតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, កថាវត្ថូនិ! កតមានិ តីណិ? អតីតំ វា, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ អារព្ភ កថំ កថេយ្យ – ‘ឯវំ អហោសិ អតីតមទ្ធាន’ន្តិ; អនាគតំ វា, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ អារព្ភ កថំ កថេយ្យ – ‘ឯវំ ភវិស្សតិ អនាគតមទ្ធាន’ន្តិ; ឯតរហិ វា, ភិក្ខវេ, បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ អារព្ភ កថំ កថេយ្យ – ‘ឯវំ ហោតិ ឯតរហិ បច្ចុប្បន្ន’ន្តិ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ កថាវត្ថូនី’’តិ [អ. និ. ៣.៦៨; ទី. និ. ៣.៣០៥]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ អទ្ធា បរិនិប្ផន្នោតិ.

អទ្ធាកថា និដ្ឋិតា.

១៥. បន្នរសមវគ្គោ

(១៤៨) ៤. ខណលយមុហុត្តកថា

៧២២. ខណោ បរិនិប្ផន្នោ, លយោ បរិនិប្ផន្នោ, មុហុត្តំ បរិនិប្ផន្នន្តិ? អាមន្តា. រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… វេទនា… សញ្ញា… សង្ខារា… វិញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧២៣. ន វត្តព្ពំ – ‘‘មុហុត្តំ បរិនិប្ផន្នន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, កថាវត្ថូនិ! កតមានិ តីណិ? អតីតំ វា, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ អារព្ភ កថំ កថេយ្យ – ‘ឯវំ អហោសិ អតីតមទ្ធាន’ន្តិ; អនាគតំ វា, ភិក្ខវេ, អទ្ធានំ អារព្ភ កថំ កថេយ្យ – ‘ឯវំ ភវិស្សតិ អនាគតមទ្ធាន’ន្តិ; ឯតរហិ វា, ភិក្ខវេ, បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ អារព្ភ កថំ កថេយ្យ – ‘ឯវំ ហោតិ ឯតរហិ បច្ចុប្បន្ន’ន្តិ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ កថាវត្ថូនី’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ មុហុត្តំ បរិនិប្ផន្នន្តិ.

ខណលយមុហុត្តកថា និដ្ឋិតា.

១៥. បន្នរសមវគ្គោ

(១៤៩) ៥. អាសវកថា

៧២៤. ចត្តារោ អាសវា អនាសវាតិ? អាមន្តា. មគ្គោ ផលំ និព្ពានំ, សោតាបត្តិមគ្គោ សោតាបត្តិផលំ…បេ… ពោជ្ឈង្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧២៥. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ចត្តារោ អាសវា អនាសវាតិ? អាមន្តា. អត្ថញ្ញេវ អាសវា យេហិ អាសវេហិ តេ អាសវា សាសវា ហោន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ ចត្តារោ អាសវា អនាសវាតិ.

អាសវកថា និដ្ឋិតា.

១៥. បន្នរសមវគ្គោ

(១៥០) ៦. ជរាមរណកថា

៧២៦. លោកុត្តរានំ ធម្មានំ ជរាមរណំ លោកុត្តរន្តិ? អាមន្តា. មគ្គោ ផលំ និព្ពានំ, សោតាបត្តិមគ្គោ សោតាបត្តិផលំ…បេ… ពោជ្ឈង្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សោតាបត្តិមគ្គស្ស ជរាមរណំ សោតាបត្តិមគ្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សោតាបត្តិមគ្គស្ស ជរាមរណំ សោតាបត្តិមគ្គោតិ? អាមន្តា. សោតាបត្តិផលស្ស ជរាមរណំ សោតាបត្តិផលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ …បេ… សកទាគាមិមគ្គស្ស…បេ… សកទាគាមិផលស្ស…បេ… អនាគាមិមគ្គស្ស…បេ… អនាគាមិផលស្ស…បេ… អរហត្តមគ្គស្ស ជរាមរណំ អរហត្តមគ្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អរហត្តមគ្គស្ស ជរាមរណំ អរហត្តមគ្គោតិ? អាមន្តា. អរហត្តផលស្ស ជរាមរណំ អរហត្តផលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សតិបដ្ឋានានំ… សម្មប្បធានានំ… ឥទ្ធិបាទានំ… ឥន្ទ្រិយានំ… ពលានំ… ពោជ្ឈង្គានំ ជរាមរណំ ពោជ្ឈង្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧២៧. ន វត្តព្ពំ – ‘‘លោកុត្តរានំ ធម្មានំ ជរាមរណំ លោកុត្តរន្តិ? អាមន្តា. លោកិយន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ លោកុត្តរន្តិ.

ជរាមរណកថា និដ្ឋិតា.

១៥. បន្នរសមវគ្គោ

(១៥១) ៧. សញ្ញាវេទយិតកថា

៧២៨. សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ លោកុត្តរាតិ? អាមន្តា. មគ្គោ ផលំ និព្ពានំ, សោតាបត្តិមគ្គោ សោតាបត្តិផលំ…បេ… ពោជ្ឈង្គោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧២៩. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ លោកុត្តរាតិ? អាមន្តា. លោកិយាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ លោកុត្តរាតិ.

សញ្ញាវេទយិតកថា និដ្ឋិតា.

១៥. បន្នរសមវគ្គោ

(១៥២) ៨. ទុតិយសញ្ញាវេទយិតកថា

៧៣០. សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ លោកិយាតិ? អាមន្តា. រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… វេទនា… សញ្ញា… សង្ខារា… វិញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កាមាវចរាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… រូបាវចរាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អរូបាវចរាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៣១. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ លោកិយាតិ? អាមន្តា. លោកុត្តរាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ លោកិយាតិ.

ទុតិយសញ្ញាវេទយិតកថា និដ្ឋិតា.

១៥. បន្នរសមវគ្គោ

(១៥៣) ៩. តតិយសញ្ញាវេទយិតកថា

៧៣២. សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ កាលំ ករេយ្យាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស មារណន្តិយោ ផស្សោ, មារណន្តិយា វេទនា, មារណន្តិយា សញ្ញា, មារណន្តិយា ចេតនា, មារណន្តិយំ ចិត្តន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… នត្ថិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស មារណន្តិយោ ផស្សោ, មារណន្តិយា វេទនា, មារណន្តិយា សញ្ញា, មារណន្តិយា ចេតនា, មារណន្តិយំ ចិត្តន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស មារណន្តិយោ ផស្សោ, មារណន្តិយា វេទនា, មារណន្តិយា សញ្ញា, មារណន្តិយា ចេតនា, មារណន្តិយំ ចិត្តំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ កាលំ ករេយ្យា’’តិ.

សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ កាលំ ករេយ្យាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស ផស្សោ វេទនា សញ្ញា ចេតនា ចិត្តន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… នត្ថិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស ផស្សោ វេទនា សញ្ញា ចេតនា ចិត្តន្តិ? អាមន្តា. អផស្សកស្ស កាលំ កិរិយា, អវេទនកស្ស កាលំ កិរិយា…បេ… អចិត្តកស្ស កាលំ កិរិយាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ សផស្សកស្ស កាលំ កិរិយា…បេ… សចិត្តកស្ស កាលំ កិរិយាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សផស្សកស្ស កាលំ កិរិយា…បេ… សចិត្តកស្ស កាលំ កិរិយា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ កាលំ ករេយ្យា’’តិ.

សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ កាលំ ករេយ្យាតិ? អាមន្តា. សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស កាយេ វិសំ កមេយ្យ, សត្ថំ កមេយ្យ, អគ្គិ កមេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស កាយេ វិសំ ន កមេយ្យ, សត្ថំ ន កមេយ្យ, អគ្គិ ន កមេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស កាយេ វិសំ ន កមេយ្យ, សត្ថំ ន កមេយ្យ, អគ្គិ ន កមេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ កាលំ ករេយ្យា’’តិ.

សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ កាលំ ករេយ្យាតិ? អាមន្តា. សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស កាយេ វិសំ កមេយ្យ, សត្ថំ កមេយ្យ, អគ្គិ កមេយ្យាតិ? អាមន្តា. ន និរោធំ សមាបន្នោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៣៣. សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ ន កាលំ ករេយ្យាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ សោ និយាមោ យេន និយាមេន និយតោ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ ន កាលំ ករេយ្យាតិ? នត្ថិ. ហញ្ចិ នត្ថិ សោ និយាមោ យេន និយាមេន និយតោ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ ន កាលំ ករេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ ន កាលំ ករេយ្យាតិ.

៧៣៤. ចក្ខុវិញ្ញាណសមង្គី ន កាលំ ករេយ្យាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ សោ និយាមោ យេន និយាមេន និយតោ ចក្ខុវិញ្ញាណសមង្គី ន កាលំ ករេយ្យាតិ? នត្ថិ. ហញ្ចិ នត្ថិ សោ និយាមោ យេន និយាមេន និយតោ ចក្ខុវិញ្ញាណសមង្គី ន កាលំ ករេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ចក្ខុវិញ្ញាណសមង្គី ន កាលំ ករេយ្យា’’តិ.

តតិយសញ្ញាវេទយិតកថា និដ្ឋិតា.

១៥. បន្នរសមវគ្គោ

(១៥៤) ១០. អសញ្ញសត្តុបិកកថា

៧៣៥. សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ អសញ្ញសត្តុបិកាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស អលោភោ កុសលមូលំ, អទោសោ កុសលមូលំ, អមោហោ កុសលមូលំ, សទ្ធា វីរិយំ សតិ សមាធិ បញ្ញាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… នត្ថិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស អលោភោ កុសលមូលំ, អទោសោ កុសលមូលំ…បេ… បញ្ញាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស អលោភោ កុសលមូលំ, អទោសោ កុសលមូលំ, អមោហោ កុសលមូលំ, សទ្ធា វីរិយំ សតិ សមាធិ បញ្ញា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ អសញ្ញសត្តុបិកា’’តិ.

សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ អសញ្ញសត្តុបិកាតិ? អាមន្តា. អត្ថិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស ផស្សោ វេទនា សញ្ញា ចេតនា ចិត្តន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… នត្ថិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នស្ស ផស្សោ វេទនា សញ្ញា ចេតនា ចិត្តន្តិ? អាមន្តា. អផស្សកស្ស មគ្គភាវនា…បេ… អចិត្តកស្ស មគ្គភាវនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ សផស្សកស្ស មគ្គភាវនា…បេ… សចិត្តកស្ស មគ្គភាវនាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សផស្សកស្ស មគ្គភាវនា…បេ… សចិត្តកស្ស មគ្គភាវនា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ អសញ្ញសត្តុបិកា’’តិ.

សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ អសញ្ញសត្តុបិកាតិ? អាមន្តា. យេ កេចិ សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជន្តិ, សព្ពេ តេ អសញ្ញសត្តុបិកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៣៦. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ អសញ្ញសត្តុបិកា’’តិ? អាមន្តា. ននុ ឥធាបិ អសញ្ញី តត្រាបិ អសញ្ញីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ឥធាបិ អសញ្ញី តត្រាបិ អសញ្ញី, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ អសញ្ញសត្តុបិកា’’តិ.

អសញ្ញសត្តុបិកកថា និដ្ឋិតា.

១៥. បន្នរសមវគ្គោ

(១៥៥) ១១. កម្មូបចយកថា

៧៣៧. អញ្ញំ កម្មំ អញ្ញោ កម្មូបចយោតិ? អាមន្តា. អញ្ញោ ផស្សោ, អញ្ញោ ផស្សូបចយោ; អញ្ញា វេទនា, អញ្ញោ វេទនូបចយោ; អញ្ញា សញ្ញា, អញ្ញោ សញ្ញូបចយោ; អញ្ញា ចេតនា, អញ្ញោ ចេតនូបចយោ; អញ្ញំ ចិត្តំ, អញ្ញោ ចិត្តូបចយោ; អញ្ញា សទ្ធា, អញ្ញោ សទ្ធូបចយោ; អញ្ញំ វីរិយំ, អញ្ញោ វីរិយូបចយោ; អញ្ញា សតិ, អញ្ញោ សតូបចយោ; អញ្ញោ សមាធិ, អញ្ញោ សមាធូបចយោ; អញ្ញា បញ្ញា, អញ្ញោ បញ្ញូបចយោ; អញ្ញោ រាគោ, អញ្ញោ រាគូបចយោ…បេ… អញ្ញំ អនោត្តប្បំ, អញ្ញោ អនោត្តប្បូបចយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៣៨. អញ្ញំ កម្មំ, អញ្ញោ កម្មូបចយោតិ? អាមន្តា. កម្មូបចយោ កម្មេន សហជាតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កម្មូបចយោ កម្មេន សហជាតោតិ, អាមន្តា. កុសលេន កម្មេន សហជាតោ កម្មូបចយោ កុសលោតិ, ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កុសលេន កម្មេន សហជាតោ កម្មូបចយោ កុសលោតិ? អាមន្តា. សុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តេន កម្មេន សហជាតោ កម្មូបចយោ សុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទុក្ខាយ វេទនាយ…បេ… អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តេន កម្មេន សហជាតោ កម្មូបចយោ អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៣៩. កម្មូបចយោ កម្មេន សហជាតោតិ? អាមន្តា. អកុសលេន កម្មេន សហជាតោ កម្មូបចយោ អកុសលោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អកុសលេន កម្មេន សហជាតោ កម្មូបចយោ អកុសលោតិ? អាមន្តា. សុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តេន កម្មេន សហជាតោ កម្មូបចយោ សុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទុក្ខាយ វេទនាយ…បេ… អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តេន កម្មេន សហជាតោ កម្មូបចយោ អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៤០. កម្មំ ចិត្តេន សហជាតំ, កម្មំ សារម្មណន្តិ? អាមន្តា. កម្មូបចយោ ចិត្តេន សហជាតោ, កម្មូបចយោ សារម្មណោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កម្មូបចយោ ចិត្តេន សហជាតោ, កម្មូបចយោ អនារម្មណោតិ? អាមន្តា. កម្មំ ចិត្តេន សហជាតំ, កម្មំ អនារម្មណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កម្មំ ចិត្តេន សហជាតំ, ចិត្តំ ភិជ្ជមានំ កម្មំ ភិជ្ជតីតិ? អាមន្តា. កម្មូបចយោ ចិត្តេន សហជាតោ, ចិត្តំ ភិជ្ជមានំ កម្មូបចយោ ភិជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កម្មូបចយោ ចិត្តេន សហជាតោ, ចិត្តំ ភិជ្ជមានំ កម្មូបចយោ ន ភិជ្ជតីតិ? អាមន្តា. កម្មំ ចិត្តេន សហជាតំ, ចិត្តំ ភិជ្ជមានំ កម្មំ ន ភិជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៤១. កម្មម្ហិ កម្មូបចយោតិ? អាមន្តា. តញ្ញេវ កម្មំ សោ កម្មូបចយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កម្មម្ហិ កម្មូបចយោ, កម្មូបចយតោ វិបាកោ និព្ពត្តតីតិ? អាមន្តា. តញ្ញេវ កម្មំ, សោ កម្មូបចយោ, សោ កម្មវិបាកោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កម្មម្ហិ កម្មូបចយោ, កម្មូបចយតោ វិបាកោ និព្ពត្តតិ, វិបាកោ សារម្មណោតិ? អាមន្តា. កម្មូបចយោ សារម្មណោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កម្មូបចយោ អនារម្មណោតិ? អាមន្តា. វិបាកោ អនារម្មណោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧៤២. អញ្ញំ កម្មំ អញ្ញោ កម្មូបចយោតិ, អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥធ, បុណ្ណ, ឯកច្ចោ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ [សព្យាបជ្ឈម្បិ អព្យាបជ្ឈម្បិ (ក.) ម. និ. ២.៨១ បស្សិតព្ពំ] កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ វចីសង្ខារំ…បេ… មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរោតិ, សោ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ កាយសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា, សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ វចីសង្ខារំ…បេ… មនោសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. តមេនំ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ លោកំ ឧបបន្នំ សមានំ សព្យាពជ្ឈាបិ អព្យាពជ្ឈាបិ ផស្សា ផុសន្តិ. សោ សព្យាពជ្ឈេហិបិ អព្យាពជ្ឈេហិបិ ផស្សេហិ ផុដ្ឋោ សមានោ សព្យាពជ្ឈម្បិ អព្យាពជ្ឈម្បិ វេទនំ វេទេតិ វោកិណ្ណសុខទុក្ខំ, សេយ្យថាបិ មនុស្សា ឯកច្ចេ ច ទេវា ឯកច្ចេ ច វិនិបាតិកា. ឥតិ ខោ, បុណ្ណ, ភូតា ភូតស្ស ឧបបត្តិ ហោតិ, យំ ករោតិ តេន ឧបបជ្ជតិ, ឧបបន្នមេតំ ផស្សា ផុសន្តិ. ឯវម្បាហំ, បុណ្ណ, ‘កម្មទាយាទា សត្តា’តិ វទាមី’’តិ [ម. និ. ២.៨១]. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘អញ្ញំ កម្មំ, អញ្ញោ កម្មូបចយោ’’តិ.

កម្មូបចយកថា និដ្ឋិតា.

បន្នរសមវគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

បច្ចយតា វវត្ថិតា, បដិច្ចសមុប្បាទោ, អទ្ធា, ខណោ លយោ មុហុត្តំ, ចត្តារោ អាសវា អនាសវា, លោកុត្តរានំ ធម្មានំ ជរាមរណំ លោកុត្តរា, សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ លោកុត្តរា, សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិ លោកិយា, សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ កាលំ ករេយ្យ, ស្វេវ មគ្គោ អសញ្ញសត្តុបបត្តិយា, អញ្ញំ កម្មំ អញ្ញោ កម្មូបចយោតិ.

តតិយោ បណ្ណាសកោ.

តស្សុទ្ទានំ –

អនុសយា, សំវរោ, កប្បោ, មូលញ្ច វវត្ថិតាតិ.