១៤. ចុទ្ទសមវគ្គោ

(១៤៣) ៨. អព្យាកតកថា

៧០៦. ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. វិបាកាព្យាកតំ កិរិយាព្យាកតំ រូបំ និព្ពានំ ចក្ខាយតនំ…បេ… ផោដ្ឋព្ពាយតនន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិគតសម្បយុត្តោ ផស្សោ អព្យាកតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិគតសម្បយុត្តា វេទនា…បេ… សញ្ញា…បេ… ចេតនា…បេ… ចិត្តំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទិដ្ឋិគតសម្បយុត្តោ ផស្សោ អកុសលោតិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិគតំ អកុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទិដ្ឋិគតសម្បយុត្តា វេទនា សញ្ញា ចេតនា ចិត្តំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិគតំ អកុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៧០៧. ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. អផលំ អវិបាកន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ សផលំ សវិបាកន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សផលំ សវិបាកំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកត’’ន្តិ.

ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. ននុ មិច្ឆាទិដ្ឋិបរមានិ វជ្ជានិ [អង្គុត្តរនិកាយេ] វុត្តានិ ភគវតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ មិច្ឆាទិដ្ឋិបរមានិ វជ្ជានិ វុត្តានិ ភគវតា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកត’’ន្តិ.

ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘មិច្ឆាទិដ្ឋិ ខោ, វច្ឆ, អកុសលា [អកុសលំ (ម. និ. ២.១៩៤)], សម្មាទិដ្ឋិ កុសលា’’ [កុសលំ (ម. និ. ២.១០៤)] តិ [ម. និ. ២.១៩៤]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកត’’ន្តិ.

ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘មិច្ឆាទិដ្ឋិស្ស ខោ អហំ, បុណ្ណ, ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរំ គតិំ វទាមិ – និរយំ វា តិរច្ឆានយោនិំ វា’’តិ [ម. និ. ២.៧៩]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកត’’ន្តិ.

៧០៨. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកត’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘‘សស្សតោ លោកោ’តិ ខោ, វច្ឆ, អព្យាកតមេតំ, ‘អសស្សតោ លោកោ’តិ ខោ, វច្ឆ, អព្យាកតមេតំ, ‘អន្តវា លោកោ’តិ ខោ, វច្ឆ, អព្យាកតមេតំ, ‘អនន្តវា លោកោ’តិ ខោ, វច្ឆ…បេ… ‘តំ ជីវំ តំ សរីរ’ន្តិ ខោ, វច្ឆ…បេ… ‘អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរ’ន្តិ ខោ, វច្ឆ…បេ… ‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, វច្ឆ…បេ… ‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, វច្ឆ…បេ… ‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, វច្ឆ…បេ… ‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ ខោ, វច្ឆ, អព្យាកតមេត’’ន្តិ [សំ. និ. ៤.៤១៦, ថោកំ បន វិសទិសំ]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកតន្តិ.

ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស, ភិក្ខវេ, បុរិសបុគ្គលស្ស យញ្ចេវ កាយកម្មំ យថាទិដ្ឋិសមត្តំ សមាទិន្នំ, យញ្ច វចីកម្មំ…បេ… យញ្ច មនោកម្មំ, យា ច ចេតនា, យា ច បត្ថនា, យោ ច បណិធិ, យេ ច សង្ខារា, សព្ពេ តេ ធម្មា អនិដ្ឋាយ អកន្តាយ អមនាបាយ អហិតាយ ទុក្ខាយ សំវត្តន្តី’’តិ [អ. និ. ១.៣០៦]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ទិដ្ឋិគតំ អព្យាកត’’ន្តិ.

អព្យាកតកថា និដ្ឋិតា.