១២. ទ្វាទសមវគ្គោ

(១១៦) ១. សំវរោ កម្មន្តិកថា

៦៣០. សំវរោ កម្មន្តិ? អាមន្តា. ចក្ខុន្ទ្រិយសំវរោ ចក្ខុកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សោតិន្ទ្រិយសំវរោ…បេ… ឃានិន្ទ្រិយសំវរោ…បេ… ជិវ្ហិន្ទ្រិយសំវរោ…បេ… កាយិន្ទ្រិយសំវរោ កាយកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កាយិន្ទ្រិយសំវរោ កាយកម្មន្តិ? អាមន្តា. ចក្ខុន្ទ្រិយសំវរោ ចក្ខុកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កាយិន្ទ្រិយសំវរោ កាយកម្មន្តិ? អាមន្តា. សោតិន្ទ្រិយសំវរោ…បេ… ឃានិន្ទ្រិយសំវរោ…បេ… ជិវ្ហិន្ទ្រិយសំវរោ ជិវ្ហាកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… មនិន្ទ្រិយសំវរោ មនោកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

មនិន្ទ្រិយសំវរោ មនោកម្មន្តិ? អាមន្តា. ចក្ខុន្ទ្រិយសំវរោ ចក្ខុកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… មនិន្ទ្រិយសំវរោ មនោកម្មន្តិ? អាមន្តា. សោតិន្ទ្រិយសំវរោ …បេ… ឃានិន្ទ្រិយសំវរោ… ជិវ្ហិន្ទ្រិយសំវរោ…បេ… កាយិន្ទ្រិយសំវរោ កាយកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៣១. អសំវរោ កម្មន្តិ? អាមន្តា. ចក្ខុន្ទ្រិយអសំវរោ ចក្ខុកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សោតិន្ទ្រិយអសំវរោ…បេ… ឃានិន្ទ្រិយអសំវរោ…បេ… ជិវ្ហិន្ទ្រិយអសំវរោ… កាយិន្ទ្រិយអសំវរោ កាយកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កាយិន្ទ្រិយអសំវរោ កាយកម្មន្តិ? អាមន្តា. ចក្ខុន្ទ្រិយអសំវរោ ចក្ខុកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កាយិន្ទ្រិយអសំវរោ កាយកម្មន្តិ? អាមន្តា. សោតិន្ទ្រិយអសំវរោ…បេ… ឃានិន្ទ្រិយអសំវរោ…បេ… ជិវ្ហិន្ទ្រិយអសំវរោ ជិវ្ហាកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… មនិន្ទ្រិយអសំវរោ មនោកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

មនិន្ទ្រិយអសំវរោ មនោកម្មន្តិ? អាមន្តា. ចក្ខុន្ទ្រិយអសំវរោ ចក្ខុកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… មនិន្ទ្រិយអសំវរោ មនោកម្មន្តិ? អាមន្តា. សោតិន្ទ្រិយអសំវរោ…បេ… ឃានិន្ទ្រិយអសំវរោ…បេ… ជិវ្ហិន្ទ្រិយអសំវរោ…បេ… កាយិន្ទ្រិយអសំវរោ កាយកម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៣២. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សំវរោបិ អសំវរោបិ កម្ម’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា និមិត្តគ្គាហី ហោតិ…បេ… ន និមិត្តគ្គាហី ហោតិ, សោតេន សទ្ទំ សុត្វា…បេ… មនសា ធម្មំ វិញ្ញាយ និមិត្តគ្គាហី ហោតិ…បេ… ន និមិត្តគ្គាហី ហោតី’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ សំវរោបិ អសំវរោបិ កម្មន្តិ.

សំវរោ កម្មន្តិកថា និដ្ឋិតា.

១២. ទ្វាទសមវគ្គោ

(១១៧) ២. កម្មកថា

៦៣៣. សព្ពំ កម្មំ សវិបាកន្តិ? អាមន្តា. សព្ពា ចេតនា សវិបាកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សព្ពា ចេតនា សវិបាកាតិ? អាមន្តា. វិបាកាព្យាកតា ចេតនា សវិបាកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សព្ពា ចេតនា សវិបាកាតិ? អាមន្តា. កិរិយាព្យាកតា ចេតនា សវិបាកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សព្ពា ចេតនា សវិបាកាតិ? អាមន្តា. កាមាវចរា វិបាកាព្យាកតា ចេតនា សវិបាកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សព្ពា ចេតនា សវិបាកាតិ? អាមន្តា. រូបាវចរា អរូបាវចរា អបរិយាបន្នា វិបាកាព្យាកតា ចេតនា សវិបាកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សព្ពា ចេតនា សវិបាកាតិ? អាមន្តា. កាមាវចរា កិរិយាព្យាកតា ចេតនា សវិបាកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សព្ពា ចេតនា សវិបាកាតិ? អាមន្តា. រូបាវចរា អរូបាវចរា កិរិយាព្យាកតា ចេតនា សវិបាកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៣៤. វិបាកាព្យាកតា ចេតនា អវិបាកាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ វិបាកាព្យាកតា ចេតនា អវិបាកា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពា ចេតនា សវិបាកា’’តិ.

កិរិយាព្យាកតា ចេតនា អវិបាកាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ កិរិយាព្យាកតា ចេតនា អវិបាកា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពា ចេតនា សវិបាកា’’តិ.

កាមាវចរា រូបាវចរា អរូបាវចរា អបរិយាបន្នា វិបាកាព្យាកតា ចេតនា អវិបាកាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អបរិយាបន្នា វិបាកាព្យាកតា ចេតនា អវិបាកា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពា ចេតនា សវិបាកា’’តិ.

កាមាវចរា រូបាវចរា អរូបាវចរា កិរិយាព្យាកតា ចេតនា អវិបាកាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អរូបាវចរា កិរិយាព្យាកតា ចេតនា អវិបាកា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សព្ពា ចេតនា សវិបាកា’’តិ.

៦៣៥. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សព្ពំ កម្មំ សវិបាក’’ន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, សញ្ចេតនិកានំ កម្មានំ កតានំ ឧបចិតានំ អប្បដិសំវិទិត្វា ព្យន្តិភាវំ វទាមិ, តញ្ច ខោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ឧបបជ្ជេ [ឧបបជ្ជំ (អ. និ. ១០.១៧)] វា អបរេ វា បរិយាយេ’’តិ [អ. និ. ១០.២១៧]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ សព្ពំ កម្មំ សវិបាកន្តិ.

កម្មកថា និដ្ឋិតា.

១២. ទ្វាទសមវគ្គោ

(១១៨) ៣. សទ្ទោ វិបាកោតិកថា

៦៣៦. សទ្ទោ វិបាកោតិ? អាមន្តា. សុខវេទនិយោ ទុក្ខវេទនិយោ អទុក្ខមសុខវេទនិយោ, សុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តោ, ទុក្ខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តោ, អទុក្ខមសុខាយ វេទនាយ សម្បយុត្តោ, ផស្សេន សម្បយុត្តោ, វេទនាយ សម្បយុត្តោ, សញ្ញាយ សម្បយុត្តោ, ចេតនាយ សម្បយុត្តោ, ចិត្តេន សម្បយុត្តោ, សារម្មណោ; អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា អាភោគោ សមន្នាហារោ មនសិការោ ចេតនា បត្ថនា បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ ន សុខវេទនិយោ ន ទុក្ខវេទនិយោ…បេ… អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ន សុខវេទនិយោ…បេ… អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សទ្ទោ វិបាកោ’’តិ.

ផស្សោ វិបាកោ, ផស្សោ សុខវេទនិយោ…បេ… សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. សទ្ទោ វិបាកោ, សទ្ទោ សុខវេទនិយោ…បេ… សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សទ្ទោ វិបាកោ, សទ្ទោ ន សុខវេទនិយោ…បេ… អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ផស្សោ វិបាកោ, ផស្សោ ន សុខវេទនិយោ, ន ទុក្ខវេទនិយោ…បេ… អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៣៧. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សទ្ទោ វិបាកោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សោ តស្ស កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា ឧស្សន្នត្តា វិបុលត្តា ព្រហ្មស្សរោ ហោតិ ករវិកភាណី’’តិ [ទីឃនិកាយេ]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ សទ្ទោ វិបាកោតិ.

សទ្ទោ វិបាកោតិកថា និដ្ឋិតា.

១២. ទ្វាទសមវគ្គោ

(១១៩) ៤. សឡាយតនកថា

៦៣៨. ចក្ខាយតនំ វិបាកោតិ? អាមន្តា. សុខវេទនិយំ ទុក្ខវេទនិយំ…បេ… សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ ន សុខវេទនិយំ…បេ… អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ន សុខវេទនិយំ…បេ… អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ចក្ខាយតនំ វិបាកោ’’តិ…បេ….

ផស្សោ វិបាកោ, ផស្សោ សុខវេទនិយោ…បេ… សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ចក្ខាយតនំ វិបាកោ, ចក្ខាយតនំ សុខវេទនិយំ…បេ… សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ចក្ខាយតនំ វិបាកោ, ចក្ខាយតនំ ន សុខវេទនិយំ…បេ… អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ផស្សោ វិបាកោ, ផស្សោ ន សុខវេទនិយោ…បេ… អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៣៩. សោតាយតនំ…បេ… ឃានាយតនំ…បេ… ជិវ្ហាយតនំ…បេ… កាយាយតនំ វិបាកោតិ? អាមន្តា. សុខវេទនិយំ…បេ… សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ …បេ… ននុ ន សុខវេទនិយំ…បេ… អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ន សុខវេទនិយំ…បេ… អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘កាយាយតនំ វិបាកោ’’តិ.

ផស្សោ វិបាកោ, ផស្សោ សុខវេទនិយោ…បេ… សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. កាយាយតនំ វិបាកោ, កាយាយតនំ សុខវេទនិយំ…បេ… សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ …បេ… កាយាយតនំ វិបាកោ, កាយាយតនំ ន សុខវេទនិយំ…បេ… អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ផស្សោ វិបាកោ, ផស្សោ ន សុខវេទនិយោ…បេ… អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៤០. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សឡាយតនំ វិបាកោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ សឡាយតនំ កម្មស្ស កតត្តា ឧប្បន្នន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សឡាយតនំ កម្មស្ស កតត្តា ឧប្បន្នំ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សឡាយតនំ វិបាកោ’’តិ.

សឡាយតនកថា និដ្ឋិតា.

១២. ទ្វាទសមវគ្គោ

(១២០) ៥. សត្តក្ខត្តុបរមកថា

៦៤១. សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោតិ? អាមន្តា. មាតា ជីវិតា វោរោបិតា… បិតា ជីវិតា វោរោបិតោ… អរហា ជីវិតា វោរោបិតោ… ទុដ្ឋេន ចិត្តេន តថាគតស្ស លោហិតំ ឧប្បាទិតំ… សង្ឃោ ភិន្នោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោតិ? អាមន្តា. អភព្ពោ អន្តរា ធម្មំ អភិសមេតុន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ…. អភព្ពោ អន្តរា ធម្មំ អភិសមេតុន្តិ? អាមន្តា. មាតា ជីវិតា វោរោបិតា… បិតា ជីវិតា វោរោបិតោ… អរហា ជីវិតា វោរោបិតោ… ទុដ្ឋេន ចិត្តេន តថាគតស្ស លោហិតំ ឧប្បាទិតំ… សង្ឃោ ភិន្នោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៤២. សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ សោ និយមោ យេន និយមេន សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អត្ថិ តេ សតិបដ្ឋានា…បេ… សម្មប្បធានា… ឥទ្ធិបាទា… ឥន្ទ្រិយា… ពលា… ពោជ្ឈង្គា យេហិ ពោជ្ឈង្គេហិ សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៤៣. នត្ថិ សោ និយមោ យេន និយមេន សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ សោ និយមោ យេន និយមេន សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោ’’តិ.

នត្ថិ តេ សតិបដ្ឋានា… ពោជ្ឈង្គា យេហិ ពោជ្ឈង្គេហិ សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ នត្ថិ តេ ពោជ្ឈង្គា យេហិ ពោជ្ឈង្គេហិ សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោ’’តិ.

៦៤៤. សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោតិ? អាមន្តា. សកទាគាមិនិយមេនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អនាគាមិនិយមេនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អរហត្តនិយមេនាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កតមេន និយមេនាតិ? សោតាបត្តិនិយមេនាតិ. សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោតិ? អាមន្តា. យេ កេចិ សោតាបត្តិនិយាមំ ឱក្កមន្តិ, សព្ពេ តេ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៤៥. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ សោ សត្តក្ខត្តុបរមោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សោ សត្តក្ខត្តុបរមោ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោ’’តិ.

សត្តក្ខត្តុបរមកថា និដ្ឋិតា.

១២. ទ្វាទសមវគ្គោ

(១២១) ៦. កោលង្កោលកថា

៦៤៦. ន វត្តព្ពំ – ‘‘កោលង្កោលោ បុគ្គលោ កោលង្កោលតានិយតោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ សោ កោលង្កោលោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សោ កោលង្កោលោ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘កោលង្កោលោ បុគ្គលោ កោលង្កោលតានិយតោ’’តិ.

កោលង្កោលកថា និដ្ឋិតា.

១២. ទ្វាទសមវគ្គោ

(១២២) ៧. ឯកពីជីកថា

៦៤៧. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ឯកពីជី បុគ្គលោ ឯកពីជិតានិយតោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ សោ ឯកពីជីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សោ ឯកពីជី, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ឯកពីជី បុគ្គលោ ឯកពីជិតានិយតោ’’តិ.

ឯកពីជីកថា និដ្ឋិតា.

១២. ទ្វាទសមវគ្គោ

(១២៣) ៨. ជីវិតា វោរោបនកថា

៦៤៨. ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេយ្យាតិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សញ្ចិច្ច មាតរំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ…បេ… បិតរំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ …បេ… អរហន្តំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ…បេ… ទុដ្ឋេន ចិត្តេន តថាគតស្ស លោហិតំ ឧប្បាទេយ្យ…បេ… សង្ឃំ ភិន្ទេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេយ្យាតិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សត្ថរិ អគារវោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ធម្មេ…បេ… សង្ឃេ…បេ… សិក្ខាយ អគារវោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ននុ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សត្ថរិ សគារវោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សត្ថរិ សគារវោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេយ្យា’’តិ. ននុ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ ធម្មេ…បេ… សង្ឃេ…បេ… សិក្ខាយ សគារវោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សិក្ខាយ សគារវោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេយ្យា’’តិ.

៦៤៩. ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សត្ថរិ អគារវោតិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ ពុទ្ធថូបេ ឱហទេយ្យ ឱមុត្តេយ្យ និដ្ឋុភេយ្យ ពុទ្ធថូបេ អបព្យាមតោ [អសព្យាកតោ (សី. ក.)] ករេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេយ្យាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, មហាសមុទ្ទោ ឋិតធម្មោ វេលំ នាតិវត្តតិ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យំ មយា សាវកានំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ តំ មម សាវកា ជីវិតហេតុបិ នាតិក្កមន្តី’’តិ [ចូឡវ. ៣៨៥; អ. និ. ៨.២០; ឧទា. ៤៥]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេយ្យា’’តិ.

ជីវិតា វោរោបនកថា និដ្ឋិតា.

១២. ទ្វាទសមវគ្គោ

(១២៤) ៩. ទុគ្គតិកថា

៦៥០. ទិដ្ឋិសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតីតិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ អាបាយិកេ រូបេ រជ្ជេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ អាបាយិកេ រូបេ រជ្ជេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទិដ្ឋិសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតី’’តិ.

ទិដ្ឋិសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតីតិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ អាបាយិកេ សទ្ទេ…បេ… គន្ធេ… រសេ… ផោដ្ឋព្ពេ…បេ… អមនុស្សិត្ថិយា តិរច្ឆានគតិត្ថិយា នាគកញ្ញាយ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវេយ្យ, អជេឡកំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ, កុក្កុដសូករំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ, ហត្ថិគវស្សវឡវំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ… តិត្តិរវដ្ដកមោរកបិញ្ជរំ [… កបិញ្ជលំ (ស្យា. កំ. បី.)] បដិគ្គណ្ហេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ តិត្តិរវដ្ដកមោរកបិញ្ជរំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទិដ្ឋិសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតី’’តិ.

៦៥១. ទិដ្ឋិសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតិ, ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ អាបាយិកេ រូបេ រជ្ជេយ្យាតិ? អាមន្តា. អរហតោ បហីនា ទុគ្គតិ, អរហា អាបាយិកេ រូបេ រជ្ជេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ទិដ្ឋិសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតិ, ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ អាបាយិកេ សទ្ទេ… គន្ធេ… រសេ… ផោដ្ឋព្ពេ…បេ… តិត្តិរវដ្ដកមោរកបិញ្ជរំ បដិគ្គណ្ហេយ្យាតិ? អាមន្តា. អរហតោ បហីនា ទុគ្គតិ, អរហា តិត្តិរវដ្ដកមោរកបិញ្ជរំ បដិគ្គណ្ហេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អរហតោ បហីនា ទុគ្គតិ, ន ច អរហា អាបាយិកេ រូបេ រជ្ជេយ្យាតិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតិ, ន ច ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ អាបាយិកេ រូបេ រជ្ជេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អរហតោ បហីនា ទុគ្គតិ, ន ច អរហា អាបាយិកេ សទ្ទេ…បេ… គន្ធេ…បេ… រសេ…បេ… ផោដ្ឋព្ពេ…បេ… អមនុស្សិត្ថិយា តិរច្ឆានគតិត្ថិយា នាគកញ្ញាយ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវេយ្យ, អជេឡកំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ, កុក្កុដសូករំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ, ហត្ថិគវស្សវឡវំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ…បេ… តិត្តិរវដ្ដកមោរកបិញ្ជរំ បដិគ្គណ្ហេយ្យាតិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតិ, ន ច ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ តិត្តិរវដ្ដកមោរកបិញ្ជរំ បដិគ្គណ្ហេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៥២. [អដ្ឋកថានុលោមំ បរវាទីបុច្ឆាលក្ខណំ. តថាបាយំ បុច្ឆា សកវាទិស្ស, បុរិមាយោ ច ឥមិស្សំ ទុគ្គតិកថាយំ បរវាទិស្សាតិ គហេតព្ពា វិយ ទិស្សន្តិ] ន វត្តព្ពំ – ‘‘ទិដ្ឋិសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតី’’តិ? អាមន្តា. ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ…បេ… តិរច្ឆានយោនិំ ឧបបជ្ជេយ្យ… បេត្តិវិសយំ ឧបបជ្ជេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ ទិដ្ឋិសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតីតិ.

ទុគ្គតិកថា និដ្ឋិតា.

១២. ទ្វាទសមវគ្គោ

(១២៥) ១០. សត្តមភវិកកថា

៦៥៣. ន វត្តព្ពំ ‘‘សត្តមភវិកស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតី’’តិ? អាមន្តា. សត្តមភវិកោ បុគ្គលោ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ, តិរច្ឆានយោនិំ ឧបបជ្ជេយ្យ, បេត្តិវិសយំ ឧបបជ្ជេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ សត្តមភវិកស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតីតិ.

សត្តមភវិកកថា និដ្ឋិតា.

ទ្វាទសមវគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

សំវរោ កម្មំ តថេវ អសំវរោ, សព្ពកម្មំ សវិបាកំ, សទ្ទោ វិបាកោ, សឡាយតនំ វិបាកោ, សត្តក្ខត្តុបរមោ បុគ្គលោ សត្តក្ខត្តុបរមតានិយតោ, កោលង្កោលបុគ្គលោ កោលង្កោលតានិយតោ, ឯកពីជី បុគ្គលោ ឯកពីជិតានិយតោ, ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ, ទិដ្ឋិសម្បន្នស្ស បុគ្គលស្ស បហីនា ទុគ្គតិ, តថេវ សត្តមភវិកស្សាតិ.