១៣. តេរសមវគ្គោ

(១២៦) ១. កប្បដ្ឋកថា

៦៥៤. កប្បដ្ឋោ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យាតិ? អាមន្តា. កប្បោ ច សណ្ឋាតិ ពុទ្ធោ ច លោកេ ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ…. កប្បដ្ឋោ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យាតិ? អាមន្តា. កប្បោ ច សណ្ឋាតិ សង្ឃោ ច ភិជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កប្បដ្ឋោ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យាតិ? អាមន្តា. កប្បោ ច សណ្ឋាតិ កប្បដ្ឋោ ច កប្បដ្ឋិយំ កម្មំ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កប្បដ្ឋោ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យាតិ? អាមន្តា. កប្បោ ច សណ្ឋាតិ កប្បដ្ឋោ ច បុគ្គលោ កាលំ ករោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៥៥. កប្បដ្ឋោ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យាតិ? អាមន្តា. អតីតំ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យ, អនាគតំ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កប្បដ្ឋោ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យាតិ? អាមន្តា. ទ្វេ កប្បេ តិដ្ឋេយ្យ… តយោ កប្បេ តិដ្ឋេយ្យ… ចត្តារោ កប្បេ តិដ្ឋេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៥៦. កប្បដ្ឋោ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យាតិ? អាមន្តា. កប្បដ្ឋោ កប្បេ ឌយ្ហន្តេ កត្ថ គច្ឆតីតិ? អញ្ញំ លោកធាតុំ គច្ឆតីតិ. មតោ គច្ឆតិ, វេហាសំ គច្ឆតីតិ? មតោ គច្ឆតីតិ. កប្បដ្ឋិយំ កម្មំ អបរាបរិយវេបក្កន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… [វេហាសំ គច្ឆតីតិ (?) អយំ ហិ បរវាទិស្ស បដិញ្ញាយេវ, កថា. ៦២១-៦២៣ នវមបន្តិយំ វិយ] វេហាសំ គច្ឆតីតិ? អាមន្តា [វេហាសំ គច្ឆតីតិ (?) អយំ ហិ បរវាទិស្ស បដិញ្ញាយេវ, កថា. ៦២១-៦២៣ នវមបន្តិយំ វិយ]. កប្បដ្ឋោ ឥទ្ធិមាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កប្បដ្ឋោ ឥទ្ធិមាតិ? អាមន្តា. កប្បដ្ឋេន ឆន្ទិទ្ធិបាទោ ភាវិតោ វីរិយិទ្ធិបាទោ ភាវិតោ ចិត្តិទ្ធិបាទោ ភាវិតោ វីមំសិទ្ធិបាទោ ភាវិតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៥៧. ន វត្តព្ពំ – ‘‘កប្បដ្ឋោ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យា’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា –

‘‘អាបាយិកោ នេរយិកោ, កប្បដ្ឋោ សង្ឃភេទកោ;

វគ្គរតោ អធម្មដ្ឋោ, យោគក្ខេមា បធំសតិ;

សង្ឃំ សមគ្គំ ភេត្វាន [ភិន្ទិត្វា (សី. ក.)], កប្បំ និរយម្ហិ បច្ចតី’’តិ [ចូឡវ. ៣៥៤; អ. និ. ១០.៣៩; ឥតិវុ. ១៨].

អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ កប្បដ្ឋោ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យាតិ.

កប្បដ្ឋកថា និដ្ឋិតា.

១៣. តេរសមវគ្គោ

(១២៧) ២. កុសលបដិលាភកថា

៦៥៨. កប្បដ្ឋោ កុសលំ ចិត្តំ ន បដិលភេយ្យាតិ? អាមន្តា. កប្បដ្ឋោ ទានំ ទទេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ កប្បដ្ឋោ ទានំ ទទេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘កប្បដ្ឋោ កុសលំ ចិត្តំ ន បដិលភេយ្យា’’តិ.

កប្បដ្ឋោ កុសលំ ចិត្តំ ន បដិលភេយ្យាតិ? អាមន្តា. កប្បដ្ឋោ ចីវរំ ទទេយ្យ…បេ… បិណ្ឌបាតំ ទទេយ្យ…បេ… សេនាសនំ ទទេយ្យ…បេ… គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ ទទេយ្យ … ខាទនីយំ ទទេយ្យ… ភោជនីយំ ទទេយ្យ… បានីយំ ទទេយ្យ… ចេតិយំ វន្ទេយ្យ… ចេតិយេ មាលំ អារោបេយ្យ… គន្ធំ អារោបេយ្យ… វិលេបនំ អារោបេយ្យ…បេ… ចេតិយំ អភិទក្ខិណំ [បទក្ខិណំ (បី.)] ករេយ្យាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ កប្បដ្ឋោ ចេតិយំ អភិទក្ខិណំ ករេយ្យ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘កប្បដ្ឋោ កុសលំ ចិត្តំ ន បដិលភេយ្យា’’តិ…បេ….

៦៥៩. កប្បដ្ឋោ កុសលំ ចិត្តំ បដិលភេយ្យាតិ? អាមន្តា. តតោ វុដ្ឋានំ កុសលំ ចិត្តំ បដិលភេយ្យាតិ? អាមន្តា. រូបាវចរំ…បេ… អរូបាវចរំ…បេ… លោកុត្តរំ កុសលំ ចិត្តំ បដិលភេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

កុសលបដិលាភកថា និដ្ឋិតា.

១៣. តេរសមវគ្គោ

(១២៨) ៣. អនន្តរាបយុត្តកថា

៦៦០. អនន្តរាបយុត្តោ បុគ្គលោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមេយ្យាតិ? អាមន្តា. មិច្ឆត្តនិយាមញ្ច សម្មត្តនិយាមញ្ច ឧភោ ឱក្កមេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អនន្តរាបយុត្តោ បុគ្គលោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមេយ្យាតិ? អាមន្តា. ននុ តំ កម្មំ បយុត្តំ កុក្កុច្ចំ ឧប្បាទិតំ វិប្បដិសារិយំ ជនិតន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ តំ កម្មំ បយុត្តំ កុក្កុច្ចំ ឧប្បាទិតំ វិប្បដិសារិយំ ជនិតំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អនន្តរាបយុត្តោ បុគ្គលោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមេយ្យា’’តិ.

៦៦១. អនន្តរាបយុត្តោ បុគ្គលោ អភព្ពោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមិតុន្តិ? អាមន្តា. មាតា ជីវិតា វោរោបិតា… បិតា ជីវិតា វោរោបិតោ… អរហា ជីវិតា វោរោបិតោ… ទុដ្ឋេន ចិត្តេន តថាគតស្ស លោហិតំ ឧប្បាទិតំ… សង្ឃោ ភិន្នោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អនន្តរាបយុត្តោ បុគ្គលោ តំ កម្មំ បដិសំហរិត្វា កុក្កុច្ចំ បដិវិនោទេត្វា វិប្បដិសារិយំ បដិវិនេត្វា [បដិវិនោទេត្វា (សី. បី. ក.)] អភព្ពោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមិតុន្តិ? អាមន្តា. មាតា ជីវិតា វោរោបិតា… បិតា ជីវិតា វោរោបិតោ…បេ… សង្ឃោ ភិន្នោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អនន្តរាបយុត្តោ បុគ្គលោ តំ កម្មំ បដិសំហរិត្វា កុក្កុច្ចំ បដិវិនោទេត្វា វិប្បដិសារិយំ បដិវិនេត្វា អភព្ពោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមិតុន្តិ? អាមន្តា. ននុ តំ កម្មំ បដិសំហដំ កុក្កុច្ចំ បដិវិនោទិតំ វិប្បដិសារិយំ បដិវិនីតន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ តំ កម្មំ បដិសំហដំ កុក្កុច្ចំ បដិវិនោទិតំ វិប្បដិសារិយំ បដិវិនីតំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អនន្តរាបយុត្តោ បុគ្គលោ តំ កម្មំ បដិសំហរិត្វា កុក្កុច្ចំ បដិវិនោទេត្វា វិប្បដិសារិយំ បដិវិនេត្វា អភព្ពោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមិតុ’’ន្តិ.

៦៦២. អនន្តរាបយុត្តោ បុគ្គលោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមេយ្យាតិ? អាមន្តា. ននុ តំ កម្មំ បយុត្តោ អាសីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ តំ កម្មំ បយុត្តោ អាសិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អនន្តរាបយុត្តោ បុគ្គលោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមេយ្យា’’តិ.

អនន្តរាបយុត្តកថា និដ្ឋិតា.

១៣. តេរសមវគ្គោ

(១២៩) ៤. និយតស្ស និយាមកថា

៦៦៣. និយតោ និយាមំ ឱក្កមតីតិ? អាមន្តា. មិច្ឆត្តនិយតោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមតិ, សម្មត្តនិយតោ មិច្ឆត្តនិយាមំ ឱក្កមតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

និយតោ និយាមំ ឱក្កមតីតិ? អាមន្តា. បុព្ពេ មគ្គំ ភាវេត្វា បច្ឆា និយាមំ ឱក្កមតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បុព្ពេ សោតាបត្តិមគ្គំ ភាវេត្វា បច្ឆា សោតាបត្តិនិយាមំ ឱក្កមតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… បុព្ពេ សកទាគាមិ…បេ… អនាគាមិ…បេ… អរហត្តមគ្គំ ភាវេត្វា បច្ឆា អរហត្តនិយាមំ ឱក្កមតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បុព្ពេ សតិបដ្ឋានំ…បេ… សម្មប្បធានំ… ឥទ្ធិបាទំ… ឥន្ទ្រិយំ… ពលំ… ពោជ្ឈង្គំ ភាវេត្វា បច្ឆា និយាមំ ឱក្កមតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៦៤. ន វត្តព្ពំ – ‘‘និយតោ និយាមំ ឱក្កមតី’’តិ? អាមន្តា. ភព្ពោ ពោធិសត្តោ តាយ ជាតិយា ធម្មំ នាភិសមេតុន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ. តេន ហិ និយតោ និយាមំ ឱក្កមតីតិ.

និយតស្ស និយាមកថា និដ្ឋិតា.

១៣. តេរសមវគ្គោ

(១៣០) ៥. និវុតកថា

៦៦៥. និវុតោ នីវរណំ ជហតីតិ? អាមន្តា. រត្តោ រាគំ ជហតិ, ទុដ្ឋោ ទោសំ ជហតិ, មូឡ្ហោ មោហំ ជហតិ, កិលិដ្ឋោ កិលេសេ ជហតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… រាគេន រាគំ ជហតិ, ទោសេន ទោសំ ជហតិ, មោហេន មោហំ ជហតិ, កិលេសេហិ កិលេសេ ជហតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រាគោ ចិត្តសម្បយុត្តោ, មគ្គោ ចិត្តសម្បយុត្តោតិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ…បេ… ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… រាគោ អកុសលោ, មគ្គោ កុសលោតិ? អាមន្តា. កុសលាកុសលា សាវជ្ជានវជ្ជា ហីនបណីតា កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគា ធម្មា សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៦៦. កុសលាកុសលា សាវជ្ជានវជ្ជា ហីនបណីតា កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគា ធម្មា សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តីតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, សុវិទូរវិទូរានិ! កតមានិ ចត្តារិ? នភញ្ច, ភិក្ខវេ, បថវី ច – ឥទំ បឋមំ សុវិទូរវិទូរំ…បេ… តស្មា សតំ ធម្មោ អសព្ភិ អារកា’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘កុសលាកុសលា…បេ… សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តី’’តិ.

និវុតោ នីវរណំ ជហតីតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សោ ឯវំ សមាហិតេ ចិត្តេ បរិសុទ្ធេ បរិយោទាតេ អនង្គណេ វិគតូបក្កិលេសេ មុទុភូតេ កម្មនិយេ ឋិតេ អានេញ្ជប្បត្តេ អាសវានំ ខយញាណាយ ចិត្តំ អភិនិន្នាមេតី’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘និវុតោ នីវរណំ ជហតី’’តិ…បេ….

៦៦៧. ន វត្តព្ពំ – ‘‘និវុតោ នីវរណំ ជហតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘តស្ស ឯវំ ជានតោ ឯវំ បស្សតោ កាមាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចតិ…បេ… អវិជ្ជាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចតី’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ និវុតោ នីវរណំ ជហតីតិ.

និវុតកថា និដ្ឋិតា.

១៣. តេរសមវគ្គោ

(១៣១) ៦. សម្មុខីភូតកថា

៦៦៨. សម្មុខីភូតោ សំយោជនំ ជហតីតិ? អាមន្តា. រត្តោ រាគំ ជហតិ, ទុដ្ឋោ ទោសំ ជហតិ, មូឡ្ហោ មោហំ ជហតិ, កិលិដ្ឋោ កិលេសេ ជហតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… រាគេន រាគំ ជហតិ, ទោសេន ទោសំ ជហតិ, មោហេន មោហំ ជហតិ, កិលេសេហិ កិលេសេ ជហតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រាគោ ចិត្តសម្បយុត្តោ, មគ្គោ ចិត្តសម្បយុត្តោតិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ…បេ… ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… រាគោ អកុសលោ, មគ្គោ កុសលោតិ? អាមន្តា. កុសលាកុសលា សាវជ្ជានវជ្ជា ហីនបណីតា កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគា ធម្មា សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៦៩. កុសលាកុសលា…បេ… សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តីតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, សុវិទូរវិទូរានិ! កតមានិ ចត្តារិ? នភញ្ច, ភិក្ខវេ, បថវី ច – ឥទំ បឋមំ សុវិទូរវិទូរំ…បេ… តស្មា សតំ ធម្មោ អសព្ភិ អារកា’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘កុសលាកុសលា…បេ… សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តី’’តិ.

សម្មុខីភូតោ សំយោជនំ ជហតីតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សោ ឯវំ សមាហិតេ ចិត្តេ…បេ… អាសវានំ ខយញាណាយ ចិត្តំ អភិនិន្នាមេតី’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘សម្មុខីភូតោ សំយោជនំ ជហតី’’តិ.

៦៧០. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សម្មុខីភូតោ សំយោជនំ ជហតី’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘តស្ស ឯវំ ជានតោ ឯវំ បស្សតោ កាមាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចតិ…បេ… អវិជ្ជាសវាបិ ចិត្តំ វិមុច្ចតី’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ សម្មុខីភូតោ សំយោជនំ ជហតីតិ.

សម្មុខីភូតកថា និដ្ឋិតា.

១៣. តេរសមវគ្គោ

(១៣២) ៧. សមាបន្នោ អស្សាទេតិកថា

៦៧១. សមាបន្នោ អស្សាទេតិ, ឈាននិកន្តិ ឈានារម្មណាតិ? អាមន្តា. តំ ឈានំ តស្ស ឈានស្ស អារម្មណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… តំ ឈានំ តស្ស ឈានស្ស អារម្មណន្តិ? អាមន្តា. តេន ផស្សេន តំ ផស្សំ ផុសតិ, តាយ វេទនាយ តំ វេទនំ វេទេតិ, តាយ សញ្ញាយ តំ សញ្ញំ សញ្ជានាតិ, តាយ ចេតនាយ តំ ចេតនំ ចេតេតិ, តេន ចិត្តេន តំ ចិត្តំ ចិន្តេតិ, តេន វិតក្កេន តំ វិតក្កំ វិតក្កេតិ, តេន វិចារេន តំ វិចារំ វិចារេតិ, តាយ បីតិយា តំ បីតិ បិយាយតិ, តាយ សតិយា តំ សតិំ សរតិ, តាយ បញ្ញាយ តំ បញ្ញំ បជានាតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ឈាននិកន្តិ ចិត្តសម្បយុត្តា, ឈានំ ចិត្តសម្បយុត្តន្តិ? អាមន្តា. ទ្វិន្នំ ផស្សានំ…បេ… ទ្វិន្នំ ចិត្តានំ សមោធានំ ហោតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ឈាននិកន្តិ អកុសលំ, ឈានំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. កុសលាកុសលា សាវជ្ជានវជ្ជា ហីនបណីតា កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគា ធម្មា សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៧២. កុសលាកុសលា សាវជ្ជានវជ្ជា ហីនបណីតា កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគា ធម្មា សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តីតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, សុវិទូរវិទូរានិ! កតមានិ ចត្តារិ? នភញ្ច, ភិក្ខវេ, បថវី ច – ឥទំ បឋមំ សុវិទូរវិទូរំ…បេ… តស្មា សតំ ធម្មោ អសព្ភិ អារកា’’តិ. អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘កុសលាកុសលា សាវជ្ជានវជ្ជា ហីនបណីតា កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគា ធម្មា សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆន្តី’’តិ.

៦៧៣. ន វត្តព្ពំ – ‘‘សមាបន្នោ អស្សាទេតិ, ឈាននិកន្តិ ឈានារម្មណា’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, សោ តំ អស្សាទេតិ តំ និកាមេតិ តេន ច វិត្តិំ អាបជ្ជតិ; វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ…បេ… តតិយំ ឈានំ…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, សោ តំ អស្សាទេតិ តំ និកាមេតិ តេន ច វិត្តិំ អាបជ្ជតី’’តិ [អ. និ. ៤.១២៣]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ សមាបន្នោ អស្សាទេតិ, ឈាននិកន្តិ ឈានារម្មណាតិ.

សមាបន្នោ អស្សាទេតិកថា និដ្ឋិតា.

១៣. តេរសមវគ្គោ

(១៣៣) ៨. អសាតរាគកថា

៦៧៤. អត្ថិ អសាតរាគោតិ? អាមន្តា. ទុក្ខាភិនន្ទិនោ សត្តា, អត្ថិ កេចិ ទុក្ខំ បត្ថេន្តិ បិហេន្តិ ឯសន្តិ គវេសន្តិ បរិយេសន្តិ, ទុក្ខំ អជ្ឈោសាយ តិដ្ឋន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ សុខាភិនន្ទិនោ សត្តា, អត្ថិ កេចិ សុខំ បត្ថេន្តិ បិហេន្តិ ឯសន្តិ គវេសន្តិ បរិយេសន្តិ, សុខំ អជ្ឈោសាយ តិដ្ឋន្តីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សុខាភិនន្ទិនោ សត្តា, អត្ថិ កេចិ សុខំ បត្ថេន្តិ បិហេន្តិ ឯសន្តិ គវេសន្តិ បរិយេសន្តិ, សុខំ អជ្ឈោសាយ តិដ្ឋន្តិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អសាតរាគោ’’តិ.

អត្ថិ អសាតរាគោតិ? អាមន្តា. ទុក្ខាយ វេទនាយ រាគានុសយោ អនុសេតិ, សុខាយ វេទនាយ បដិឃានុសយោ អនុសេតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ សុខាយ វេទនាយ រាគានុសយោ អនុសេតិ, ទុក្ខាយ វេទនាយ បដិឃានុសយោ អនុសេតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សុខាយ វេទនាយ រាគានុសយោ អនុសេតិ, ទុក្ខាយ វេទនាយ បដិឃានុសយោ អនុសេតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អត្ថិ អសាតរាគោ’’តិ.

៦៧៥. ន វត្តព្ពំ – ‘‘អត្ថិ អសាតរាគោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សោ ឯវំ អនុរោធវិរោធំ សមាបន្នោ យំ កិញ្ចិ វេទនំ វេទយតិ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, សោ តំ វេទនំ អភិនន្ទតិ អភិវទតិ អជ្ឈោសាយ តិដ្ឋតី’’តិ [ម. និ. ៣.៤០៩ មហាតណ្ហាសង្ខយេ]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ អត្ថិ អសាតរាគោតិ.

អសាតរាគកថា និដ្ឋិតា.

១៣. តេរសមវគ្គោ

(១៣៤) ៩. ធម្មតណ្ហា អព្យាកតាតិកថា

៦៧៦. ធម្មតណ្ហា អព្យាកតាតិ? អាមន្តា. វិបាកាព្យាកតា កិរិយាព្យាកតា រូបំ និព្ពានំ ចក្ខាយតនំ…បេ… ផោដ្ឋព្ពាយតនន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ធម្មតណ្ហា អព្យាកតាតិ? អាមន្តា. រូបតណ្ហា អព្យាកតាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ …បេ… ធម្មតណ្ហា អព្យាកតាតិ? អាមន្តា. សទ្ទតណ្ហា…បេ… គន្ធតណ្ហា…បេ… រសតណ្ហា…បេ… ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា អព្យាកតាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបតណ្ហា អកុសលាតិ? អាមន្តា. ធម្មតណ្ហា អកុសលាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សទ្ទតណ្ហា…បេ… ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា អកុសលាតិ? អាមន្តា. ធម្មតណ្ហា អកុសលាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៧៧. ធម្មតណ្ហា អព្យាកតាតិ? អាមន្តា. ននុ តណ្ហា អកុសលា វុត្តា ភគវតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ តណ្ហា អកុសលា វុត្តា ភគវតា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ធម្មតណ្ហា អព្យាកតា’’តិ.

ធម្មតណ្ហា អព្យាកតាតិ? អាមន្តា. ននុ លោភោ អកុសលោ វុត្តោ ភគវតា, ធម្មតណ្ហា លោភោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ លោភោ អកុសលោ វុត្តោ ភគវតា, ធម្មតណ្ហា លោភោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ធម្មតណ្ហា អព្យាកតា’’តិ.

៦៧៨. ធម្មតណ្ហា លោភោ អព្យាកតោតិ? អាមន្តា. រូបតណ្ហា លោភោ អព្យាកតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ធម្មតណ្ហា លោភោ អព្យាកតោតិ? អាមន្តា. សទ្ទតណ្ហា…បេ… ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា លោភោ អព្យាកតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបតណ្ហា លោភោ អកុសលោតិ? អាមន្តា. ធម្មតណ្ហា លោភោ អកុសលោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សទ្ទតណ្ហា…បេ… ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា លោភោ អកុសលោតិ? អាមន្តា. ធម្មតណ្ហា លោភោ អកុសលោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៧៩. ធម្មតណ្ហា អព្យាកតាតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘យាយំ តណ្ហា បោនោព្ភវិកា នន្ទីរាគសហគតា តត្រតត្រាភិនន្ទិនី, សេយ្យថិទំ – កាមតណ្ហា, ភវតណ្ហា, វិភវតណ្ហា’’តិ [មហាវ. ១៤; ទី. និ. ២.៤០០]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ធម្មតណ្ហា អព្យាកតា’’តិ.

៦៨០. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ធម្មតណ្ហា អព្យាកតា’’តិ? អាមន្តា. ននុ សា ធម្មតណ្ហាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សា ធម្មតណ្ហា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ធម្មតណ្ហា អព្យាកតា’’តិ.

ធម្មតណ្ហា អព្យាកតាតិកថា និដ្ឋិតា.

១៣. តេរសមវគ្គោ

(១៣៥) ១០. ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោតិកថា

៦៨១. ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោតិ? អាមន្តា. រូបតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោតិ? អាមន្តា. សទ្ទតណ្ហា…បេ… គន្ធតណ្ហា…បេ… រសតណ្ហា…បេ… ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបតណ្ហា ទុក្ខសមុទយោតិ? អាមន្តា. ធម្មតណ្ហា ទុក្ខសមុទយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សទ្ទតណ្ហា…បេ… គន្ធតណ្ហា…បេ… រសតណ្ហា…បេ… ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា ទុក្ខសមុទយោតិ? អាមន្តា. ធម្មតណ្ហា ទុក្ខសមុទយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៨២. ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោតិ? អាមន្តា. ននុ តណ្ហា ទុក្ខសមុទយោ វុត្តោ ភគវតាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ តណ្ហា ទុក្ខសមុទយោ វុត្តោ ភគវតា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោ’’តិ. ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោតិ? អាមន្តា. ននុ លោភោ ទុក្ខសមុទយោ វុត្តោ ភគវតា, ធម្មតណ្ហា លោភោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ លោភោ ទុក្ខសមុទយោ វុត្តោ ភគវតា, ធម្មតណ្ហា លោភោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោ’’តិ.

៦៨៣. ធម្មតណ្ហា លោភោ, ន ទុក្ខសមុទយោតិ? អាមន្តា. រូបតណ្ហា លោភោ, ន ទុក្ខសមុទយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ធម្មតណ្ហា លោភោ, ន ទុក្ខសមុទយោតិ? អាមន្តា. សទ្ទតណ្ហា…បេ… គន្ធតណ្ហា…បេ… រសតណ្ហា…បេ… ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា លោភោ, ន ទុក្ខសមុទយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

រូបតណ្ហា លោភោ ទុក្ខសមុទយោតិ? អាមន្តា. ធម្មតណ្ហា លោភោ ទុក្ខសមុទយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… សទ្ទតណ្ហា…បេ… ផោដ្ឋព្ពតណ្ហា លោភោ ទុក្ខសមុទយោតិ? អាមន្តា. ធម្មតណ្ហា លោភោ ទុក្ខសមុទយោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៨៤. ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោតិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘យាយំ តណ្ហា បោនោព្ភវិកា នន្ទីរាគសហគតា តត្រតត្រាភិនន្ទិនី, សេយ្យថិទំ – កាមតណ្ហា, ភវតណ្ហា, វិភវតណ្ហា’’តិ! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោ’’តិ.

៦៨៥. ន វត្តព្ពំ – ‘‘ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោ’’តិ? អាមន្តា. ននុ សា ធម្មតណ្ហាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ សា ធម្មតណ្ហា, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោ’’តិ.

ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោតិកថា និដ្ឋិតា.

តេរសមវគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

កប្បដ្ឋោ កប្បំ តិដ្ឋេយ្យ, កប្បដ្ឋោ កុសលំ ចិត្តំ ន បដិលភេយ្យ, អនន្តរាបយុត្តោ បុគ្គលោ សម្មត្តនិយាមំ ឱក្កមេយ្យ, និយតោ និយាមំ ឱក្កមតិ, និវុតោ នីវរណំ ជហតិ, សម្មុខីភូតោ សំយោជនំ ជហតិ, ឈាននិកន្តិ, អសាតរាគោ, ធម្មតណ្ហា អព្យាកតា, ធម្មតណ្ហា ន ទុក្ខសមុទយោតិ.