(៩៧) ៣. បញ្ចវិញ្ញាណសមង្គិស្ស មគ្គកថា

៥៧៦. បញ្ចវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនាតិ? អាមន្តា. ននុ បញ្ចវិញ្ញាណា ឧប្បន្នវត្ថុកា ឧប្បន្នារម្មណាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ បញ្ចវិញ្ញាណា ឧប្បន្នវត្ថុកា ឧប្បន្នារម្មណា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘បញ្ចវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនា’’តិ.

ននុ បញ្ចវិញ្ញាណា បុរេជាតវត្ថុកា បុរេជាតារម្មណា អជ្ឈត្តិកវត្ថុកា ពាហិរារម្មណា អសម្ភិន្នវត្ថុកា អសម្ភិន្នារម្មណា នានាវត្ថុកា នានារម្មណា ន អញ្ញមញ្ញស្ស គោចរវិសយំ បច្ចនុភោន្តិ, ន អសមន្នាហារា ឧប្បជ្ជន្តិ, ន អមនសិការា ឧប្បជ្ជន្តិ, ន អព្ពោកិណ្ណា ឧប្បជ្ជន្តិ, ន អបុព្ពំ អចរិមំ ឧប្បជ្ជន្តិ, ន អញ្ញមញ្ញស្ស សមនន្តរា ឧប្បជ្ជន្តិ, ននុ បញ្ចវិញ្ញាណា អនាភោគាតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ បញ្ចវិញ្ញាណា អនាភោគា, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘បញ្ចវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនា’’តិ.

៥៧៧. ចក្ខុវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនាតិ? អាមន្តា. ចក្ខុវិញ្ញាណំ សុញ្ញតំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ចក្ខុវិញ្ញាណំ សុញ្ញតំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. ចក្ខុញ្ច បដិច្ច សុញ្ញតញ្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ចក្ខុញ្ច បដិច្ច សុញ្ញតញ្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ‘‘ចក្ខុញ្ច បដិច្ច សុញ្ញតញ្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណ’’ន្តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? នត្ថិ. ‘‘ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណ’’ន្តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ‘‘ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណ’’ន្តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ចក្ខុញ្ច បដិច្ច សុញ្ញតញ្ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណ’’ន្តិ.

៥៧៨. ចក្ខុវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនាតិ? អាមន្តា. ចក្ខុវិញ្ញាណំ អតីតានាគតំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ចក្ខុវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនាតិ? អាមន្តា. ចក្ខុវិញ្ញាណំ ផស្សំ អារព្ភ…បេ… វេទនំ អារព្ភ… សញ្ញំ អារព្ភ … ចេតនំ អារព្ភ… ចិត្តំ អារព្ភ… ចក្ខុំ អារព្ភ… កាយំ អារព្ភ…បេ… សទ្ទំ អារព្ភ…បេ… ផោដ្ឋព្ពំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

មនោវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនា, មនោវិញ្ញាណំ សុញ្ញតំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. ចក្ខុវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនា, ចក្ខុវិញ្ញាណំ សុញ្ញតំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… មនោវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនា, មនោវិញ្ញាណំ អតីតានាគតំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. ចក្ខុវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនា, ចក្ខុវិញ្ញាណំ អតីតានាគតំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… មនោវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនា, មនោវិញ្ញាណំ ផស្សំ អារព្ភ… វេទនំ អារព្ភ…បេ… ផោដ្ឋព្ពំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. ចក្ខុវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនា, ចក្ខុវិញ្ញាណំ ផស្សំ អារព្ភ… វេទនំ អារព្ភ…បេ… ផោដ្ឋព្ពំ អារព្ភ ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៥៧៩. ន វត្តព្ពំ – ‘‘បញ្ចវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនា’’តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា ន និមិត្តគ្គាហី ហោតិ នានុព្យញ្ជនគ្គាហី…បេ… សោតេន សទ្ទំ សុត្វា…បេ… ឃានេន គន្ធំ ឃាយិត្វា…បេ… ជិវ្ហាយ រសំ សាយិត្វា…បេ… កាយេន ផោដ្ឋព្ពំ ផុសិត្វា ន និមិត្តគ្គាហី ហោតិ នានុព្យញ្ជនគ្គាហី’’តិ! [ម. និ. ១.៣៤៩; អ. និ. ៤.៣៧] អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ បញ្ចវិញ្ញាណសមង្គិស្ស អត្ថិ មគ្គភាវនាតិ.

បញ្ចវិញ្ញាណសមង្គិស្ស មគ្គកថា និដ្ឋិតា.