៨. អដ្ឋមវគ្គោ
(៨១) ៩. រូបំ កម្មន្តិកថា
៥២៧. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា អាភោគោ សមន្នាហារោ មនសិការោ ចេតនា បត្ថនា បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា អាភោគោ សមន្នាហារោ មនសិការោ ចេតនា បត្ថនា បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ កុសល’’ន្តិ.
កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតោ ផស្សោ កុសលោ សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ កុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតា វេទនា…បេ… សញ្ញា… ចេតនា… សទ្ធា… វីរិយំ… សតិ… សមាធិ…បេ… បញ្ញា កុសលា សារម្មណា, អត្ថិ តាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ កុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ កុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតោ ផស្សោ កុសលោ អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ កុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតា វេទនា…បេ… សញ្ញា… ចេតនា… សទ្ធា… វីរិយំ… សតិ… សមាធិ…បេ… បញ្ញា កុសលា អនារម្មណា, នត្ថិ តាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
៥២៨. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. យំ កិញ្ចិ កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបំ សព្ពំ តំ កុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ កុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ…បេ… បថវីធាតុ … អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ កុសលាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ…បេ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ … តេជោធាតុ …បេ… វាយោធាតុ អព្យាកតាតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
៥២៩. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ អនារម្មណំ កុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ…បេ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អនារម្មណា កុសលាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ អនារម្មណំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ … រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ…បេ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អនារម្មណា អព្យាកតាតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
៥៣០. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ ផស្សវិប្បយុត្តំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ ផស្សវិប្បយុត្តំ កុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ ផស្សវិប្បយុត្តំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ…បេ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ ផស្សវិប្បយុត្តា កុសលាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ…បេ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ ផស្សវិប្បយុត្តា អព្យាកតាតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
៥៣១. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ កុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ…បេ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អនារម្មណា ផស្សវិប្បយុត្តា កុសលាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ…បេ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អនារម្មណា ផស្សវិប្បយុត្តា អព្យាកតាតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
៥៣២. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ; នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ កុសល’’ន្តិ.
កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតោ ផស្សោ កុសលោ សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ កុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតា វេទនា…បេ… សញ្ញា… ចេតនា… សទ្ធា… វីរិយំ… សតិ… សមាធិ…បេ… បញ្ញា កុសលា សារម្មណា, អត្ថិ តាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ កុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ កុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតោ ផស្សោ កុសលោ អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ កុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតា វេទនា…បេ… សញ្ញា… ចេតនា… សទ្ធា… វីរិយំ… សតិ… សមាធិ…បេ… បញ្ញា កុសលា អនារម្មណា, នត្ថិ តាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ កុសលន្តិ? អាមន្តា. យំ កិញ្ចិ កុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបំ សព្ពំ តំ កុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… យថា កាយកម្មំ តថា វចីកម្មន្តិ.
៥៣៣. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា អាភោគោ សមន្នាហារោ មនសិការោ ចេតនា បត្ថនា បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា អាភោគោ សមន្នាហារោ មនសិការោ ចេតនា បត្ថនា បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា អាភោគោ សមន្នាហារោ មនសិការោ ចេតនា បត្ថនា បណិធិ; នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អកុសល’’ន្តិ.
អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតោ ផស្សោ អកុសលោ សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អកុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតា វេទនា…បេ… សញ្ញា… ចេតនា… រាគោ… ទោសោ… មោហោ… មានោ… ទិដ្ឋិ… វិចិកិច្ឆា… ថិនំ… ឧទ្ធច្ចំ… អហិរិកំ…បេ… អនោត្តប្បំ អកុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អកុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អកុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតោ ផស្សោ អកុសលោ អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អកុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតា វេទនា…បេ… សញ្ញា… ចេតនា… រាគោ… ទោសោ… មោហោ… មានោ… ទិដ្ឋិ… វិចិកិច្ឆា… ថិនំ… ឧទ្ធច្ចំ… អហិរិកំ…បេ… អនោត្តប្បំ អកុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ កាយកម្មំ រូបំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. យំ កិញ្ចិ អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបំ សព្ពំ តំ អកុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
៥៣៤. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ; នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អកុសល’’ន្តិ.
អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតោ ផស្សោ អកុសលោ សារម្មណោ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អកុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតា វេទនា…បេ… សញ្ញា … ចេតនា… រាគោ… ទោសោ… មោហោ… មានោ… ទិដ្ឋិ… វិចិកិច្ឆា… ថិនំ… ឧទ្ធច្ចំ… អហិរិកំ…បេ… អនោត្តប្បំ អកុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អកុសលំ សារម្មណំ, អត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អកុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតោ ផស្សោ អកុសលោ អនារម្មណោ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អកុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតា វេទនា…បេ… សញ្ញា… ចេតនា… រាគោ… ទោសោ… មោហោ… មានោ… ទិដ្ឋិ… វិចិកិច្ឆា… ថិនំ… ឧទ្ធច្ចំ… អហិរិកំ…បេ… អនោត្តប្បំ អកុសលំ អនារម្មណំ, នត្ថិ តស្ស អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. យំ កិញ្ចិ អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបំ សព្ពំ តំ អកុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
៥៣៥. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ អកុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ…បេ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អសុចិ អស្សុ លោហិតំ សេទោ អកុសលោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ…បេ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អសុចិ អស្សុ លោហិតំ សេទោ អព្យាកតោតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
៥៣៦. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ អនារម្មណំ អកុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ…បេ… រសាយតនំ…បេ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អសុចិ អស្សុ លោហិតំ សេទោ អនារម្មណោ អកុសលោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ អនារម្មណំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ…បេ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អសុចិ អស្សុ លោហិតំ សេទោ អនារម្មណោ អព្យាកតោតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
៥៣៧. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អកុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អសុចិ អស្សុ លោហិតំ សេទោ ផស្សវិប្បយុត្តោ អកុសលោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អសុចិ អស្សុ លោហិតំ សេទោ អនារម្មណោ ផស្សវិប្បយុត្តោ អព្យាកតោតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អកុសលន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អកុសលន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អសុចិ អស្សុ លោហិតំ សេទោ អនារម្មណោ ផស្សវិប្បយុត្តោ អកុសលោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ រូបាយតនំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ សទ្ទាយតនំ…បេ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អសុចិ អស្សុ លោហិតំ សេទោ អនារម្មណោ ផស្សវិប្បយុត្តោ អព្យាកតោតិ? អាមន្តា. អកុសលេន ចិត្តេន សមុដ្ឋិតំ វចីកម្មំ រូបំ អនារម្មណំ ផស្សវិប្បយុត្តំ អព្យាកតន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
៥៣៨. ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបំ កុសលម្បិ អកុសលម្បី’’តិ? អាមន្តា. ននុ កាយកម្មំ វចីកម្មំ កុសលម្បិ អកុសលម្បីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ កាយកម្មំ វចីកម្មំ កុសលម្បិ អកុសលម្បិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបំ កុសលម្បិ អកុសលម្បី’’តិ.
រូបំ កុសលម្បិ អកុសលម្បីតិ? អាមន្តា. ចក្ខាយតនំ កុសលម្បិ អកុសលម្បីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… រូបំ កុសលម្បិ អកុសលម្បីតិ? អាមន្តា. សោតាយតនំ…បេ… ឃានាយតនំ… ជិវ្ហាយតនំ… កាយាយតនំ… រូបាយតនំ… សទ្ទាយតនំ… គន្ធាយតនំ… រសាយតនំ … ផោដ្ឋព្ពាយតនំ… បថវីធាតុ… អាបោធាតុ… តេជោធាតុ…បេ… វាយោធាតុ អសុចិ អស្សុ លោហិតំ សេទោ កុសលោបិ អកុសលោបីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
កាយោ រូបំ, កាយកម្មំ រូបន្តិ? អាមន្តា. មនោ រូបំ, មនោកម្មំ រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ …បេ… មនោ អរូបំ, មនោកម្មំ អរូបន្តិ? អាមន្តា. កាយោ អរូបំ, កាយកម្មំ អរូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
កាយោ រូបន្តិ, កាយកម្មំ រូបន្តិ? អាមន្តា. ចក្ខាយតនំ រូបន្តិ, ចក្ខុវិញ្ញាណំ រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កាយោ រូបន្តិ, កាយកម្មំ រូបន្តិ? អាមន្តា. សោតាយតនំ រូបន្តិ, សោតវិញ្ញាណំ រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កាយោ រូបន្តិ, កាយកម្មំ រូបន្តិ? អាមន្តា. ឃានាយតនំ រូបន្តិ, ឃានវិញ្ញាណំ រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កាយោ រូបន្តិ, កាយកម្មំ រូបន្តិ? អាមន្តា. ជិវ្ហាយតនំ រូបន្តិ, ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… កាយោ រូបន្តិ, កាយកម្មំ រូបន្តិ? អាមន្តា. កាយាយតនំ រូបន្តិ, កាយវិញ្ញាណំ រូបន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….
៥៣៩. រូបំ កម្មន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘ចេតនាហំ, ភិក្ខវេ, កម្មំ វទាមិ; ចេតយិត្វា កម្មំ ករោតិ កាយេន វាចាយ មនសា’’តិ [អ. និ. ៦.៦៣ និព្ពេធិកសុត្តេ]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបំ កម្ម’’ន្តិ.
រូបំ កម្មន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘កាយេ វា, អានន្ទ [ហានន្ទ (សំ. និ. ២.២៥)], សតិ កាយសញ្ចេតនាហេតុ ឧប្បជ្ជតិ អជ្ឈត្តំ សុខទុក្ខំ; វាចាយ វា, អានន្ទ [ហានន្ទ (សំ. និ. ២.២៥)], សតិ វចីសញ្ចេតនាហេតុ ឧប្បជ្ជតិ អជ្ឈត្តំ សុខទុក្ខំ; មនេ វា, អានន្ទ [ហានន្ទ (សំ. និ. ២.២៥)], សតិ មនោសញ្ចេតនាហេតុ ឧប្បជ្ជតិ អជ្ឈត្តំ សុខទុក្ខ’’ន្តិ [សំ. និ. ២.២៥; អ. និ. ៤.១៧១]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបំ កម្ម’’ន្តិ.
រូបំ កម្មន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘តិវិធា, ភិក្ខវេ, កាយសញ្ចេតនា អកុសលំ កាយកម្មំ ទុក្ខុទ្រយំ ទុក្ខវិបាកំ; ចតុព្ពិធា, ភិក្ខវេ, វចីសញ្ចេតនា អកុសលំ វចីកម្មំ ទុក្ខុទ្រយំ ទុក្ខវិបាកំ; តិវិធា, ភិក្ខវេ, មនោសញ្ចេតនា អកុសលំ មនោកម្មំ ទុក្ខុទ្រយំ ទុក្ខវិបាកំ; តិវិធា, ភិក្ខវេ, កាយសញ្ចេតនា កុសលំ កាយកម្មំ សុខុទ្រយំ សុខវិបាកំ; ចតុព្ពិធា, ភិក្ខវេ, វចីសញ្ចេតនា កុសលំ វចីកម្មំ សុខុទ្រយំ សុខវិបាកំ; តិវិធា, ភិក្ខវេ, មនោសញ្ចេតនា កុសលំ មនោកម្មំ សុខុទ្រយំ សុខវិបាក’’ន្តិ [អ. និ. ១០.២១៧ ថោកំ បន វិសទិសំ]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបំ កម្ម’’ន្តិ.
រូបំ កម្មន្តិ? អាមន្តា. ននុ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘សចាយំ, អានន្ទ, សមិទ្ធិ មោឃបុរិសោ បាដលិបុត្តស្ស [បោតលិបុត្តស្ស (ម. និ. ៣.៣០០)] បរិព្ពាជកស្ស ឯវំ បុដ្ឋោ ឯវំ ព្យាករេយ្យ – ‘សញ្ចេតនិយំ, អាវុសោ បាដលិបុត្ត, កម្មំ កត្វា កាយេន វាចាយ មនសា សុខវេទនិយំ សុខំ សោ វេទយតិ; សញ្ចេតនិយំ, អាវុសោ បាដលិបុត្ត, កម្មំ កត្វា កាយេន វាចាយ មនសា ទុក្ខវេទនិយំ ទុក្ខំ សោ វេទយតិ; សញ្ចេតនិយំ, អាវុសោ បាដលិបុត្ត, កម្មំ កត្វា កាយេន វាចាយ មនសា អទុក្ខមសុខវេទនិយំ អទុក្ខមសុខំ សោ វេទយតី’តិ, ឯវំ ព្យាករមានោ ខោ, អានន្ទ, សមិទ្ធិ មោឃបុរិសោ បាដលិបុត្តស្ស បរិព្ពាជកស្ស សម្មា ព្យាករមានោ ព្យាករេយ្យា’’តិ [ម. និ. ៣.៣០០]! អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. តេន ហិ ន វត្តព្ពំ – ‘‘រូបំ កម្ម’’ន្តិ.
រូបំ កម្មន្តិកថា និដ្ឋិតា.